Chapter 88
अध्यायः 88
Rudra Saṃhitā, Chapter 88
Shlokas (73)
+ Add ShlokaRudra-samhita - Chapter 88 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 1
॥ नारद उवाच ॥ गतेषु तेषु देवेषु विधि विष्ण्वादिकेषु च ॥ सर्वेषु मुनिषु प्रीत्या किं बभूव ततः परम्॥१॥
॥ nArada uvAca ॥ gateSu teSu deveSu vidhi viSNvAdikeSu ca ॥ sarveSu muniSu prItyA kiM babhUva tataH param॥1॥
Nārada said: When Brahmā, Viṣṇu and other gods had gone along with the sages what happened thereafter?
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 2
किं कृतं शंभुना तात वरं दातुंसमागतः ॥ कियत्कालेन च कथं तद्वद प्रीतिमावहन् ॥२॥
kiM kRtaM zaMbhunA tAta varaM dAtuMsamAgataH ॥ kiyatkAlena ca kathaM tadvada prItimAvahan ॥2॥
O dear one, what did Śiva do? Within what time did He go to grant the boon? How? Please tell me for my pleasure.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 3
॥ ब्रह्मोवाच ॥ गतेषु तेषु देवेषु ब्रह्मादिषु निजाश्रमम् ॥ तत्तपस्सु परीक्षार्थं समाधिस्थोऽभवद्भवः ॥३॥
॥ brahmovAca ॥ gateSu teSu deveSu brahmAdiSu nijAzramam ॥ tattapassu parIkSArthaM samAdhistho'bhavadbhavaH ॥3॥
Brahmā said: When Brahmā and other gods had gone back to their respective abodes, Śiva entered into spiritual contemplation in order to test her penance.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 4
स्वात्मानमात्मना कृत्वा स्वात्मन्येव व्यचिंतयत् ॥ परात्परतरं स्वस्थं निर्माय निरवग्रहम् ॥४॥
svAtmAnamAtmanA kRtvA svAtmanyeva vyaciMtayat ॥ parAtparataraM svasthaM nirmAya niravagraham ॥4॥
He meditated upon His own soul within Himself, the Ātman that is greater than the greatest, free from illusion and obsessions and stationed within itself.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 5
तद्वस्तुभूतो भगवानीश्वरो वृषभध्वजः ॥ अविज्ञातगतिस्सूतिस्स हरः परमेश्वरः ॥ ५ ॥
tadvastubhUto bhagavAnIzvaro vRSabhadhvajaH ॥ avijJAtagatissUtissa haraH paramezvaraH ॥ 5 ॥
The bull-bannered lord Śiva, the object of the expression That, whose movements are unknown, is the cause of enjoyment and protection. Śiva is the lord Supreme.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 6
ब्रह्मोवाच ॥ गिरिजा हि तदा तात तताप परमं तपः॥ तपसा तेन रुद्रोऽपि परं विस्मयमागतः ॥६॥
brahmovAca ॥ girijA hi tadA tAta tatApa paramaM tapaH॥ tapasA tena rudro'pi paraM vismayamAgataH ॥6॥
Brahmā said: O dear then, Pārvatī was engaged in great penance. Even Śiva wondered at that.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 7
समाधेश्चलितस्सोऽभूद्भक्ताधीनोऽपि नान्यथा ॥ वसिष्ठादीन्मुनीन्सप्त सस्मार सूतिकृद्धरः ॥७॥
samAdhezcalitasso'bhUdbhaktAdhIno'pi nAnyathA ॥ vasiSThAdInmunInsapta sasmAra sUtikRddharaH ॥7॥
He became distracted from spiritual contemplation. A deity subservient to His devotees cannot be otherwise. Śiva, the cause of great enjoyment and protection remembered the seven celestial sages, Vasiṣṭha and others.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 8
सप्तापि मुनयश्शीघ्रमाययुस्स्मृति मात्रतः ॥ प्रसन्नवदनाः सर्वे वर्णयंतो विधिं बहु ॥८॥
saptApi munayazzIghramAyayussmRti mAtrataH ॥ prasannavadanAH sarve varNayaMto vidhiM bahu ॥8॥
Immediately on being remembered, the seven sages came there with faces beaming with delight and praising their good fate.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 9
प्रणम्य तं महेशानं तुष्टुवुर्हर्षनिर्भराः ॥ वाण्या गद्गदया बद्धकरा विनतकंधराः ॥९॥
praNamya taM mahezAnaM tuSTuvurharSanirbharAH ॥ vANyA gadgadayA baddhakarA vinatakaMdharAH ॥9॥
Bowing to Him with folded arms and bent shoulders they eulogised lord Śiva with extreme pleasure by means of words choked with devotional feelings.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 10
सप्तर्षय ऊचुः ॥ देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो ॥ जाता वयं सुधन्या हि त्वया यदधुना स्मृताः ॥ 2-3-25-१० ॥
saptarSaya UcuH ॥ devadeva mahAdeva karuNAsAgara prabho ॥ jAtA vayaM sudhanyA hi tvayA yadadhunA smRtAH ॥ 2-3-25-10 ॥
