॥ नारद उवाच॥ विधे तात महाभाग धन्यस्त्वं परमार्थदृक् ॥ अद्भुतेयं कथाश्रावि त्वदनुग्रहतो मया ॥ १ ॥

॥ nArada uvAca॥ vidhe tAta mahAbhAga dhanyastvaM paramArthadRk ॥ adbhuteyaM kathAzrAvi tvadanugrahato mayA ॥ 1 ॥

गते हरे स्वशैले हि पार्वती सर्वमंगला ॥ किं चकार गता कुत्र तन्मे वद महामते ॥ २ ॥

gate hare svazaile hi pArvatI sarvamaMgalA ॥ kiM cakAra gatA kutra tanme vada mahAmate ॥ 2 ॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ शृणु सुप्रीतितस्तात यज्जातं तदनन्तरम् ॥ हरे गते निजस्थाने तद्वदामि शिवं स्मरन् ॥३॥

॥ brahmovAca ॥ zRNu suprItitastAta yajjAtaM tadanantaram ॥ hare gate nijasthAne tadvadAmi zivaM smaran ॥3॥

पार्वत्यपि सखीयुक्ता रूपं कृत्वा तु सार्थकम् ॥ जगाम स्वपितुर्गेहं महादेवेति वादिनी ॥ ४ ॥

pArvatyapi sakhIyuktA rUpaM kRtvA tu sArthakam ॥ jagAma svapiturgehaM mahAdeveti vAdinI ॥ 4 ॥

पार्वत्यागमनं श्रुत्वा मेना च स हिमाचलः ॥ दिव्यं यानं समारुह्य प्रययौ हर्षविह्वलः ॥ ५ ॥

pArvatyAgamanaM zrutvA menA ca sa himAcalaH ॥ divyaM yAnaM samAruhya prayayau harSavihvalaH ॥ 5 ॥

पुरोहितश्च पौराश्च सख्यश्चैवाप्यनेकशः ॥ सम्वन्धिनस्तथान्ये च सर्वे ते च समाययुः ॥६॥

purohitazca paurAzca sakhyazcaivApyanekazaH ॥ samvandhinastathAnye ca sarve te ca samAyayuH ॥6॥

भ्रातरः सकला जग्मुर्मैनाकप्रमुखास्तदा ॥ जयशब्दं प्रब्रुवन्तो महाहर्षसमन्विताः ॥७॥

bhrAtaraH sakalA jagmurmainAkapramukhAstadA ॥ jayazabdaM prabruvanto mahAharSasamanvitAH ॥7॥

संस्थाप्य मंगलघटं राजवर्त्मनि राजिते ॥ चन्दनागरुकस्तूरीफलशाखासमन्विते ॥८॥

saMsthApya maMgalaghaTaM rAjavartmani rAjite ॥ candanAgarukastUrIphalazAkhAsamanvite ॥8॥

सपुरोधोब्राह्मणैश्च मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः ॥ नारीभिर्नर्तकीभिश्च गजेन्द्राद्रिसुशोभितैः ॥९॥

sapurodhobrAhmaNaizca munibhirbrahmavAdibhiH ॥ nArIbhirnartakIbhizca gajendrAdrisuzobhitaiH ॥9॥

परितः परितो रंभास्तम्भवृन्दसमन्विते॥ पतिपुत्रवतीयोषित्समूहैर्दीपहस्तकैः ॥2-3-30-१०॥

paritaH parito raMbhAstambhavRndasamanvite॥ patiputravatIyoSitsamUhairdIpahastakaiH ॥2-3-30-10॥

द्विजवृन्दैश्च संयुक्ते कुर्वद्भिर्मङ्गलध्वनिम् ॥ नानाप्रकारवाद्यैश्च शंखध्वनिभिरन्विते ॥ ११ ॥

dvijavRndaizca saMyukte kurvadbhirmaGgaladhvanim ॥ nAnAprakAravAdyaizca zaMkhadhvanibhiranvite ॥ 11 ॥

