॥ ब्रह्मोवाच ॥ तत्र गत्वा स्मरो गर्वी शिवमायाविमोहितः ॥ मोहकस्समधोश्चादौ धर्मं विस्तारयन्स्थितः ॥ १ ॥

॥ brahmovAca ॥ tatra gatvA smaro garvI zivamAyAvimohitaH ॥ mohakassamadhozcAdau dharmaM vistArayansthitaH ॥ 1 ॥

वसंतस्य च यो धर्म्मः प्रससार स सर्वतः ॥ तपस्थाने महेशस्यौषधिप्रस्थे मुनीश्वर ॥ २ ॥

vasaMtasya ca yo dharmmaH prasasAra sa sarvataH ॥ tapasthAne mahezasyauSadhiprasthe munIzvara ॥ 2 ॥

वनानि च प्रफुल्लानि पादपानां महामुने ॥ आसन्विशेषतस्तत्र तत्प्रभावान्मुनीश्वर ॥ ३ ॥

vanAni ca praphullAni pAdapAnAM mahAmune ॥ AsanvizeSatastatra tatprabhAvAnmunIzvara ॥ 3 ॥

पुष्पाणि सहकाराणामशोकवनिकासु वै ॥ विरेजुस्सुस्मरोद्दीपकाराणि सुरभीण्यपि ॥४॥

puSpANi sahakArANAmazokavanikAsu vai ॥ virejussusmaroddIpakArANi surabhINyapi ॥4॥

कैरवाणि च पुष्पाणि भ्रमराकलितानि च ॥ बभूबुर्मदनावेशकराणि च विशेषतः ॥ ५ ॥

kairavANi ca puSpANi bhramarAkalitAni ca ॥ babhUburmadanAvezakarANi ca vizeSataH ॥ 5 ॥

सकामोद्दीपनकरं कोकिलाकलकूजितम् ॥ आसीदति सुरम्यं हि मनोहरमतिप्रियम् ॥ ६ ॥

sakAmoddIpanakaraM kokilAkalakUjitam ॥ AsIdati suramyaM hi manoharamatipriyam ॥ 6 ॥

भ्रमराणां तथा शब्दा विविधा अभवन्मुने ॥ मनोहराश्च सर्वेषां कामोद्दीपकरा अपि ॥ ७ ॥

bhramarANAM tathA zabdA vividhA abhavanmune ॥ manoharAzca sarveSAM kAmoddIpakarA api ॥ 7 ॥

चंद्रस्य विशदा कांतिर्विकीर्णा हि समंतत ॥ कामिनां कामिनीनां च दूतिका इव साभवत् ॥ ८ ॥

caMdrasya vizadA kAMtirvikIrNA hi samaMtata ॥ kAminAM kAminInAM ca dUtikA iva sAbhavat ॥ 8 ॥

मानिनां प्रेरणायासीत्तत्काले कालदीपिका ॥ मारुतश्च सुखः साधो ववौ विरहिणोऽप्रियः ॥ ९ ॥

mAninAM preraNAyAsIttatkAle kAladIpikA ॥ mArutazca sukhaH sAdho vavau virahiNo'priyaH ॥ 9 ॥

एवं वसंतविस्तारो मदनावेशकारकः ॥ वनौकसां तदा तत्र मुनीनां दुस्सहोऽत्यभूत् ॥ 2-3-18-१० ॥

evaM vasaMtavistAro madanAvezakArakaH ॥ vanaukasAM tadA tatra munInAM dussaho'tyabhUt ॥ 2-3-18-10 ॥

अचेतसामपि तदा कामासक्तिरभून्मुने ॥ सुचेतासां हि जीवानां सेति किं वर्ण्यते कथा॥ ११ ॥

acetasAmapi tadA kAmAsaktirabhUnmune ॥ sucetAsAM hi jIvAnAM seti kiM varNyate kathA॥ 11 ॥

एवं चकार स मधुस्स्वप्रभावं सुदुस्सहम्॥ सर्वेषा चैव जीवानां कामोद्दीपनकारकः ॥१२॥

evaM cakAra sa madhussvaprabhAvaM sudussaham॥ sarveSA caiva jIvAnAM kAmoddIpanakArakaH ॥12॥

