Chapter 72
अध्यायः 72
Rudra Saṃhitā, Chapter 72
Shlokas (36)
+ Add ShlokaRudra-samhita - Chapter 72 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 1
नारद उवाच ॥ विधे तात त्वया शैववर प्राज्ञाद्भुता कथा ॥ वर्णिता करुणां कृत्वा प्रीतिर्मे वर्द्धिताधिकम् ॥१॥
nArada uvAca ॥ vidhe tAta tvayA zaivavara prAjJAdbhutA kathA ॥ varNitA karuNAM kRtvA prItirme varddhitAdhikam ॥1॥
Nārada said: O Brahmā, O dear one, O foremost among the devotees of Śiva, O intelligent one, taking pity on me you have narrated a wonderful story to me and have increased my pleasure thereby.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 2
विधे गते स्वकं धाम मयि वै दिव्यदर्शगे ॥ ततः किमभवत्तात कृपया तद्वदाधुना ॥ २ ॥
vidhe gate svakaM dhAma mayi vai divyadarzage ॥ tataH kimabhavattAta kRpayA tadvadAdhunA ॥ 2 ॥
O Brahmā, when I, of divine vision, had gone to my abode what happened thereafter? Please tell me now.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 3
॥ ब्रह्मोवाच ॥ गते त्वयि मुने स्वर्गे कियत्काले गते सति ॥ मेना प्राप्येकदा शैलनिकटं प्रणनाम सा ॥ ३ ॥
॥ brahmovAca ॥ gate tvayi mune svarge kiyatkAle gate sati ॥ menA prApyekadA zailanikaTaM praNanAma sA ॥ 3 ॥
Brahmā said: After you had gone to heaven, some time passed. Once Menā approached the lord of mountains and bowed to him.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 4
स्थित्वा सविनयम्प्राह स्वनाथं गिरिकामिनी ॥ तत्र शैलाधिनाथं सा प्राणप्रियसुता सती ॥ ४ ॥
sthitvA savinayamprAha svanAthaM girikAminI ॥ tatra zailAdhinAthaM sA prANapriyasutA satI ॥ 4 ॥
After waiting there for some time with humility, the beloved of the mountain addressed her lord; the chaste lady who loved her daughter as ardently as her own life spoke to the lord of mountains thus.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 5
मेनोवाच ॥ मुनिवाक्यं न बुद्धं मे सम्यङ् नारीस्वभावतः ॥ विवाहं कुरु कन्यायास्सुन्दरेण वरेण ह ॥ ५ ॥
menovAca ॥ munivAkyaM na buddhaM me samyaG nArIsvabhAvataH ॥ vivAhaM kuru kanyAyAssundareNa vareNa ha ॥ 5 ॥
Menā said: As but is natural to women, the words of the sage have not been understood by me well. (I think it is better) that you perform the marriage of our daughter with a handsome bridegroom.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 6
सर्वथा हि भवेत्तत्रोद्वाहोऽपूर्वसुखावहः ॥ वरश्च गिरिजायास्तु सुलक्षणकुलोद्भवः ॥ ६ ॥
sarvathA hi bhavettatrodvAho'pUrvasukhAvahaH ॥ varazca girijAyAstu sulakSaNakulodbhavaH ॥ 6 ॥
Let the bridegroom of Pārvatī be born of a good family endowed with good characteristic signs. In every respect that marriage will yield an unprecedented happiness.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 7
प्राणप्रिया सुता मे हि सुखिता स्याद्यथा प्रिय ॥ सद्वरं प्राप्य सुप्रीता तथा कुरु नमोऽस्तु ते ॥७॥
prANapriyA sutA me hi sukhitA syAdyathA priya ॥ sadvaraM prApya suprItA tathA kuru namo'stu te ॥7॥
Obeisance to you. Do everything necessary to make our daughter, as beloved to us as our own lives, very happy and delighted after being united with a good bridegroom.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 8
ब्रह्मोवाच ॥ इत्युक्ताश्रुमुखी मेना पत्यंघ्र्योः पतिता तदा ॥ तामुत्थाप्य गिरिः प्राह यथावत्प्रज्ञसत्तमः ॥ ८ ॥
brahmovAca ॥ ityuktAzrumukhI menA patyaMghryoH patitA tadA ॥ tAmutthApya giriH prAha yathAvatprajJasattamaH ॥ 8 ॥
Brahmā said: After saying this, with tears in her eyes Menā fell at the feet of her husband. Raising her, the lord of mountains, the most excellent among intelligent people, made a true statement.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 9
हिमालय उवाच ॥ शृणु त्वं मेनके देवि यथार्थं वच्मि तत्त्वतः॥ भ्रमं त्यज मुनेर्वाक्यं वितथं न कदाचन ॥९॥
himAlaya uvAca ॥ zRNu tvaM menake devi yathArthaM vacmi tattvataH॥ bhramaM tyaja munervAkyaM vitathaM na kadAcana ॥9॥
