॥ ब्रह्मोवाच ॥ गतेषु तेषु देवेषु शक्रः सस्मार वै स्मरम् ॥ पीडितस्तारकेनातिदेत्येन च दुरात्मना ॥ १ ॥

॥ brahmovAca ॥ gateSu teSu deveSu zakraH sasmAra vai smaram ॥ pIDitastArakenAtidetyena ca durAtmanA ॥ 1 ॥

आगतस्तत्क्षणात्कामस्सवसंतो रतिप्रियः ॥ सावलेपो युतो रत्या त्रैलोक्य विजयी प्रभुः ॥ २ ॥

AgatastatkSaNAtkAmassavasaMto ratipriyaH ॥ sAvalepo yuto ratyA trailokya vijayI prabhuH ॥ 2 ॥

प्रणामं च ततः कृत्वा स्थित्वा तत्पुरतस्स्मरः ॥ महोन्नतमनास्तात सांजलिश्शक्रमब्रवीत् ॥ ३ ॥

praNAmaM ca tataH kRtvA sthitvA tatpuratassmaraH ॥ mahonnatamanAstAta sAMjalizzakramabravIt ॥ 3 ॥

काम उवाच ॥ किं कार्य्यं ते समुत्पन्नं स्मृतोऽहं केन हेतुना ॥ तत्त्वं कथय देवेश तत्कर्तुं समुपागतः ॥ ४ ॥

kAma uvAca ॥ kiM kAryyaM te samutpannaM smRto'haM kena hetunA ॥ tattvaM kathaya deveza tatkartuM samupAgataH ॥ 4 ॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कंदर्पस्य सुरेश्वरः ॥ उवाच वचनं प्रीत्या युक्तं युक्तमिति स्तुवन् ॥ ५ ॥

॥ brahmovAca ॥ tacchrutvA vacanaM tasya kaMdarpasya surezvaraH ॥ uvAca vacanaM prItyA yuktaM yuktamiti stuvan ॥ 5 ॥

॥ शक्र उवाच॥ तव साधु समारम्भो यन्मे कार्य्यमुपस्थितम्॥ तत्कतुर्मुद्यतोऽसि त्वं धन्योऽसि मकरध्वज ॥६॥

॥ zakra uvAca॥ tava sAdhu samArambho yanme kAryyamupasthitam॥ tatkaturmudyato'si tvaM dhanyo'si makaradhvaja ॥6॥

प्रस्तुतं शृणु मद्वाक्यं कथयामि तवाग्रतः॥ मदीयं चैव यत्कार्यं त्वदीयं तन्न चान्यथा ॥७॥

prastutaM zRNu madvAkyaM kathayAmi tavAgrataH॥ madIyaM caiva yatkAryaM tvadIyaM tanna cAnyathA ॥7॥

मित्राणि मम संत्येव बहूनि सुमहांति च ॥ परं तु स्मर सन्मित्रं त्वत्तुल्यं न हि कुत्रचित् ॥ ८ ॥

mitrANi mama saMtyeva bahUni sumahAMti ca ॥ paraM tu smara sanmitraM tvattulyaM na hi kutracit ॥ 8 ॥

जयार्थं मे द्वयं तात निर्मितं वजमुत्तमम् ॥ वज्रं च निष्फलं स्याद्वै त्वं तु नैव कदाचन ॥ ९ ॥

jayArthaM me dvayaM tAta nirmitaM vajamuttamam ॥ vajraM ca niSphalaM syAdvai tvaM tu naiva kadAcana ॥ 9 ॥

यतो हितं प्रजायेत ततः को नु प्रियः परः ॥ तस्मान्मित्रवरस्त्वं हि मत्कार्य्यं कर्तुमर्हसि ॥ 2-3-17-१० ॥

yato hitaM prajAyeta tataH ko nu priyaH paraH ॥ tasmAnmitravarastvaM hi matkAryyaM kartumarhasi ॥ 2-3-17-10 ॥

