नारद उवाच ॥ ॥ विधे तात महाप्राज्ञ विष्णुशिष्य नमोऽस्तु ते ॥ अद्भुतेयं कथाश्रावि त्वत्तोऽस्माभिः कृपानिधे ॥ १ ॥

nArada uvAca ॥ ॥ vidhe tAta mahAprAjJa viSNuziSya namo'stu te ॥ adbhuteyaM kathAzrAvi tvatto'smAbhiH kRpAnidhe ॥ 1 ॥

इदानीं श्रोतुमिच्छामि चरितं शशिमौलिनः ॥ वैवाहिकं सुमाङ्गल्यं सर्वाघौघविनाशनम् ॥ २ ॥

idAnIM zrotumicchAmi caritaM zazimaulinaH ॥ vaivAhikaM sumAGgalyaM sarvAghaughavinAzanam ॥ 2 ॥

किं चकार महादेवः प्राप्य मङ्गलपत्रिकाम् ॥ तां श्रावय कथान्दिव्यां शङ्करस्सपरात्मनः ॥ ३ ॥

kiM cakAra mahAdevaH prApya maGgalapatrikAm ॥ tAM zrAvaya kathAndivyAM zaGkarassaparAtmanaH ॥ 3 ॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ शृणु वत्स महाप्राज्ञ शाङ्करम्परमं यशः ॥ यच्चकार महादेवः प्राप्य मङ्गलपत्रिकाम् ॥ ४ ॥

॥ brahmovAca ॥ zRNu vatsa mahAprAjJa zAGkaramparamaM yazaH ॥ yaccakAra mahAdevaH prApya maGgalapatrikAm ॥ 4 ॥

अथ शम्भुर्गृहीत्वा तां मुदा मंगलपत्रिकाम् ॥ विजहास प्रहृष्टात्मा मानन्तेषां व्यधाद्विभुः ॥५॥

atha zambhurgRhItvA tAM mudA maMgalapatrikAm ॥ vijahAsa prahRSTAtmA mAnanteSAM vyadhAdvibhuH ॥5॥

वाचयित्वा च तां सम्यग्स्वीचकार विधानतः ॥ तज्जनन्यापयामास बहुसम्मान्य चादृतः ॥६॥

vAcayitvA ca tAM samyagsvIcakAra vidhAnataH ॥ tajjananyApayAmAsa bahusammAnya cAdRtaH ॥6॥

उवाच सुनिवर्गांस्तान्कार्य्यं सम्यक् कृतं शुभम् ॥ आगन्तव्यं विवाहे मे विवाहस्स्वीकृतो मया ॥७॥

uvAca sunivargAMstAnkAryyaM samyak kRtaM zubham ॥ AgantavyaM vivAhe me vivAhassvIkRto mayA ॥7॥

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोः प्रहृष्टास्ते प्रणम्य तम्॥ परिक्रम्य ययुर्धाम शंसन्तः स्वं विधिम्परम् ॥ ८ ॥

ityAkarNya vacazzambhoH prahRSTAste praNamya tam॥ parikramya yayurdhAma zaMsantaH svaM vidhimparam ॥ 8 ॥

अथ देवेश्वरश्शम्भुस्सामरस्त्वां मुने द्रुतम् ॥ लौकिकाचारमाश्रित्य महालीलाकरः प्रभुः ॥९॥

atha devezvarazzambhussAmarastvAM mune drutam ॥ laukikAcAramAzritya mahAlIlAkaraH prabhuH ॥9॥

त्वमागतः परप्रीत्या प्रशंसंस्त्वं विधिम्परम् ॥ प्रणमंश्च नतस्कन्धो विनीतात्मा कृताञ्जलिः ॥2-3-39-१०॥

tvamAgataH paraprItyA prazaMsaMstvaM vidhimparam ॥ praNamaMzca nataskandho vinItAtmA kRtAJjaliH ॥2-3-39-10॥

