नारद उवाच ॥ देवदेव प्रजानाथ ब्रह्मन् सृष्टिकर प्रभो ॥ ततः किमभवत्तत्र तद्वदाऽद्य कृपां कुरु ॥१॥

nArada uvAca ॥ devadeva prajAnAtha brahman sRSTikara prabho ॥ tataH kimabhavattatra tadvadA'dya kRpAM kuru ॥1॥

ब्रह्मोवाच ॥ तस्मिन्नवसरे तात विश्वामित्रः प्रतापवान् ॥ प्रेरितो विधिना तत्रागच्छत्प्रीतो यदृच्छया ॥ २ ॥

brahmovAca ॥ tasminnavasare tAta vizvAmitraH pratApavAn ॥ prerito vidhinA tatrAgacchatprIto yadRcchayA ॥ 2 ॥

स दृष्ट्वाऽलौकिकं धाम तत्सुतस्य सुतेजसः ॥ अभवत्पूर्णकामस्तु सुप्रसन्नो ननाम च ॥ ३ ॥

sa dRSTvA'laukikaM dhAma tatsutasya sutejasaH ॥ abhavatpUrNakAmastu suprasanno nanAma ca ॥ 3 ॥

अकरोत्सुनुतिं तस्य सुप्रसन्नेन चेतसा ॥ विधिप्रेरितवाग्भिश्च विश्वामित्रः प्रभाववित् ॥४॥

akarotsunutiM tasya suprasannena cetasA ॥ vidhipreritavAgbhizca vizvAmitraH prabhAvavit ॥4॥

ततस्सोऽभूत्सुतस्तत्र सुप्रसन्नो महोति कृत् ॥ सुप्रहस्याद्भुतमहो विश्वामित्रमुवाच च ॥ ५ ॥

tatasso'bhUtsutastatra suprasanno mahoti kRt ॥ suprahasyAdbhutamaho vizvAmitramuvAca ca ॥ 5 ॥

शिवसुत उवाच ॥ शिवेच्छया महाज्ञानिन्नकस्मात्त्वमिहागतः ॥ संस्कारं कुरु मे तात यथावद्वेदसंमितम् ॥६॥

zivasuta uvAca ॥ zivecchayA mahAjJAninnakasmAttvamihAgataH ॥ saMskAraM kuru me tAta yathAvadvedasaMmitam ॥6॥

अद्यारभ्य पुरोधास्त्वं भव मे प्रीतिमावहन् ॥ भविष्यसि सदा पूज्यस्सर्वेषां नात्र संशयः ॥ ७ ॥

adyArabhya purodhAstvaM bhava me prItimAvahan ॥ bhaviSyasi sadA pUjyassarveSAM nAtra saMzayaH ॥ 7 ॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सुप्रसन्नो हि गाधिजः ॥ तमुवाचानुदात्तेन स्वरेण च सुविस्मितः ॥ ८ ॥

॥ brahmovAca ॥ ॥ ityAkarNya vacastasya suprasanno hi gAdhijaH ॥ tamuvAcAnudAttena svareNa ca suvismitaH ॥ 8 ॥

विश्वामित्र उवाच ॥ शृणु तात न विप्रोऽहं गाधिक्षत्रियबालकः ॥ विश्वामित्रेति विख्यातः क्षत्रियो विप्रसेवकः ॥ ९ ॥

vizvAmitra uvAca ॥ zRNu tAta na vipro'haM gAdhikSatriyabAlakaH ॥ vizvAmitreti vikhyAtaH kSatriyo viprasevakaH ॥ 9 ॥

इति स्वचरितं ख्यातं मया ते वरबालक ॥ कस्त्वं स्वचरितं ब्रूहि विस्मितायाखिलं हि मे ॥ 2-4-3-१० ॥

iti svacaritaM khyAtaM mayA te varabAlaka ॥ kastvaM svacaritaM brUhi vismitAyAkhilaM hi me ॥ 2-4-3-10 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ इत्याकर्ण्य वच स्तस्य तत्स्ववृत्तं जगाद ह ॥ ततश्चोवाच सुप्रीत्या गाधिजं तं महोतिकृत् ॥ ११ ॥

brahmovAca ॥ ityAkarNya vaca stasya tatsvavRttaM jagAda ha ॥ tatazcovAca suprItyA gAdhijaM taM mahotikRt ॥ 11 ॥

॥ शिवसुत उवाच ॥ विश्वामित्र वरान्मे त्वं ब्रह्मर्षिर्नाऽत्र संशयः ॥ वशिष्ठाद्याश्च नित्यं त्वां प्रशंसिष्यंति चादरात् ॥१२॥

॥ zivasuta uvAca ॥ vizvAmitra varAnme tvaM brahmarSirnA'tra saMzayaH ॥ vaziSThAdyAzca nityaM tvAM prazaMsiSyaMti cAdarAt ॥12॥

अतस्त्वमाज्ञया मे हि संस्कारं कर्तुमर्हसि ॥ इदं सर्वं सुगोप्यं ते कथनीयं न कुत्रचित् ॥१३॥

atastvamAjJayA me hi saMskAraM kartumarhasi ॥ idaM sarvaM sugopyaM te kathanIyaM na kutracit ॥13॥

