Chapter 120
अध्यायः 120
Rudra Saṃhitā, Chapter 120
Shlokas (73)
+ Add ShlokaRudra-samhita - Chapter 120 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 1
॥ ब्रह्मोवाच ॥ तदाकर्ण्य महादेवो योगज्ञानविशारदः ॥ त्यक्तकामो न तत्याज संभोगं पार्वतीभयात् ॥ १ ॥
॥ brahmovAca ॥ tadAkarNya mahAdevo yogajJAnavizAradaH ॥ tyaktakAmo na tatyAja saMbhogaM pArvatIbhayAt ॥ 1 ॥
Brahmā said: On hearing that, the great lord, an expert in Yogic theory, though free from lust, did not emit the semen, fearing to offend Pārvatī.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 2
आजगाम गृहद्वारि सुराणां निकटं शिवः ॥ दैत्येन पीडितानां च शंकरो भक्तवत्सलः ॥२॥
AjagAma gRhadvAri surANAM nikaTaM zivaH ॥ daityena pIDitAnAM ca zaMkaro bhaktavatsalaH ॥2॥
He came to the door, near the gods distressed by the demon. Śiva is the benefactor favourably disposed to His devotees.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 3
देवास्सर्वे प्रभुं दृष्ट्वा हरिणा च मया शिवम् ॥ बभूबुस्सुखिनश्चाति तदा वै भक्तवत्सलम् ॥३॥
devAssarve prabhuM dRSTvA hariNA ca mayA zivam ॥ babhUbussukhinazcAti tadA vai bhaktavatsalam ॥3॥
On seeing lord Śiva, favourably disposed to His devotees, the gods including me and Viṣṇu became extremely happy.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 4
इत्याकर्ण्य वचस्तेषां सुराणां भगवान्भवः ॥ प्रत्युवाच विषण्णात्मा दूयमानेन चेतसा ॥४॥
ityAkarNya vacasteSAM surANAM bhagavAnbhavaH ॥ pratyuvAca viSaNNAtmA dUyamAnena cetasA ॥4॥
O sage, bowing down with stooping shoulders the gods along with me and Viṣṇu eulogised Śiva with great pleasure.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 5
प्रणम्य सुमहाप्रीत्या नतस्कंधाश्च निर्जराः ॥ तुष्टुवुः शंकरं सर्वे मया च हरिणा मुने ॥५॥
praNamya sumahAprItyA nataskaMdhAzca nirjarAH ॥ tuSTuvuH zaMkaraM sarve mayA ca hariNA mune ॥5॥
The gods said: O great God, O lord of gods, O ocean of mercy, O Śiva, you are the immanent soul of all. You know everything.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 6
देवा ऊचुः ॥ देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो ॥ अन्तर्यामी हि सर्वेषां सर्वं जानासि शंकर ॥६॥
devA UcuH ॥ devadeva mahAdeva karuNAsAgara prabho ॥ antaryAmI hi sarveSAM sarvaM jAnAsi zaMkara ॥6॥
O lord, carry out the task of the gods. O great lord, save the gods. Slay Tāraka and other demons and take pity on us.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 7
॥ शिव उवाच ॥ हे विष्णो हे विधे देवास्सर्वेषां वो मनोगतिः ॥ यद्भावि तद्भवत्येव कोऽपि नो तन्निवारकः ॥ ८ ॥
॥ ziva uvAca ॥ he viSNo he vidhe devAssarveSAM vo manogatiH ॥ yadbhAvi tadbhavatyeva ko'pi no tannivArakaH ॥ 8 ॥
On hearing these words of the gods, lord Śiva agitated in soul and dispirited in the mind, replied.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 8
यज्जातं तज्जातमेव प्रस्तुतं शृणुताऽमराः ॥ शिरस्तस्खलितं वीर्यं को ग्रहीष्यति मेऽधुना ॥ ९ ॥
yajjAtaM tajjAtameva prastutaM zRNutA'marAH ॥ zirastaskhalitaM vIryaM ko grahISyati me'dhunA ॥ 9 ॥
Śiva said: O Viṣṇu, O Brahmā, O gods, you are the goal of everybody’s mind. What should happen necessarily must happen. There is none to stop it.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 9
स गृह्णीयादिति प्रोच्य पातयामास तद्भुवि ॥ अग्निर्भूत्वा कपोतो हि प्रेरितस्सर्वनिर्जरैः ॥ 2-4-2-१० ॥
sa gRhNIyAditi procya pAtayAmAsa tadbhuvi ॥ agnirbhUtvA kapoto hi preritassarvanirjaraiH ॥ 2-4-2-10 ॥
What has happened has already happened. Now O gods, listen to what is relevant to the context. Let him who will, take up this discharged semen”
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 10
अभक्षच्छांभवं वीर्यं चंच्वा तु निखिलं तदा ॥ एतस्मिन्नंतरे तत्राऽऽजगाम गिरिजा मुने ॥ ११ ॥
abhakSacchAMbhavaM vIryaM caMcvA tu nikhilaM tadA ॥ etasminnaMtare tatrA''jagAma girijA mune ॥ 11 ॥
