ब्रह्मोवाच ॥ निहतं तारकं दृष्ट्वा देवा विष्णुपुरोगमाः ॥ तुष्टुवुश्शांकरिं भक्त्या सर्वेऽन्ये मुदिताननाः ॥१॥

brahmovAca ॥ nihataM tArakaM dRSTvA devA viSNupurogamAH ॥ tuSTuvuzzAMkariM bhaktyA sarve'nye muditAnanAH ॥1॥

देवा ऊचुः ॥ नमः कल्याणरूपाय नमस्ते विश्वमंगल॥ विश्वबंधो नमस्तेऽस्तु नमस्ते विश्वभावन ॥२॥

devA UcuH ॥ namaH kalyANarUpAya namaste vizvamaMgala॥ vizvabaMdho namaste'stu namaste vizvabhAvana ॥2॥

नमोस्तु ते दानववर्यहंत्रे बाणासुरप्राणहराय देव ॥ प्रलंबनाशाय पवित्ररूपिणे नमोनमश्शंकरतात तुभ्यम् ॥३॥

namostu te dAnavavaryahaMtre bANAsuraprANaharAya deva ॥ pralaMbanAzAya pavitrarUpiNe namonamazzaMkaratAta tubhyam ॥3॥

त्वमेव कर्त्ता जगतां च भर्त्ता त्वमेव हर्त्ता शुचिज प्रसीद ॥ प्रपञ्चभूतस्तव लोकबिंबः प्रसीद शम्भ्वात्मज दीनबंधो॥४॥

tvameva karttA jagatAM ca bharttA tvameva harttA zucija prasIda ॥ prapaJcabhUtastava lokabiMbaH prasIda zambhvAtmaja dInabaMdho॥4॥

देवरक्षाकर स्वामिन्रक्ष नस्सर्वदा प्रभो॥ देवप्राणावन कर प्रसीद करुणाकर ॥५॥

devarakSAkara svAminrakSa nassarvadA prabho॥ devaprANAvana kara prasIda karuNAkara ॥5॥

हत्वा ते तारकं दैत्यं परिवारयुतं विभो ॥ मोचितास्सकला देवा विपद्भ्यः परमेश्वर॥६॥

hatvA te tArakaM daityaM parivArayutaM vibho ॥ mocitAssakalA devA vipadbhyaH paramezvara॥6॥

ब्रह्मोवाच॥ एवं स्तुतः कुमारोऽसौ देवैर्विष्णुमुखैः प्रभुः ॥ वरान्ददावभिनवान्सर्वेभ्यः क्रमशो मुने ॥७॥

brahmovAca॥ evaM stutaH kumAro'sau devairviSNumukhaiH prabhuH ॥ varAndadAvabhinavAnsarvebhyaH kramazo mune ॥7॥

शैलान्निरीक्ष्य स्तुवतस्ततस्स गिरिशात्मजः ॥ सुप्रसन्नतरो भूत्वा प्रोवाच प्रददद्वरान् ॥८॥

zailAnnirIkSya stuvatastatassa girizAtmajaH ॥ suprasannataro bhUtvA provAca pradadadvarAn ॥8॥

स्कन्द उवाच ॥ यूयं सर्वे पर्वता हि पूजनीयास्तपस्विभिः ॥ कर्मिभिर्ज्ञानिभिश्चैव सेव्यमाना भविष्यथ ॥९॥

skanda uvAca ॥ yUyaM sarve parvatA hi pUjanIyAstapasvibhiH ॥ karmibhirjJAnibhizcaiva sevyamAnA bhaviSyatha ॥9॥

शंभोर्विशिष्टरूपाणि लिंगरूपाणि चैव हि ॥ भविष्यथ न संदेहः पर्वता वचनान्मम ॥ 2-4-12-१० ॥

zaMbhorviziSTarUpANi liMgarUpANi caiva hi ॥ bhaviSyatha na saMdehaH parvatA vacanAnmama ॥ 2-4-12-10 ॥

योऽयं मातामहो मेऽद्य हिमवान्पर्वतोत्तमः ॥ तपस्विनां महाभागः फलदो हि भविष्यति ॥११॥

yo'yaM mAtAmaho me'dya himavAnparvatottamaH ॥ tapasvinAM mahAbhAgaH phalado hi bhaviSyati ॥11॥

