Chapter 87
अध्यायः 87
Rudra Saṃhitā, Chapter 87
Shlokas (77)
+ Add ShlokaRudra-samhita - Chapter 87 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 1
॥ देवा ऊचुः ॥ नमो रुद्राय देवाय मदनांतकराय च ॥ स्तुत्याय भूरिभासाय त्रिनेत्राय नमोनमः ॥ १॥
॥ devA UcuH ॥ namo rudrAya devAya madanAMtakarAya ca ॥ stutyAya bhUribhAsAya trinetrAya namonamaH ॥ 1॥
The gods said: Obeisance to lord Śiva, obeisance to the destroyer of Kāma; obeisance, obeisance to one worthy of eulogy; to one of profuse splendour, to the three-eyed lord.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 2
शिपिविष्टाय भीमाय भीमाक्षाय नमोनमः॥ महादेवाय प्रभवे त्रिविष्टपतये नमः ॥२॥
zipiviSTAya bhImAya bhImAkSAya namonamaH॥ mahAdevAya prabhave triviSTapataye namaH ॥2॥
Obeisance to Śiva clad in skin; obeisance to the terrible, to the terrible-eyed, to great lord and to the lord of the three worlds.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 3
त्वं नाथः सर्वलोकानां पिता माता त्वमीश्वरः ॥ शंभुरीशश्शंकरोसि दयालुस्त्वं विशेषतः ॥ ३ ॥
tvaM nAthaH sarvalokAnAM pitA mAtA tvamIzvaraH ॥ zaMbhurIzazzaMkarosi dayAlustvaM vizeSataH ॥ 3 ॥
You are the lord of worlds; you are the father, the mother and the lord; you are Śiva the benefactor. You are particularly compassionate.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 4
त्वं धाता सर्वजगतां त्रातुमर्हसि नः प्रभो ॥ त्वां विना कस्समर्थोस्ति दुःखनाशे महेश्वर ॥ ४ ॥
tvaM dhAtA sarvajagatAM trAtumarhasi naH prabho ॥ tvAM vinA kassamarthosti duHkhanAze mahezvara ॥ 4 ॥
You are the creator of all the worlds; O lord, you shall save us. O great God, except you who else is competent to destroy misery?
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 5
ब्रह्मोवाच ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तेषां सुराणां नन्दिकेश्वरः ॥ कृपया परया युक्तो विज्ञप्तुं शंभुमारभत् ॥ ५ ॥
brahmovAca ॥ ityAkarNya vacasteSAM surANAM nandikezvaraH ॥ kRpayA parayA yukto vijJaptuM zaMbhumArabhat ॥ 5 ॥
Brahmā said: On hearing these words of the gods, Nandikeśvara who was endowed with great sympathy began to inform Śiva.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 6
॥ नंदिकेश्वर उवाच ॥ विष्ण्वादयस्सुरगणा मुनिसिद्धसंघास्त्वां द्रष्टुमेव सुरवर्य्य विशेषयंति ॥ कार्यार्थिनोऽसुरवरैः परिभर्त्स्य मानास्सम्यक् पराभवपदं परमं प्रपन्नाः ॥ ६ ॥
॥ naMdikezvara uvAca ॥ viSNvAdayassuragaNA munisiddhasaMghAstvAM draSTumeva suravaryya vizeSayaMti ॥ kAryArthino'suravaraiH paribhartsya mAnAssamyak parAbhavapadaM paramaM prapannAH ॥ 6 ॥
Nandikeśvara said: O foremost among the gods, Viṣṇu, other gods, the sages and Siddhas eulogise you in order to see you. They are being threatened by Asuras. Hence they seek some remedy and resort to thy feet, the seat of great fearlessness.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 7
तस्मात्त्वया हि सर्वेश त्रातव्या मुनयस्सुराः ॥ दीनबंधुर्विशेषेण त्वमुक्तो भक्तवत्सलः ॥७॥
tasmAttvayA hi sarveza trAtavyA munayassurAH ॥ dInabaMdhurvizeSeNa tvamukto bhaktavatsalaH ॥7॥
Hence, O lord of all, the sages and the gods shall be protected by you. You have been particularly mentioned as the kinsman of the distressed and favourably disposed towards your devotees.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 8
॥ ब्रह्मोवाच ॥ एवं दयावता शंभुर्विज्ञप्तो नंदिना भृशम् ॥ शनैश्शनैरुपरमद्ध्यानादुन्मील्य चाक्षिणी ॥८॥
॥ brahmovAca ॥ evaM dayAvatA zaMbhurvijJapto naMdinA bhRzam ॥ zanaizzanairuparamaddhyAnAdunmIlya cAkSiNI ॥8॥
Brahmā said: Śiva, who was thus informed by Nandin and who was extremely sympathetic, slowly reverted from His meditation and opened His eyes.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 9
ईशोऽथोपरतश्शंभुस्तदा परमकोविदः ॥ समाधेः परमात्मासौ सुरान्सर्वानुवाच ह ॥ ९ ॥
