॥ ब्रह्मोवाच॥ ततश्चाहं मुनिगणैश्शेषकृत्यं शिवाज्ञया ॥ अकार्षं नारद प्रीत्या शिवाशिवविवाहतः ॥ १ ॥

॥ brahmovAca॥ tatazcAhaM munigaNaizzeSakRtyaM zivAjJayA ॥ akArSaM nArada prItyA zivAzivavivAhataH ॥ 1 ॥

तयोश्शिरोऽभिषेकश्च बभूवादरतस्ततः॥ ध्रुवस्यदर्शनं विप्राः कारयामासुरादरात॥२॥

tayozziro'bhiSekazca babhUvAdaratastataH॥ dhruvasyadarzanaM viprAH kArayAmAsurAdarAta॥2॥

हृदयालम्भनं कर्म बभूव तदनन्तरम् ॥ स्वस्तिपाठश्च विप्रेन्द्र महोत्सवपुरस्सरः ॥ ३ ॥

hRdayAlambhanaM karma babhUva tadanantaram ॥ svastipAThazca viprendra mahotsavapurassaraH ॥ 3 ॥

शिवाशिरसि सिन्दूरं ददौ शम्भुर्द्विजाज्ञया ॥ तदानीं गिरिजाभिख्याद्भुतावर्ण्या बभूव ह ॥४॥

zivAzirasi sindUraM dadau zambhurdvijAjJayA ॥ tadAnIM girijAbhikhyAdbhutAvarNyA babhUva ha ॥4॥

ततो विप्राज्ञया तौ द्वावेकासनसमास्थितौ ॥ लेभाते परमां शोभां भक्तचित्त मुदावहाम् ॥५॥

tato viprAjJayA tau dvAvekAsanasamAsthitau ॥ lebhAte paramAM zobhAM bhaktacitta mudAvahAm ॥5॥

ततः स्वस्थानमागत्य संस्रवप्राशनं मुदा ॥ चक्रतुस्तौ निदेशान्मेऽद्भुतलीलाकरौ मुने ॥६॥

tataH svasthAnamAgatya saMsravaprAzanaM mudA ॥ cakratustau nidezAnme'dbhutalIlAkarau mune ॥6॥

इत्थं निवृत्ते विधिवद्याज्ञे वैवाहिके शिवः ॥ ब्रह्मणे पूर्णपात्रं मे ददौ लोककृते प्रभुः ॥ ७ ॥

itthaM nivRtte vidhivadyAjJe vaivAhike zivaH ॥ brahmaNe pUrNapAtraM me dadau lokakRte prabhuH ॥ 7 ॥

गोदानं विधिवच्छम्भुराचार्याय ददौ ततः ॥ महादानानि च प्रीत्या यानि मङ्गलदानि वै ॥ ८ ॥

godAnaM vidhivacchambhurAcAryAya dadau tataH ॥ mahAdAnAni ca prItyA yAni maGgaladAni vai ॥ 8 ॥

ततश्शतसुवर्णं च विप्रेभ्यस्स ददौ पृथक्॥ बहुभ्यो रत्नकोटीश्च नानाद्रव्याण्यनेकशः॥९॥

tatazzatasuvarNaM ca viprebhyassa dadau pRthak॥ bahubhyo ratnakoTIzca nAnAdravyANyanekazaH॥9॥

तदानीममरास्सर्वे परे जीवाश्चराचराः॥ मुमुदुश्चेतसातीव जयध्वनिः॥2-3-50-१०॥

tadAnImamarAssarve pare jIvAzcarAcarAH॥ mumuduzcetasAtIva jayadhvaniH॥2-3-50-10॥

मङ्गलध्वनिगानश्च बभूव बहु सर्वतः ॥ वाद्यध्वनिरभूद्रम्यो सर्वानन्दप्रवर्द्धनः ॥ ११ ॥

maGgaladhvanigAnazca babhUva bahu sarvataH ॥ vAdyadhvanirabhUdramyo sarvAnandapravarddhanaH ॥ 11 ॥

हरिर्मयाथ देवाश्च मुनयश्चापरेऽखिलाः ॥ गिरिमामन्त्र्य सुप्रीत्या स्वस्थानम्प्रययुर्द्रुतम् ॥ १२ ॥

harirmayAtha devAzca munayazcApare'khilAH ॥ girimAmantrya suprItyA svasthAnamprayayurdrutam ॥ 12 ॥