After saying this He let it fall on the ground. Urged by the gods Agni became a dove and swallowed it with his beak. O sage, in the meantime Pārvatī came there.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 11
अभक्षच्छांभवं वीर्यं चंच्वा तु निखिलं तदा ॥ एतस्मिन्नंतरे तत्राऽऽजगाम गिरिजा मुने ॥ ११ ॥
abhakSacchAMbhavaM vIryaM caMcvA tu nikhilaM tadA ॥ etasminnaMtare tatrA''jagAma girijA mune ॥ 11 ॥
At that moment, O sage, a bird pecked up and consumed all of Shiva’s seed. Meanwhile, Girija (Parvati) arrived there.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 12
शिवागमविलंबे च ददर्श सुरपुंगवान् ॥ ॥ ज्ञात्वा तद्वृत्तमखिलं महाक्रोधयुता शिवा ॥ १२ ॥
zivAgamavilaMbe ca dadarza surapuMgavAn ॥ ॥ jJAtvA tadvRttamakhilaM mahAkrodhayutA zivA ॥ 12 ॥
When Śiva took a long time to return, she hastened there and saw the gods. On coming to know of the incident she became very furious.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 13
उवाच त्रिदशान् सर्वान् हरिप्रभृतिकाँस्तदा ॥ १३ ॥
uvAca tridazAn sarvAn hariprabhRtikA~stadA ॥ 13 ॥
She told Viṣṇu and the gods as follows.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 14
देव्युवाच ॥ रे रे सुरगणास्सर्वे यूयं दुष्टा विशेषतः ॥ स्वार्थसंसाधका नित्यं तदर्थं परदुःखदाः ॥ १४ ॥
devyuvAca ॥ re re suragaNAssarve yUyaM duSTA vizeSataH ॥ svArthasaMsAdhakA nityaM tadarthaM paraduHkhadAH ॥ 14 ॥
The goddess said: Hi Hi, O gods, you are wicked and particularly selfish and for that purpose you give pain to others.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 15
स्वार्थहेतोर्महेशानमाराध्य परमं प्रभुम् ॥ नष्टं चक्रुर्मद्विहारं वंध्याऽभवमहं सुराः ॥ १५ ॥
svArthahetormahezAnamArAdhya paramaM prabhum ॥ naSTaM cakrurmadvihAraM vaMdhyA'bhavamahaM surAH ॥ 15 ॥
O gods, for the sake of realising your self-interests you all propitiated the lord and spoilt my dalliance. I have become a barren woman therefore.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 16
मां विरोध्य सुखं नैव केषांचिदपि निर्जराः ॥ तस्माद्दुःखं भवेद्वो हि दुष्टानां त्रिदिवौकसाम् ॥ १६ ॥
mAM virodhya sukhaM naiva keSAMcidapi nirjarAH ॥ tasmAdduHkhaM bhavedvo hi duSTAnAM tridivaukasAm ॥ 16 ॥
O gods, after offending me none can be happy. Hence O wicked heaven-dwellers, you will remain unhappy.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 17
॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्युक्त्वा विष्णुप्रमुखान् सुरान्सर्वान् शशाप सा ॥ प्रज्वलंती प्रकोपेन शैलराजसुता शिवा ॥ १७ ॥
॥ brahmovAca ॥ ityuktvA viSNupramukhAn surAnsarvAn zazApa sA ॥ prajvalaMtI prakopena zailarAjasutA zivA ॥ 17 ॥
Brahmā said: After saying these words Pārvatī, the daughter of the king of mountains, blazing with fury cursed Viṣṇu and all other gods.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 18
॥ पार्वत्युवाच ॥ अद्यप्रभृति देवानां वंध्या भार्या भवन्त्विति ॥ देवाश्च दुःखितास्संतु निखिला मद्विरोधिनः ॥१८॥
॥ pArvatyuvAca ॥ adyaprabhRti devAnAM vaMdhyA bhAryA bhavantviti ॥ devAzca duHkhitAssaMtu nikhilA madvirodhinaH ॥18॥
Pārvatī said: From now onwards let the wives of the gods be utterly barren and let the gods who offended me be unhappy.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 19
॥ ब्रह्मोवाच ॥ ॥ इति शप्त्वाखिलान्देवान् विष्ण्वाद्यान्सकलेश्वरी ॥ उवाच पावकं क्रुद्धा भक्षकं शिवरेतसः ॥ १९ ॥
॥ brahmovAca ॥ ॥ iti zaptvAkhilAndevAn viSNvAdyAnsakalezvarI ॥ uvAca pAvakaM kruddhA bhakSakaM zivaretasaH ॥ 19 ॥
Brahmā said: Cursing Viṣṇu and other gods, Pārvatī furiously told Agni who had swallowed Śiva’s semen.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 20
पार्वत्युवाच ॥ सर्वभक्षी भव शुचे पीडितात्मेति नित्यशः ॥ शिवतत्त्वं न जानासि मूर्खोऽसि सुरकार्यकृत् ॥ 2-4-2-२० ॥
pArvatyuvAca ॥ sarvabhakSI bhava zuce pIDitAtmeti nityazaH ॥ zivatattvaM na jAnAsi mUrkho'si surakAryakRt ॥ 2-4-2-20 ॥