Izo'thoparatazzaMbhustadA paramakovidaH ॥ samAdheH paramAtmAsau surAnsarvAnuvAca ha ॥ 9 ॥
Then lord Śiva, the highly efficient great Ātman, reverted from His trance and spoke to the gods.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 10
शंभुरुवाच ॥ कस्माद्यूयं समायाता मत्समीपं सुरेश्वरः ॥ हरिब्रह्मादयस्सर्वे ब्रूत कारणमाशु तत् ॥ 2-3-24-१० ॥
zaMbhuruvAca ॥ kasmAdyUyaM samAyAtA matsamIpaM surezvaraH ॥ haribrahmAdayassarve brUta kAraNamAzu tat ॥ 2-3-24-10 ॥
Śiva said:O great gods, Viṣṇu, Brahmā and others, why have you come near me? Mention the reason for the same.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 11
ब्रह्मोवाच ॥ इति श्रुत्वा वचश्शम्भोस्सर्वे देवा मुदाऽन्विताः ॥ विष्णोर्विलोकयामासुर्मुखं विज्ञप्तिहेतवे ॥ ११ ॥
brahmovAca ॥ iti zrutvA vacazzambhossarve devA mudA'nvitAH ॥ viSNorvilokayAmAsurmukhaM vijJaptihetave ॥ 11 ॥
Brahmā said: On hearing these words of Śiva, all the gods rejoiced. They looked at Viṣṇu as if to induce him to speak.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 12
अथ विष्णुर्महाभक्तो देवानां हितकारकः ॥ मदीरितमुवाचेदं सुरकार्यं महत्तरम् ॥ १२ ॥
atha viSNurmahAbhakto devAnAM hitakArakaH ॥ madIritamuvAcedaM surakAryaM mahattaram ॥ 12 ॥
Then Viṣṇu, the great devotee and benefactor of the gods mentioned the matter of great importance of the gods as mentioned by me (before).
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 13
तारकेण कृतं शंभो देवानां परमाद्भुतम् ॥ कष्टात्कष्टतरं देवा विज्ञप्तुं सर्व आगताः ॥ १३ ॥
tArakeNa kRtaM zaMbho devAnAM paramAdbhutam ॥ kaSTAtkaSTataraM devA vijJaptuM sarva AgatAH ॥ 13 ॥
Viṣṇu said: O Śiva, all the gods have come here to submit to you their misery perpetrated mysteriously by Tāraka.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 14
हे शंभो तव पुत्रेणौरसेन हि भविष्यति॥ निहतस्तारको दैत्यो नान्यथा मम भाषितम् ॥ १४ ॥
he zaMbho tava putreNaurasena hi bhaviSyati॥ nihatastArako daityo nAnyathA mama bhASitam ॥ 14 ॥
O Śiva, the demon Tāraka will be killed only by your self-begotten son and not otherwise. Ponder over what I have said and take pity on me.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 15
विचार्य्येत्थं महादेव कृपां कुरु नमोऽस्तु ते ॥ देवान्समुद्धर स्वामिन् कष्टात्तारकनिर्मितात् ॥ १५ ॥
vicAryyetthaM mahAdeva kRpAM kuru namo'stu te ॥ devAnsamuddhara svAmin kaSTAttArakanirmitAt ॥ 15 ॥
Obeisance, O great lord, to you. O lord, redeem the gods from the misery brought about by Tāraka.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 16
तस्मात्त्वया गिरिजा देव शंभो ग्रहीतव्या पाणिना दक्षिणेन ॥ पाणिग्रहेणैव महानुभावां दत्तां गिरींद्रेण च तां कुरुष्व ॥ १६॥
tasmAttvayA girijA deva zaMbho grahItavyA pANinA dakSiNena ॥ pANigraheNaiva mahAnubhAvAM dattAM girIMdreNa ca tAM kuruSva ॥ 16॥
Hence, O lord Śiva, Pārvatī shall be accepted by you and grasped with your right hand. Accept her hand as offered in marriage by the lord of mountains. She is full of noble attributes.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 17
विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रसन्नो ह्यब्रवीच्छिवः ॥ दर्शयन् सद्गतिं तेषां सर्वेषां योगतत्परः ॥ १७ ॥
viSNostadvacanaM zrutvA prasanno hyabravIcchivaH ॥ darzayan sadgatiM teSAM sarveSAM yogatatparaH ॥ 17 ॥
On hearing those words of Viṣṇu, Śiva was pleased and said indicating to them the goal of the good, eager in Yogic feats as He was.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 18
शिव उवाच ॥ यदा मे स्वीकृता देवी गिरिजा सर्वसुंदरी ॥ तदा सर्वे सुरेंद्राश्च मुनयो ऋषयस्तदा ॥ १८ ॥
ziva uvAca ॥ yadA me svIkRtA devI girijA sarvasuMdarI ॥ tadA sarve sureMdrAzca munayo RSayastadA ॥ 18 ॥