अस्तौस्सुजयशब्दान्हि समुच्चार्य मुहुर्मुहुः॥ निदेशं प्रार्थयंस्तस्य प्रशंसंस्त्वं विधिम्मुने॥११॥

astaussujayazabdAnhi samuccArya muhurmuhuH॥ nidezaM prArthayaMstasya prazaMsaMstvaM vidhimmune॥11॥

ततश्शंभुः प्रहृष्टात्मा दर्शयँल्लौकिकीं गतिम् ॥ उवाच मुनिवर्य त्वां प्रीणयञ्छुभया गिरा ॥ १२ ॥

tatazzaMbhuH prahRSTAtmA darzaya~llaukikIM gatim ॥ uvAca munivarya tvAM prINayaJchubhayA girA ॥ 12 ॥

शिव उवाच ॥ प्रीत्या शृणु मुनिश्रेष्ठ ह्यस्मत्तोऽद्य वदामि ते ॥ ब्रुवे तत्त्वां प्रियो मे यद्भक्तराजशिरोमणिः ॥ १३॥

ziva uvAca ॥ prItyA zRNu munizreSTha hyasmatto'dya vadAmi te ॥ bruve tattvAM priyo me yadbhaktarAjaziromaNiH ॥ 13॥

कृतं महत्तपो देव्या पार्वत्या तव शासनात् ॥ तस्यै वरो मया दत्तः पतित्वे तोषितेन वै ॥ १४ ॥

kRtaM mahattapo devyA pArvatyA tava zAsanAt ॥ tasyai varo mayA dattaH patitve toSitena vai ॥ 14 ॥

करिष्येऽहं विवाहं च तस्या वश्यो हि भक्तितः ॥ सप्तर्षिभिस्साधितश्च तल्लग्नं शोधितं च तैः ॥ १५ ॥

kariSye'haM vivAhaM ca tasyA vazyo hi bhaktitaH ॥ saptarSibhissAdhitazca tallagnaM zodhitaM ca taiH ॥ 15 ॥

अद्यतस्सप्तमे चाह्नि तद्भविष्यति नारद ॥ महोत्सवं करिष्यामि लौकिकीं गतिमाश्रितः ॥१६॥

adyatassaptame cAhni tadbhaviSyati nArada ॥ mahotsavaM kariSyAmi laukikIM gatimAzritaH ॥16॥

ब्रह्मोवाच॥ इति श्रुत्वा वचस्तस्य शंकरस्य परात्मनः ॥ प्रसन्नधीः प्रभुं नत्वा तात त्वं वाक्यमब्रवीः ॥१७॥

brahmovAca॥ iti zrutvA vacastasya zaMkarasya parAtmanaH ॥ prasannadhIH prabhuM natvA tAta tvaM vAkyamabravIH ॥17॥

नारद उवाच॥ भवतस्तु व्रतमिदम्भक्तवश्यो भवान्मतः॥ सम्यक् कृतं च भवता पार्वतीमानसेप्सितम् ॥१८॥

nArada uvAca॥ bhavatastu vratamidambhaktavazyo bhavAnmataH॥ samyak kRtaM ca bhavatA pArvatImAnasepsitam ॥18॥

कार्यं मत्सदृशं किञ्चित्कथनीयन्त्वया विभो ॥ मत्वा स्वसेवकं मां हि कृपां कुरु नमोऽस्तु ते ॥१९॥

kAryaM matsadRzaM kiJcitkathanIyantvayA vibho ॥ matvA svasevakaM mAM hi kRpAM kuru namo'stu te ॥19॥

ब्रह्मोवाच ॥ इत्युक्तस्तु त्वया शम्भुश्शंकरो भक्तवत्सलः ॥ प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा सादरं त्वां मुनीश्वर ॥2-3-39-२०॥

brahmovAca ॥ ityuktastu tvayA zambhuzzaMkaro bhaktavatsalaH ॥ pratyuvAca prasannAtmA sAdaraM tvAM munIzvara ॥2-3-39-20॥