अकालनिमितं तात मधोर्वीक्ष्य हरस्तदा ॥ आश्चर्य्यं परमं मेने स्वलीलात्ततनुः प्रभुः ॥ १३ ॥

akAlanimitaM tAta madhorvIkSya harastadA ॥ AzcaryyaM paramaM mene svalIlAttatanuH prabhuH ॥ 13 ॥

अथ लीलाकरस्तत्र तपः परमदुष्करम् ॥ तताप स वशीशो हि हरो दुःखहरः प्रभुः ॥ १४ ॥

atha lIlAkarastatra tapaH paramaduSkaram ॥ tatApa sa vazIzo hi haro duHkhaharaH prabhuH ॥ 14 ॥

वसंते प्रसृते तत्र कामो रतिसमन्वितः ॥ चूतं बाणं समाकृष्य स्थितस्तद्वामपार्श्वतः ॥ १५ ॥

vasaMte prasRte tatra kAmo ratisamanvitaH ॥ cUtaM bANaM samAkRSya sthitastadvAmapArzvataH ॥ 15 ॥

स्वप्रभावं वितस्तार मोहयन्सकलाञ्जनान् ॥ रत्यायुक्तं तदा कामं दृष्ट्वा को वा न मोहितः ॥ १६ ॥

svaprabhAvaM vitastAra mohayansakalAJjanAn ॥ ratyAyuktaM tadA kAmaM dRSTvA ko vA na mohitaH ॥ 16 ॥

एवं प्रवृत्तसुरतौ शृंगारोऽपि गणैस्सह ॥ हावभावयुतस्तत्र प्रविवेश हरांतिकम् ॥ १७ ॥

evaM pravRttasuratau zRMgAro'pi gaNaissaha ॥ hAvabhAvayutastatra praviveza harAMtikam ॥ 17 ॥

मदनः प्रकटस्तत्र न्यवसच्चित्तगो बहिः ॥ न दृष्टवांस्तदा शंभोश्छिद्रं येन प्रविश्यते ॥१८॥

madanaH prakaTastatra nyavasaccittago bahiH ॥ na dRSTavAMstadA zaMbhozchidraM yena pravizyate ॥18॥

यदा चाप्राप्तविवरस्तस्मिन्योगिवरे स्मरः ॥ महादेवस्तदा सोऽभून्महाभयविमोहितः ॥ १९ ॥

yadA cAprAptavivarastasminyogivare smaraH ॥ mahAdevastadA so'bhUnmahAbhayavimohitaH ॥ 19 ॥

ज्वलज्ज्वालाग्निसंकाशं भालनेत्रसमन्वितम् ॥ ध्यानस्थं शंकरं को वा समासादयितुं क्षमः ॥ 2-3-18-२० ॥

jvalajjvAlAgnisaMkAzaM bhAlanetrasamanvitam ॥ dhyAnasthaM zaMkaraM ko vA samAsAdayituM kSamaH ॥ 2-3-18-20 ॥

एतस्मिन्नंतरे तत्र सखीभ्यां संयुता शिवा ॥ जगाम शिवपूजार्थं नीत्वा पुष्पाण्यनेकशः ॥ २१ ॥

etasminnaMtare tatra sakhIbhyAM saMyutA zivA ॥ jagAma zivapUjArthaM nItvA puSpANyanekazaH ॥ 21 ॥

पृथिव्यां यादृशं लोकैस्सौंदर्यं वर्ण्यते महत् ॥ तत्सर्वमधिकं तस्यां पार्वत्यामस्ति निश्चितम् ॥ २२ ॥

pRthivyAM yAdRzaM lokaissauMdaryaM varNyate mahat ॥ tatsarvamadhikaM tasyAM pArvatyAmasti nizcitam ॥ 22 ॥

आर्तवाणि सुपुष्पाणि धृतानि च तया यदा ॥ तत्सौंदर्यं कथं वर्ण्यमपि वर्षशतैरपि ॥२३॥

ArtavANi supuSpANi dhRtAni ca tayA yadA ॥ tatsauMdaryaM kathaM varNyamapi varSazatairapi ॥23॥