Śiva said: If goddess Pārvatī, the most beautiful lady were to be accepted by me, she will be able to resuscitate Kāma on account of the marriage.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 19
सकामाश्च भविष्यन्ति न क्षमाश्च परे पथि ॥ जीवयिष्यति दुर्गा सा पाणिग्रहणतस्स्मरम् ॥ १९ ॥
sakAmAzca bhaviSyanti na kSamAzca pare pathi ॥ jIvayiSyati durgA sA pANigrahaNatassmaram ॥ 19 ॥
Then all the gods, sages and ascetics will become lusty and incompetent in the great path of Yoga.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 20
मदनो हि मया दग्धस्सर्वेषां कार्य्यसिद्धये ॥। ब्रह्मणो वचनाद्विष्णो नात्र कार्या विचारणा ॥ 2-3-24-२० ॥
madano hi mayA dagdhassarveSAM kAryyasiddhaye ॥। brahmaNo vacanAdviSNo nAtra kAryA vicAraNA ॥ 2-3-24-20 ॥
Kāma was burnt by me for the achievement of universal goal. It was at the suggestion of Brahmā, O Viṣṇu. No anxiety need be felt in this connection.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 21
एवं विमृश्य मनसा कार्याकार्यव्यवस्थितौ ॥ सुधीः सर्वैश्च देवेंद्र हठं नो कर्तुमर्हसि ॥ २१ ॥
evaM vimRzya manasA kAryAkAryavyavasthitau ॥ sudhIH sarvaizca deveMdra haThaM no kartumarhasi ॥ 21 ॥
O lord of gods, O intelligent one, it is your duty not to be obdurate after considering the situation of what shall be done and what not.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 22
दग्धे कामे मया विष्णो सुरकार्यं महत् कृतम् ॥ सर्वे तिष्ठंतु निष्कामा मया सह सुनिश्चितम् ॥ २२ ॥
dagdhe kAme mayA viSNo surakAryaM mahat kRtam ॥ sarve tiSThaMtu niSkAmA mayA saha sunizcitam ॥ 22 ॥
O Viṣṇu, a great favour to the gods has been done by me when Kāma was burnt. May ye all stay free from lust certainly along with me.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 23
यथाऽहं च सुरास्सर्वे तथा यूयमयत्नतः ॥ तपः परमसंयुक्ताः करिष्यध्वं सुदुष्करम् ॥२३॥
yathA'haM ca surAssarve tathA yUyamayatnataH ॥ tapaH paramasaMyuktAH kariSyadhvaM suduSkaram ॥23॥
Just as I, so also you, O gods, can without effort perform difficult tasks being endowed with the energy of great penance.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 24
यूयं समाधिना तेन मदनेन विना सुराः ॥ परमानंदसंयुक्ता निर्विकारा भवंतु वै ॥ २४ ॥
yUyaM samAdhinA tena madanena vinA surAH ॥ paramAnaMdasaMyuktA nirvikArA bhavaMtu vai ॥ 24 ॥
Kāma not being with you, you can be endowed with the supreme bliss and be free from aberrations by means of spiritual contemplation, O Gods.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 25
पुरावृत्तं स्मरकृतं विस्मृतं यद्विधे हरे ॥ महेन्द्र मुनयो देवा यत्तत्सर्वं विमृश्यताम् ॥ २५ ॥
purAvRttaM smarakRtaM vismRtaM yadvidhe hare ॥ mahendra munayo devA yattatsarvaM vimRzyatAm ॥ 25 ॥
O Brahmā, O Viṣṇu, O Indra, O sages and O gods, what had been done by Kāma formerly and forgotten by you may be recollected and pondered over.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 26
महाधनुर्धरेणैव मदनेन हठात्सुराः ॥ सर्वेषां ध्यानविध्वंसः कृतस्तेन पुरापुरा ॥ २६ ॥
mahAdhanurdhareNaiva madanena haThAtsurAH ॥ sarveSAM dhyAnavidhvaMsaH kRtastena purApurA ॥ 26 ॥
O gods, meditation of everyone had been spoiled by the stubborn Kāma, the great archer formerly.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 27
कामो हि नरकायैव तस्मात् क्रोधोभिजायते ॥ क्रोधाद्भवति संमोहो मोहाच्च भ्रंशते तपः ॥ २७ ॥
kAmo hi narakAyaiva tasmAt krodhobhijAyate ॥ krodhAdbhavati saMmoho mohAcca bhraMzate tapaH ॥ 27 ॥
Kāma leads to hell; lust to anger, anger to delusion and delusion destroys penance.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 28
कामक्रोधौ परित्याज्यौ भवद्भिस्सुरसत्तमैः ॥ सर्वैरेव च मंतव्यं मद्वाक्यं नान्यथा क्वचित् ॥२८॥
kAmakrodhau parityAjyau bhavadbhissurasattamaiH ॥ sarvaireva ca maMtavyaM madvAkyaM nAnyathA kvacit ॥28॥