शिव उवाच ॥ विष्णुप्रभृतिदेवांश्च मुनीन्सिद्धानपि ध्रुवम् ॥ त्वन्निमन्त्रय मद्वाण्या मुनेऽन्यानपि सर्वतः ॥२१॥

ziva uvAca ॥ viSNuprabhRtidevAMzca munInsiddhAnapi dhruvam ॥ tvannimantraya madvANyA mune'nyAnapi sarvataH ॥21॥

सर्व आयान्तु सोत्साहास्सर्वशोभासमन्विताः ॥ सस्त्रीसुतगणाः प्रीत्या मम शासनगौरवात् ॥ २२॥

sarva AyAntu sotsAhAssarvazobhAsamanvitAH ॥ sastrIsutagaNAH prItyA mama zAsanagauravAt ॥ 22॥

नागमिष्यन्ति ये त्वत्र मद्विवाहोत्सवे मुने ॥ ते स्वकीया न मन्तव्या मया देवादयः खलु ॥२३॥

nAgamiSyanti ye tvatra madvivAhotsave mune ॥ te svakIyA na mantavyA mayA devAdayaH khalu ॥23॥

ब्रह्मोवाच ॥ इतीशाज्ञां ततो धृत्वा भवाञ्छङ्करवल्लभः ॥ सर्वान्निमन्त्रयामास तं तं गत्वा द्रुतं मुने ॥२४॥

brahmovAca ॥ itIzAjJAM tato dhRtvA bhavAJchaGkaravallabhaH ॥ sarvAnnimantrayAmAsa taM taM gatvA drutaM mune ॥24॥

शम्भूपकण्ठमागत्य द्रुतं मुनिवरो भवान्॥ तद्दूत्यात्तत्र सन्तस्थौ तदाज्ञाम्प्राप्य नारद॥२५॥

zambhUpakaNThamAgatya drutaM munivaro bhavAn॥ taddUtyAttatra santasthau tadAjJAmprApya nArada॥25॥

शिवोऽपि तस्थौ सोत्कण्ठस्तदागमनलालसः ॥ स्वगणैस्सोत्सवैस्सवेंर्नृत्यद्भिस्सर्वतोदिशम् ॥२६॥

zivo'pi tasthau sotkaNThastadAgamanalAlasaH ॥ svagaNaissotsavaissaveMrnRtyadbhissarvatodizam ॥26॥

एतस्मिन्नेव काले तु रचयित्वा स्ववेषकम्॥ आजगामाच्युतश्शीघ्रं कैलासं सपरिच्छदः॥२७॥

etasminneva kAle tu racayitvA svaveSakam॥ AjagAmAcyutazzIghraM kailAsaM saparicchadaH॥27॥

शिवम्प्रणम्य सद्भक्त्या सदारस्सदलो मुदा॥ तदाज्ञाम्प्राप्य सन्तस्थौ सुस्थाने प्रीतमानसः ॥ २८ ॥

zivampraNamya sadbhaktyA sadArassadalo mudA॥ tadAjJAmprApya santasthau susthAne prItamAnasaH ॥ 28 ॥

तथाहं स्वगणैराशु कैलासमगमं मुदा ॥ प्रभुम्प्रणम्यातिष्ठं वै सानन्दस्स्वगणान्वितः ॥ २९ ॥

tathAhaM svagaNairAzu kailAsamagamaM mudA ॥ prabhumpraNamyAtiSThaM vai sAnandassvagaNAnvitaH ॥ 29 ॥

इन्द्रादयो लोकपाला आययुस्सपरिच्छदाः॥ तथैवालंकृतास्सर्वे सोत्सवास्सकलत्रकाः ॥2-3-39-३०॥

indrAdayo lokapAlA AyayussaparicchadAH॥ tathaivAlaMkRtAssarve sotsavAssakalatrakAH ॥2-3-39-30॥

तथैव मुनयो नागास्सिद्धा उपसुरा स्तथा ॥ आययुश्चापरेऽपीह सोत्सवास्सुनिमन्त्रिताः ॥ ३१ ॥

tathaiva munayo nAgAssiddhA upasurA stathA ॥ AyayuzcApare'pIha sotsavAssunimantritAH ॥ 31 ॥