यदा शिवसमीपे तु गता सा पर्वतात्मजा ॥ तदैव शंकरो ध्यानं त्यक्त्वा क्षणमवस्थितः ॥२४॥

yadA zivasamIpe tu gatA sA parvatAtmajA ॥ tadaiva zaMkaro dhyAnaM tyaktvA kSaNamavasthitaH ॥24॥

तच्छिद्रं प्राप्य मदनः प्रथमं हर्षणेन तु ॥ बाणेन हर्षयामास पार्श्वस्थं चन्द्रशेखरम् ॥ २५ ॥

tacchidraM prApya madanaH prathamaM harSaNena tu ॥ bANena harSayAmAsa pArzvasthaM candrazekharam ॥ 25 ॥

शृंगारैश्च तदा भावैस्सहिता पार्वती हरम् ॥ जगाम कामसाहाय्ये मुने सुरभिणा सह ॥ २६ ॥

zRMgAraizca tadA bhAvaissahitA pArvatI haram ॥ jagAma kAmasAhAyye mune surabhiNA saha ॥ 26 ॥

तदेवाकृष्य तच्चापं रुच्यर्थं शूलधारिणः ॥ द्रुतं पुष्पशरं तस्मै स्मरोऽमुंचत्सुसंयतः ॥ २७ ॥

tadevAkRSya taccApaM rucyarthaM zUladhAriNaH ॥ drutaM puSpazaraM tasmai smaro'muMcatsusaMyataH ॥ 27 ॥

यथा निरंतरं नित्यमागच्छति तथा शिवम् ॥ तन्नमस्कृत्य तत्पूजां कृत्वा तत्पुरतः स्थिता ॥२८॥

yathA niraMtaraM nityamAgacchati tathA zivam ॥ tannamaskRtya tatpUjAM kRtvA tatpurataH sthitA ॥28॥

सा दृष्टा पार्वती तत्र प्रभुणा गिरिशेन हि ॥ विवृण्वती तदांगानि स्त्रीस्वभावात्सुलज्जया ॥ २९ ॥

sA dRSTA pArvatI tatra prabhuNA girizena hi ॥ vivRNvatI tadAMgAni strIsvabhAvAtsulajjayA ॥ 29 ॥

सुसंस्मृत्य वरं तस्या विधिदत्तं पुरा प्रभुः ॥ शिवोपि वर्णयामास तदंगानि मुदा मुने ॥ 2-3-18-३० ॥

susaMsmRtya varaM tasyA vidhidattaM purA prabhuH ॥ zivopi varNayAmAsa tadaMgAni mudA mune ॥ 2-3-18-30 ॥

शिव उवाच ॥ कि मुखं किं शशांकश्च किं नेत्रे चोत्पले च किम् ॥ भ्रुकुट्यौ धनुषी चैते कंदर्पस्य महात्मनः ॥३१ ॥

ziva uvAca ॥ ki mukhaM kiM zazAMkazca kiM netre cotpale ca kim ॥ bhrukuTyau dhanuSI caite kaMdarpasya mahAtmanaH ॥31 ॥

अधरः किं च बिंबं किं किं नासा शुकचंचुका ॥ किं स्वरः कोकिलालापः किं मध्यं चाथ वेदिका ॥ ३२ ॥

adharaH kiM ca biMbaM kiM kiM nAsA zukacaMcukA ॥ kiM svaraH kokilAlApaH kiM madhyaM cAtha vedikA ॥ 32 ॥

किं गतिर्वर्ण्यते ह्यस्याः किं रूपं वर्ण्यते मुहुः ॥ पुष्पाणि किं च वर्ण्यंते वस्त्राणि च तथा पुनः ॥३३॥

kiM gatirvarNyate hyasyAH kiM rUpaM varNyate muhuH ॥ puSpANi kiM ca varNyaMte vastrANi ca tathA punaH ॥33॥

लालित्यं चारु यत्सृष्टौ तदेकत्र विनिर्मितम् ॥ सर्वथा रमणीयानि सर्वांगानि न संशयः ॥३४॥

lAlityaM cAru yatsRSTau tadekatra vinirmitam ॥ sarvathA ramaNIyAni sarvAMgAni na saMzayaH ॥34॥