ब्रह्मोवाच ॥ ततोकार्षीत्स संस्कारं तस्य प्रीत्याऽखिलं यथा ॥ शिवबालस्य देवर्षे वेदोक्तविधिना परम् ॥१४॥

brahmovAca ॥ tatokArSItsa saMskAraM tasya prItyA'khilaM yathA ॥ zivabAlasya devarSe vedoktavidhinA param ॥14॥

शिवबालोपि सुप्रीतो दिव्यज्ञानमदात्परम् ॥ विश्वामित्राय मुनये महोतिकारकः प्रभुः ॥१५॥

zivabAlopi suprIto divyajJAnamadAtparam ॥ vizvAmitrAya munaye mahotikArakaH prabhuH ॥15॥

पुरोहितं चकारासौ विश्वामित्रं शुचेस्सुत ॥ तदारभ्य द्विजवरो नानालीलाविशारदः ॥१६॥

purohitaM cakArAsau vizvAmitraM zucessuta ॥ tadArabhya dvijavaro nAnAlIlAvizAradaH ॥16॥

इत्थं लीला कृता तेन कथिता सा मया मुने ॥ तल्लीलामपरां तात शृणु प्रीत्या वदाम्यहम् ॥ १७ ॥

itthaM lIlA kRtA tena kathitA sA mayA mune ॥ tallIlAmaparAM tAta zRNu prItyA vadAmyaham ॥ 17 ॥

तस्मिन्नवसरे तात श्वेतनामा च संप्रति ॥ तत्राऽपश्यत्सुतं दिव्यं निजं परम पावनम् ॥ १८ ॥

tasminnavasare tAta zvetanAmA ca saMprati ॥ tatrA'pazyatsutaM divyaM nijaM parama pAvanam ॥ 18 ॥

ततस्तं पावको गत्वा दृष्ट्वालिंग्य चुचुम्ब च ॥ पुत्रेति चोक्त्वा तस्मै स शस्त्रं शक्तिन्ददौ च सः ॥ १९ ॥

tatastaM pAvako gatvA dRSTvAliMgya cucumba ca ॥ putreti coktvA tasmai sa zastraM zaktindadau ca saH ॥ 19 ॥

गुहस्तां शक्तिमादाय तच्छृंगं चारुरोह ह ॥ तं जघान तया शक्त्या शृंगो भुवि पपात सः ॥2-4-3-२०॥

guhastAM zaktimAdAya tacchRMgaM cAruroha ha ॥ taM jaghAna tayA zaktyA zRMgo bhuvi papAta saH ॥2-4-3-20॥

दशपद्ममिता वीरा राक्षसाः पूर्वमागताः॥ तद्वधार्थं द्रुतं नष्टा बभूवुस्तत्प्रहारतः॥२१॥

dazapadmamitA vIrA rAkSasAH pUrvamAgatAH॥ tadvadhArthaM drutaM naSTA babhUvustatprahArataH॥21॥

हाहाकारो महानासीच्चकंपे साचला मही॥ त्रैलोक्यं च सुरेशानस्सदेवस्तत्र चागमत्॥२२॥

hAhAkAro mahAnAsIccakaMpe sAcalA mahI॥ trailokyaM ca surezAnassadevastatra cAgamat॥22॥

दक्षिणे तस्य पार्श्वे च वज्रेण स जघान च ॥ शाखनामा ततो जातः पुमांश्चैको महाबलः ॥२३॥

dakSiNe tasya pArzve ca vajreNa sa jaghAna ca ॥ zAkhanAmA tato jAtaH pumAMzcaiko mahAbalaH ॥23॥

पुनश्शक्रो जघानाऽऽशु वामपार्श्वे हि तं तदा ॥ वज्रेणाऽन्यः पुमाञ्जातो विशाखाख्योऽपरो बली ॥२४॥

punazzakro jaghAnA''zu vAmapArzve hi taM tadA ॥ vajreNA'nyaH pumAJjAto vizAkhAkhyo'paro balI ॥24॥

ततस्तद्धृदयं शक्रो जघान पविना तदा ॥ परोऽभून्नैगमोपाख्यः पुमांस्तद्वन्महाबलः ॥ २५ ॥

tatastaddhRdayaM zakro jaghAna pavinA tadA ॥ paro'bhUnnaigamopAkhyaH pumAMstadvanmahAbalaH ॥ 25 ॥

तदा स्कंदादिचत्वारो महावीरा महाबलाः ॥ इन्द्रं हंतुं द्रुतं जग्मुस्सोयं तच्छरणं ययौ ॥ २६ ॥

tadA skaMdAdicatvAro mahAvIrA mahAbalAH ॥ indraM haMtuM drutaM jagmussoyaM taccharaNaM yayau ॥ 26 ॥

शक्रस्स सामरगणो भयं प्राप्य गुहात्ततः ॥ ययौ स्वलोकं चकितो न भेदं ज्ञातवान्मुने ॥ २७ ॥

zakrassa sAmaragaNo bhayaM prApya guhAttataH ॥ yayau svalokaM cakito na bhedaM jJAtavAnmune ॥ 27 ॥