Anger and lust shall be eschewed by you, the best of gods. My words shall be headed by you all and not otherwise.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 29
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 29
॥ ब्रह्मोवाच ॥ एवं विश्राव्य भगवान् महादेवो वृषध्वजः ॥ सुरान् प्रवाचयामास विधिविष्णू तथा मुनीम् ॥ २९ ॥
॥ brahmovAca ॥ evaM vizrAvya bhagavAn mahAdevo vRSadhvajaH ॥ surAn pravAcayAmAsa vidhiviSNU tathA munIm ॥ 29 ॥
Brahmā said: After saying thus, the bull-bannered lord Śiva expressed the wish that Brahmā, Viṣṇu, the gods and the sages, should speak.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 30
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 30
तूष्णींभूतोऽभवच्छंभुर्ध्यानमाश्रित्य वै पुनः ॥ आस्ते पुरा यथा स्थाणुर्गणैश्च परिवारितः ॥ 2-3-24-३० ॥
tUSNIMbhUto'bhavacchaMbhurdhyAnamAzritya vai punaH ॥ Aste purA yathA sthANurgaNaizca parivAritaH ॥ 2-3-24-30 ॥
Śiva became quiet after resorting to meditation again. Śiva, as before, was surrounded by His Gaṇas.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 31
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 31
स्वात्मानमात्मना शंभुरात्मन्येव व्यचिंतयत् ॥ निरंजनं निराभासं निर्विकारं निरामयम् ॥ ३१ ॥
svAtmAnamAtmanA zaMbhurAtmanyeva vyaciMtayat ॥ niraMjanaM nirAbhAsaM nirvikAraM nirAmayam ॥ 31 ॥
Śambhu (Śiva) contemplated his own Self by his Self alone — pure, without illusion, changeless, and free from all afflictions.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 32
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 32
परात्परतरं नित्यं निर्ममं निरवग्रहम् ॥ शब्दातीतं निर्गुणं च ज्ञानगम्यं परात्परम् ॥ ३२ ॥
parAtparataraM nityaM nirmamaM niravagraham ॥ zabdAtItaM nirguNaM ca jJAnagamyaM parAtparam ॥ 32 ॥
That which is higher than the highest, eternal, without ego or possessiveness, ungraspable, beyond words, attributeless, knowable only through pure knowledge — that is the Supreme beyond all.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 33
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 33
एवं स्वरूपं परमं चिंतयन् ध्यानमास्थितः ॥ परमानंदसंमग्नो बभूव बहुसूतिकृत् ॥ ३३ ॥
evaM svarUpaM paramaM ciMtayan dhyAnamAsthitaH ॥ paramAnaMdasaMmagno babhUva bahusUtikRt ॥ 33 ॥
Thus meditating upon that supreme nature, he entered into deep meditation, became immersed in supreme bliss, and became the source of many creations.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 34
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 34
ध्यानस्थितं च सर्वेशं दृष्ट्वा सर्वे दिवौकसः ॥ हरि शक्रादयस्सर्वे नंदिनं प्रोचुरानताः ॥ ३४ ॥
dhyAnasthitaM ca sarvezaM dRSTvA sarve divaukasaH ॥ hari zakrAdayassarve naMdinaM procurAnatAH ॥ 34 ॥
On seeing Śiva again engaged in meditation all the dwellers of heaven, Viṣṇu, Indra and others, humbly told Nandin.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 35
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 35
॥ देवा ऊचुः ॥ किं वयं करवामाद्य विरक्तो ध्यानमास्थितः ॥ शंभुस्त्वं शंकर सखस्सर्वज्ञः शुचिसेवकः ॥ ३५ ॥
॥ devA UcuH ॥ kiM vayaM karavAmAdya virakto dhyAnamAsthitaH ॥ zaMbhustvaM zaMkara sakhassarvajJaH zucisevakaH ॥ 35 ॥
The gods said: What shall we do now? Śiva has become detached and has gone on meditation. You are a companion of Śiva and pure assistant. You are omniscient.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 36
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 36
केनोपायेन गिरिशः प्रसन्नः स्याद्गणाधिप ॥ तदुपायं समाचक्ष्व वयं त्वच्छरणं गताः ॥ ३६॥
kenopAyena girizaH prasannaH syAdgaNAdhipa ॥ tadupAyaM samAcakSva vayaM tvaccharaNaM gatAH ॥ 36॥
O chief of the Gaṇas, we seek refuge in you. Please guide us. What is the remedy by which Śiva can be propitiated?