मम दुःखं समुत्पन्नमसाध्य चापि कालजम् ॥ केनापि नैव तच्छक्यं दूरीकर्तुं त्वया विना ॥ ११ ॥

mama duHkhaM samutpannamasAdhya cApi kAlajam ॥ kenApi naiva tacchakyaM dUrIkartuM tvayA vinA ॥ 11 ॥

दातुः परीक्षा दुर्भिक्षे रणे शूरस्य जायते ॥ आपत्काले तु मित्रस्याशक्तौ स्त्रीणां कुलस्य हि ॥ १२ ॥

dAtuH parIkSA durbhikSe raNe zUrasya jAyate ॥ ApatkAle tu mitrasyAzaktau strINAM kulasya hi ॥ 12 ॥

विनये संकटे प्राप्तेऽवितथस्य परोक्षतः ॥ सुस्नेहस्य तथा तात नान्यथा सत्यमीरितम् ॥ १३ ॥

vinaye saMkaTe prApte'vitathasya parokSataH ॥ susnehasya tathA tAta nAnyathA satyamIritam ॥ 13 ॥

प्राप्तायां वै ममापत्ताववार्यायां परेण हि ॥ परीक्षा च त्वदीयाऽद्य मित्रवर्य भविष्यति ॥१४॥

prAptAyAM vai mamApattAvavAryAyAM pareNa hi ॥ parIkSA ca tvadIyA'dya mitravarya bhaviSyati ॥14॥

न केवलं मदीयं च कार्य्यमस्ति सुखावहम् ॥ किं तु सर्वसुरादीनां कार्य्यमेतन्न संशयः ॥१५॥

na kevalaM madIyaM ca kAryyamasti sukhAvaham ॥ kiM tu sarvasurAdInAM kAryyametanna saMzayaH ॥15॥

ब्रह्मोवाच ॥ इत्येतन्मघवद्वाक्यं श्रुत्वा तु मकरध्वजाः ॥ उवाच प्रेमगभीरं वाक्यं सुस्मितपूर्वकम् ॥ १६ ॥

brahmovAca ॥ ityetanmaghavadvAkyaM zrutvA tu makaradhvajAH ॥ uvAca premagabhIraM vAkyaM susmitapUrvakam ॥ 16 ॥

॥ काम उवाच ॥ किमर्थमित्थं वदसि नोत्तरं वच्म्यहं तव ॥ उपकृत्कृत्रिमं लोके दृश्यते कथ्यते न च ॥१७॥

॥ kAma uvAca ॥ kimarthamitthaM vadasi nottaraM vacmyahaM tava ॥ upakRtkRtrimaM loke dRzyate kathyate na ca ॥17॥

सङ्कटे बहु यो ब्रूते स किं कार्य्यं करिष्यति ॥ तथापि च महाराज कथयामि शृणु प्रभो ॥ १८ ॥

saGkaTe bahu yo brUte sa kiM kAryyaM kariSyati ॥ tathApi ca mahArAja kathayAmi zRNu prabho ॥ 18 ॥

पदं ते कर्षितुं यो वै तपस्तपति दारुणम् ॥ पातयिष्याम्यहं तं च शत्रुं ते मित्र सर्वथा ॥ १९ ॥

padaM te karSituM yo vai tapastapati dAruNam ॥ pAtayiSyAmyahaM taM ca zatruM te mitra sarvathA ॥ 19 ॥

क्षणेन भ्रंशयिष्यामि कटाक्षेण वरस्त्रियाः ॥ देवर्षिदानवादींश्च नराणां गणना न मे ॥2-3-17-२०॥

kSaNena bhraMzayiSyAmi kaTAkSeNa varastriyAH ॥ devarSidAnavAdIMzca narANAM gaNanA na me ॥2-3-17-20॥

वज्रं तिष्ठतु दूरे वै शस्त्राण्यन्यान्यनेकशः ॥ किं ते कार्यं करिष्यंति मयि मित्र उपस्थिते ॥२१॥

vajraM tiSThatu dUre vai zastrANyanyAnyanekazaH ॥ kiM te kAryaM kariSyaMti mayi mitra upasthite ॥21॥