Himācala said: O gentle lady Menakā, listen. I shall tell you the truth. Do not be under false impressions. The sage’s statement will never be false.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 10
यदि स्नेहः सुतायास्ते सुतां शिक्षय सादरम् ॥ तपः कुर्याच्छंकरस्य सा भक्त्या स्थिरचेतसा ॥ 2-3-9-१० ॥
yadi snehaH sutAyAste sutAM zikSaya sAdaram ॥ tapaH kuryAcchaMkarasya sA bhaktyA sthiracetasA ॥ 2-3-9-10 ॥
If you feel affectionate towards your daughter, zealously instruct your daughter. Let her perform the penance with Śiva as the object, devotedly and steadily.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 11
चेत्प्रसन्नः शिवः काल्याः पाणिं गृह्णाति मेनके ॥ सर्वं भूयाच्छुभं नश्येन्नारदोक्तममंगलम् ॥११॥
cetprasannaH zivaH kAlyAH pANiM gRhNAti menake ॥ sarvaM bhUyAcchubhaM nazyennAradoktamamaMgalam ॥11॥
If Śiva is delighted, O Menakā, He will marry her. Everything shall be auspicious. The inauspicious features indicated by Nārada will perish.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 12
अमंगलानि सर्वाणि मंगलानि सदाशिवे ॥ तस्मात्सुतां शिवप्राप्त्यै तपसे शिक्षय द्रुतम् ॥ १२ ॥
amaMgalAni sarvANi maMgalAni sadAzive ॥ tasmAtsutAM zivaprAptyai tapase zikSaya drutam ॥ 12 ॥
All inauspicious things are auspicious in Sadāśiva. Hence immediately teach your daughter to hasten to perform the penance for attaining Śiva.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 13
॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्याकर्ण्य गिरेर्वाक्यं मेना प्रीततराऽभवत् ॥ सुतोपकंठमगमदुपदेष्टुं तदोरुचिम् ॥ १३ ॥
॥ brahmovAca ॥ ityAkarNya girervAkyaM menA prItatarA'bhavat ॥ sutopakaMThamagamadupadeSTuM tadorucim ॥ 13 ॥
Brahmā said: On hearing these words of the lord of mountains, Mena was greatly delighted. She approached her daughter to advise her to take interest in penance.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 14
सुताङ्गं सुकुमारं हि दृष्ट्वातीवाथ मेनका ॥ विव्यथे नेत्रयुग्मे चाश्रुपूर्णेऽभवतां द्रुतम् ॥ ॥ १४ ॥
sutAGgaM sukumAraM hi dRSTvAtIvAtha menakA ॥ vivyathe netrayugme cAzrupUrNe'bhavatAM drutam ॥ ॥ 14 ॥
On seeing the tender limbs of her daughter, Menakā was greatly distressed. Her eyes welled up in tears immediately.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 15
सुतां समुपदेष्टुं तन्न शशाक गिरिप्रिया ॥ बुबुधे पार्वती तद्वै जननीङ्गितमाशु सा ॥ १५ ॥
sutAM samupadeSTuM tanna zazAka giripriyA ॥ bubudhe pArvatI tadvai jananIGgitamAzu sA ॥ 15 ॥
The beloved of the lord of mountains was unable to advise her daughter to perform penance. Pārvatī understood the implied wish of her mother quickly.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 16
अथ सा कालिका देवी सर्वज्ञा परमेश्वरी ॥ उवाच जननीं सद्यः समाश्वास्य पुनः पुनः ॥१५॥
atha sA kAlikA devI sarvajJA paramezvarI ॥ uvAca jananIM sadyaH samAzvAsya punaH punaH ॥15॥
Then the omniscient supreme goddess Pārvatī immediately spoke to her mother after consoling her again and again.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 17
पार्वत्युवाच ॥ मातश्शृणु महाप्राज्ञेऽद्यतने ऽजमुहूर्तके ॥ रात्रौ दृष्टो मया स्वप्नस्तं वदामि कृपां कुरु ॥ १७ ॥
pArvatyuvAca ॥ mAtazzRNu mahAprAjJe'dyatane 'jamuhUrtake ॥ rAtrau dRSTo mayA svapnastaM vadAmi kRpAM kuru ॥ 17 ॥
Pārvatī said: O mother, of great intelligence, listen in the early dawn to-day. At night I had a dream I shall tell you. Be pleased.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 18
विप्रश्चैव तपस्वी मां सदयः प्रीतिपूर्वकम् ॥ उपादिदेश सुतपः कर्तुं मातश्शिवस्य वै ॥१८॥
viprazcaiva tapasvI mAM sadayaH prItipUrvakam ॥ upAdideza sutapaH kartuM mAtazzivasya vai ॥18॥
A brahmin sage advised me lovingly and compassionately to perform the penance of Śiva, O mother.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 19