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 37
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 37
॥ ब्रह्मोवाच ।! इति विज्ञापितो देवैर्मुने हर्षादिभिस्तदा ॥ प्रत्युवाच सुरांस्तान्स नंदी शंभुप्रियो गणः ॥ ३७ ॥
॥ brahmovAca ।! iti vijJApito devairmune harSAdibhistadA ॥ pratyuvAca surAMstAnsa naMdI zaMbhupriyo gaNaH ॥ 37 ॥
Brahmā said: O sage, thus urged by the gods, Viṣṇu and others, Nandin, the favourite Gaṇa of Śiva replied to the gods.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 38
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 38
नंदीश्वर उवाच ॥ हे हरे हे विधे शक्रनिर्जरा मुनयस्तथा ॥ शृणुध्वं वचनं मे हि शिवसंतोषकारकम् ॥ ३८ ॥
naMdIzvara uvAca ॥ he hare he vidhe zakranirjarA munayastathA ॥ zRNudhvaM vacanaM me hi zivasaMtoSakArakam ॥ 38 ॥
Nandīśvara said: O Viṣṇu, O Brahmā, O Indra, O gods and O sages, pay heed to my words gratifying to Śiva.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 39
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 39
यदि वो हठ एवाद्य शिव दारपरिग्रहे ॥ अतिदीनतया सर्वे सुनुतिं कुरुतादरात् ॥ ३९ ॥
yadi vo haTha evAdya ziva dAraparigrahe ॥ atidInatayA sarve sunutiM kurutAdarAt ॥ 39 ॥
If you persist still in your wish that Śiva shall marry, you shall eulogise with respect and piteous request.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 40
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 40
भक्तेर्वश्यो महादेवो न साधारणतस्तुराः ॥ अकार्यमपि सद्भक्त्या करोति परमेश्वरः ॥ 2-3-24-४० ॥
bhaktervazyo mahAdevo na sAdhAraNatasturAH ॥ akAryamapi sadbhaktyA karoti paramezvaraH ॥ 2-3-24-40 ॥
O gods, great lord cannot be made subservient by ordinary devotion. The supreme lord does even what shall not be done when moved by extraordinary devotion.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 41
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 41
एवं कुरुत सर्वे हि विधिविष्णुमुखाः सुराः ॥ यथागतेन मार्गेणान्यथा गच्छत मा चिरम् ॥ ४१ ॥
evaM kuruta sarve hi vidhiviSNumukhAH surAH ॥ yathAgatena mArgeNAnyathA gacchata mA ciram ॥ 41 ॥
O Brahmā, Viṣṇu and other gods, then act accordingly, otherwise go the way you have come. Tarry not.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 42
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 42
ब्रह्मोवाच ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तस्य मुने विष्ण्वादयस्सुराः ॥ तथेति मत्त्वा सुप्रीत्या शंकरं तुष्टुवुर्हि ते ॥ ४२ ॥
brahmovAca ॥ ityAkarNya vacastasya mune viSNvAdayassurAH ॥ tatheti mattvA suprItyA zaMkaraM tuSTuvurhi te ॥ 42 ॥
Brahmā said: O sage, on hearing his words, Viṣṇu and other gods, considering that it must be so, eulogised Śiva with pleasure.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 43
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 43
देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो ॥ समुद्धर महाक्लेशात्त्राहि नश्शरणागतान् ॥४३॥
devadeva mahAdeva karuNAsAgara prabho ॥ samuddhara mahAklezAttrAhi nazzaraNAgatAn ॥43॥
O great lord, lord of the gods, O ocean of mercy, lift us up from the great distress. Save us who have sought refuge in you.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 44
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 44
ब्रह्मोवाच ॥ इत्येवं बहुदीनोक्त्या तुष्टुवुश्शंकरं सुराः ॥ रुरुदुस्सुस्वरं सर्वे प्रेमव्याकुलमानसः ॥४५॥
brahmovAca ॥ ityevaM bahudInoktyA tuSTuvuzzaMkaraM surAH ॥ rurudussusvaraM sarve premavyAkulamAnasaH ॥45॥
Brahmā said: Thus the gods eulogised Śiva with many piteous entreaties. They cried loudly being agitated by their devotion.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 45
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 45
हरिर्मया सुदीनोक्त्या सुविज्ञप्तं चकार ह ॥ संस्मरन्मनसा शंभुं भक्त्या परमयान्वितः ॥ ४५ ॥
harirmayA sudInoktyA suvijJaptaM cakAra ha ॥ saMsmaranmanasA zaMbhuM bhaktyA paramayAnvitaH ॥ 45 ॥
Viṣṇu accompanied by me spoke out many piteous words, remembering Śiva with great devotion.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 46
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 46
ब्रह्मोवाच ॥ सुरैरेवं स्तुतश्शंभुर्हरिणा च मया भृशम् ॥ भक्तवात्सल्यतो ध्यानाद्विरतोभून्महेश्वरः ॥४६॥
brahmovAca ॥ surairevaM stutazzaMbhurhariNA ca mayA bhRzam ॥ bhaktavAtsalyato dhyAnAdviratobhUnmahezvaraH ॥46॥
Śiva was thus eulogised by the gods, Viṣṇu and me. He, the great lord, ceased His meditation due to His attachment for His devotees.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 47
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 47