The seven sages said: O great God, lord of gods, O lord, O ocean of mercy, we have become very well blessed since we have been remembered by you now.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 11
किमर्थं संस्मृता वाथ शासनं देहि तद्धि नः ॥ स्वदाससदृशीं स्वामिन्कृपां कुरु नमोऽस्तु ते ॥११॥
kimarthaM saMsmRtA vAtha zAsanaM dehi taddhi naH ॥ svadAsasadRzIM svAminkRpAM kuru namo'stu te ॥11॥
Why have we been remembered? We may kindly be commanded. O lord, have pity on us as on your own slaves. Obeisance be to you.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 12
॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्याकर्ण्य नीनां तु विज्ञप्तिं करुणानिधिः ॥ प्रोवाच विहसन्प्रीत्या प्रोत्फुल्लनयनाम्बुजः ॥ १२ ॥
॥ brahmovAca ॥ ityAkarNya nInAM tu vijJaptiM karuNAnidhiH ॥ provAca vihasanprItyA protphullanayanAmbujaH ॥ 12 ॥
Brahmā said: On hearing the words of the sages, lord Śiva, the storehouse of sympathy spoke lovingly and laughingly with eyes beaming like full-blown lotus.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 13
॥ महेश्वर उवाच ॥ हे सप्तमुनयस्ताताश्शृणुतारं वचो मम ॥ अस्मद्धितकरा यूयं सर्वज्ञानविचक्षणाः ॥ १३ ॥
॥ mahezvara uvAca ॥ he saptamunayastAtAzzRNutAraM vaco mama ॥ asmaddhitakarA yUyaM sarvajJAnavicakSaNAH ॥ 13 ॥
Lord Śiva said: O dear seven celestial sages, listen to my words. You are all my benefactors. You are clever and perfectly wise.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 14
तपश्चरति देवेशी पार्वती गिरिजाऽधुना ॥ गौरीशिखरसंज्ञे हि पार्वते दृढमानसा ॥१४॥
tapazcarati devezI pArvatI girijA'dhunA ॥ gaurIzikharasaMjJe hi pArvate dRDhamAnasA ॥14॥
The great Goddess Pārvatī, the daughter of the mountain is performing a penance now in the mountain called Gaurīśikhara, with a steady mind.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 15
मां पतिं प्राप्तुकामा हि सा सखीसेविता द्विजाः ॥ सर्वान्कामान्विहायान्यान्परं निश्चयमागता ॥ १५ ॥
mAM patiM prAptukAmA hi sA sakhIsevitA dvijAH ॥ sarvAnkAmAnvihAyAnyAnparaM nizcayamAgatA ॥ 15 ॥
O brahmins, she is desirous of attaining me as her husband. She is being served by her maids. She has discarded all other desires. She is determined in her resolve.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 16
तत्र गच्छत यूयं मच्छासनान्मुनिसत्तमाः॥ परीक्षां दृढतायास्तत्कुरुत प्रेमचेतसः॥१६॥
tatra gacchata yUyaM macchAsanAnmunisattamAH॥ parIkSAM dRDhatAyAstatkuruta premacetasaH॥16॥
O excellent sages, you go there at my bidding. With love in mind, conduct the test of her resolve.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 17
सर्वथा छलसंयुक्तं वचनीयं वचश्च वः ॥ न संशयः प्रकर्तव्यश्शासनान्मम सुव्रताः ॥ १७ ॥
sarvathA chalasaMyuktaM vacanIyaM vacazca vaH ॥ na saMzayaH prakartavyazzAsanAnmama suvratAH ॥ 17 ॥
O virtuous ones of good rites, at my bidding, you need not hesitate to employ even deceitful and critical remarks.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 18
॥ब्रह्मोवाच ॥ इत्याज्ञप्ताश्च मुनयो जग्मुस्तत्र द्रुतं हि ते ॥ यत्र राजति सा दीप्ता जगन्माता नगात्मजा॥१८॥
॥brahmovAca ॥ ityAjJaptAzca munayo jagmustatra drutaM hi te ॥ yatra rAjati sA dIptA jaganmAtA nagAtmajA॥18॥
Brahmā said: Thus commanded those sages quickly went there where the mother of universe, the brilliant daughter of the mountain, shone with refulgence.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 19
तत्र दृष्ट्वा शिवा साक्षात्तपःसिद्धिरिवापरा॥ मूर्ता परमतेजस्का विलसंती सुतेजसा ॥१९॥
tatra dRSTvA zivA sAkSAttapaHsiddhirivAparA॥ mUrtA paramatejaskA vilasaMtI sutejasA ॥19॥
There she was seen as the personified achievement of penance itself. She was shining brilliantly with great splendour.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 20
हृदा प्रणम्य तां ते तु ऋषयस्सप्त सुव्रताः॥ सन्नता वचनं प्रोचुः पूजिताश्च विशेषतः॥।2-3-25-२०॥
hRdA praNamya tAM te tu RSayassapta suvratAH॥ sannatA vacanaM procuH pUjitAzca vizeSataH॥।2-3-25-20॥
Mentally bowing to her, the seven sages, of good rites, humbly spoke to her after being warmly welcomed and worshipped by her.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 21