देवा ऊचुः ॥ एवं दत्त्वा वरान्हत्वा तारकं चासुराधिपम् ॥ त्वया कृताश्च सुखिनो वयं सर्वे चराचराः ॥१२॥

devA UcuH ॥ evaM dattvA varAnhatvA tArakaM cAsurAdhipam ॥ tvayA kRtAzca sukhino vayaM sarve carAcarAH ॥12॥

इदानीं खलु सुप्रीत्या कैलासं गिरिशालयम् ॥ जननी जनकौ द्रष्टुं शिवाशंभू त्वमर्हसि ॥ १३ ॥

idAnIM khalu suprItyA kailAsaM girizAlayam ॥ jananI janakau draSTuM zivAzaMbhU tvamarhasi ॥ 13 ॥

ब्रह्मोवाच॥ इत्युक्त्वा निखिला देवा विष्ण्वाद्या प्राप्तशासनाः ॥ कृत्वा महोत्सवं भूरि सकुमारा ययुर्गिरिम् ॥१४॥

brahmovAca॥ ityuktvA nikhilA devA viSNvAdyA prAptazAsanAH ॥ kRtvA mahotsavaM bhUri sakumArA yayurgirim ॥14॥

कुमारे गच्छति विभौ कैलासं शंकरालयम् ॥ महामंगलमुत्तस्थौ जयशब्दो बभूव ह ॥१५॥

kumAre gacchati vibhau kailAsaM zaMkarAlayam ॥ mahAmaMgalamuttasthau jayazabdo babhUva ha ॥15॥

आरुरोह कुमारोऽसौ विमानं परमर्द्धिमत् ॥ सर्वतोलंकृतं रम्यं सर्वोपरि विराजितम् ॥ १६ ॥

Aruroha kumAro'sau vimAnaM paramarddhimat ॥ sarvatolaMkRtaM ramyaM sarvopari virAjitam ॥ 16 ॥

अहं विष्णुश्च समुदौ तदा चामरधारिणौ॥ गुह मूर्ध्नि महाप्रीत्या मुनेऽभूव ह्यतंद्रितौ ॥ १७॥

ahaM viSNuzca samudau tadA cAmaradhAriNau॥ guha mUrdhni mahAprItyA mune'bhUva hyataMdritau ॥ 17॥

इन्द्राद्या अमरास्सर्वे कुर्वंतो गुहसेवनम् ॥ यथोचितं चतुर्दिक्षु जग्मुश्च प्रमुदास्तदा ॥१८॥

indrAdyA amarAssarve kurvaMto guhasevanam ॥ yathocitaM caturdikSu jagmuzca pramudAstadA ॥18॥

शंभोर्जयं प्रभाषंतः प्रापुस्ते शंभुपर्वतम् ॥ सानंदा विविशुस्तत्रोच्चरितो मंगलध्वनिः ॥ १९ ॥

zaMbhorjayaM prabhASaMtaH prApuste zaMbhuparvatam ॥ sAnaMdA vivizustatroccarito maMgaladhvaniH ॥ 19 ॥

दृष्ट्वा शिवं शिवां चैव सर्वे विष्ण्वादयो द्रुतम् ॥ प्रणम्य शंकरं भक्त्या करौ बद्ध्वा विनम्रकाः ॥2-4-12-२०॥

dRSTvA zivaM zivAM caiva sarve viSNvAdayo drutam ॥ praNamya zaMkaraM bhaktyA karau baddhvA vinamrakAH ॥2-4-12-20॥

कुमारोऽपि विनीतात्मा विमानादवतीर्य च ॥ प्रणनाम मुदा शंभुं शिवां सिंहासनस्थिताम् ॥२१॥

kumAro'pi vinItAtmA vimAnAdavatIrya ca ॥ praNanAma mudA zaMbhuM zivAM siMhAsanasthitAm ॥21॥