Pārvatī said: O Agni, be the devourer of everything and let your soul be afflicted. You are a fool. You do not know Śiva’s fundamental principles. You have come forward to carry out the task of the gods.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 21
रे रे शठ महादुष्ट दुष्टानां दुष्टबोधवान् ॥ अभक्षश्शिववीर्यं यन्नाकार्षीरुचितं हि तत् ॥ २१ ॥
re re zaTha mahAduSTa duSTAnAM duSTabodhavAn ॥ abhakSazzivavIryaM yannAkArSIrucitaM hi tat ॥ 21 ॥
It is neither proper nor beneficent to you to have eaten up Śiva’s semen. You are a rogue, a wretched vile, paying heed to the wicked counsel of the wicked.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 22
॥ ब्रह्मोवाच ॥ इति शप्त्वा शिवा वह्निं सहेशेन नगात्मजा ॥ जगाम स्वालयं शीघ्रमसंतुष्टा ततो मुने ॥ २२ ॥
॥ brahmovAca ॥ iti zaptvA zivA vahniM sahezena nagAtmajA ॥ jagAma svAlayaM zIghramasaMtuSTA tato mune ॥ 22 ॥
Brahmā said: After cursing the fire thus, O sage, Pārvatī, the daughter of the mountain, immediately returned to her apartment along with Śiva, dissatisfied that she was.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 23
गत्वा शिवा शिवं सम्यक् बोधयामास यत्नतः ॥ अजीजनत्परं पुत्रं गणेशाख्यं मुनीश्वर॥२३॥
gatvA zivA zivaM samyak bodhayAmAsa yatnataH ॥ ajIjanatparaM putraM gaNezAkhyaM munIzvara॥23॥
O great sage, after returning she persistently pleaded with Śiva and bore a son named Gaṇeśa.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 24
तद्वृत्तांतमशेषं च वर्णयिष्ये मुनेऽग्रतः॥ इदानीं शृणु सुप्रीत्या गुहोत्पत्तिं वदाम्यहम् ॥२४॥
tadvRttAMtamazeSaM ca varNayiSye mune'grataH॥ idAnIM zRNu suprItyA guhotpattiM vadAmyaham ॥24॥
O sage, the details of that story I shall narrate to you later on. Now listen to the story of the birth of Guha which I am going to narrate.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 25
पावकादितमन्नादि भुंजते निर्जराः खलु ॥ वेदवाण्येति सर्वे ते सगर्भा अभवन्सुराः ॥२५॥
pAvakAditamannAdi bhuMjate nirjarAH khalu ॥ vedavANyeti sarve te sagarbhA abhavansurAH ॥25॥
The gods are wont to partake of the offerings of food etc. consigned to the fire in accordance with the Vedic text. Hence the gods became pregnant.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 26
ततोऽसहंतस्तद्वीर्यं पीडिता ह्यभवन् सुराः ॥ विष्ण्वाद्या निखिलाश्चाति शिवाऽऽज्ञा नष्टबुद्धयः ॥२६॥
tato'sahaMtastadvIryaM pIDitA hyabhavan surAH ॥ viSNvAdyA nikhilAzcAti zivA''jJA naSTabuddhayaH ॥26॥
Unable to endure the force of the semen they became afflicted. Viṣṇu and other gods had already lost their sense at the curse of Pārvatī.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 27
अथ विष्णुप्रभृतिकास्सर्वे देवा विमोहिताः ॥ दह्यमाना ययुः शीघ्रं शरणं पार्वतीपतेः ॥२७॥
atha viSNuprabhRtikAssarve devA vimohitAH ॥ dahyamAnA yayuH zIghraM zaraNaM pArvatIpateH ॥27॥
Then Viṣṇu and other gods were overwhelmed and scorched. In this state they sought refuge in Śiva.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 28
शिवालयस्य ते द्वारि गत्वा सर्वे विनम्रकाः ॥ तुष्टुवुस्सशिवं शंभुं प्रीत्या सांजलयस्सुराः ॥ २८ ॥
zivAlayasya te dvAri gatvA sarve vinamrakAH ॥ tuSTuvussazivaM zaMbhuM prItyA sAMjalayassurAH ॥ 28 ॥
After reaching the threshold of Śivā’s apartment, the gods humbly eulogised Pārvatī and Śiva with pleasure and with palms joined in reverence.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 29
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 29
॥ देवा ऊचुः ॥ देवदेव महादेव गिरिजेश महाप्रभो ॥ किं जातमधुना नाथ तव माया दुरत्यया ॥ २९ ॥
॥ devA UcuH ॥ devadeva mahAdeva girijeza mahAprabho ॥ kiM jAtamadhunA nAtha tava mAyA duratyayA ॥ 29 ॥
The gods said: O lord of gods, O great lord, consort of Pārvatī, what has happened now? Your magical power is incapable of being transgressed.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 30
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 30
सगर्भाश्च वयं जाता दह्यमानाश्च रेतसा ॥ तव शंभो कुरु कृपां निवारय दशामिमाम् ॥ 2-4-2-३० ॥