स बालकस्तु तत्रैव तस्थाऽऽवानंदसंयुतः ॥ पूर्ववन्निर्भयस्तात नानालीलाकरः प्रभुः ॥ २८ ॥

sa bAlakastu tatraiva tasthA''vAnaMdasaMyutaH ॥ pUrvavannirbhayastAta nAnAlIlAkaraH prabhuH ॥ 28 ॥

तस्मिन्नवसरे तत्र कृत्तिकाख्याश्च षट् स्त्रियः ॥ स्नातुं समागता बालं ददृशुस्तं महाप्रभुम् ॥ २९ ॥

tasminnavasare tatra kRttikAkhyAzca SaT striyaH ॥ snAtuM samAgatA bAlaM dadRzustaM mahAprabhum ॥ 29 ॥

ग्रहीतुं तं मनश्चक्रुस्सर्वास्ता कृत्तिकाः स्त्रियः ॥ वादो बभूव तासां तद्ग्रहणेच्छापरो मुने ॥ 2-4-3-३० ॥

grahItuM taM manazcakrussarvAstA kRttikAH striyaH ॥ vAdo babhUva tAsAM tadgrahaNecchAparo mune ॥ 2-4-3-30 ॥

तद्वादशमनार्थं स षण्मुखानि चकार ह ॥ पपौ दुग्धं च सर्वासां तुष्टास्ता अभवन्मुने ॥ ३१ ॥

tadvAdazamanArthaM sa SaNmukhAni cakAra ha ॥ papau dugdhaM ca sarvAsAM tuSTAstA abhavanmune ॥ 31 ॥

तन्मनोगतिमाज्ञाय सर्वास्ताः कृत्तिकास्तदा ॥ तमादाय ययुर्लोकं स्वकीयं मुदिता मुने ॥३२॥

tanmanogatimAjJAya sarvAstAH kRttikAstadA ॥ tamAdAya yayurlokaM svakIyaM muditA mune ॥32॥

तं बालकं कुमाराख्यं स्तनं दत्त्वा स्तनार्थिने ॥ वर्द्धयामासुरीशस्य सुतं सूर्याधिकप्रभम् ॥३३॥

taM bAlakaM kumArAkhyaM stanaM dattvA stanArthine ॥ varddhayAmAsurIzasya sutaM sUryAdhikaprabham ॥33॥

न चक्रुर्बालकं याश्च लोचनानामगोचरम् ॥ प्राणेभ्योपि प्रेमपात्रं यः पोष्टा तस्य पुत्रक ॥३४॥

na cakrurbAlakaM yAzca locanAnAmagocaram ॥ prANebhyopi premapAtraM yaH poSTA tasya putraka ॥34॥

यानि यानि च वस्त्राणि त्रैलोक्ये दुर्लभानि च ॥ ददुस्तस्मै च ताः प्रेम्णा भूषणानि वराणि वै ॥३५॥

yAni yAni ca vastrANi trailokye durlabhAni ca ॥ dadustasmai ca tAH premNA bhUSaNAni varANi vai ॥35॥

दिनेदिने ताः पुपुषुर्बालकं तं महाप्रभुम् ॥ प्रसंसितानि स्वादूनि भोजयित्वा विशेषतः ॥ ३६ ॥

dinedine tAH pupuSurbAlakaM taM mahAprabhum ॥ prasaMsitAni svAdUni bhojayitvA vizeSataH ॥ 36 ॥

अथैकस्मिन् दिने तात स बालः कृत्तिकात्मजः ॥ गत्वा देवसभां दिव्यां सुचरित्रं चकार ह॥३७॥

athaikasmin dine tAta sa bAlaH kRttikAtmajaH ॥ gatvA devasabhAM divyAM sucaritraM cakAra ha॥37॥

स्वमहो दर्शयामास देवेभ्यो हि महाद्भुतम् ॥ सविष्णुभ्योऽखिलेभ्यश्च महोतिकरबालकः ॥ ३८ ॥

svamaho darzayAmAsa devebhyo hi mahAdbhutam ॥ saviSNubhyo'khilebhyazca mahotikarabAlakaH ॥ 38 ॥

तं दृष्ट्वा सकलास्ते वै साच्युतास्सर्षयस्सुराः ॥ विस्मयं प्रापुरत्यन्तं पप्रच्छुस्तं च बालकम् ॥ ३९ ॥

taM dRSTvA sakalAste vai sAcyutAssarSayassurAH ॥ vismayaM prApuratyantaM papracchustaM ca bAlakam ॥ 39 ॥

को भवानिति तच्छ्रुत्वा न किंचित्स जगाद ह ॥ स्वालयं स जगामाऽशु गुप्तस्तस्थौ हि पूर्ववत् ॥ 2-4-3-४० ॥

ko bhavAniti tacchrutvA na kiMcitsa jagAda ha ॥ svAlayaM sa jagAmA'zu guptastasthau hi pUrvavat ॥ 2-4-3-40 ॥