ब्रह्मोवाच ॥ इति श्रुत्वा महेशानो भक्तानुग्रहकारकः ॥ त्वद्वाचा युदकामोभूत्तेन बालेन नारद ॥१॥

brahmovAca ॥ iti zrutvA mahezAno bhaktAnugrahakArakaH ॥ tvadvAcA yudakAmobhUttena bAlena nArada ॥1॥

विष्णुमाहूय संमंत्र्य बलेन महता युतः ॥ सामरस्सम्मुखस्तस्याप्यभूद्देवस्त्रिलोचनः ॥ २ ॥

viSNumAhUya saMmaMtrya balena mahatA yutaH ॥ sAmarassammukhastasyApyabhUddevastrilocanaH ॥ 2 ॥

देवाश्च युयुधुस्तेन स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् ॥ महाबला महोत्साहाश्शिवसद्दृष्टिलोकिताः॥३॥

devAzca yuyudhustena smRtvA zivapadAmbujam ॥ mahAbalA mahotsAhAzzivasaddRSTilokitAH॥3॥

युयुधेऽथ हरिस्तेन महाबलपराक्रमः॥ महादेव्यायुधो वीरः प्रवणः शिवरूपकः ॥४॥

yuyudhe'tha haristena mahAbalaparAkramaH॥ mahAdevyAyudho vIraH pravaNaH zivarUpakaH ॥4॥

यष्ट्या गणाधिपस्सोथ जघानामरपुङ्गवान्॥ हरिं च सहसा वीरश्शक्तिदत्तमहाबलः ॥ ५ ॥

yaSTyA gaNAdhipassotha jaghAnAmarapuGgavAn॥ hariM ca sahasA vIrazzaktidattamahAbalaH ॥ 5 ॥

सर्वेऽमरगणास्तत्र विकुंठितबला मुने ॥ अभूवन् विष्णुना तेन हता यष्ट्या पराङ्मुखाः ॥ ६ ॥

sarve'maragaNAstatra vikuMThitabalA mune ॥ abhUvan viSNunA tena hatA yaSTyA parAGmukhAH ॥ 6 ॥

शिवोपि सह सैन्येन युद्धं कृत्वा चिरं मुने ॥ विकरालं च तं दृष्ट्वा विस्मयं परमं गतः ॥७॥

zivopi saha sainyena yuddhaM kRtvA ciraM mune ॥ vikarAlaM ca taM dRSTvA vismayaM paramaM gataH ॥7॥

छलेनैव च हंतव्यो नान्यथा हन्यते पुनः ॥ इति बुद्धिं समास्थाय सैन्यमध्ये व्यवस्थितः॥ ८॥

chalenaiva ca haMtavyo nAnyathA hanyate punaH ॥ iti buddhiM samAsthAya sainyamadhye vyavasthitaH॥ 8॥

शिवे दृष्टे तदा देवे निर्गुणे गुणरूपिणि॥ विष्णौ चैवाथ संग्रामे आयाते सर्वदेवताः॥९॥

zive dRSTe tadA deve nirguNe guNarUpiNi॥ viSNau caivAtha saMgrAme AyAte sarvadevatAH॥9॥

गणाश्चैव महेशस्य महाहर्षं तदा ययुः॥ सर्वे परस्परं प्रीत्या मिलित्वा चक्रुरुत्सवम्॥2-4-16-१०॥

gaNAzcaiva mahezasya mahAharSaM tadA yayuH॥ sarve parasparaM prItyA militvA cakrurutsavam॥2-4-16-10॥

अथ शक्तिसुतो वीरो वीरगत्या स्वयष्टितः ॥ प्रथम पूजयामास विष्णुं सर्वसुखावहम् ॥ ११ ॥

atha zaktisuto vIro vIragatyA svayaSTitaH ॥ prathama pUjayAmAsa viSNuM sarvasukhAvaham ॥ 11 ॥

अहं च मोहयिष्यामि हन्यतां च त्वया विभो ॥ छलं विना न वध्योऽयं तामसोयं दुरासदः ॥१२॥

ahaM ca mohayiSyAmi hanyatAM ca tvayA vibho ॥ chalaM vinA na vadhyo'yaM tAmasoyaM durAsadaH ॥12॥