ब्रह्मोवाच ॥ तच्छ्रुत्वा मेनका शीघ्रं पतिमाहूय तत्र च ॥ तत्स्वप्नं कथयामास सुता दृष्टमशेषतः ॥ ॥१९॥
brahmovAca ॥ tacchrutvA menakA zIghraM patimAhUya tatra ca ॥ tatsvapnaM kathayAmAsa sutA dRSTamazeSataH ॥ ॥19॥
Brahhmā said: On hearing that, Menakā called her husband there and told him the dream as seen by her daughter.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 20
सुतास्वप्नमथाकर्ण्य मेनकातो गिरीश्वरः ॥ उवाच परमप्रीतः प्रियां सम्बोधयन्गिरा ॥ 2-3-9-२० ॥
sutAsvapnamathAkarNya menakAto girIzvaraH ॥ uvAca paramaprItaH priyAM sambodhayangirA ॥ 2-3-9-20 ॥
After hearing the dream of his daughter from Menakā, the lord of the mountains was pleased and he spoke thus to his wife.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 21
॥ गिरीश्वर उवाच ॥ हे प्रियेऽपररात्रान्ते स्वप्नो दृष्टो मयापि हि ॥ तं शृणु त्वं महाप्रीत्या वच्म्यहं तं समादरात् ॥२१॥
॥ girIzvara uvAca ॥ he priye'pararAtrAnte svapno dRSTo mayApi hi ॥ taM zRNu tvaM mahAprItyA vacmyahaM taM samAdarAt ॥21॥
The lord of the mountains said: O dear, at the end of the latter half of the night, I too had a dream. Please listen to it lovingly. I shall zealously explain it.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 22
एकस्तपस्वी परमो नारदोक्तवरां गधृक् ॥ पुरोपकंठं सुप्रीत्या तपः कर्तुं समागतः ॥२२॥
ekastapasvI paramo nAradoktavarAM gadhRk ॥ puropakaMThaM suprItyA tapaH kartuM samAgataH ॥22॥
A great saint of exquisite limbs, as mentioned by Nārada, arrived near my city with very great pleasure in order to perform penance there.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 23
गृहीत्वा स्वसुतां तत्रागमं प्रीततरोप्यहम् ॥ मया ज्ञातस्स वै शम्भुर्नारदो क्तवरः प्रभुः ॥ २३ ॥
gRhItvA svasutAM tatrAgamaM prItataropyaham ॥ mayA jJAtassa vai zambhurnArado ktavaraH prabhuH ॥ 23 ॥
Delighted much I took my daughter there with me. He was recognised as Lord Śiva, the bridegroom as mentioned by Nārada.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 24
सेवार्थं तस्य तनयामुपदिश्य तपस्विनः ॥ तं वै प्रार्थितवांस्तस्यां न तदांगीचकार सः ॥ २४ ॥
sevArthaM tasya tanayAmupadizya tapasvinaH ॥ taM vai prArthitavAMstasyAM na tadAMgIcakAra saH ॥ 24 ॥
dvising our daughter to render service to that saint I requested him to approve of it but He didn’t.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 25
अभूद्विवादस्तुमहान्सांख्यवेदान्तसंमतः ॥ ततस्तदाज्ञया तत्र संस्थितासीत्सुता मम ॥२५॥
abhUdvivAdastumahAnsAMkhyavedAntasaMmataH ॥ tatastadAjJayA tatra saMsthitAsItsutA mama ॥25॥
A great discussion took place (between her and Śiva based on Sāṅkhya and Vedānta). Thereafter at His bidding my daughter stayed there.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 26
निधाय हृदि तं कामं सिषेवे भक्तितश्च सा ॥ इति दृष्टं मया स्वप्नं प्रोक्तवांस्ते वरानने ॥ २६ ॥
nidhAya hRdi taM kAmaM siSeve bhaktitazca sA ॥ iti dRSTaM mayA svapnaM proktavAMste varAnane ॥ 26 ॥
Concealing her love in the heart she served Him with devotion. This is the dream I had, O bright-faced lady and I have told you all.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 27
ततो मेने कियत्कालं परीक्ष्यं तत्फलं प्रिये ॥ योग्यमस्तीदमेवेह बुध्यस्व त्वं मम ध्रुवम् ॥ २७ ॥
tato mene kiyatkAlaM parIkSyaM tatphalaM priye ॥ yogyamastIdameveha budhyasva tvaM mama dhruvam ॥ 27 ॥
Hence, dear Mena, for some time the result of this has to be watched. Certainly know this to be the proper step for me.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 28
॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्युक्त्वा गिरिराजश्च मेनका वै मुनीश्वर ॥ सन्तस्थतुः परीक्षन्तीं तत्फलं शुद्धचेतसौ ॥२८॥
॥ brahmovAca ॥ ityuktvA girirAjazca menakA vai munIzvara ॥ santasthatuH parIkSantIM tatphalaM zuddhacetasau ॥28॥
