॥ ब्रह्मोवाच ॥ अथ संस्मरतुर्भक्त्या दम्पती तौ भवाम्बिकाम् ॥ प्रसूतिहेतवे तत्र देवकार्यार्थमादरात् ॥१॥

॥ brahmovAca ॥ atha saMsmaraturbhaktyA dampatI tau bhavAmbikAm ॥ prasUtihetave tatra devakAryArthamAdarAt ॥1॥

ततस्सा चण्डिका योगात्त्यक्तदेहा पुरा पितुः ॥ ईहया भतितुं भूयस्समैच्छद्रिरिदारतः ॥ २ ॥

tatassA caNDikA yogAttyaktadehA purA pituH ॥ IhayA bhatituM bhUyassamaicchadriridArataH ॥ 2 ॥

सत्यं विधातुं स्ववचः प्रसन्नाखिलकामदा ॥ पूर्णांशाच्छैलचित्ते सा विवेशाथ महेश्वरी ॥३॥

satyaM vidhAtuM svavacaH prasannAkhilakAmadA ॥ pUrNAMzAcchailacitte sA vivezAtha mahezvarI ॥3॥

विरराज ततस्सोतिप्रमदोपूर्वसुद्युतिः ॥ हुताशन इवाधृष्यस्तेजोराशिर्महामनाः ॥४॥

virarAja tatassotipramadopUrvasudyutiH ॥ hutAzana ivAdhRSyastejorAzirmahAmanAH ॥4॥

ततो गिरिस्स्वप्रियायां परिपूर्णं शिवांशकम् ॥ समाधिमत्वात्समये समधत्त सुशंकरे ॥ ५ ॥

tato girissvapriyAyAM paripUrNaM zivAMzakam ॥ samAdhimatvAtsamaye samadhatta suzaMkare ॥ 5 ॥

समधत्त गिरेः पत्नी गर्भं देव्याः प्रसादतः ॥ चित्ते स्थितायाः करुणाकरायाः सुखदं गिरेः ॥ ६ ॥

samadhatta gireH patnI garbhaM devyAH prasAdataH ॥ citte sthitAyAH karuNAkarAyAH sukhadaM gireH ॥ 6 ॥

गिरिप्रिया सर्वजगन्निवासासंश्रयाधिकम् ॥ विरेजे सुतरां मेना तेजोमण्डलगा सदा ॥ ७ ॥

giripriyA sarvajagannivAsAsaMzrayAdhikam ॥ vireje sutarAM menA tejomaNDalagA sadA ॥ 7 ॥

सुखोदयं स्वभर्तुश्च मेना दौहृदलक्षणम् ॥ दधौ निदानन्देवानामानन्दस्येप्सितं शुभम् ॥ ८ ॥

sukhodayaM svabhartuzca menA dauhRdalakSaNam ॥ dadhau nidAnandevAnAmAnandasyepsitaM zubham ॥ 8 ॥

देह सादादसंपूर्णभूषणा लोध्रसंमुखा ॥ स्वल्पभेन्दुक्षये कालं विचेष्यर्क्षा विभावरी ॥ ९॥

deha sAdAdasaMpUrNabhUSaNA lodhrasaMmukhA ॥ svalpabhendukSaye kAlaM viceSyarkSA vibhAvarI ॥ 9॥

तदाननं मृत्सुरभिनायं तृप्तिं गिरीश्वरः ॥ मुने रहस्युपाघ्राय प्रेमाधिक्यं बभूव तत् ॥2-3-6-१०॥

tadAnanaM mRtsurabhinAyaM tRptiM girIzvaraH ॥ mune rahasyupAghrAya premAdhikyaM babhUva tat ॥2-3-6-10॥

मेना स्पृहावती केषु न मे शंसति वस्तुषु ॥ किंचिदिष्टं ह्रियापृच्छदनुवेलं सखी गिरिः ॥११॥

menA spRhAvatI keSu na me zaMsati vastuSu ॥ kiMcidiSTaM hriyApRcchadanuvelaM sakhI giriH ॥11॥