इति कृत्वा मतिं तत्र सुसंमंत्र्य च शंभुना ॥ आज्ञां प्राप्याऽभवच्छैवी विष्णुर्मोहपरायणः॥१३॥

iti kRtvA matiM tatra susaMmaMtrya ca zaMbhunA ॥ AjJAM prApyA'bhavacchaivI viSNurmohaparAyaNaH॥13॥

शक्तिद्वयं तथा लीनं हरिं दृष्ट्वा तथाविधम् ॥ दत्त्वा शक्तिबलं तस्मै गणेशायाभवन्मुने॥१४॥

zaktidvayaM tathA lInaM hariM dRSTvA tathAvidham ॥ dattvA zaktibalaM tasmai gaNezAyAbhavanmune॥14॥

शक्तिद्वयेऽथ संलीने यत्र विष्णुः स्थितस्स्वयम् ॥ परिघं क्षिप्तवांस्तत्र गणेशो बलवत्तरः॥१५॥

zaktidvaye'tha saMlIne yatra viSNuH sthitassvayam ॥ parighaM kSiptavAMstatra gaNezo balavattaraH॥15॥

कृत्वा यत्नं किमप्यत्र वंचयामास तद्गतिम्॥ शिवं स्मृत्वा महेशानं स्वप्रभुं भक्तवत्सलम् ॥१६॥

kRtvA yatnaM kimapyatra vaMcayAmAsa tadgatim॥ zivaM smRtvA mahezAnaM svaprabhuM bhaktavatsalam ॥16॥

एकतस्तन्मुखं दृष्ट्वा शंकरोप्याजगाम ह ॥ स्वत्रिशूलं समादाय सुक्रुद्धो युद्धकाम्यया ॥ १७ ॥

ekatastanmukhaM dRSTvA zaMkaropyAjagAma ha ॥ svatrizUlaM samAdAya sukruddho yuddhakAmyayA ॥ 17 ॥

स ददर्शागतं शंभुं शूलह्स्तं महेश्वरम् ॥ हंतुकामं निजं वीरश्शिवापुत्रो महाबलः ॥ १८ ॥

sa dadarzAgataM zaMbhuM zUlahstaM mahezvaram ॥ haMtukAmaM nijaM vIrazzivAputro mahAbalaH ॥ 18 ॥

शक्त्या जघान तं हस्ते स्मृत्वा मातृपदांबुजम् ॥ स गणशो महावीरश्शिवशक्तिप्रवर्द्धितः ॥१९॥

zaktyA jaghAna taM haste smRtvA mAtRpadAMbujam ॥ sa gaNazo mahAvIrazzivazaktipravarddhitaH ॥19॥

त्रिशूलं पतितं हस्ताच्छिवस्य परमात्मनः ॥ दृष्ट्वा सदूतिकस्तं वै पिनाकं धनुराददे ॥ 2-4-16-२० ॥

trizUlaM patitaM hastAcchivasya paramAtmanaH ॥ dRSTvA sadUtikastaM vai pinAkaM dhanurAdade ॥ 2-4-16-20 ॥

तमप्यपातयद्भूमौ परिघेण गणेश्वरः ॥ हताः पंच तथा हस्ताः पञ्चभिश्शूलमाददे ॥ २१ ॥

tamapyapAtayadbhUmau parigheNa gaNezvaraH ॥ hatAH paMca tathA hastAH paJcabhizzUlamAdade ॥ 21 ॥

अहो दुःखतरं नूनं संजातमधुना मम ॥ भवेत्पुनर्गणानां किं भवाचारी जगाविति ॥२२॥

aho duHkhataraM nUnaM saMjAtamadhunA mama ॥ bhavetpunargaNAnAM kiM bhavAcArI jagAviti ॥22॥

एतस्मिन्नंतरे वीरः परिघेण गणेश्वरः ॥ जघान सगणान् देवान्शक्तिदत्तबलान्वितः ॥२३॥

etasminnaMtare vIraH parigheNa gaNezvaraH ॥ jaghAna sagaNAn devAnzaktidattabalAnvitaH ॥23॥

गता दशदिशो देवास्सगणा- परिघार्द्दिताः॥ न तस्थुस्समरे केपि तेनाद्भुतप्रहा रिणा॥२४॥

gatA dazadizo devAssagaNA- parighArdditAH॥ na tasthussamare kepi tenAdbhutaprahA riNA॥24॥