महेश्वरस्तदा तत्रागतानां च पृथक् पृथक् ॥ सर्वेषाममराद्यानां सत्कारं व्यदधान्मुदा ॥ ३२ ॥

mahezvarastadA tatrAgatAnAM ca pRthak pRthak ॥ sarveSAmamarAdyAnAM satkAraM vyadadhAnmudA ॥ 32 ॥

अथोत्सवो महानासीत्कैलासे परमोद्भुतः ॥ नृत्यादिकन्तदा चक्रुर्यथायोग्यं सुरस्त्रियः ॥ ३३ ॥

athotsavo mahAnAsItkailAse paramodbhutaH ॥ nRtyAdikantadA cakruryathAyogyaM surastriyaH ॥ 33 ॥

एतस्मिन्समये देवा विष्ण्वाद्या ये समागताः ॥ यात्रां कारयितुं शम्भोस्तत्रोषुस्तेऽखिला मुने ॥ ३४ ॥

etasminsamaye devA viSNvAdyA ye samAgatAH ॥ yAtrAM kArayituM zambhostatroSuste'khilA mune ॥ 34 ॥

शिवाज्ञप्तास्तदा सर्वे मदीयमिति यन्त्रिताः ॥ शिवकार्यमिदं सर्वं चक्रिरे शिवसेवनम् ॥३५॥

zivAjJaptAstadA sarve madIyamiti yantritAH ॥ zivakAryamidaM sarvaM cakrire zivasevanam ॥35॥

मातरस्सप्त तास्तत्र शिवभूषाविधिम्परम् ॥ चक्रिरे च मुदा युक्ता यथायोग्यन्तथा पुनः ।३६॥

mAtarassapta tAstatra zivabhUSAvidhimparam ॥ cakrire ca mudA yuktA yathAyogyantathA punaH ।36॥

तस्य स्वाभाविको वेषो भूषाविविरभूत्तदा ॥ तस्येच्छया मुनिश्रेष्ठ परमेशस्य सुप्रभो ॥३७॥

tasya svAbhAviko veSo bhUSAvivirabhUttadA ॥ tasyecchayA munizreSTha paramezasya suprabho ॥37॥

चन्द्रश्च मुकुटस्थाने सान्निध्यमकरोत्तदा ॥ लोचनं सुन्दरं ह्यासीत्तृतीयन्तिलकं शुभम् ॥ ३८ ॥

candrazca mukuTasthAne sAnnidhyamakarottadA ॥ locanaM sundaraM hyAsIttRtIyantilakaM zubham ॥ 38 ॥

कर्णाभरणरूपौ च यौ हि सर्पौ प्रकीर्तितौ ॥ कुण्डलेऽभवतान्तस्य नानारत्नान्विते मुने ॥ ३९ ॥

karNAbharaNarUpau ca yau hi sarpau prakIrtitau ॥ kuNDale'bhavatAntasya nAnAratnAnvite mune ॥ 39 ॥

अन्यांगसंस्थितास्सर्पास्तदंगाभरणानि च ॥ बभूवुरतिरम्याणि नानारत्नमयानि च ॥ 2-3-39-४० ॥

anyAMgasaMsthitAssarpAstadaMgAbharaNAni ca ॥ babhUvuratiramyANi nAnAratnamayAni ca ॥ 2-3-39-40 ॥

विभूतिरंगरागोऽभूच्चन्दनादिसमुद्भवः ॥ तद्दुकूलमभूद्दिव्यं गजचर्मादि सुन्दरम् ॥ ४१ ॥

vibhUtiraMgarAgo'bhUccandanAdisamudbhavaH ॥ taddukUlamabhUddivyaM gajacarmAdi sundaram ॥ 41 ॥

ईदृशं सुन्दरं रूपं जातं वर्णातिदुष्करम् ॥ ईश्वरोऽपि स्वयं साक्षादैश्वर्यं लब्धवान्स्वतः ॥४२॥