एतस्मिन्नन्तरे दुर्गा जगाम स्वपुरान्तिकम् ॥ विशंती नगरं देवी ददर्श पितरौ पुनः ॥१२॥

etasminnantare durgA jagAma svapurAntikam ॥ vizaMtI nagaraM devI dadarza pitarau punaH ॥12॥

सुप्रसन्नौ प्रधावन्तौ हर्षविह्वलमानसौ ॥ दृष्ट्वा काली सुप्रहृष्टा स्वालिभिः प्रणनाम तौ ॥१३॥

suprasannau pradhAvantau harSavihvalamAnasau ॥ dRSTvA kAlI suprahRSTA svAlibhiH praNanAma tau ॥13॥

तौ सम्पूर्णाशिषं दत्त्वा चक्रतुस्तौ स्ववक्षसि ॥ हे वत्से त्वेवमुच्चार्य रुदन्तौ प्रेमविह्वलौ ॥१४॥

tau sampUrNAziSaM dattvA cakratustau svavakSasi ॥ he vatse tvevamuccArya rudantau premavihvalau ॥14॥

ततस्स्वकीया अप्यस्या अन्या नार्यापि संमुदा ॥ भ्रातृस्त्रियोपि सुप्रीत्या दृढालिंगनमादधुः ॥ १५ ॥

tatassvakIyA apyasyA anyA nAryApi saMmudA ॥ bhrAtRstriyopi suprItyA dRDhAliMganamAdadhuH ॥ 15 ॥

साधितं हि त्वया सम्यक्सुकार्यं कुलतारणम् ॥ त्वत्सदाचरणेनापि पाविताः स्माखिला वयम् ॥ १६ ॥

sAdhitaM hi tvayA samyaksukAryaM kulatAraNam ॥ tvatsadAcaraNenApi pAvitAH smAkhilA vayam ॥ 16 ॥

इति सर्वे सुप्रशंस्य प्रणेमुस्तां प्रहर्षिताः ॥ चन्दनैः सुप्रसूनैश्च समानर्चुश्शिवां मुदा ॥ १७ ॥

iti sarve suprazaMsya praNemustAM praharSitAH ॥ candanaiH suprasUnaizca samAnarcuzzivAM mudA ॥ 17 ॥

तस्मिन्नवसरे देवा विमानस्था मुदाम्बरे ॥ पुष्पवृष्टिं शुभां चक्रुर्नत्वा तां तुष्टुवुः स्तवैः ॥ १८ ॥

tasminnavasare devA vimAnasthA mudAmbare ॥ puSpavRSTiM zubhAM cakrurnatvA tAM tuSTuvuH stavaiH ॥ 18 ॥

तदा तां च रथे स्थाप्य सर्वे शोभान्विते वरे ॥ पुरं प्रवेशयामासुस्सर्वे विप्रादयो मुदा ॥१९॥

tadA tAM ca rathe sthApya sarve zobhAnvite vare ॥ puraM pravezayAmAsussarve viprAdayo mudA ॥19॥

अथ विप्राः पुरोधाश्च सख्योन्याश्च स्त्रियः शिवाम् ॥ गृहं प्रवेशयामासुर्बहुमानपुरस्सरम् ॥ 2-3-30-२० ॥

atha viprAH purodhAzca sakhyonyAzca striyaH zivAm ॥ gRhaM pravezayAmAsurbahumAnapurassaram ॥ 2-3-30-20 ॥

स्त्रियो निर्मच्छनं चक्रुर्विप्रा युयुजुराशिषः ॥ हिमवान्मेनका माता मुमोदाति मुनीश्वर ॥ २१ ॥

striyo nirmacchanaM cakrurviprA yuyujurAziSaH ॥ himavAnmenakA mAtA mumodAti munIzvara ॥ 21 ॥

स्वाश्रमं सफलं मेने कुपुत्रात्पुत्रिका वरा ॥ हिमवान्नारदं त्वाञ्च संस्तुवन् साधुसाध्विति ॥ २२ ॥

svAzramaM saphalaM mene kuputrAtputrikA varA ॥ himavAnnAradaM tvAJca saMstuvan sAdhusAdhviti ॥ 22 ॥