ब्रह्माणं वा हरिं वापि भ्रष्टं कुर्य्यां न संशयः ॥ अन्येषां गणना नास्ति पातयेयं हरं त्वपि ॥२२॥

brahmANaM vA hariM vApi bhraSTaM kuryyAM na saMzayaH ॥ anyeSAM gaNanA nAsti pAtayeyaM haraM tvapi ॥22॥

पंचैव मृदवो बाणास्ते च पुष्पमया मम ॥ चापस्त्रिधा पुष्पमयश्शिंजिनी भ्रमरार्ज्जिता ॥ बलं सुदयिता मे हि वसंतः सचिवस्स्मृतः ॥ २३ ॥

paMcaiva mRdavo bANAste ca puSpamayA mama ॥ cApastridhA puSpamayazziMjinI bhramarArjjitA ॥ balaM sudayitA me hi vasaMtaH sacivassmRtaH ॥ 23 ॥

अहं पञ्चबलोदेवा मित्रं मम सुधानिधिः ॥ २४ ॥

ahaM paJcabalodevA mitraM mama sudhAnidhiH ॥ 24 ॥

सेनाधिपश्च शृंगारो हावभावाश्च सैनिकाः ॥ सर्वे मे मृदवः शक्र अहं चापि तथाविधः॥२५॥

senAdhipazca zRMgAro hAvabhAvAzca sainikAH ॥ sarve me mRdavaH zakra ahaM cApi tathAvidhaH॥25॥

यद्येन पूर्यते कार्य्यं धीमांस्तत्तेन योजयेत्॥ मम योग्यं तु यत्कार्य्यं सर्वं तन्मे नियोजय॥२६॥

yadyena pUryate kAryyaM dhImAMstattena yojayet॥ mama yogyaM tu yatkAryyaM sarvaM tanme niyojaya॥26॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्येवं तु वचस्तस्य श्रुत्वा शक्रस्सुहर्षितः ॥ उवाच प्रणमन्वाचा कामं कांतासुखावहम् ॥ २७ ॥

॥ brahmovAca ॥ ityevaM tu vacastasya zrutvA zakrassuharSitaH ॥ uvAca praNamanvAcA kAmaM kAMtAsukhAvaham ॥ 27 ॥

शक्र उवाच ॥ यत्कार्य्यं मनसोद्दिष्टं मया तात मनोभव ॥ कर्त्तुं तत्त्वं समर्थोऽसि नान्यस्मात्तस्यसम्भवः ॥२८॥

zakra uvAca ॥ yatkAryyaM manasoddiSTaM mayA tAta manobhava ॥ karttuM tattvaM samartho'si nAnyasmAttasyasambhavaH ॥28॥

शृणु काम प्रवक्ष्यामि यथार्थं मित्रसत्तम ॥ यदर्थे च स्पृहा जाता तव चाद्य मनोभव ॥२९॥

zRNu kAma pravakSyAmi yathArthaM mitrasattama ॥ yadarthe ca spRhA jAtA tava cAdya manobhava ॥29॥

तारकाख्यो महादैत्यो ब्रह्मणो वरमद्भुतम् ॥ अभूदजेयस्संप्राप्य सर्वेषामपि दुःखदः ॥ 2-3-17-३० ॥

tArakAkhyo mahAdaityo brahmaNo varamadbhutam ॥ abhUdajeyassaMprApya sarveSAmapi duHkhadaH ॥ 2-3-17-30 ॥

तेन संपीड्यते लोको नष्टा धर्मा ह्यनेकशः ॥ दुःखिता निर्जरास्सर्वे ऋषयश्च तथाखिलाः ॥ ३१ ॥

tena saMpIDyate loko naSTA dharmA hyanekazaH ॥ duHkhitA nirjarAssarve RSayazca tathAkhilAH ॥ 31 ॥

देवैश्च सकलैस्तेन कृतं युद्धं यथाबलम् ॥ सर्वेषां चायुधान्यत्र विफलान्यभवन्पुरा ॥ ३२ ॥

devaizca sakalaistena kRtaM yuddhaM yathAbalam ॥ sarveSAM cAyudhAnyatra viphalAnyabhavanpurA ॥ 32 ॥