IdRzaM sundaraM rUpaM jAtaM varNAtiduSkaram ॥ Izvaro'pi svayaM sAkSAdaizvaryaM labdhavAnsvataH ॥42॥

ततश्च सर्वे सुरपक्षदानवा नागाः पतंगाप्सरसो महर्षयः ॥ समेत्य सर्वे शिवसन्निधिं तदा महोत्सवाः प्रोचुरहो मुदान्विताः ॥ ४३ ॥

tatazca sarve surapakSadAnavA nAgAH pataMgApsaraso maharSayaH ॥ sametya sarve zivasannidhiM tadA mahotsavAH procuraho mudAnvitAH ॥ 43 ॥

सर्वै ऊचुः ॥ गच्छ गच्छ महादेव विवाहार्थं महेश्वर ॥ गिरिजाया महादेव्याः सहास्माभिः कृपां कुरु ॥ ४४ ॥

sarvai UcuH ॥ gaccha gaccha mahAdeva vivAhArthaM mahezvara ॥ girijAyA mahAdevyAH sahAsmAbhiH kRpAM kuru ॥ 44 ॥

ततो विष्णुरुवाचेदं प्रस्तावसदृशं वचः ॥ प्रणम्य शंकरं भक्त्या विज्ञानप्रीतमानसः ॥ ४५ ॥

tato viSNuruvAcedaM prastAvasadRzaM vacaH ॥ praNamya zaMkaraM bhaktyA vijJAnaprItamAnasaH ॥ 45 ॥

॥ विष्णुरुवाच ॥ देव देव महादेव शरणागतवत्सल ॥ कार्यकर्त्ता स्वभक्तानां विज्ञप्तिं शृणु मे प्रभो॥ ४६ ॥

॥ viSNuruvAca ॥ deva deva mahAdeva zaraNAgatavatsala ॥ kAryakarttA svabhaktAnAM vijJaptiM zRNu me prabho॥ 46 ॥

गृह्योक्तविधिना शम्भो स्वविवाहस्य शंकर॥ गिरीशसुतया देव्या कर्म कर्तुमिहार्हसि ॥४७॥

gRhyoktavidhinA zambho svavivAhasya zaMkara॥ girIzasutayA devyA karma kartumihArhasi ॥47॥

त्वया च क्रियमाणे तु विवाहस्य विधौ हर ॥ स एव हि तथा लोके सर्वस्सुख्यातिमाप्नुयात ॥ ४८ ॥

tvayA ca kriyamANe tu vivAhasya vidhau hara ॥ sa eva hi tathA loke sarvassukhyAtimApnuyAta ॥ 48 ॥

मण्डपस्थापनन्नान्दीमुखन्तत्कुलधर्मतः ॥ कारय प्रीतितो नाथ लोके स्वं ख्यापयन् यशः ॥ ४९ ॥

maNDapasthApanannAndImukhantatkuladharmataH ॥ kAraya prItito nAtha loke svaM khyApayan yazaH ॥ 49 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ एवमुक्तस्तदा शम्भुर्विष्णुना परमेश्वरः ॥ लौकिकाचारनिरतो विधिना तच्चकार सः ॥ 2-3-39-५० ॥

brahmovAca ॥ evamuktastadA zambhurviSNunA paramezvaraH ॥ laukikAcAranirato vidhinA taccakAra saH ॥ 2-3-39-50 ॥

अहं ह्यधिकृतस्तेन सर्वमभ्युदयोचितम् ॥ अकुर्वं मुनिभिः प्रीत्या तत्र तत्कर्म चादरात् ॥ ५१ ॥

ahaM hyadhikRtastena sarvamabhyudayocitam ॥ akurvaM munibhiH prItyA tatra tatkarma cAdarAt ॥ 51 ॥

कश्यपोऽत्रिर्वशिष्ठश्च गौतमो भागुरिर्गुरुः ॥ कण्वो बृहस्पतिश्शक्तिर्जमदग्निः पराशरः ॥ ५२ ॥

kazyapo'trirvaziSThazca gautamo bhAgurirguruH ॥ kaNvo bRhaspatizzaktirjamadagniH parAzaraH ॥ 52 ॥