ब्राह्मणेभ्यश्च बंदिभ्यः पर्वतेन्द्रो धनं ददौ ॥ मङ्गलं पाठयामास स द्विजेभ्यो महोत्सवम् ॥२३॥

brAhmaNebhyazca baMdibhyaH parvatendro dhanaM dadau ॥ maGgalaM pAThayAmAsa sa dvijebhyo mahotsavam ॥23॥

स्त्रियो निर्मच्छनं चक्रुर्विप्रा युयुजुराशिषः ॥ हिमवान्मेनका माता मुमोदाति मुनीश्वर ॥ २१ ॥

striyo nirmacchanaM cakrurviprA yuyujurAziSaH ॥ himavAnmenakA mAtA mumodAti munIzvara ॥ 21 ॥

ततस्स हिमवान् तात सुप्रहृष्टाः प्रसन्नधीः ॥ सम्मान्य सकलान्प्रीत्या स्नातुं गंगां जगाम ह ॥ २५ ॥

tatassa himavAn tAta suprahRSTAH prasannadhIH ॥ sammAnya sakalAnprItyA snAtuM gaMgAM jagAma ha ॥ 25 ॥

५एतस्मिन्नंतरे शंभुस्सुलीलो भक्तवत्सलः ॥ सुनर्तकनटो भूत्वा मेनकासंनिधिं ययौ ॥ २६ ॥

5etasminnaMtare zaMbhussulIlo bhaktavatsalaH ॥ sunartakanaTo bhUtvA menakAsaMnidhiM yayau ॥ 26 ॥

शृंगं वामे करे धृत्वा दक्षिणे डमरु तथा ॥ पृष्ठे कंथां रक्तवासा नृत्यगानविशारदः ॥२७॥

zRMgaM vAme kare dhRtvA dakSiNe Damaru tathA ॥ pRSThe kaMthAM raktavAsA nRtyagAnavizAradaH ॥27॥

ततस्सुनटरूपोसौ मेनकाया गणे मुदा ॥ चक्रे सुनृत्यं विविधं गानं चातिमनोहरम्॥२८॥

tatassunaTarUposau menakAyA gaNe mudA ॥ cakre sunRtyaM vividhaM gAnaM cAtimanoharam॥28॥

शृंगं च डमरुं तत्र वादयामास सुध्वनिम् ॥ महतीं विविधां तत्र स चकार मनोहराम् ॥२९॥

zRMgaM ca DamaruM tatra vAdayAmAsa sudhvanim ॥ mahatIM vividhAM tatra sa cakAra manoharAm ॥29॥

तां द्रष्टुं नागरास्सर्वे पुरुषाश्च स्त्रियस्तथा ॥ आजग्मुस्सहसा तत्र बाला वृद्धा अपि ध्रुवम् ॥2-3-30-३०॥

tAM draSTuM nAgarAssarve puruSAzca striyastathA ॥ AjagmussahasA tatra bAlA vRddhA api dhruvam ॥2-3-30-30॥

श्रुत्वा सुगीतं तद्दृष्ट्वा सुनृत्यं च मनोहरम् ॥ सहसा मुमुहुस्सर्वे मेनापि च तदा मुने ॥३१॥

zrutvA sugItaM taddRSTvA sunRtyaM ca manoharam ॥ sahasA mumuhussarve menApi ca tadA mune ॥31॥

मूर्च्छां संप्राप्य सा दुर्गा सुदृष्ट्वा हृदि शंकरम् ॥ त्रिशूलादिकचिह्नानि बिभ्रतं चातिसुन्दरम् ॥ ३२॥

mUrcchAM saMprApya sA durgA sudRSTvA hRdi zaMkaram ॥ trizUlAdikacihnAni bibhrataM cAtisundaram ॥ 32॥