उवाच सुप्रसन्नात्मा हर्यादीन्हर्षयन्हरः ॥ विलोक्य करुणादृष्ट्या शंकरो भक्तवत्सलः ॥४७॥
uvAca suprasannAtmA haryAdInharSayanharaH ॥ vilokya karuNAdRSTyA zaMkaro bhaktavatsalaH ॥47॥
The delighted Śiva said heightening the pleasure of Viṣṇu and other gods, after glancing at them with merciful looks. Śiva is favourably disposed to His devotees.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 48
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 48
शंकर उवाच ॥ हे हरे हे विधे देवाश्शक्राद्या युगपत्समे ॥ किमर्थमागता यूयं सत्यं ब्रूत ममाग्रतः ॥ ४८ ॥
zaMkara uvAca ॥ he hare he vidhe devAzzakrAdyA yugapatsame ॥ kimarthamAgatA yUyaM satyaM brUta mamAgrataH ॥ 48 ॥
Śiva said: O, Viṣṇu, O Brahmā, O Indra and other gods, why have you all collectively come here in my presence? Tell me the truth.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 49
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 49
हरिरुवाच ॥ सर्वज्ञस्त्वं महेशान त्वंतर्याम्यखिलेश्वरः ॥ किं न जानासि चित्तस्थं तथा वच्म्यपि शासनात् ॥ ४९ ॥
hariruvAca ॥ sarvajJastvaM mahezAna tvaMtaryAmyakhilezvaraH ॥ kiM na jAnAsi cittasthaM tathA vacmyapi zAsanAt ॥ 49 ॥
Viṣṇu said: O great lord, you are omniscient. You are the immanent being and the lord of all. Don’t you know what is in our mind? Still I speak at you bidding.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 50
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 50
तारकासुरतो दुःखं संभूतं विविधं मृड ॥ सर्वेषां नस्तदर्थं हि प्रसन्नोऽकारि वै सुरैः ॥ 2-3-24-५० ॥
tArakAsurato duHkhaM saMbhUtaM vividhaM mRDa ॥ sarveSAM nastadarthaM hi prasanno'kAri vai suraiH ॥ 2-3-24-50 ॥
O Śiva, many kinds of miseries have befallen us due to the demon Tāraka. It is for that that you have been propitiated by the gods.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 51
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 51
शिवा सा जनिता शैलात्त्वदर्थं हि हिमालयात् ॥ तस्यां त्वदुद्भवात्पुत्रात्तस्य मृत्युर्न चान्यथा ॥५१ ॥
zivA sA janitA zailAttvadarthaM hi himAlayAt ॥ tasyAM tvadudbhavAtputrAttasya mRtyurna cAnyathA ॥51 ॥
For attaining you Śivā is born of mountain Himācala. The demon’s death can be at the hands of your son alone begotten of her.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 52
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 52
इति दत्तो ब्रह्मणा हि तस्मै दैत्याय यद्वरः ॥ तदन्यस्मादमृत्युस्स बाधते निखिलं जगत् ॥५२॥
iti datto brahmaNA hi tasmai daityAya yadvaraH ॥ tadanyasmAdamRtyussa bAdhate nikhilaM jagat ॥52॥
This is the boon granted to him by Brahmā. Incapable of being killed by others, the demon harasses the entire universe.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 53
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 53
नारदस्य निर्देशात्सा करोति कठिनं तपः ॥ तत्तेजसाखिलं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ ५३ ॥
nAradasya nirdezAtsA karoti kaThinaM tapaH ॥ tattejasAkhilaM vyAptaM trailokyaM sacarAcaram ॥ 53 ॥
At the instance of Nārada, she is performing a great penance. All the three worlds consisting of the mobile and immobile beings have been enveloped by her refulgence.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 54
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 54
वरं दातुं शिवायै हि गच्छ त्वं परमेश्वर ॥ देवदुःखं जहि स्वामिन्नस्माकं सुखमावह ॥ ५४ ॥
varaM dAtuM zivAyai hi gaccha tvaM paramezvara ॥ devaduHkhaM jahi svAminnasmAkaM sukhamAvaha ॥ 54 ॥
O lord Śiva, please go and grant Śivā the boon. O lord, destroy our misery and bestow happiness on us.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 55
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 55
देवानां मे महोत्साहो हृदये चास्ति शंकर ॥ विवाहं तव संद्रष्टुं तत्त्वं कुरु यथोचितम् ॥ ५५ ॥
devAnAM me mahotsAho hRdaye cAsti zaMkara ॥ vivAhaM tava saMdraSTuM tattvaM kuru yathocitam ॥ 55 ॥
O Śiva, there is a great enthusiasm in my heart as well as in those of the gods to witness your marriage. Please get it performed in a fitting manner.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 56
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 56
रत्यै यद्भवता दत्तो वरस्तस्य परात्पर ॥ प्राप्तोऽवसर एवाशु सफलं स्वपणं कुरु ॥ ५६ ॥
ratyai yadbhavatA datto varastasya parAtpara ॥ prApto'vasara evAzu saphalaM svapaNaM kuru ॥ 56 ॥
The opportune moment for the fulfilment of the boon granted by you to Ratī has arrived. Make your promise fruitful.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 57
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 57
ब्रह्मोवाच ॥ इत्युक्त्वा तं प्रणम्यैव विष्णुर्देवा महर्षयः ॥ संस्तूय विविधैस्तोत्रैस्संतस्थुस्तत्पुरोऽखिलाः ॥५७॥