॥ ऋषय ऊचुः ॥ शृणु शैलसुते देवी किमर्थं तप्यते तपः ॥ इच्छसि त्वं सुरं कं च किं फलं तद्वदाधुना ॥२१॥
॥ RSaya UcuH ॥ zRNu zailasute devI kimarthaM tapyate tapaH ॥ icchasi tvaM suraM kaM ca kiM phalaM tadvadAdhunA ॥21॥
The sages said: O daughter of the mountain, listen. Why do you perform this penance? Which god do you wish to propitiate? For what purpose? Please tell us now.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 22
ब्रह्मोवाच ॥ इत्युक्ता सा शिवा देवी गिरींद्रतनया द्विजैः ॥ प्रत्युवाच वचस्सत्यं सुगूढमपि तत्पुरः ॥ २२ ॥
brahmovAca ॥ ityuktA sA zivA devI girIMdratanayA dvijaiH ॥ pratyuvAca vacassatyaM sugUDhamapi tatpuraH ॥ 22 ॥
Brahmā said: Thus addressed by the brahmins, the goddess Śivā, daughter of the lord of mountains, replied truly before them though it was a great secret.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 23
॥ पार्वत्युवाच ॥ मुनीश्वरास्संशृणुत मद्वाक्यं प्रीतितो हृदा ॥ ब्रवीमि स्वविचारं वै चिंतितो यो धिया स्वया ॥ २३ ॥
॥ pArvatyuvAca ॥ munIzvarAssaMzRNuta madvAkyaM prItito hRdA ॥ bravImi svavicAraM vai ciMtito yo dhiyA svayA ॥ 23 ॥
Pārvatī said: O great sages, listen to my words with hearty affection. I am saying only what I thought in my own way.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 24
करिष्यथ प्रहासं मे श्रुत्वा वाचो ह्यसंभवाः ॥ संकोचो वर्णनाद्विप्रा भवत्येव करोमि किम् ॥ २४ ॥
kariSyatha prahAsaM me zrutvA vAco hyasaMbhavAH ॥ saMkoco varNanAdviprA bhavatyeva karomi kim ॥ 24 ॥
On hearing my words you will laugh at me considering my proposal impossible. O brahmins, I hesitate in revealing it but what can I do?
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 25
इदं मनो हि सुदृढमवशं परकर्मकृत् ॥ जलोपरि महाभित्तिं चिकीर्षति महोन्नताम् ॥ २५ ॥
idaM mano hi sudRDhamavazaM parakarmakRt ॥ jalopari mahAbhittiM cikIrSati mahonnatAm ॥ 25 ॥
This mind of mine is resolute helplessly attempting at a great task. Verily it is trying to erect a high wall on the surface of water.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 26
सुरर्षेश्शासनं प्राप्य करोमि सुदृढं तपः ॥ रुद्रः पतिर्भवेन्मे हि विधायेति मनोरथम् ॥ २६ ॥
surarSezzAsanaM prApya karomi sudRDhaM tapaH ॥ rudraH patirbhavenme hi vidhAyeti manoratham ॥ 26 ॥
At the bidding of the celestial sage I am performing this steady penance with the desire that Rudra be my husband.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 27
अपक्षो मन्मनः पक्षी व्योम्नि उड्डीयते हठात् ॥ तदाशां शंकरस्वामी पिपर्त्तु करुणानिधिः ॥ २७ ॥
apakSo manmanaH pakSI vyomni uDDIyate haThAt ॥ tadAzAM zaMkarasvAmI piparttu karuNAnidhiH ॥ 27 ॥
The unfledged birdling of my mind flies up tenaciously. May lord Śiva, the storehouse of mercy fulfil its desire.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 28
॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तस्या विहस्य मुनयश्च ते ॥ संमान्य गिरिजां प्रीत्या प्रोचुश्छलवचो मृषा ॥२८॥
॥ brahmovAca ॥ ityAkarNya vacastasyA vihasya munayazca te ॥ saMmAnya girijAM prItyA procuzchalavaco mRSA ॥28॥
Brahmā said: On hearing her words, the sages honoured Pārvatī mentally with pleasure but spoke these deceptive false words laughingly.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 29
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 29
ऋषय ऊचुः ॥ न ज्ञातं तस्य चरितं वृथापण्डितमानिनः ॥ देवर्षेः कूरमनसः सुज्ञा भूत्वाप्यगात्मजे ॥२९॥
RSaya UcuH ॥ na jJAtaM tasya caritaM vRthApaNDitamAninaH ॥ devarSeH kUramanasaH sujJA bhUtvApyagAtmaje ॥29॥
The sages said: O daughter of the mountain, although you are wise and intelligent, you are not able to see through the conduct of that celestial sage who professes to be a great scholar but who is cruel-minded.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 30
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 30
नारदः कूटवादी च परचित्तप्रमंथकः ॥ तस्य वार्त्ताश्रवणतो हानिर्भवति सर्वथा ॥ 2-3-25-३० ॥