तदानीं शैलनगरे स्त्रियश्च मुदिता वरम् ॥ शिवाशिवौ समानीय ययुः कुह वरालयम् ॥ १३ ॥

tadAnIM zailanagare striyazca muditA varam ॥ zivAzivau samAnIya yayuH kuha varAlayam ॥ 13 ॥

लौकिकाचारमाजह्रुस्ताः स्त्रियस्तत्र चादृताः ॥ महोत्साहो बभूवाथ सर्वतः प्रमुदावहः ॥१४॥

laukikAcAramAjahrustAH striyastatra cAdRtAH ॥ mahotsAho babhUvAtha sarvataH pramudAvahaH ॥14॥

अथ तास्तौ समानीय दम्पती जनशंकरौ॥ वासालयम्महादिव्यं भवाचारं व्यधुर्मुदा ॥१५॥

atha tAstau samAnIya dampatI janazaMkarau॥ vAsAlayammahAdivyaM bhavAcAraM vyadhurmudA ॥15॥

अथो समीपमागत्य शैलेन्द्रनगरस्त्रियः ॥ निर्वृत्य मङ्गलं कर्म प्रापयन्दम्पती गृहम् ॥१६॥

atho samIpamAgatya zailendranagarastriyaH ॥ nirvRtya maGgalaM karma prApayandampatI gRham ॥16॥

कृत्वा जयध्वनिं चक्रुर्ग्रन्थिनिर्मोचनादिकम् ॥ सस्मितास्सकटाक्षाश्च पुलकाञ्चितविग्रहाः ॥ १७ ॥

kRtvA jayadhvaniM cakrurgranthinirmocanAdikam ॥ sasmitAssakaTAkSAzca pulakAJcitavigrahAH ॥ 17 ॥

वासगेहं सम्प्रविश्य मुमुहुः कामिनीवराः ॥ प्रसंशन्त्यस्स्वभाग्यानि पश्यन्तः परमेश्वरम् ॥१८॥

vAsagehaM sampravizya mumuhuH kAminIvarAH ॥ prasaMzantyassvabhAgyAni pazyantaH paramezvaram ॥18॥

महासुरूपवेषश्च सर्व लावण्यसंयुतम् ॥ नवीनयौवनस्थञ्च कामिनीचित्तमोहनम् ॥१९॥

mahAsurUpaveSazca sarva lAvaNyasaMyutam ॥ navInayauvanasthaJca kAminIcittamohanam ॥19॥

ईषद्धास्यप्रसन्नास्यं सकटाक्षं सुसुन्दरम् ॥ सुसूक्ष्मवासो बिभ्राणं नानारत्न विभूषितम् ॥ 2-3-50-२० ॥

ISaddhAsyaprasannAsyaM sakaTAkSaM susundaram ॥ susUkSmavAso bibhrANaM nAnAratna vibhUSitam ॥ 2-3-50-20 ॥

तदानीन्दिव्यनार्यश्च षोडशारं समाययुः ॥ तौ दम्पती च संद्रष्टुं महादरपुरस्सरम् ॥ २१ ॥

tadAnIndivyanAryazca SoDazAraM samAyayuH ॥ tau dampatI ca saMdraSTuM mahAdarapurassaram ॥ 21 ॥

सरस्वती च लक्ष्मीश्च सावित्री जाह्नवी तथा ॥ अदितिश्च शची चैव लोपामुद्राप्यरुन्धती ॥ २२ ॥

sarasvatI ca lakSmIzca sAvitrI jAhnavI tathA ॥ aditizca zacI caiva lopAmudrApyarundhatI ॥ 22 ॥

अहल्या तुलसी स्वाहा रोहिणी च वसुन्धरा ॥ शतरूपा च संज्ञा च रतिरेतास्सुरस्त्रियः ॥ २३ ॥

ahalyA tulasI svAhA rohiNI ca vasundharA ॥ zatarUpA ca saMjJA ca ratiretAssurastriyaH ॥ 23 ॥

देवकन्या नागकन्या मुनिकन्या मनोहराः ॥ तत्र या याः स्थितास्तासां सङ्ख्यां कर्तुं च कः क्षमः ॥ २४ ॥

devakanyA nAgakanyA munikanyA manoharAH ॥ tatra yA yAH sthitAstAsAM saGkhyAM kartuM ca kaH kSamaH ॥ 24 ॥