मार्कण्डेयश्शिलापाकोऽरुणपालोऽकृतश्रमः ॥ अगस्त्यश्च्यवनो गर्गश्शिलादोऽथ महामुने ॥ ५३ ॥

mArkaNDeyazzilApAko'ruNapAlo'kRtazramaH ॥ agastyazcyavano gargazzilAdo'tha mahAmune ॥ 53 ॥

दधीचिरुपमन्युश्च भरद्वाजोऽकृतव्रणः ॥ पिप्पलादोऽथ कुशिकः कौत्सो व्यासः सशिष्यकः ॥ ५४ ॥

dadhIcirupamanyuzca bharadvAjo'kRtavraNaH ॥ pippalAdo'tha kuzikaH kautso vyAsaH saziSyakaH ॥ 54 ॥

एते चान्ये च बहव आगताश्शिवसन्निधिम् ॥ मया सुनोदितास्तत्र चक्रुस्ते विधिवत्क्रियाम् ॥ ५५ ॥

ete cAnye ca bahava AgatAzzivasannidhim ॥ mayA sunoditAstatra cakruste vidhivatkriyAm ॥ 55 ॥

वेदोक्तविधिना सर्वे वेदवेदांगपारगाः ॥ रक्षां चक्रुर्महेशस्य कृत्वा कौतुकमंगलम् ॥ ५६ ॥

vedoktavidhinA sarve vedavedAMgapAragAH ॥ rakSAM cakrurmahezasya kRtvA kautukamaMgalam ॥ 56 ॥

ऋग्यजुस्सामसूक्तैस्तु तथा नानाविधैः परैः ॥ मंगलानि च भूरीणि चक्रुः प्रीत्यर्षयोऽखिलाः ॥५७॥

RgyajussAmasUktaistu tathA nAnAvidhaiH paraiH ॥ maMgalAni ca bhUrINi cakruH prItyarSayo'khilAH ॥57॥

ग्रहाणां पूजनं प्रीत्या चक्रुस्ते शम्भुना मया ॥ मण्डलस्थसुराणां च सर्वेषां विघ्नशान्तये।५८॥

grahANAM pUjanaM prItyA cakruste zambhunA mayA ॥ maNDalasthasurANAM ca sarveSAM vighnazAntaye।58॥

ततश्शिवस्तु सन्तुष्टः कृत्वा सर्वं यथोचितम्॥ लौकिकं वैदिकं कर्म ननाम च मुदा द्विजान् ॥५९॥

tatazzivastu santuSTaH kRtvA sarvaM yathocitam॥ laukikaM vaidikaM karma nanAma ca mudA dvijAn ॥59॥

अथ सर्वेश्वरो विप्रान्देवान्कृत्वा पुरस्सरान् ॥ निस्ससार मुदा तस्मात्कैलासात्पर्वतोत्तमात् ॥2-3-39-६०॥

atha sarvezvaro viprAndevAnkRtvA purassarAn ॥ nissasAra mudA tasmAtkailAsAtparvatottamAt ॥2-3-39-60॥

बहिः कैलासकुधराच्छम्भुस्तस्थौ मुदान्वितः ॥ देवैस्सह द्विजैश्चैव नानास्वीकारकः प्रभुः ॥ ६१ ॥

bahiH kailAsakudharAcchambhustasthau mudAnvitaH ॥ devaissaha dvijaizcaiva nAnAsvIkArakaH prabhuH ॥ 61 ॥

तदोत्सवो महानासीत्तत्र देवादिभिः कृतः ॥ सन्तुष्ट्यर्थं महेशस्य गानवाद्यसुनृत्यकः ॥ ६२ ॥

tadotsavo mahAnAsIttatra devAdibhiH kRtaH ॥ santuSTyarthaM mahezasya gAnavAdyasunRtyakaH ॥ 62 ॥