sagarbhAzca vayaM jAtA dahyamAnAzca retasA ॥ tava zaMbho kuru kRpAM nivAraya dazAmimAm ॥ 2-4-2-30 ॥
We have become pregnant and also scorched by your semen. O Śiva, take pity on us. Remove our miserable plight.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 31
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 31
ब्रह्मोवाच ॥ इत्याकर्ण्याऽमरनुतिं परमेशश्शिवापतिः ॥ आजगाम द्रुतं द्वारि यत्र देवाः स्थिता मुने ॥३१॥
brahmovAca ॥ ityAkarNyA'maranutiM paramezazzivApatiH ॥ AjagAma drutaM dvAri yatra devAH sthitA mune ॥31॥
Brahmā said: O sage, on hearing the eulogy of the gods, Śiva, the lord of Pārvatī came immediately to the threshold where the gods stood waiting.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 32
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 32
आगतं शंकरं द्वारि सर्वे देवाश्च साच्युताः ॥ प्रणम्य तुष्टुवुः प्रीत्या नर्तका भक्तवत्सलम् ॥३२॥
AgataM zaMkaraM dvAri sarve devAzca sAcyutAH ॥ praNamya tuSTuvuH prItyA nartakA bhaktavatsalam ॥32॥
The gods including Viṣṇu bowed humbly with great devotion and eulogised Śiva who is favourably disposed to His devotees, who came near the entrance.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 33
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 33
॥ देवा ऊचुः ॥ शंभो शिव महेशान त्वां नतास्स्म विशेषतः ॥ रक्ष नश्शरणापन्नान्दह्यमानांश्च रेतसा ॥३३॥
॥ devA UcuH ॥ zaMbho ziva mahezAna tvAM natAssma vizeSataH ॥ rakSa nazzaraNApannAndahyamAnAMzca retasA ॥33॥
The gods said: O Śiva, O great lord, we bow to you particularly, save us seeking refuge in you on being scorched by your semen.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 34
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 34
इदं दुःखं हर हर भवामो हि मृता ध्रुवम् ॥ त्वां विना कस्समर्थोऽद्य देवदुःखनिवा रणे ॥३४॥
idaM duHkhaM hara hara bhavAmo hi mRtA dhruvam ॥ tvAM vinA kassamartho'dya devaduHkhanivA raNe ॥34॥
O Śiva, please remove our misery. We will certainly die otherwise. Save you, none can remove the misery of the gods.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 35
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 35
॥ ब्रह्मोवाच ॥ इति दीनतरं वाक्यमाकर्ण्य सुरराट् प्रभुः ॥ प्रत्युवाच विहस्याऽथ स सुरान् भक्तवत्सलः ॥ ३५ ॥
॥ brahmovAca ॥ iti dInataraM vAkyamAkarNya surarAT prabhuH ॥ pratyuvAca vihasyA'tha sa surAn bhaktavatsalaH ॥ 35 ॥
Brahmā said: On hearing these piteous words, the lord of the gods laughingly replied to the gods with his usual sympathy towards his devotees.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 36
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 36
॥ शिव उवाच ॥ हे हरे हे विधे देवास्सर्वे शृणुत मद्वचः ॥ भविष्यति सुखं वोऽद्य सावधाना भवन्तु हि ॥ ३६ ॥
॥ ziva uvAca ॥ he hare he vidhe devAssarve zRNuta madvacaH ॥ bhaviSyati sukhaM vo'dya sAvadhAnA bhavantu hi ॥ 36 ॥
Śiva said: O Viṣṇu, O Brahmā, O gods, all of you listen to my words with attention. You will be happy. Be careful.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 37
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 37
एतद्वमत मद्वीर्यं द्रुतमेवाऽखिलास्सुराः ॥ सुखिनस्तद्विशेषेण शासनान्मम सुप्रभो॥३७॥
etadvamata madvIryaM drutamevA'khilAssurAH ॥ sukhinastadvizeSeNa zAsanAnmama suprabho॥37॥
At my behest you shall vomit this semen virile of mine. You will be happy thereby.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 38
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 38
॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्याज्ञां शिरसाऽधाय विष्ण्वाद्यास्सकलास्सुराः ॥ अकार्षुर्वमनं शीघ्रं स्मरंतश्शिवमव्ययम् ॥३८॥
॥ brahmovAca ॥ ityAjJAM zirasA'dhAya viSNvAdyAssakalAssurAH ॥ akArSurvamanaM zIghraM smaraMtazzivamavyayam ॥38॥
Brahmā said: Accepting this command with bent head Viṣṇu and the other gods immediately vomitted it out after duly remembering Śiva the imperishable.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 39