nAradaH kUTavAdI ca paracittapramaMthakaH ॥ tasya vArttAzravaNato hAnirbhavati sarvathA ॥ 2-3-25-30 ॥
Nārada is a quibbler. He misleads others. If his words are paid heed to, you stand to lose in every respect.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 31
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 31
तत्र त्वं शृणु सद्बुध्या चेतिहासं सुशोभितम् ॥ क्रमात्त्वां बोधयंतो हि प्रीत्या तमुपधारय ॥ ३१ ॥
tatra tvaM zRNu sadbudhyA cetihAsaM suzobhitam ॥ kramAttvAM bodhayaMto hi prItyA tamupadhAraya ॥ 31 ॥
Now listen to a true anecdote that sheds light thereon, with keen intellect. We are enlightening you out of love and affection, take it to heart.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 32
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 32
ब्रह्मपुत्रो हि यो दक्षस्सुषुवे पितुराज्ञया ॥ स्वपत्न्यामयुतं पुत्रानयुंक्त तपसि प्रियान् ॥ ३२ ॥
brahmaputro hi yo dakSassuSuve piturAjJayA ॥ svapatnyAmayutaM putrAnayuMkta tapasi priyAn ॥ 32 ॥
Dakṣa, the son of Brahmā, at the bidding of his father, begot ten thousand sons of his wife. He dearly loved them and employed them in performing a great penance.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 33
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 33
ते सुताः पश्चिमां दिशि नारायणसरो गताः ॥ तपोर्थे ते प्रतिज्ञाय नारदस्तत्र वै ययौ ॥ ३३ ॥
te sutAH pazcimAM dizi nArAyaNasaro gatAH ॥ taporthe te pratijJAya nAradastatra vai yayau ॥ 33 ॥
The sons went to the holy lake Nārāyaṇasaras in the western zone for performing penance. Nosing it out, Nārada too went there.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 34
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 34
कूटोपदेशमाश्राव्य तत्र तान्नारदो मुनिः ॥ तदाज्ञया च ते सर्वे पितुर्न गृहमाययुः ॥ ३४ ॥
kUTopadezamAzrAvya tatra tAnnArado muniH ॥ tadAjJayA ca te sarve piturna gRhamAyayuH ॥ 34 ॥
Sage Nārada misled them with his deceptive instructions. At his instance, they never went back home to their father.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 35
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 35
तच्छ्रुत्वा कुपितो दक्षः पित्राश्वासितमानसः ॥ उत्पाद्य पुत्रान्प्रायुंक्त सहस्रप्रमितांस्ततः ॥ ३५ ॥
tacchrutvA kupito dakSaH pitrAzvAsitamAnasaH ॥ utpAdya putrAnprAyuMkta sahasrapramitAMstataH ॥ 35 ॥
On hearing this, Dakṣa was infuriated but his father consoled him. Thereafter he begot a thousand other sons and engaged them in penance.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 36
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 36
तेऽपि तत्र गताः पुत्रास्तपोर्थं पितुराज्ञया ॥ नारदोऽपि ययौ तत्र पुनस्तत्स्वोपदेशकृत् ॥ ३६ ॥
te'pi tatra gatAH putrAstaporthaM piturAjJayA ॥ nArado'pi yayau tatra punastatsvopadezakRt ॥ 36 ॥
The sons too went to the same place for penance at the bidding of their father. Nārada too went there, a self-appointed instructor for them.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 37
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 37
ददौ तदुपदेशं ते तेभ्यो भ्रातृपथं ययुः ॥ आययुर्न पितुर्गेहं भिक्षुवृत्तिरताश्च ते ॥३७॥
dadau tadupadezaM te tebhyo bhrAtRpathaM yayuH ॥ Ayayurna piturgehaM bhikSuvRttiratAzca te ॥37॥
He gave them the same instruction and they went the way of their brothers. They never returned to the parental abode. They were engrossed in the avocation of mendicants.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 38
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 38
इत्थं नारदसद्वृत्तिर्विश्रुत्ता शैलकन्यके ॥ अन्यां शृणु हि तद्वृत्तिं वैराग्यकरणीं नृणाम् ॥ ३८ ॥
itthaM nAradasadvRttirvizruttA zailakanyake ॥ anyAM zRNu hi tadvRttiM vairAgyakaraNIM nRNAm ॥ 38 ॥
O daughter of mountain, the good conduct of Nārada is thus well-known. Now hear about another activity of his in making men detached.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 39
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 39
विद्याधरश्चित्रकेतुर्यो बभूव पुराकरोत् ॥ स्वोपदेशमयं दत्त्वा तस्मै शून्यं च तद्गृहम् ॥ ३९ ॥