विष्णुस्तं च गणं दृष्ट्वा धन्योयमिति चाब्रवीत्॥ महाबलो महावीरो महाशूरो रणप्रियः ॥२५॥

viSNustaM ca gaNaM dRSTvA dhanyoyamiti cAbravIt॥ mahAbalo mahAvIro mahAzUro raNapriyaH ॥25॥

बहवो देवताश्चैव मया दृष्टास्तथा पुनः ॥ दानवा बहवो दैत्या यक्षगंधर्वराक्षसाः ॥२६॥

bahavo devatAzcaiva mayA dRSTAstathA punaH ॥ dAnavA bahavo daityA yakSagaMdharvarAkSasAH ॥26॥

नैतेन गणनाथेन समतां यांति केपि च ॥ त्रैलोक्येऽप्यखिले तेजो रूपशौर्यगुणादिभिः॥२७॥

naitena gaNanAthena samatAM yAMti kepi ca ॥ trailokye'pyakhile tejo rUpazauryaguNAdibhiH॥27॥

एवं संब्रुवतेऽमुष्मै परिघं भ्रामयन् स च ॥ चिक्षेप विष्णवे तत्र शक्तिपुत्रो गणेश्वरः॥२८॥

evaM saMbruvate'muSmai parighaM bhrAmayan sa ca ॥ cikSepa viSNave tatra zaktiputro gaNezvaraH॥28॥

चक्रं गृहीत्वा हरिणा स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् ॥ तेन चक्रेण परिघो द्रुतं खंडीकृतस्तदा ॥२९॥

cakraM gRhItvA hariNA smRtvA zivapadAmbujam ॥ tena cakreNa parigho drutaM khaMDIkRtastadA ॥29॥

खंडं तु परिघस्यापि हरये प्राक्षिपद्गणः॥ गृहीत्वा गरुडेनापि पक्षिणा विफलीकृतः ॥2-4-16-३०॥

khaMDaM tu parighasyApi haraye prAkSipadgaNaH॥ gRhItvA garuDenApi pakSiNA viphalIkRtaH ॥2-4-16-30॥

एवं विचरितं कालं महावीरावुभावपि ॥ विष्णुश्चापि गणश्चैव युयुधाते परस्परम् ॥३१॥

evaM vicaritaM kAlaM mahAvIrAvubhAvapi ॥ viSNuzcApi gaNazcaiva yuyudhAte parasparam ॥31॥

पुनर्वीरवरश्शक्तिसुतस्स्मृतशिवो बली ॥ गृहीत्वा यष्टिमतुलां तया विष्णुं जघान ह ॥३२॥

punarvIravarazzaktisutassmRtazivo balI ॥ gRhItvA yaSTimatulAM tayA viSNuM jaghAna ha ॥32॥

अविषह्य प्रहारं तं स भूमौ निपपात ह ॥ द्रुतमुत्थाय युयुधे शिवापुत्रेण तेन वै ॥ ३३ ॥

aviSahya prahAraM taM sa bhUmau nipapAta ha ॥ drutamutthAya yuyudhe zivAputreNa tena vai ॥ 33 ॥

एतदंतरमासाद्य शूलपाणिस्तथोत्तरे ॥ आगत्य च त्रिशूलेन तच्छिरो निरकृंतत ॥३४॥

etadaMtaramAsAdya zUlapANistathottare ॥ Agatya ca trizUlena tacchiro nirakRMtata ॥34॥

छिन्ने शिरसि तस्यैव गणनाथस्य नारद ॥ गणसैन्यं देवसैन्यमभवच्च सुनिश्चलम्॥३५॥

chinne zirasi tasyaiva gaNanAthasya nArada ॥ gaNasainyaM devasainyamabhavacca sunizcalam॥35॥

नारदेन त्वयाऽऽगत्य देव्यै सर्वं निवेदितम् ॥ मानिनि श्रूयतां मानस्त्याज्यो नैव त्वयाधुना ॥३६॥

nAradena tvayA''gatya devyai sarvaM niveditam ॥ mAnini zrUyatAM mAnastyAjyo naiva tvayAdhunA ॥36॥

इत्युक्त्वाऽन्तर्हितस्तत्र नारद त्वं कलिप्रियः ॥ अविकारी सदा शंभुर्मनोगतिकरो मुनिः ॥ ३७ ॥

ityuktvA'ntarhitastatra nArada tvaM kalipriyaH ॥ avikArI sadA zaMbhurmanogatikaro muniH ॥ 37 ॥