विभूतिविभूषितं रम्यमस्थिमालासमन्वितम् ॥ त्रिलोचनोज्ज्वलद्वक्त्रं नागायज्ञोपवीतकम् ॥ ३३ ॥

vibhUtivibhUSitaM ramyamasthimAlAsamanvitam ॥ trilocanojjvaladvaktraM nAgAyajJopavItakam ॥ 33 ॥

वरं वृण्वित्युक्तवन्तं गौरवर्णं महेश्वरम् ॥ दीनबन्धु दयासिन्धुं सर्वथा सुमनोहरम् ॥ ३४ ॥

varaM vRNvityuktavantaM gauravarNaM mahezvaram ॥ dInabandhu dayAsindhuM sarvathA sumanoharam ॥ 34 ॥

हृदयस्थं हरं दृष्ट्वेदृशं सा प्रणनाम तम् ॥ वरं वव्रे मानसं हि पतिर्मे त्वं भवेति च ॥३५॥

hRdayasthaM haraM dRSTvedRzaM sA praNanAma tam ॥ varaM vavre mAnasaM hi patirme tvaM bhaveti ca ॥35॥

वरं दत्त्वा शिवं चाथ तादृशं प्रीतितो हृदा ॥ अन्तर्धाय पुनस्तत्र सुननर्त्त स भिक्षुकः ॥३६॥

varaM dattvA zivaM cAtha tAdRzaM prItito hRdA ॥ antardhAya punastatra sunanartta sa bhikSukaH ॥36॥

ततो मेना सुरत्नानि स्वर्णपात्रस्थितानि च ॥ तस्मै दातुं ययौ प्रीत्या तद्भूति प्रीतमानसः ॥ ३७ ॥

tato menA suratnAni svarNapAtrasthitAni ca ॥ tasmai dAtuM yayau prItyA tadbhUti prItamAnasaH ॥ 37 ॥

तानि न स्वीचकारासौ भिक्षां याचे शिवां च ताम् ॥ पुनस्सुनृत्यं गानश्च कौतुकात्कर्तुमुद्यतः ॥ ३८ ॥

tAni na svIcakArAsau bhikSAM yAce zivAM ca tAm ॥ punassunRtyaM gAnazca kautukAtkartumudyataH ॥ 38 ॥

मेना तद्वचनं श्रुत्वा चुकोपाति सुविस्मिता ॥ भिक्षुकं भर्त्सयामास बहिष्कर्तुमियेष सा ॥ ३९ ॥

menA tadvacanaM zrutvA cukopAti suvismitA ॥ bhikSukaM bhartsayAmAsa bahiSkartumiyeSa sA ॥ 39 ॥

एतस्मिन्नन्तरे तत्र गंगातो गिरिराययौ ॥ ददर्श पुरतो भिक्षुं प्रांगणस्थं नराकृतिम् ॥ 2-3-30-४० ॥

etasminnantare tatra gaMgAto girirAyayau ॥ dadarza purato bhikSuM prAMgaNasthaM narAkRtim ॥ 2-3-30-40 ॥

श्रुत्वा मेनामुखाद्वृत्तं तत्सर्वं सुचुकोप सः ॥ आज्ञां चकारानुचरान्बहिष्कर्तुञ्च तं नटम् ॥४१ ॥

zrutvA menAmukhAdvRttaM tatsarvaM sucukopa saH ॥ AjJAM cakArAnucarAnbahiSkartuJca taM naTam ॥41 ॥

महाग्निमिव दुःस्पर्शं प्रज्वलन्तं सुतेजसम् ॥ न शशाक बहिष्कर्तुं कोपि तं मुनिसत्तम॥४२॥

mahAgnimiva duHsparzaM prajvalantaM sutejasam ॥ na zazAka bahiSkartuM kopi taM munisattama॥42॥

ततस्स भिक्षुकस्तात नानालीलाविशारदः ॥ दर्शयामास शैलाय स्वप्रभावमनन्तकम् ॥ ४३ ॥

tatassa bhikSukastAta nAnAlIlAvizAradaH ॥ darzayAmAsa zailAya svaprabhAvamanantakam ॥ 43 ॥