brahmovAca ॥ ityuktvA taM praNamyaiva viSNurdevA maharSayaH ॥ saMstUya vividhaistotraissaMtasthustatpuro'khilAH ॥57॥
Brahmā said: After saying this and bowing to and eulogising Him with different hymns, Viṣṇu, the gods and the sages, all of us waited in front of Him.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 58
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 58
भक्ताधीनः शंकरोऽपि श्रुत्वा देववचस्तदा ॥ विहस्य प्रत्युवाचाशु वेदमर्यादरक्षकः ॥ ५८ ॥
bhaktAdhInaH zaMkaro'pi zrutvA devavacastadA ॥ vihasya pratyuvAcAzu vedamaryAdarakSakaH ॥ 58 ॥
On hearing the words of the gods Śiva, subservient to His devotees, laughed and replied. Śiva is a strict preserver of Vedic conventions.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 59
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 59
॥ शंकर उवाच ॥ हे हरे हे विधे देवाश्शृणुतादरतोऽखिलाः ॥ यथोचितमहं वच्मि सविशेषं विवेकतः ॥५९॥
॥ zaMkara uvAca ॥ he hare he vidhe devAzzRNutAdarato'khilAH ॥ yathocitamahaM vacmi savizeSaM vivekataH ॥59॥
Śiva said: O Viṣṇu, O Brahmā, O gods, all of you please hear with attention. I am going to say a specific thing in a suitable manner.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 60
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 60
नोचितं हि विधानं वै विवाहकरणं नृणाम् ॥ महानिगडसंज्ञो हि विवाहो दृढबन्धनः ॥2-3-24-६०॥
nocitaM hi vidhAnaM vai vivAhakaraNaM nRNAm ॥ mahAnigaDasaMjJo hi vivAho dRDhabandhanaH ॥2-3-24-60॥
Marrying is not a proper thing for men. Marriage is a great fetter that binds firmly.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 61
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 61
कुसंगा बहवो लोके स्त्रीसंगस्तत्र चाधिकः ॥ उद्धरेत्सकलबंधैर्न स्त्रीसंगात्प्रमुच्यते ॥६१ ॥
kusaMgA bahavo loke strIsaMgastatra cAdhikaH ॥ uddharetsakalabaMdhairna strIsaMgAtpramucyate ॥61 ॥
There are many base bondages in the world. Association with women is the toughest of all. One can free oneself from all bondages except that of women.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 62
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 62
लोहदारुमयैः पाशैर्दृढं बद्धोऽपि मुच्यते ॥ स्त्र्यादिपाशसुसंबद्धो मुच्यते न कदाचन ॥ ६२ ॥
lohadArumayaiH pAzairdRDhaM baddho'pi mucyate ॥ stryAdipAzasusaMbaddho mucyate na kadAcana ॥ 62 ॥
There are many base bondages in the world. Association with women is the toughest of all. One can free oneself from all bondages except that of women.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 63
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 63
वर्द्धंते विषयाश्शश्वन्महाबंधनकारिणः ॥ विषयाक्रांतमनसस्स्वप्ने मोक्षोऽपि दुर्लभः ॥ ६३ ॥
varddhaMte viSayAzzazvanmahAbaMdhanakAriNaH ॥ viSayAkrAMtamanasassvapne mokSo'pi durlabhaH ॥ 63 ॥
Worldly enjoyment tightens the bondage. Salvation is inaccessible to a man drawn to worldly enjoyment even in his dream.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 64
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 64
सुखमिच्छतु चेत्प्राज्ञो विधिवद्विषयाँस्त्यजेत् ॥ विषवद्विषयानाहुर्विषयैर्यैर्निहन्यते ॥ ६४ ॥
sukhamicchatu cetprAjJo vidhivadviSayA~styajet ॥ viSavadviSayAnAhurviSayairyairnihanyate ॥ 64 ॥
If he wishes for happiness, an intelligent man shall duly forsake all worldly pleasures. Worldly enjoyment that dooms persons is on a par with poison.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 65
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 65
जनो विषयिणा साकं वार्तातः पतति क्षणात् ॥ विषयं प्राहुराचार्यास्सितालितेंद्रवारुणीम् ॥ ६५ ॥
jano viSayiNA sAkaM vArtAtaH patati kSaNAt ॥ viSayaM prAhurAcAryAssitAliteMdravAruNIm ॥ 65 ॥
O Indra, a man attains downfall even by conversing with a sensuous person. Great preceptors say that worldly enjoyment is a bitter beer mixed with sugar.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 66
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 66
यद्यप्येवं हि जानामि सर्वं ज्ञानं विशेषतः ॥ तथाप्यहं करिष्यामि प्रार्थनां सफलां च वः ॥६६॥
yadyapyevaM hi jAnAmi sarvaM jJAnaM vizeSataH ॥ tathApyahaM kariSyAmi prArthanAM saphalAM ca vaH ॥66॥
Although I know and realise all these, although I have specific wisdom yet I shall accede to your request and make it fruitful.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 67
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 67
भक्ताधीनोऽहमेवास्मि तद्वशात्सर्वकार्य कृत् ॥ अयथोचितकर्ता हि प्रसिद्धो भुवनत्रये ॥ ६७ ॥
bhaktAdhIno'hamevAsmi tadvazAtsarvakArya kRt ॥ ayathocitakartA hi prasiddho bhuvanatraye ॥ 67 ॥