vidyAdharazcitraketuryo babhUva purAkarot ॥ svopadezamayaM dattvA tasmai zUnyaM ca tadgRham ॥ 39 ॥
There was a Vidyādhara named Citraketu. The sage instructed him and made him detached from his house.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 40
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 40
प्रह्लादाय स्वोपदेशान्हिरण्यकशिपोः परम् ॥ दत्त्वा दुखं ददौ चायं परबुद्धिप्रभेदकः ॥ 2-3-25-४० ॥
prahlAdAya svopadezAnhiraNyakazipoH param ॥ dattvA dukhaM dadau cAyaM parabuddhiprabhedakaH ॥ 2-3-25-40 ॥
He bestowed his instructions on Prahlāda and made him suffer much at the hands of Hiraṇyakaśipu. He is definitely a person who splits others’ intellect.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 41
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 41
मुनिना निजविद्या यच्छ्राविता कर्णरोचना ॥ स स्वगेहं विहायाशु भिक्षां चरति प्रायशः ॥४१॥
muninA nijavidyA yacchrAvitA karNarocanA ॥ sa svagehaM vihAyAzu bhikSAM carati prAyazaH ॥41॥
Whomsoever this sage advocates his philosophy, very pleasing to the ears, generally the same person discards his hearth and home and begins to beg for alms.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 42
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 42
नारदो मलिनात्मा हि सर्वदो ज्ज्वलदेहवान् ॥ जानीमस्तं विशेषेण वयं तत्सहवासिनः ॥ ४२ ॥
nArado malinAtmA hi sarvado jjvaladehavAn ॥ jAnImastaM vizeSeNa vayaM tatsahavAsinaH ॥ 42 ॥
Nārada has a dirty soul though he is endowed with a white brilliant complexion for ever. We know him particularly because we are his associates.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 43
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 43
बकं साधुं वर्णयंति न मत्स्यानत्ति सर्वथा ॥ सहवासी विजानीयाच्चरित्रं सहवासिनाम् ॥४३॥
bakaM sAdhuM varNayaMti na matsyAnatti sarvathA ॥ sahavAsI vijAnIyAccaritraM sahavAsinAm ॥43॥
People from a distance may describe a stork as a gentle bird that does not prey on fish. But in fact an associate knows the conduct of his associates.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 44
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 44
लब्ध्वा तदुपदेशं हि त्वमपि प्राज्ञसंमता ॥ वृथैव मूर्खीभूता तु तपश्चरसि दुष्करम् ॥४४॥
labdhvA tadupadezaM hi tvamapi prAjJasaMmatA ॥ vRthaiva mUrkhIbhUtA tu tapazcarasi duSkaram ॥44॥
You too who are honoured by the wise have followed his advice and thus become a fool. That is why you are performing this severe penance.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 45
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 45
यदर्थमीदृशं बाले करोषि विपुलं तपः ॥ सदोदासी निर्विकारो मदनारिर्नसंशयः ॥४५॥
yadarthamIdRzaM bAle karoSi vipulaM tapaH ॥ sadodAsI nirvikAro madanArirnasaMzayaH ॥45॥
O young lady, He, for whose sake you are performing this elaborate penance is a perpetually indifferent person of no emotional disturbance. Undoubtedly He is an enemy of Kāma.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 46
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 46
अमंगलवपुर्धारी निर्लज्जोऽसदनोऽकुली ॥ कुवेषी प्रेतभूतादिसंगी नग्नौ हि शूलभृत् ॥४६॥
amaMgalavapurdhArI nirlajjo'sadano'kulI ॥ kuveSI pretabhUtAdisaMgI nagnau hi zUlabhRt ॥46॥
The trident-bearing Śiva has an inauspicious body, is free from shame and has no home or pedigree. He is naked and ill-featured. He associates with ghosts and goblins and the like.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 47
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 47
स धूर्तस्तव विज्ञानं विनाश्य निजमायया ॥ मोहयामास सद्युक्त्या कारयामास वै तपः ॥४७॥
sa dhUrtastava vijJAnaM vinAzya nijamAyayA ॥ mohayAmAsa sadyuktyA kArayAmAsa vai tapaH ॥47॥
That rogue of a sage has destroyed your discretion with his deception. He has deluded you with apparently good arguments and made you perform this penance.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 48
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 48