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 39
तच्छंभुरेतस्स्वर्णाभं पर्वताकारमद्भुतम्॥ अभवत्पतितं भूमौ स्पृशद् द्यामेव सुप्रभम्॥३९॥
tacchaMbhuretassvarNAbhaM parvatAkAramadbhutam॥ abhavatpatitaM bhUmau spRzad dyAmeva suprabham॥39॥
The semen of Śiva lustrous and golden in colour falling on the ground seemed to touch the heaven as it was as huge as a mountain.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 40
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 40
अभवन्सुखिनस्सर्वे सुरास्सर्वेऽच्युतादयः ॥ अस्तुवन् परमेशानं शंकरं भक्तवत्सलम् ॥2-4-2-४०॥
abhavansukhinassarve surAssarve'cyutAdayaH ॥ astuvan paramezAnaM zaMkaraM bhaktavatsalam ॥2-4-2-40॥
Viṣṇu and other gods became relieved and they eulogised the great lord Śiva who is favourably disposed to His devotees.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 41
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 41
पावकस्त्वभवन्नैव सुखी तत्र मुनीश्वर॥ तस्याज्ञां परमोऽदाद्वै शंकरः परमेश्वरः॥४१॥
pAvakastvabhavannaiva sukhI tatra munIzvara॥ tasyAjJAM paramo'dAdvai zaMkaraH paramezvaraH॥41॥
O great sage, only Agni did not become happy. Śiva, the great lord, gave a separate hint to him.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 42
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 42
ततस्सवह्निर्विकलस्सांजलिर्नतको मुने॥ अस्तौच्छिवं सुखी नात्मा वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ४२ ॥
tatassavahnirvikalassAMjalirnatako mune॥ astaucchivaM sukhI nAtmA vacanaM cedamabravIt ॥ 42 ॥
Then the distressed fire, O sage, eulogised Śiva with palms joined in reverence and piteously spoke these words.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 43
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 43
॥ अग्निरुवाच ॥ ॥ देवदेव महेशान मूढोऽहं तव सेवकः ॥ क्षमस्व मेऽपराधं हि मम दाहं निवारय ॥४३॥
॥ agniruvAca ॥ ॥ devadeva mahezAna mUDho'haM tava sevakaH ॥ kSamasva me'parAdhaM hi mama dAhaM nivAraya ॥43॥
Agni said: O lord of gods, I am a stupid and deluded servant of yours. Forgive me my fault.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 44
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 44
त्वं दीनवत्सल स्वामिञ्शंकरः परमेश्वरः ॥ प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पावको दीनवत्सलम् ॥४४॥
tvaM dInavatsala svAmiJzaMkaraH paramezvaraH ॥ pratyuvAca prasannAtmA pAvako dInavatsalam ॥44॥
Please remove my burning sensation. O lord, you are the benefactor and sympathetic to the distressed.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 45
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 45
॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्याकर्ण्य शुचेर्वाणीं स शंभुः परमेश्वरः ॥ प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पावकं दीनवत्सलः ॥४५॥
॥ brahmovAca ॥ ityAkarNya zucervANIM sa zaMbhuH paramezvaraH ॥ pratyuvAca prasannAtmA pAvakaM dInavatsalaH ॥45॥
Brahmā said: On hearing the words of Agni, Śiva the great lord spoke delightedly to Agni. He is favourably disposed to His devotees.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 46
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 46
शिव उवाच ॥ कृतं त्वनुचितं कर्म मद्रेतो भक्षितं हि यत् ॥ अतोऽनिवृत्तस्ते दाहः पापाधिक्यान्मदाज्ञया ॥ ४६ ॥
ziva uvAca ॥ kRtaM tvanucitaM karma madreto bhakSitaM hi yat ॥ ato'nivRttaste dAhaH pApAdhikyAnmadAjJayA ॥ 46 ॥
Śiva said: An improper action has been committed by you in swallowing my semen. Hence your sin has become formidable at my bidding and the burning sensation has not been cured.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 47
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 47
इदानीं त्वं सुखी नाम शुचे मच्छरणागतः ॥ अतः प्रसन्नो जातोऽहं सर्वं दुःखं विनश्यति ॥४७॥
idAnIM tvaM sukhI nAma zuce maccharaNAgataH ॥ ataH prasanno jAto'haM sarvaM duHkhaM vinazyati ॥47॥