Brahmā said: O excellent sage, the lord of the mountains having thus explained to Menakā, both of them remained watching its result, pure in mind.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 29
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 29
इत्थम्व्यतीतेऽल्पदिने परमेशः सतां गतिः ॥ सतीविरहसुव्यग्रो भ्रमन्सर्वत्र सूतिकृत् ॥ २९ ॥
itthamvyatIte'lpadine paramezaH satAM gatiH ॥ satIvirahasuvyagro bhramansarvatra sUtikRt ॥ 29 ॥
Thus, when a few days had passed, the Supreme Lord (Paramesha), who is the refuge of the virtuous, overcome with intense sorrow due to separation from Sati, wandered everywhere in a state of deep agitation, behaving like one distraught or mad with grief.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 30
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 30
तत्राजगाम सुप्रीत्या कियद्गुणयुतः प्रभुः ॥ तपः कर्तुं सतीप्रेमविरहाकुलमानसः ॥ 2-3-9-३० ॥
tatrAjagAma suprItyA kiyadguNayutaH prabhuH ॥ tapaH kartuM satIpremavirahAkulamAnasaH ॥ 2-3-9-30 ॥
There (to the place of penance) arrived the Lord, endowed with countless virtues, with great inner devotion and love. His mind was deeply agitated due to separation from Sati, and he came to perform penance, seeking solace in asceticism.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 31
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 31
तपश्चकार स्वं तत्र पार्वती सेवने रता ॥ सखीभ्यां सहिता नित्यं प्रसन्नार्थमभूत्तदा ॥ ३१ ॥
tapazcakAra svaM tatra pArvatI sevane ratA ॥ sakhIbhyAM sahitA nityaM prasannArthamabhUttadA ॥ 31 ॥
He performed his penance there. Pārvatī engaged herself in His service continuously accompanied by two of her maids.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 32
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 32
विद्धोऽऽपि मार्गणैश्शम्भुर्विकृतिं नाप स प्रभुः ॥ प्रेषितेन सुरैस्स्वात्ममोहनार्थं स्मरेण वै ॥ ३२ ॥
viddho''pi mArgaNaizzambhurvikRtiM nApa sa prabhuH ॥ preSitena suraissvAtmamohanArthaM smareNa vai ॥ 32 ॥
Although the lord Śiva was hit and wounded by the arrows of Kāma who was sent thither by the gods to enchant Him, He was not swayed at all.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 33
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 33
दग्ध्वा स्मरं च तत्रैव स्ववह्निनयनेन सः ॥ स्मृत्वा मम वचः क्रुद्धो मह्यमन्तर्दधे ततः ॥३३॥
dagdhvA smaraM ca tatraiva svavahninayanena saH ॥ smRtvA mama vacaH kruddho mahyamantardadhe tataH ॥33॥
Burning Kāma there by His fiery eye, on remembering my words, the lord became angry with me and vanished from the scene.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 34
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 34
ततः कालेन कियता विनाश्य गिरिजामदम् ॥ प्रसादितस्सुतपसा प्रसन्नोऽभून्महेश्वरः ॥३४॥
tataH kAlena kiyatA vinAzya girijAmadam ॥ prasAditassutapasA prasanno'bhUnmahezvaraH ॥34॥
After sometime, Lord Śiva quelled the pride of Pārvatī but he was propitiated by her again performing great penance.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 35
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 35
लौकिकाचारमाश्रित्य रुद्रो विष्णुप्रसादितः ॥ कालीं विवाहयामास ततोऽभूद्बहुमंगलम् ॥ ३५ ॥
laukikAcAramAzritya rudro viSNuprasAditaH ॥ kAlIM vivAhayAmAsa tato'bhUdbahumaMgalam ॥ 35 ॥
Following the conventions of the world, the lord married Pārvatī after being sponsored by Viṣṇu. Then everything auspicious ensued.
Rudra-samhita - Chapter 72 - Verse 36
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 72 · Verse 36
इत्येतत्कथितं तात समासाच्चरितं विभोः ॥ शंकरस्य परं दिव्यं किं भूयः श्रोतुमि च्छसि ॥३६॥
ityetatkathitaM tAta samAsAccaritaM vibhoH ॥ zaMkarasya paraM divyaM kiM bhUyaH zrotumi cchasi ॥36॥
O dear, thus the story of the lord, the divine story of Śiva, has been narrated in brief. What is it that you wish to hear again?