ताभी रत्नासने दत्ते तत्रोवास शिवो मुदा ॥ तमूचुः क्रमतो देव्यस्सुहास मधुरं वचः ॥ २५ ॥

tAbhI ratnAsane datte tatrovAsa zivo mudA ॥ tamUcuH kramato devyassuhAsa madhuraM vacaH ॥ 25 ॥

सरस्वत्युवाच ॥ प्राप्ता सती महादेवाधुना प्राणाधिका मुदा ॥ दृष्ट्वा प्रियास्यञ्चन्द्राभं सन्तापन्त्यज कामुक ॥ २६ ॥

sarasvatyuvAca ॥ prAptA satI mahAdevAdhunA prANAdhikA mudA ॥ dRSTvA priyAsyaJcandrAbhaM santApantyaja kAmuka ॥ 26 ॥

कालं गमय कालेश सतीसंश्लेषपूर्वकम् ॥ विश्लेषस्ते न भविता सर्वकालं ममाश्रिता ॥ २७ ॥

kAlaM gamaya kAleza satIsaMzleSapUrvakam ॥ vizleSaste na bhavitA sarvakAlaM mamAzritA ॥ 27 ॥

लक्ष्मीरुवाच ॥ लज्जां विहाय देवेश सतीं कृत्वा स्ववक्षसि ॥ तिष्ठ ताम्प्रति का लज्जा प्राणा यान्ति यया विना ॥ २८ ॥

lakSmIruvAca ॥ lajjAM vihAya deveza satIM kRtvA svavakSasi ॥ tiSTha tAmprati kA lajjA prANA yAnti yayA vinA ॥ 28 ॥

सावित्र्युवाच ॥ भोजयित्वा सती शम्भो शीघ्रं त्वं भुंक्ष्व मा खिद ॥ तदाचम्य सकर्पूरन्तांबूलं देहि सादरम् ॥ २९ ॥

sAvitryuvAca ॥ bhojayitvA satI zambho zIghraM tvaM bhuMkSva mA khida ॥ tadAcamya sakarpUrantAMbUlaM dehi sAdaram ॥ 29 ॥

जाह्नव्युवाच ॥ स्वर्णकांतिकरां धृत्वा केशान्मार्जय योषितः ॥ कामिन्यास्स्वामिसौभाग्यसुखं नातः परं भवेत् ॥ 2-3-50-३० ॥

jAhnavyuvAca ॥ svarNakAMtikarAM dhRtvA kezAnmArjaya yoSitaH ॥ kAminyAssvAmisaubhAgyasukhaM nAtaH paraM bhavet ॥ 2-3-50-30 ॥

अदितिरुवाच ॥ भोजनान्ते शिवः शम्भुं मुखं शुद्ध्यर्थमादरात् ॥ जलं देहि महाप्रीत्या दम्पतिप्रेम दुर्लभम् ॥३१॥

aditiruvAca ॥ bhojanAnte zivaH zambhuM mukhaM zuddhyarthamAdarAt ॥ jalaM dehi mahAprItyA dampatiprema durlabham ॥31॥

शच्युवाच ॥ कृत्वा विलापं यद्धेतोः शिवां कृत्वा च वक्षसि ॥ यो बभ्रामानिशं मोहात् का लज्जा ते प्रियाम्प्रति ॥३२॥

zacyuvAca ॥ kRtvA vilApaM yaddhetoH zivAM kRtvA ca vakSasi ॥ yo babhrAmAnizaM mohAt kA lajjA te priyAmprati ॥32॥

लोपामुद्रोवाच ॥ व्यवहारोऽस्ति च स्त्रीणां भुक्त्वा वासगृहे शिव ॥ दत्त्वा शिवायै ताम्बूलं शयनं कर्तुमर्हसि ॥३३॥

lopAmudrovAca ॥ vyavahAro'sti ca strINAM bhuktvA vAsagRhe ziva ॥ dattvA zivAyai tAmbUlaM zayanaM kartumarhasi ॥33॥

अरुन्धत्युवाच ॥ मया दत्तां सतीमेनां तुभ्यन्दातुमनीप्सिताम्॥ विविधं बोधयित्वेमां सुरतिं कर्तुमर्हसि ॥३४॥

arundhatyuvAca ॥ mayA dattAM satImenAM tubhyandAtumanIpsitAm॥ vividhaM bodhayitvemAM suratiM kartumarhasi ॥34॥

अहल्योवाच ॥ वृद्धावस्थाम्परित्यज्य ह्यतीव तरुणो भव॥ येन मेनानुमन्येत त्वां सुतार्पितमानसा॥३५॥

ahalyovAca ॥ vRddhAvasthAmparityajya hyatIva taruNo bhava॥ yena menAnumanyeta tvAM sutArpitamAnasA॥35॥