ईदृशं हि वरं लब्ध्वा किं सुखं संभविष्यति ॥ विचारं कुरु देवेशि त्वमेव गिरिजात्मजे॥४६॥
IdRzaM hi varaM labdhvA kiM sukhaM saMbhaviSyati ॥ vicAraM kuru devezi tvameva girijAtmaje॥46॥
O great Goddess, daughter of the mountain, you alone think within yourself how much pleasure could be derived by getting such a bridegroom.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 49
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 49
प्रथमं दक्षजां साध्वी विवाह्य सुधिया सतीम् ॥ निर्वाहं कृतवान्नैव मूढः किंचिद्दिनानि हि ॥४९॥
prathamaM dakSajAM sAdhvI vivAhya sudhiyA satIm ॥ nirvAhaM kRtavAnnaiva mUDhaH kiMciddinAni hi ॥49॥
At first he married Satī, the chaste daughter of Dakṣa, eagerly but the fool that he was he could not maintain the household even for a few days.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 50
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 50
तां तथैव स वै दोषं दत्त्वात्याक्षीत्स्वयं प्रभुः ॥ ध्यायन्स्वरूप मकलमशोकमरमत्सुखी ॥2-3-25-५०॥
tAM tathaiva sa vai doSaM dattvAtyAkSItsvayaM prabhuH ॥ dhyAyansvarUpa makalamazokamaramatsukhI ॥2-3-25-50॥
He accused her and forsook her Himself. The lord went on meditating on His own form, free from stains and sorrows and sported happily.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 51
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 51
एकलः परनिर्वाणो ह्यसंगोऽद्वय एव च ॥ तेन नार्याः कथं देवि निर्वाहः संभविष्यति ॥ ५१ ॥
ekalaH paranirvANo hyasaMgo'dvaya eva ca ॥ tena nAryAH kathaM devi nirvAhaH saMbhaviSyati ॥ 51 ॥
He is single without a second and without attachment. He is after salvation, O gentle lady, how can a woman put up with him.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 52
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 52
अद्यापि शासनं प्राप्य गृहमायाहि दुर्मतिम् ॥ त्यजास्माकं महाभागे भविष्यति च शं तव ॥५२॥
adyApi zAsanaM prApya gRhamAyAhi durmatim ॥ tyajAsmAkaM mahAbhAge bhaviSyati ca zaM tava ॥52॥
O blessed one, even now, at our bidding, return to your house. Cast off this foolish intention. You will benefit thereby.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 53
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 53
त्वद्योग्यो हि वरो विष्णुस्सर्वसद्गुणवान्प्रभुः ॥ वैकुण्ठवासी लक्ष्मीशो नानाक्रीडाविशारदः ॥ ५३ ॥
tvadyogyo hi varo viSNussarvasadguNavAnprabhuH ॥ vaikuNThavAsI lakSmIzo nAnAkrIDAvizAradaH ॥ 53 ॥
A befitting bridegroom for you is lord Viṣṇu endowed with all good qualities. He is a resident of Vaikuṇṭha, lord of wealth and is skilled in sports.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 54
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 54
एकलः परनिर्वाणो ह्यसंगोऽद्वय एव च ॥ तेन नार्याः कथं देवि निर्वाहः संभविष्यति ॥ ५१ ॥
ekalaH paranirvANo hyasaMgo'dvaya eva ca ॥ tena nAryAH kathaM devi nirvAhaH saMbhaviSyati ॥ 51 ॥
O Pārvatī, with him we shall fix your marriage that will confer all happiness on you. Leave off this obduracy. Be happy.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 55
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 55
ब्रह्मोवाच ॥ इत्येदं वचनं श्रुत्वा पार्वती जगदम्बिका ॥ विहस्य च पुनः प्राह मुनीन्ज्ञान विशारदान् ॥५५॥
brahmovAca ॥ ityedaM vacanaM zrutvA pArvatI jagadambikA ॥ vihasya ca punaH prAha munInjJAna vizAradAn ॥55॥
Brahmā said: On hearing these words, Pārvatī, the mother of the universe, laughed and spoke to the wise sages.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 56
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 56
पार्वत्युवाच ॥ सत्यं भवद्भिः कथितं स्वज्ञानेन मुनीश्वराः ॥ परंतु मे हठो नैव मुक्तो भवति वै द्विजाः ॥५६॥
pArvatyuvAca ॥ satyaM bhavadbhiH kathitaM svajJAnena munIzvarAH ॥ paraMtu me haTho naiva mukto bhavati vai dvijAH ॥56॥
Pārvatī said: O excellent sages, what you have said may be true according to your light and wisdom; but O brahmins, my tenacity cannot be affected.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 57