अथ दृष्ट्वा कुमारं तं तनयं प्राणवल्लभम् ॥ तौ दंपती शिवौ देवौ मुमुदातेऽति नारद ॥२२॥

atha dRSTvA kumAraM taM tanayaM prANavallabham ॥ tau daMpatI zivau devau mumudAte'ti nArada ॥22॥

महाप्रभुस्समुत्थाप्य तमुत्संगे न्यवेशयत् ॥ मूर्ध्नि जघ्रौ मुदा स्नेहात्तं पस्पर्श करेण ह ॥ २३॥

mahAprabhussamutthApya tamutsaMge nyavezayat ॥ mUrdhni jaghrau mudA snehAttaM pasparza kareNa ha ॥ 23॥

महानंदभरः शंभुश्चकार मुखचुंबनम् ॥ कुमारस्य महास्नेहात् तारकारेर्महाप्रभोः ॥ २४ ॥

mahAnaMdabharaH zaMbhuzcakAra mukhacuMbanam ॥ kumArasya mahAsnehAt tArakArermahAprabhoH ॥ 24 ॥

शिवापि तं समुत्थाप्य स्वोत्संगे संन्यवेशयत् ॥ कृत्वा मूर्ध्नि महास्नेहात् तन्मुखाब्जं चुचुम्ब हि ॥२५॥

zivApi taM samutthApya svotsaMge saMnyavezayat ॥ kRtvA mUrdhni mahAsnehAt tanmukhAbjaM cucumba hi ॥25॥

तयोस्तदा महामोदो ववृधेऽतीव नारद॥ दंपत्योः शिवयोस्तात भवाचारं प्रकुर्वतोः॥२६॥

tayostadA mahAmodo vavRdhe'tIva nArada॥ daMpatyoH zivayostAta bhavAcAraM prakurvatoH॥26॥

तदोत्सवो महानासीन्नानाविधिः शिवालये ॥ जयशब्दो नमश्शब्दो बभूवातीव सर्वतः ॥ २७ ॥

tadotsavo mahAnAsInnAnAvidhiH zivAlaye ॥ jayazabdo namazzabdo babhUvAtIva sarvataH ॥ 27 ॥

ततस्सुरगणास्सर्वे विष्ण्वाद्या मुनयस्तथा ॥ सुप्रणम्य मुदा शंभुं तुष्टुवुस्सशिवं मुने ॥ २८ ॥

tatassuragaNAssarve viSNvAdyA munayastathA ॥ supraNamya mudA zaMbhuM tuSTuvussazivaM mune ॥ 28 ॥

देवा ऊचुः ॥ देवदेव महादेव भक्तानामभयप्रद ॥ नमो नमस्ते बहुशः कृपाकर महेश्वर ॥ २९ ॥

devA UcuH ॥ devadeva mahAdeva bhaktAnAmabhayaprada ॥ namo namaste bahuzaH kRpAkara mahezvara ॥ 29 ॥

अद्भुता ते महादेव महालीला सुखप्रदा ॥ सर्वेषां शंकर सतां दीनबंधो महाप्रभो ॥ 2-4-12-३० ॥

adbhutA te mahAdeva mahAlIlA sukhapradA ॥ sarveSAM zaMkara satAM dInabaMdho mahAprabho ॥ 2-4-12-30 ॥

एवं मूढधियश्चाज्ञाः पूजायां ते सनातनम् ॥ आवाहनं न जानीमो गतिं नैव प्रभोद्भुताम् ॥ ३१ ॥

evaM mUDhadhiyazcAjJAH pUjAyAM te sanAtanam ॥ AvAhanaM na jAnImo gatiM naiva prabhodbhutAm ॥ 31 ॥

गंगासलिलधाराय ह्याधाराय गुणात्मने ॥ नमस्ते त्रिदशेशाय शंकराय नमोनमः ।३२॥

gaMgAsaliladhArAya hyAdhArAya guNAtmane ॥ namaste tridazezAya zaMkarAya namonamaH ।32॥

वृषांकाय महेशाय गणानां पतये नमः ॥ सर्वेश्वराय देवाय त्रिलोकपतये नमः ॥३३॥

vRSAMkAya mahezAya gaNAnAM pataye namaH ॥ sarvezvarAya devAya trilokapataye namaH ॥33॥