शैलो ददर्श तं तत्र विष्णुरूपधरं द्रुतम् ॥ किरीटिनं कुण्डलिनं पीतवस्त्रं चतुर्भुजम् ॥ ४४ ॥

zailo dadarza taM tatra viSNurUpadharaM drutam ॥ kirITinaM kuNDalinaM pItavastraM caturbhujam ॥ 44 ॥

यद्यत्पुष्पादिकं दत्तं पूजाकाले गदाभृते ॥ गात्रे शिरसि तत्सर्वं भिक्षुकस्य ददर्श ह ॥४५॥

yadyatpuSpAdikaM dattaM pUjAkAle gadAbhRte ॥ gAtre zirasi tatsarvaM bhikSukasya dadarza ha ॥45॥

ततो ददर्श जगतां स्रष्टारं स चतुर्मुखम् ॥ रक्तवर्णं पठन्तञ्च श्रुतिसूक्तं गिरीश्वरः ॥ ४६ ॥

tato dadarza jagatAM sraSTAraM sa caturmukham ॥ raktavarNaM paThantaJca zrutisUktaM girIzvaraH ॥ 46 ॥

ततस्सूर्य्यस्वरूपञ्च जगच्चक्षुस्स्वरूपकम् ॥ ददर्श गिरिराजस्स क्षणं कौतुककारिणाम् ॥ ४७ ॥

tatassUryyasvarUpaJca jagaccakSussvarUpakam ॥ dadarza girirAjassa kSaNaM kautukakAriNAm ॥ 47 ॥

ततो ददर्श तं तात रुद्ररूपं महाद्भुतम् ॥ पार्वती सहितं रम्यं विहसन्तं सुतेजसम् ॥४८॥

tato dadarza taM tAta rudrarUpaM mahAdbhutam ॥ pArvatI sahitaM ramyaM vihasantaM sutejasam ॥48॥

ततस्तेजस्स्वरूपञ्च निराकारं निरंजनम् ॥ निरुपाधिं निरीहञ्च महाद्भुतमरूपकम् ॥४९॥

tatastejassvarUpaJca nirAkAraM niraMjanam ॥ nirupAdhiM nirIhaJca mahAdbhutamarUpakam ॥49॥

एवं बहूनि रूपाणि तस्य तत्र ददर्श सः ॥ सुविस्मितो बभूवाशु परमानन्दसंयुतः ॥2-3-30-५०॥

evaM bahUni rUpANi tasya tatra dadarza saH ॥ suvismito babhUvAzu paramAnandasaMyutaH ॥2-3-30-50॥

अथासौ भिक्षुवर्य्यो हि तस्मात्तस्याश्च सूतिकृत् ॥ भिक्षां ययाचे दुर्गान्तां नान्यज्जग्राह किञ्चन ॥५१॥

athAsau bhikSuvaryyo hi tasmAttasyAzca sUtikRt ॥ bhikSAM yayAce durgAntAM nAnyajjagrAha kiJcana ॥51॥

न स्वीचकार शैलैन्द्रो मोहितश्शिवमायया ॥ भिक्षुः किंचिन्न जग्राह तत्रैवान्तर्दधे ततः ॥ ५२ ॥

na svIcakAra zailaindro mohitazzivamAyayA ॥ bhikSuH kiMcinna jagrAha tatraivAntardadhe tataH ॥ 52 ॥

तदा बभूव सुज्ञानं मेनाशैलेशयोरिति ॥ आवां शिवो वञ्चयित्वा स्वस्थानं गतवान्प्रभुः ॥ ५३ ॥

tadA babhUva sujJAnaM menAzailezayoriti ॥ AvAM zivo vaJcayitvA svasthAnaM gatavAnprabhuH ॥ 53 ॥

तयोर्विचिन्त्य तत्रैव शिवे भक्तिरभूत्परा ॥ महामोक्षकरी दिव्या सर्वानन्दप्रदायिनी ॥५४॥

tayorvicintya tatraiva zive bhaktirabhUtparA ॥ mahAmokSakarI divyA sarvAnandapradAyinI ॥54॥