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 57
स्वतनोः शैलजातत्वात्काठिन्यं सहजं स्थितम् ॥ इत्थं विचार्य सुधिया मां निषेद्धुं न चार्हथ ॥५७॥
svatanoH zailajAtatvAtkAThinyaM sahajaM sthitam ॥ itthaM vicArya sudhiyA mAM niSeddhuM na cArhatha ॥57॥
Being born of a mountain, toughness is congenital to my body. Pondering over this with a short intellect you will please desist from preven
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 58
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 58
सुरर्षेर्वचनं पथ्यं त्यक्ष्ये नैव कदाचन ॥ गुरूणां वचनं पथ्यमिति वेदविदो विदुः ॥५८॥
surarServacanaM pathyaM tyakSye naiva kadAcana ॥ gurUNAM vacanaM pathyamiti vedavido viduH ॥58॥
I shall never discard the wholesome advice of the celestial sage. Vedic scholars know and affirm that the advice of a preceptor is wholesome.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 59
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 59
गुरूणां वचनं सत्यमिति येषां दृढा मतिः ॥ तेषामिहामुत्र सुखं परमं नासुखं क्वचित् ॥५९॥
gurUNAM vacanaM satyamiti yeSAM dRDhA matiH ॥ teSAmihAmutra sukhaM paramaM nAsukhaM kvacit ॥59॥
Those who firmly believe that the advice of the preceptor is true will experience great happiness here and hereafter. They will have no unhappiness anywhere.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 60
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 60
गुरूणां वचनं सत्यमिति यद्धृदये न धीः ॥ इहामुत्रापि तेषां हि दुखं न च सुखं क्वचित् ॥ 2-3-25-६० ॥
gurUNAM vacanaM satyamiti yaddhRdaye na dhIH ॥ ihAmutrApi teSAM hi dukhaM na ca sukhaM kvacit ॥ 2-3-25-60 ॥
Those who distrust the maxim in their heart of hearts that the advice of preceptors is true will experience nothing but misery here and hereafter, no happiness anywhere.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 61
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 61
सर्वथा न परित्याज्यं गुरूणां वचनं द्विजाः॥ गृहं वसेद्वा शून्यं स्यान्मे हठस्सुखदस्सदा॥६१॥
sarvathA na parityAjyaM gurUNAM vacanaM dvijAH॥ gRhaM vasedvA zUnyaM syAnme haThassukhadassadA॥61॥
O brahmins, the advice of the preceptors is not to be eschewed at all. Whether it leads to the attachment of a household or otherwise, my tenacity will remain pleasing to me for ever.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 62
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 62
यद्भवद्भिस्सुभणितं वचनं मुनिसत्तमाः ॥ तदन्यथा तद्विवेकं वर्णयामि समासतः ॥६२॥
yadbhavadbhissubhaNitaM vacanaM munisattamAH ॥ tadanyathA tadvivekaM varNayAmi samAsataH ॥62॥
O excellent sages, what you have just spoken shall be interpreted in another way. I shall explain it in brief.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 63
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 63
गुणालयो विहारी च विष्णुस्सत्यं प्रकीर्तितः ॥ सदाशिवोऽगुणः प्रोक्तस्तत्र कारण मुच्यते ॥ ६३ ॥
guNAlayo vihArI ca viSNussatyaM prakIrtitaH ॥ sadAzivo'guNaH proktastatra kAraNa mucyate ॥ 63 ॥
When you glorify Viṣṇu as the abode of noble qualities or as a sportive deity I do not contradict. As to your statement that Sadāśiva is devoid of attributes I shall tell you the reason.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 64
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 64
शिवो ब्रह्माविकारः स भक्तहेतोर्धृताकृतिः ॥ प्रभुतां लौकिकीं नैव संदर्शयितुमिच्छति॥।६४।
zivo brahmAvikAraH sa bhaktahetordhRtAkRtiH ॥ prabhutAM laukikIM naiva saMdarzayitumicchati॥।64।
Śiva is Brahman, unchanging and without aberration. He assumes shapes and forms for the welfare of his devotees. He does not make a show of worldly lordship.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 65
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 65
अतः परमहंसानां धार्यये सुप्रिया गतिः॥ अवधूतस्वरूपेण परानंदेन शंभुना॥६५॥
ataH paramahaMsAnAM dhAryaye supriyA gatiH॥ avadhUtasvarUpeNa parAnaMdena zaMbhunA॥65॥