भग्नः पाशो जलेशस्य हरिं चक्रं सुदर्शनम् ॥ तत्कुण्ठितमभूत्तस्य कण्ठे क्षिप्तं च विष्णुना ॥ ३३ ॥

bhagnaH pAzo jalezasya hariM cakraM sudarzanam ॥ tatkuNThitamabhUttasya kaNThe kSiptaM ca viSNunA ॥ 33 ॥

एतस्य मरणं प्रोक्तं प्रजेशेन दुरात्मनः ॥ शम्भोर्वीर्योद्भवाद्बालान्महायोगीश्वरस्य हि ॥ ३४ ॥

etasya maraNaM proktaM prajezena durAtmanaH ॥ zambhorvIryodbhavAdbAlAnmahAyogIzvarasya hi ॥ 34 ॥

एतत्कार्य्यं त्वया साधु कर्तव्यं सुप्रयत्नतः ॥ ततस्स्यान्मित्रवर्य्याति देवानां नः परं सुखम् ॥ ३५ ॥

etatkAryyaM tvayA sAdhu kartavyaM suprayatnataH ॥ tatassyAnmitravaryyAti devAnAM naH paraM sukham ॥ 35 ॥

ममापि विहितं तस्मात्सर्वलोकसुखावहम् ॥ मित्रधर्मं हृदि स्मृत्वा कर्तुमर्हसि सांप्रतम् ॥ ३६ ॥

mamApi vihitaM tasmAtsarvalokasukhAvaham ॥ mitradharmaM hRdi smRtvA kartumarhasi sAMpratam ॥ 36 ॥

शंभुस्स गिरिराजे हि तपः परममास्थितः ॥ स प्रभुर्नापि कामेन स्वतंत्रः परमेश्वरः ॥ ३७ ॥

zaMbhussa girirAje hi tapaH paramamAsthitaH ॥ sa prabhurnApi kAmena svataMtraH paramezvaraH ॥ 37 ॥

तत्समीपे च देवाथ पार्वती स्वसखीयुता ॥ सेवमाना तिष्ठतीति पित्राज्ञप्ता मया श्रुतम् ॥ ३८ ॥

tatsamIpe ca devAtha pArvatI svasakhIyutA ॥ sevamAnA tiSThatIti pitrAjJaptA mayA zrutam ॥ 38 ॥

यथा तस्यां रुचिस्तस्य शिवस्य नियतात्मनः ॥ जायते नितरां मार तथा कार्यं त्वया ध्रुवम् ॥३९॥

yathA tasyAM rucistasya zivasya niyatAtmanaH ॥ jAyate nitarAM mAra tathA kAryaM tvayA dhruvam ॥39॥

इति कृत्वा कृती स्यास्त्वं सर्वं दुःखं विनंक्ष्यति ॥ लोके स्थायी प्रतापस्ते भविष्यति न चान्यथा ॥2-3-17-४०॥

iti kRtvA kRtI syAstvaM sarvaM duHkhaM vinaMkSyati ॥ loke sthAyI pratApaste bhaviSyati na cAnyathA ॥2-3-17-40॥

ब्रह्मोवाच ॥ इत्युक्तस्य तु कामो हि प्रफुल्लमुखपंकज ॥ प्रेम्णोवाचेति देवेशं करिष्यामि न संशयः ॥ ४१ ॥

brahmovAca ॥ ityuktasya tu kAmo hi praphullamukhapaMkaja ॥ premNovAceti devezaM kariSyAmi na saMzayaH ॥ 41 ॥

इत्युक्त्वा वचनं तस्मै तथेत्योमिति तद्वचः ॥ अग्रहीत्तरसा कामः शिवमायाविमोहितः ॥ ४२ ॥

ityuktvA vacanaM tasmai tathetyomiti tadvacaH ॥ agrahIttarasA kAmaH zivamAyAvimohitaH ॥ 42 ॥

यत्र योगीश्वरस्साक्षात्तप्यते परमं तपः ॥ जगाम तत्र सुप्रीतस्सदारस्सवसंतकः॥४३॥

yatra yogIzvarassAkSAttapyate paramaM tapaH ॥ jagAma tatra suprItassadArassavasaMtakaH॥43॥