तुलस्युवाच ॥ सती त्वया परित्यक्ता कामो दग्धः पुरा कृतः ॥ कथन्तदा वसिष्ठश्च प्रभो प्रस्थापितोऽधुना ॥३६॥

tulasyuvAca ॥ satI tvayA parityaktA kAmo dagdhaH purA kRtaH ॥ kathantadA vasiSThazca prabho prasthApito'dhunA ॥36॥

स्वाहोवाच ॥ स्थिरो भव महादेव स्त्रीणां वचसि साम्प्रतम् ॥ विवाहे व्यवहारोऽस्ति पुरन्ध्रीणां प्रगल्भता ॥३७॥

svAhovAca ॥ sthiro bhava mahAdeva strINAM vacasi sAmpratam ॥ vivAhe vyavahAro'sti purandhrINAM pragalbhatA ॥37॥

रोहिण्युवाच ॥ कामम्पूरय पार्वत्याः कामशास्त्रविशारद ॥ कुरु पारं स्वयं कामी कामिनीकामसागरम् ॥ ३८ ॥

rohiNyuvAca ॥ kAmampUraya pArvatyAH kAmazAstravizArada ॥ kuru pAraM svayaM kAmI kAminIkAmasAgaram ॥ 38 ॥

॥ वसुन्धरोवाच ॥ जानासि भावं भावज्ञ कामार्तानां च योषिताम्॥ न च स्वं स्वामिनं शम्भो ईश्वरं पाति सन्ततम्॥३९॥

॥ vasundharovAca ॥ jAnAsi bhAvaM bhAvajJa kAmArtAnAM ca yoSitAm॥ na ca svaM svAminaM zambho IzvaraM pAti santatam॥39॥

शतरूपोवाच ॥ भोगं दिव्यं विना भुक्त्वा न हि तुष्येत्क्षुधातुरः ॥ येन तुष्टिर्भवेच्छंभो तत्कर्तुमुचितं स्त्रियाः ॥2-3-50-४०॥

zatarUpovAca ॥ bhogaM divyaM vinA bhuktvA na hi tuSyetkSudhAturaH ॥ yena tuSTirbhavecchaMbho tatkartumucitaM striyAH ॥2-3-50-40॥

॥ संज्ञोवाच ॥ तूर्णं प्रस्थापय प्रीत्या पार्वत्या सह शङ्करम् ॥ रत्नप्रदीपन्ताम्बूलं तल्पं निर्माय निर्जने ॥ ४१ ॥

॥ saMjJovAca ॥ tUrNaM prasthApaya prItyA pArvatyA saha zaGkaram ॥ ratnapradIpantAmbUlaM talpaM nirmAya nirjane ॥ 41 ॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ स्त्रीणान्तद्वचनं श्रुत्वा ता उवाच शिवः स्वयम् ॥ निर्विकारश्च भगवान्योगीन्द्राणां गुरोर्गुरुः ॥४२॥

॥ brahmovAca ॥ strINAntadvacanaM zrutvA tA uvAca zivaH svayam ॥ nirvikArazca bhagavAnyogIndrANAM gurorguruH ॥42॥

शंकर उवाच ॥ देव्यो न ब्रूत वचनमेवंभूतं ममान्तिकम् ॥ जगतां मातरः साध्व्यः पुत्रे चपलता कथम् ॥४३॥

zaMkara uvAca ॥ devyo na brUta vacanamevaMbhUtaM mamAntikam ॥ jagatAM mAtaraH sAdhvyaH putre capalatA katham ॥43॥

ब्रह्मोवाच ॥ शङ्करस्य वचः श्रुत्वा लज्जितास्सुरयोषितः ॥ बभूवुः सम्भ्रमात्तूष्णीं चित्रपुत्तलिका यथा ॥४४॥

brahmovAca ॥ zaGkarasya vacaH zrutvA lajjitAssurayoSitaH ॥ babhUvuH sambhramAttUSNIM citraputtalikA yathA ॥44॥

भुक्त्वा मिष्टान्नमाचम्य महेशो हृष्टमानसः ॥ सकर्पूरं च तांबूलं बुभुजे भार्य या सह ॥४५॥

bhuktvA miSTAnnamAcamya mahezo hRSTamAnasaH ॥ sakarpUraM ca tAMbUlaM bubhuje bhArya yA saha ॥45॥