Now that you have sought refuge in me you are sure to be happy. I am pleased with you. All your misery will be dissolved.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 48
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 48
कस्याश्चित्सुस्त्रियां योनौ मद्रेतस्त्यज यत्नतः ॥ भविष्यति सुखी त्वं हि निर्दाहात्मा विशेषतः ॥ ४८ ॥
kasyAzcitsustriyAM yonau madretastyaja yatnataH ॥ bhaviSyati sukhI tvaM hi nirdAhAtmA vizeSataH ॥ 48 ॥
Deposit carefully that semen in the womb of some good woman. You will become happy and particularly relieved of the burning sensation.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 49
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 49
॥ ब्रह्मोवाच ॥ शंभुवाक्यं निशम्येति प्रत्युवाच शनैः शुचिः ॥ सांजलिर्नतकः प्रीत्या शंकरं भक्तशंकरम् ॥ ४९ ॥
॥ brahmovAca ॥ zaMbhuvAkyaM nizamyeti pratyuvAca zanaiH zuciH ॥ sAMjalirnatakaH prItyA zaMkaraM bhaktazaMkaram ॥ 49 ॥
Brahmā said: On hearing these words of Śiva, Agni replied to Śiva, the benefactor of the devotees with pleasure and bowing down with palms joined in reverence.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 50
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 50
दुरासदमिदं तेजस्तव नाथ महेश्वर ॥ काचिन्नास्ति विना शक्त्या धर्तुं योनौ जगत्त्रये ॥ 2-4-2-५० ॥
durAsadamidaM tejastava nAtha mahezvara ॥ kAcinnAsti vinA zaktyA dhartuM yonau jagattraye ॥ 2-4-2-50 ॥
O lord Śiva, this splendour of yours is inaccessible and unbearable. There is no woman in the three worlds except Pārvatī to hold it in her womb.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 51
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 51
इत्थं यदाऽब्रवीद्वह्निस्तदा त्वं मुनिसत्तम ॥ शंकरप्रेरितः प्रात्थ हृदाग्निमुपकारकः ॥ ५१ ॥
itthaM yadA'bravIdvahnistadA tvaM munisattama ॥ zaMkarapreritaH prAttha hRdAgnimupakArakaH ॥ 51 ॥
O excellent sage, when fire said like this, you, urged by Śiva, said thus in order to help Agni.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 52
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 52
॥ नारद उवाच ॥ शृणु मद्वचनं वह्ने तव दाहहरं शुभम्॥ परमानंददं रम्यं सर्वकष्टनिवारकम् ॥५२॥
॥ nArada uvAca ॥ zRNu madvacanaM vahne tava dAhaharaM zubham॥ paramAnaMdadaM ramyaM sarvakaSTanivArakam ॥52॥
Nārada said: O Agni, listen to my words that will dispel your burning sensation. It will yield great pleasure and ward off your pains.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 53
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 53
कृत्वोपायमिमं वह्ने सुखी भव विदाहकः ॥ शिवेच्छया मया सम्यगुक्तं तातेदमादरात् ॥ ५३ ॥
kRtvopAyamimaM vahne sukhI bhava vidAhakaH ॥ zivecchayA mayA samyaguktaM tAtedamAdarAt ॥ 53 ॥
O Agni, taking recourse to the following expedient you will be relieved of the burning sensation and be happy. O dear, this has been explained by me well at the will of Śiva.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 54
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 54
तपोमासस्नानकर्त्र्यस्त्रियो यास्स्युः प्रगे शुचे ॥ तद्देहेषु स्थापय त्वं शिवरेतस्त्विदं महत् ॥५४॥
tapomAsasnAnakartryastriyo yAssyuH prage zuce ॥ taddeheSu sthApaya tvaM zivaretastvidaM mahat ॥54॥
O Agni, you shall deposit this semen of Śiva in the bodies of the ladies who take their morning baths in the month of Māgha.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 55
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 55
ब्रह्मोवाच ॥ तस्मिन्नवसरे तत्रा ऽगतास्सप्तमुनिस्त्रियः ॥ तपोमासि स्नानकामाः प्रातस्सन्नियमा मुने ॥५५॥
brahmovAca ॥ tasminnavasare tatrA 'gatAssaptamunistriyaH ॥ tapomAsi snAnakAmAH prAtassanniyamA mune ॥55॥
Brahmā said: O sage, meanwhile the wives of the seven celestial sages came there desirous of taking their early morning bath in the month of Māgha with other observances of rites.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 56