Therefore he assumes the attitude and behaviour of great Yogins. Śiva is a supreme bliss personified and an Avadhūta in form.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 66
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 66
भूषूणादिरुचिर्मायार्लिप्तानां ब्रह्मणो न च॥ स प्रभुर्निर्गुणोऽजो निर्मायोऽलक्ष्यगतिर्विराट् ॥६६॥
bhUSUNAdirucirmAyArliptAnAM brahmaNo na ca॥ sa prabhurnirguNo'jo nirmAyo'lakSyagatirvirAT ॥66॥
Interest in embellishment and ornaments shall be found in those who are deluded by illusion and who are not in unison with the Brahman. The lord is devoid of attributes, unborn, free from illusion, of invisible movement and a cosmic Being.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 67
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 67
धर्मजात्यादिभिश्शम्भुर्नानुगृह्णाति व द्विजाः ॥ गुरोरनुग्रहेणैव शिवं जानामि तत्त्वतः ॥६७॥
dharmajAtyAdibhizzambhurnAnugRhNAti va dvijAH ॥ guroranugraheNaiva zivaM jAnAmi tattvataH ॥67॥
O brahmins, Śiva does not shower His blessings on the ground of faith, caste etc. I know Śiva truly only through the blessings of the preceptor.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 68
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 68
चेच्छिवस्स हि मे विप्रा विवाहं न करिष्यति ॥ अविवाहा सदाहं स्यां सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ॥६८॥
cecchivassa hi me viprA vivAhaM na kariSyati ॥ avivAhA sadAhaM syAM satyaM satyaM vadAmyaham ॥68॥
O brahmins, if Śiva does not marry me I shall remain for ever a virgin. Truth, I tell you the truth.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 69
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 69
उदयति यदि भानुः पश्चिमे दिग्विभागे प्रचलति यदि मेरुश्शीततां याति वह्निः ॥ विकसति यदि पद्मं पर्वताग्रे शिलायां न हि चलति हठो मे सत्यमेतद्ब्रवीमि॥६९॥
udayati yadi bhAnuH pazcime digvibhAge pracalati yadi meruzzItatAM yAti vahniH ॥ vikasati yadi padmaM parvatAgre zilAyAM na hi calati haTho me satyametadbravImi॥69॥
Even if the sun were to rise in the west, even if the mountain Meru were to move; even if the fire were to be cool and even if the lotus were to bloom on a rock at the top of a mountain, my stubbornness cannot be nullified. I am telling you the truth.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 70
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 70
॥ ब्रह्मोवाच॥ इत्युक्त्वा तान्प्रणम्याशु मुनीन्सा पर्वतात्मजा ॥ विरराम शिवं स्मृत्वा निर्विकारेण चेतसा ॥ 2-3-25-७० ॥
॥ brahmovAca॥ ityuktvA tAnpraNamyAzu munInsA parvatAtmajA ॥ virarAma zivaM smRtvA nirvikAreNa cetasA ॥ 2-3-25-70 ॥
Brahmā said: After saying thus and bowing to those sages, the daughter of the mountain stopped and remembered Śiva with an unruffled mind.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 71
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 71
ऋषयोऽपीत्थमाज्ञाय गिरिजायास्सुनिश्चयम् ॥ प्रोचुर्जयगिरं तत्र ददुश्चाशिषमुत्तमाम् ॥ ७१ ॥
RSayo'pItthamAjJAya girijAyAssunizcayam ॥ procurjayagiraM tatra daduzcAziSamuttamAm ॥ 71 ॥
On realising the resoluteness of Pārvatī, the sages hailed her and bestowed excellent blessings upon her.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 72
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 72
अथ प्राणम्य तां देवीं मुनयो हृष्टमानसाः ॥ शिवस्थानं द्रुतं जग्मुस्तत्परीक्षाकरा मुने॥७२॥
atha prANamya tAM devIM munayo hRSTamAnasAH ॥ zivasthAnaM drutaM jagmustatparIkSAkarA mune॥72॥
O sage, after bowing to the goddess, the sages who wanted to test her, were delighted. They immediately returned to Śiva’s abode.
Rudra-samhita - Chapter 88 - Verse 73
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 88 · Verse 73
तत्र गत्वा शिवं नत्वा वृत्तांतं विनिवेद्य तम् ॥ तदाज्ञां समनुप्राप्य स्वर्लोकं जग्मुरादरात् ॥७३॥
tatra gatvA zivaM natvA vRttAMtaM vinivedya tam ॥ tadAjJAM samanuprApya svarlokaM jagmurAdarAt ॥73॥
Having reached the place they informed Śiva of all the details. Taking leave of Him with respect, they went to the heaven.