संहर्त्रे जगतां नाथ सर्वेषां ते नमो नमः ॥ भर्त्रे कर्त्रे च देवेश त्रिगुणेशाय शाश्वते ॥३४॥

saMhartre jagatAM nAtha sarveSAM te namo namaH ॥ bhartre kartre ca deveza triguNezAya zAzvate ॥34॥

विसंगाय परेशाय शिवाय परमात्मने ॥ निष्प्रपंचाय शुद्धाय परमायाव्ययाय च ॥३५॥

visaMgAya parezAya zivAya paramAtmane ॥ niSprapaMcAya zuddhAya paramAyAvyayAya ca ॥35॥

दण्डहस्ताय कालाय पाशहस्ताय ते नमः ॥ वेदमंत्रप्रधानाय शतजिह्वाय ते नमः ॥३६॥

daNDahastAya kAlAya pAzahastAya te namaH ॥ vedamaMtrapradhAnAya zatajihvAya te namaH ॥36॥

भूतं भव्यं भविष्यच्च स्थावरं जंगमं च यत् ॥ तव देहात्समुत्पन्नं सर्वथा परमेश्वर ॥३७॥

bhUtaM bhavyaM bhaviSyacca sthAvaraM jaMgamaM ca yat ॥ tava dehAtsamutpannaM sarvathA paramezvara ॥37॥

पाहि नस्सर्वदा स्वामिन्प्रसीद भगवन्प्रभो ॥ वयं ते शरणापन्नाः सर्वथा परमेश्वर ॥३८॥

pAhi nassarvadA svAminprasIda bhagavanprabho ॥ vayaM te zaraNApannAH sarvathA paramezvara ॥38॥

शितिकण्ठाय रुद्राय स्वाहाकाराय ते नमः ॥ अरूपाय सरूपाय विश्वरूपाय ते नमः ॥ ३९ ॥

zitikaNThAya rudrAya svAhAkArAya te namaH ॥ arUpAya sarUpAya vizvarUpAya te namaH ॥ 39 ॥

शिवाय नीलकंठाय चिताभस्मांगधारिणे ॥ नित्यं नीलशिखंडाय श्रीकण्ठाय नमोनमः ॥ 2-4-12-४० ॥

zivAya nIlakaMThAya citAbhasmAMgadhAriNe ॥ nityaM nIlazikhaMDAya zrIkaNThAya namonamaH ॥ 2-4-12-40 ॥

सर्वप्रणतदेहाय संयमप्रणताय च ॥ महादेवाय शर्वाय सर्वार्चितपदाय च ॥ ४१ ॥

sarvapraNatadehAya saMyamapraNatAya ca ॥ mahAdevAya zarvAya sarvArcitapadAya ca ॥ 41 ॥

त्वं ब्रह्मा सर्वदेवानां रुद्राणां नीललोहितः ॥ आत्मा च सर्वभूतानां सांख्यैः पुरुष उच्यसे ॥४२॥

tvaM brahmA sarvadevAnAM rudrANAM nIlalohitaH ॥ AtmA ca sarvabhUtAnAM sAMkhyaiH puruSa ucyase ॥42॥

पर्वतानां सुमेरुस्त्वं नक्षत्राणां च चन्द्रमा ॥ ऋषीणां च वशिष्ठस्त्वं देवानां वासवस्तथा ॥ ४३ ॥

parvatAnAM sumerustvaM nakSatrANAM ca candramA ॥ RSINAM ca vaziSThastvaM devAnAM vAsavastathA ॥ 43 ॥

अकारस्सर्ववेदानां त्राता भव महेश्वर ॥ त्वं च लोकहितार्थाय भूतानि परिषिंचसि ॥४४॥

akArassarvavedAnAM trAtA bhava mahezvara ॥ tvaM ca lokahitArthAya bhUtAni pariSiMcasi ॥44॥

महेश्वर महाभाग शुभाशुभनिरीक्षक ॥ आप्यायास्मान्हि देवेश कर्तॄन्वै वचनं तव ॥४५॥

mahezvara mahAbhAga zubhAzubhanirIkSaka ॥ ApyAyAsmAnhi deveza kartRRnvai vacanaM tava ॥45॥