अहो धन्यतरा चेयं पार्वत्यद्भुतरूपिणी ॥ एतत्समा न त्रैलोक्ये नारी कापि सुरूपिणी॥३५॥

aho dhanyatarA ceyaM pArvatyadbhutarUpiNI ॥ etatsamA na trailokye nArI kApi surUpiNI॥35॥

सुलावण्यानिधिश्चेयमद्भुतांगानि बिभ्रती ॥ विमोहिनी मुनीनां च महासुखविवर्द्धिनी ॥ ३६ ॥

sulAvaNyAnidhizceyamadbhutAMgAni bibhratI ॥ vimohinI munInAM ca mahAsukhavivarddhinI ॥ 36 ॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्येवं वर्णयित्वा तु तदंगानि मुहुर्मुहुः ॥ विधिदत्तवराध्यासाद्धरस्तु विरराम ह ॥३७॥

॥ brahmovAca ॥ ityevaM varNayitvA tu tadaMgAni muhurmuhuH ॥ vidhidattavarAdhyAsAddharastu virarAma ha ॥37॥

हस्तं वस्त्रांतरे यावदचालयत शंकरः ॥ स्त्रीस्वभावाच्च सा तत्र लज्जिता दूरतो गता ॥ ३८॥

hastaM vastrAMtare yAvadacAlayata zaMkaraH ॥ strIsvabhAvAcca sA tatra lajjitA dUrato gatA ॥ 38॥

विवृण्वती निजांगानि पश्यंती च मुहुर्मुहुः ॥ सुवीक्षणैर्महामोदात्सुस्मिताभूच्छिवा मुने ॥३९॥

vivRNvatI nijAMgAni pazyaMtI ca muhurmuhuH ॥ suvIkSaNairmahAmodAtsusmitAbhUcchivA mune ॥39॥

एवं चेष्टां तदा दृष्ट्वा शंभुर्मोहमुपागतः॥ उवाच वचनं चैवं महालीलो महेश्वरः ॥2-3-18-४०॥

evaM ceSTAM tadA dRSTvA zaMbhurmohamupAgataH॥ uvAca vacanaM caivaM mahAlIlo mahezvaraH ॥2-3-18-40॥

अस्या दर्शनमात्रेण महानंदो भवत्यलम् ॥ यदालिंगनमेनस्याः कुर्य्यां किन्तु ततस्सुखम् ॥ ४१ ॥

asyA darzanamAtreNa mahAnaMdo bhavatyalam ॥ yadAliMganamenasyAH kuryyAM kintu tatassukham ॥ 41 ॥

क्षणमात्रं विचार्य्येत्थं संपूज्य गिरिजां ततः ॥ प्रबुद्धस्य महायोगी सुविरक्तो जगाविति ॥ ४२ ॥

kSaNamAtraM vicAryyetthaM saMpUjya girijAM tataH ॥ prabuddhasya mahAyogI suvirakto jagAviti ॥ 42 ॥

किं जातं चरितं चित्रं किमहं मोहमागतः ॥ कामेन विकृतश्चाद्य भूत्वापि प्रभुरीश्वरः ॥ ४३ ॥

kiM jAtaM caritaM citraM kimahaM mohamAgataH ॥ kAmena vikRtazcAdya bhUtvApi prabhurIzvaraH ॥ 43 ॥

ईश्वरोहं यदीच्छेयं परांगस्पर्शनं खलु॥ तर्हि कोऽन्योऽक्षमः क्षुद्रः किं किं नैव करिष्यति ॥४४॥

IzvarohaM yadIccheyaM parAMgasparzanaM khalu॥ tarhi ko'nyo'kSamaH kSudraH kiM kiM naiva kariSyati ॥44॥

एवं वैराग्यमासाद्य पर्य्यंकासादनं च तत्॥ वारयामास सर्वात्मा परेशः किं पतेदिह ॥४५॥

evaM vairAgyamAsAdya paryyaMkAsAdanaM ca tat॥ vArayAmAsa sarvAtmA parezaH kiM patediha ॥45॥