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 56
स्नानं कृत्वा स्त्रियस्ता हि महाशीतार्द्दिताश्च षट् ॥ गंतुकामा मुने याता वह्निज्वालासमीपतः ॥ ५६ ॥
snAnaM kRtvA striyastA hi mahAzItArdditAzca SaT ॥ gaMtukAmA mune yAtA vahnijvAlAsamIpataH ॥ 56 ॥
After the bath, six of them were distressed by the chillness and were desirous of going near the flame of fire.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 57
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 57
विमोहिताश्च ता दृष्ट्वारुन्धती गिरिशाज्ञया ॥ निषिषेध विशेषेण सुचरित्र सुबोधिनी ॥ ५७ ॥
vimohitAzca tA dRSTvArundhatI girizAjJayA ॥ niSiSedha vizeSeNa sucaritra subodhinI ॥ 57 ॥
Arundhatī of good conduct and perfect knowledge saw them deluded and dissuaded them at the behest of Śiva.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 58
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 58
ताः षड् मुनिस्त्रियो मोहाद्धठात्तत्र गता मुने ॥ स्वशीतविनिवृत्त्यर्थं मोहिताः शिवमायया ॥ ५८ ॥
tAH SaD munistriyo mohAddhaThAttatra gatA mune ॥ svazItavinivRttyarthaM mohitAH zivamAyayA ॥ 58 ॥
O sage, the six ladies stubbornly insisted on going there to ward off their chillness because they were deluded by Śiva’s magical art.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 59
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 59
तद्रेतःकणिकास्सद्यस्तद्देहान् विविशुर्मुने ॥ रोमद्वाराऽखिला वह्निरभूद्दाहविवर्जितः ॥५९॥
tadretaHkaNikAssadyastaddehAn vivizurmune ॥ romadvArA'khilA vahnirabhUddAhavivarjitaH ॥59॥
Immediately the particles of the semen entered their bodies through the pores of hairs, O sage. The fire was relieved of their burning sensation.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 60
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 60
अंतर्धाय द्रुतं वह्निर्ज्वालारूपो जगाम ह ॥ सुखी स्वलोकं मनसा स्मरंस्त्वां शंकरं च तम् ॥ 2-4-2-६० ॥
aMtardhAya drutaM vahnirjvAlArUpo jagAma ha ॥ sukhI svalokaM manasA smaraMstvAM zaMkaraM ca tam ॥ 2-4-2-60 ॥
Vanishing immediately from the scene, Agni in the form of a flame, went back happily to his region, mentally remembering you and Śiva.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 61
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 61
सगर्भास्ताः स्त्रियस्साधोऽभवन् दाहप्रपीडिताः ॥ जग्मुस्स्वभवनं तातारुंधती दुःखिताऽग्निना ॥६१॥
sagarbhAstAH striyassAdho'bhavan dAhaprapIDitAH ॥ jagmussvabhavanaM tAtAruMdhatI duHkhitA'gninA ॥61॥
O saintly one, the women became pregnant and were distressed by the burning sensation. They went home. O dear, Arundhatī was displeased with fire.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 62
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 62
दृष्ट्वा स्वस्त्रीगतिं तात नाथाः क्रोधाकुला द्रुतम् ॥ तत्यजुस्ताः स्त्रियस्तात सुसंमंत्र्य परस्परम् ॥ ६२ ॥
dRSTvA svastrIgatiM tAta nAthAH krodhAkulA drutam ॥ tatyajustAH striyastAta susaMmaMtrya parasparam ॥ 62 ॥
O dear, the husbands on seeing the plight of their wives became furious. They consulted one another and discarded them.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 63
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 63
अथ ताः षट् स्त्रियस्सर्वा दृष्ट्वा स्वव्यभिचारकम् ॥ महादुःखान्वितास्ताताऽभवन्नाकुलमानसाः ॥ ६३ ॥
atha tAH SaT striyassarvA dRSTvA svavyabhicArakam ॥ mahAduHkhAnvitAstAtA'bhavannAkulamAnasAH ॥ 63 ॥
O dear, on seeing their own state the six ladies felt very miserable and distressed.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 64
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 64
तत्यजुश्शिव रेतस्तद्गर्भरूपं मुनिस्त्रियः ॥ ता हिमाचलपृष्ठेऽथाभवन् दाहविवर्जिताः ॥ ६४ ॥
tatyajuzziva retastadgarbharUpaM munistriyaH ॥ tA himAcalapRSThe'thAbhavan dAhavivarjitAH ॥ 64 ॥