I am definitely subservient to my devotees. Hence I may do everything. I am known all over the three worlds as one who performs ill fitting things.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 68
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 68
कामरूपाधिपस्यैव पणश्च सफलः कृतः ॥ सुदक्षिणस्य भूपस्य भैमबंधगतस्य हि । ६८ ॥
kAmarUpAdhipasyaiva paNazca saphalaH kRtaH ॥ sudakSiNasya bhUpasya bhaimabaMdhagatasya hi । 68 ॥
The vow of the king of Assam (Kāmarūpa) was made fruitful. I saved king Sudakṣiṇā who had become a hireling and a prisoner.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 69
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 69
गौतमक्लेशकर्ताहं त्र्यंबकात्मा सुखावहः ॥ तत्कष्टप्रददुष्टानां शापदायी विशेषतः ॥६९॥
gautamaklezakartAhaM tryaMbakAtmA sukhAvahaH ॥ tatkaSTapradaduSTAnAM zApadAyI vizeSataH ॥69॥
I am the three-eyed God who bestows happiness but brought about the misery of Gautama. I especially curse those wicked persons who harass my devotees.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 70
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 70
विषं पीतं सुरार्थं हि भक्तवत्सलभावधृक् ॥ देवकष्टं हृतं यत्नात्सर्वदैव मया सुराः ॥2-3-24-७०॥
viSaM pItaM surArthaM hi bhaktavatsalabhAvadhRk ॥ devakaSTaM hRtaM yatnAtsarvadaiva mayA surAH ॥2-3-24-70॥
I have the feelings of endearment towards devotees. I drank up poison for the welfare of the gods. O gods, the miseries of the gods have always been removed by me.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 71
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 71
भक्तार्थमसहं कष्टं बहुशो बहुयत्नतः ॥ विश्वानर मुनेर्दुःखं हृतं गृहपतिर्भवन् ॥७१॥
bhaktArthamasahaM kaSTaM bahuzo bahuyatnataH ॥ vizvAnara munerduHkhaM hRtaM gRhapatirbhavan ॥71॥
For my devotees, I experienced many sufferings. I removed the misery of the sage Viśvānara by becoming a householder.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 72
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 72
किं बहूक्तेन च हरे विधे सत्यं ब्रवीम्यहम् ॥ मत्पणोऽस्तीति यूयं वै सर्वे जानीथ तत्त्वतः॥७२॥
kiM bahUktena ca hare vidhe satyaM bravImyaham ॥ matpaNo'stIti yUyaM vai sarve jAnItha tattvataH॥72॥
What is the use of talking much? O Viṣṇu, O Brahmā, I speak the truth. All of you know truly that I have vowed as follows.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 73
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 73
यदा यदा विपत्तिर्हि भक्तानां भवति क्वचित् ॥ तदा तदा हरम्याशु तत्क्षणात्सर्वशस्सदा ॥ ७३ ॥
yadA yadA vipattirhi bhaktAnAM bhavati kvacit ॥ tadA tadA haramyAzu tatkSaNAtsarvazassadA ॥ 73 ॥
Whenever any devotee of mine is involved in any adversity I remove it instantaneously and completely.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 74
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 74
जानेऽहं तारकाद्दुःखं सर्वेषां वस्समुत्थितम्॥ असुरा त्तद्धरिष्यामि सत्यंसत्यं वदाम्यहम् ॥७४॥
jAne'haM tArakAdduHkhaM sarveSAM vassamutthitam॥ asurA ttaddhariSyAmi satyaMsatyaM vadAmyaham ॥74॥
I know the sufferings you undergo from the demon Tāraka. I shall remove them. Truth, I tell you the truth.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 75
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 75
नास्ति यद्यपि मे काचिद्विहारकरणे रुचिः ॥ विवाहयिष्ये गिरिजा पुत्रोत्पादनहेतवे ॥ ७५ ॥
nAsti yadyapi me kAcidvihArakaraNe ruciH ॥ vivAhayiSye girijA putrotpAdanahetave ॥ 75 ॥
Although I am not interested at all in dalliance I shall marry Pārvatī for begetting a son.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 76
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 76
गच्छत स्वगृहाण्येव निर्भयास्सकलाः सुराः ॥ कार्यं वस्साधयिष्यामि नात्र कार्या विचारणा ॥ ७६ ॥
gacchata svagRhANyeva nirbhayAssakalAH surAH ॥ kAryaM vassAdhayiSyAmi nAtra kAryA vicAraNA ॥ 76 ॥
O gods, all of you go back to your respective abodes fearlessly. I shall achieve your task. In this respect you need not be anxious at all.
Rudra-samhita - Chapter 87 - Verse 77
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 87 · Verse 77
॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्युक्त्वा मौनमास्थाय समाधिस्थोऽभवद्धरः ॥ सर्वे विष्ण्वादयो देवास्स्वधामानि ययुर्मुने॥७७॥
॥ brahmovAca ॥ ityuktvA maunamAsthAya samAdhistho'bhavaddharaH ॥ sarve viSNvAdayo devAssvadhAmAni yayurmune॥77॥
Brahmā said: O sage, after saying this, Śiva became silent and entered into spiritual contemplation. Viṣṇu and other gods went back to their respective abodes.