रूपकोटिसहस्रेषु रूपकोटिशतेषु ते ॥ अंतं गंतुं न शक्ताः स्म देवदेव नमोस्तु ते ॥ ४६ ॥

rUpakoTisahasreSu rUpakoTizateSu te ॥ aMtaM gaMtuM na zaktAH sma devadeva namostu te ॥ 46 ॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ इति स्तुत्वाखिला देवा विष्ण्वाद्या प्रमुखस्थिताः ॥ मुहुर्मुहुस्सुप्रणम्य स्कंदं कृत्वा पुरस्सरम् ॥४७॥

॥ brahmovAca ॥ iti stutvAkhilA devA viSNvAdyA pramukhasthitAH ॥ muhurmuhussupraNamya skaMdaM kRtvA purassaram ॥47॥

देवस्तुतिं समाकर्ण्य शिवस्सर्वेश्वरस्स्वराट् ॥ सुप्रसन्नो बभूवाथ विजहास दयापरः ॥ ४८ ॥

devastutiM samAkarNya zivassarvezvarassvarAT ॥ suprasanno babhUvAtha vijahAsa dayAparaH ॥ 48 ॥

उवाच सुप्रसन्नात्मा विष्ण्वादीन्सुरसत्तमान् ॥ शंकरः परमेशानो दीनबंधुस्सतां गतिः ॥४९॥

uvAca suprasannAtmA viSNvAdInsurasattamAn ॥ zaMkaraH paramezAno dInabaMdhussatAM gatiH ॥49॥

शिव उवाच ॥ हे हरे हे विधे देवा वाक्यं मे शृणुतादरात् ॥ सर्वथाहं सतां त्राता देवानां वः कृपानिधिः ॥2-4-12-५० ॥

ziva uvAca ॥ he hare he vidhe devA vAkyaM me zRNutAdarAt ॥ sarvathAhaM satAM trAtA devAnAM vaH kRpAnidhiH ॥2-4-12-50 ॥

दुष्टहंता त्रिलोकेशश्शंकरो भक्तवत्सलः ॥ कर्ता भर्ता च हर्ता च सर्वेषां निर्विकारवान् ॥५१ ॥

duSTahaMtA trilokezazzaMkaro bhaktavatsalaH ॥ kartA bhartA ca hartA ca sarveSAM nirvikAravAn ॥51 ॥

यदा यदा भवेद्दुःखं युष्माकं देवसत्तमाः ॥ तदा तदा मां यूयं वै भजंतु सुखहेतवे ॥ ५२ ॥

yadA yadA bhavedduHkhaM yuSmAkaM devasattamAH ॥ tadA tadA mAM yUyaM vai bhajaMtu sukhahetave ॥ 52 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ इत्याज्ञप्तस्तदा देवा विष्ण्वाद्यास्समुनीश्वराः ॥ शिवं प्रणम्य सशिवं कुमारं च मुदान्विताः ॥५३॥

brahmovAca ॥ ityAjJaptastadA devA viSNvAdyAssamunIzvarAH ॥ zivaM praNamya sazivaM kumAraM ca mudAnvitAH ॥53॥

कथयंतो यशो रम्यं शिवयोश्शांकरेश्च तत् ॥ आनन्दं परमं प्राप्य स्वधामानि ययु र्मुने ॥५४॥

kathayaMto yazo ramyaM zivayozzAMkarezca tat ॥ AnandaM paramaM prApya svadhAmAni yayu rmune ॥54॥

शिवोपि शिवया सार्द्धं सगणः परमेश्वरः ॥ कुमारेणयुतः प्रीत्योवास तस्मिन्गिरौ मुदा ॥५५॥

zivopi zivayA sArddhaM sagaNaH paramezvaraH ॥ kumAreNayutaH prItyovAsa tasmingirau mudA ॥55॥

इत्येवं कथितं सर्वं कौमारं चरितं मुने ॥ शैवं च सुखदं दिव्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥५६॥

ityevaM kathitaM sarvaM kaumAraM caritaM mune ॥ zaivaM ca sukhadaM divyaM kimanyacchrotumicchasi ॥56॥