The wives of the sages cast off their semen in the form of a foetus at the top of Himavat. They felt then relieved of their burning sensation.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 65
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 65
असहञ्शिवरेतस्तद्धिमाद्रिः कंपमुद्वहन् ॥ गंगायां प्राक्षिपत्तूर्णमसह्यं दाहपीडितः ॥ ६५ ॥
asahaJzivaretastaddhimAdriH kaMpamudvahan ॥ gaMgAyAM prAkSipattUrNamasahyaM dAhapIDitaH ॥ 65 ॥
Unable to bear that semen of Śiva and trembling much, Himavat became scorched by it and hurled it in the Gaṅgā.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 66
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 66
गंगयाऽपि च तद्वीर्यं दुस्सहं परमात्मनः ॥ निःक्षिप्तं हि शरस्तंबे तरंगैः स्वैर्मुनीश्वर ॥६६॥
gaMgayA'pi ca tadvIryaM dussahaM paramAtmanaH ॥ niHkSiptaM hi zarastaMbe taraMgaiH svairmunIzvara ॥66॥
O great sage, the intolerable semen of lord Śiva was deposited by Gaṅgā in the forest of Śara grass by means of its waves.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 67
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 67
पतितं तत्र तद्रेतो द्रुतं बालो बभूव ह ॥ सुन्दरस्सुभगः श्रीमांस्तेजस्वी प्रीतिवर्द्धनः ॥ ६७ ॥
patitaM tatra tadreto drutaM bAlo babhUva ha ॥ sundarassubhagaH zrImAMstejasvI prItivarddhanaH ॥ 67 ॥
The semen that fell was turned in a handsome good-featured boy, full of glory and splendour. He increased everyone’s pleasure.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 68
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 68
मार्गमासे सिते पक्षे तिथौ षष्ठ्यां मुनीश्वर ॥ प्रादुर्भावोऽभवत्तस्य शिवपुत्रस्य भूतले ॥ ६८ ॥
mArgamAse site pakSe tithau SaSThyAM munIzvara ॥ prAdurbhAvo'bhavattasya zivaputrasya bhUtale ॥ 68 ॥
O great sage, on the sixth day of the bright half of the lunar month of Mārgaśīrṣa, the son of Śiva was born in the world.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 69
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 69
तस्मिन्नवसरे ब्रह्मन्न कस्माद्धिम शैलजा ॥ अभूतः सुखिनौ तत्र स्वगिरौ गिरिशोऽपि च ॥६९॥
tasminnavasare brahmanna kasmAddhima zailajA ॥ abhUtaH sukhinau tatra svagirau girizo'pi ca ॥69॥
At that time, O Brahmin, on their mountain, Pārvatī the daughter of Himavat and Śiva became very happy.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 70
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 70
शिवाकुचाभ्यां सुस्राव पय आनन्दसंभवम् ॥ तत्र गत्वा च सर्वेषां सुखमासीन्मुनेऽधिकम् ॥ 2-4-2-७० ॥
zivAkucAbhyAM susrAva paya AnandasaMbhavam ॥ tatra gatvA ca sarveSAM sukhamAsInmune'dhikam ॥ 2-4-2-70 ॥
Out of joy, milk exuded from the breasts of Pārvatī. On reaching the spot everyone felt very happy.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 71
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 71
मंगलं चाऽभवत्तात त्रिलोक्यां सुखदं सताम् ॥ खलानामभवद्विघ्नो दैत्यानां च विशेषतः ॥ ७१ ॥
maMgalaM cA'bhavattAta trilokyAM sukhadaM satAm ॥ khalAnAmabhavadvighno daityAnAM ca vizeSataH ॥ 71 ॥
O dear, there was auspiciousness in the three worlds, pleasing to the good. There occurred obstacles to the wicked and particularly to the demons.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 72
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 72
अकस्मादभवद्व्योम्नि परमो दुंदुभिध्वनिः ॥ पुष्पवृष्टिः पपाताऽशु बालकोपरि नारद ॥ ७२ ॥
akasmAdabhavadvyomni paramo duMdubhidhvaniH ॥ puSpavRSTiH papAtA'zu bAlakopari nArada ॥ 72 ॥
O Nārada, there was a mysterious sound of Dundubhi drum in the sky. Showers of flowers fell on the boy.
Rudra-samhita - Chapter 120 - Verse 73
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 120 · Verse 73
विष्ण्वादीनां समस्तानां देवानां मुनिसत्तम ॥ अभूदकस्मात्परम आनन्दः परमोत्सवः ॥७३॥
viSNvAdInAM samastAnAM devAnAM munisattama ॥ abhUdakasmAtparama AnandaH paramotsavaH ॥73॥
O excellent sage, there was great delight to Viṣṇu and the gods. There was great jubilation everywhere.