उपेत्य दौहदं शल्यं यद्वव्रेऽपश्यदाशु तत् ॥ आनीतं नेष्टमस्याद्धा नासाध्यं त्रिदिवैऽपि हि ॥ १२ ॥

upetya dauhadaM zalyaM yadvavre'pazyadAzu tat ॥ AnItaM neSTamasyAddhA nAsAdhyaM tridivai'pi hi ॥ 12 ॥

प्रचीयमानावयवा निस्तीर्य दोहदव्यथाम् ॥ रेजे मेना बाललता नद्धपत्राधिका यथा ॥ १३ ॥

pracIyamAnAvayavA nistIrya dohadavyathAm ॥ reje menA bAlalatA naddhapatrAdhikA yathA ॥ 13 ॥

गिरिस्सगर्भां महिषीममंस्त धरणीमिव ॥ निधानगर्भामभ्यन्तर्लीनवह्निं शमीमिव ॥ १४ ॥

girissagarbhAM mahiSImamaMsta dharaNImiva ॥ nidhAnagarbhAmabhyantarlInavahniM zamImiva ॥ 14 ॥

प्रियाप्रीतेश्च मनसः स्वार्जितद्रविणस्य च ॥ समुन्नतैः श्रुतेः प्राज्ञः क्रियाश्चक्रे यथोचिताः॥१५॥

priyAprItezca manasaH svArjitadraviNasya ca ॥ samunnataiH zruteH prAjJaH kriyAzcakre yathocitAH॥15॥

ददर्श काले मेनां स प्रतीतः प्रसवोन्मुखीम् ॥ अभ्रितां च दिवं गर्भगृहे भिषगधिष्ठिते ॥ १६ ॥

dadarza kAle menAM sa pratItaH prasavonmukhIm ॥ abhritAM ca divaM garbhagRhe bhiSagadhiSThite ॥ 16 ॥

दृष्ट्वा प्रियां शुभाङ्गी वै मुमोदातिगिरीश्वरः ॥ गर्भस्थजगदम्बां हि महातेजोवतीन्तदा ॥ १७ ॥

dRSTvA priyAM zubhAGgI vai mumodAtigirIzvaraH ॥ garbhasthajagadambAM hi mahAtejovatIntadA ॥ 17 ॥

तस्मिन्नवसरे देवा मुने विष्ण्वादयस्तथा ॥ मुनयश्च समागम्य गर्भस्थां तुष्टुवुश्शिवाम् ॥ १८ ॥

tasminnavasare devA mune viSNvAdayastathA ॥ munayazca samAgamya garbhasthAM tuSTuvuzzivAm ॥ 18 ॥

देवा ऊचुः ॥ दुर्गे जय जय प्राज्ञे जगदम्ब महेश्वरि ॥ सत्यव्रते सत्यपरे त्रिसत्ये सत्यरूपिणी ॥ १९ ॥

devA UcuH ॥ durge jaya jaya prAjJe jagadamba mahezvari ॥ satyavrate satyapare trisatye satyarUpiNI ॥ 19 ॥

सत्यस्थे सत्यसुप्रीते सत्ययोने च सत्यतः ॥ सत्यसत्ये सत्यनेत्रे प्रपन्नाः शरणं च ते ॥ 2-3-6-२० ॥

satyasthe satyasuprIte satyayone ca satyataH ॥ satyasatye satyanetre prapannAH zaraNaM ca te ॥ 2-3-6-20 ॥

शिवप्रिये महेशानि देवदुःखक्षयंकरि ॥ त्रैलोक्यमाता शर्वाणी व्यापिनी भक्तवत्सला ॥ २१ ॥

zivapriye mahezAni devaduHkhakSayaMkari ॥ trailokyamAtA zarvANI vyApinI bhaktavatsalA ॥ 21 ॥

आविर्भूय त्रिलोकेशि देवकार्यं कुरुष्व ह ॥ सनाथाः कृपया ते हि वयं सर्वे महेश्वरि ॥ २२ ॥

AvirbhUya trilokezi devakAryaM kuruSva ha ॥ sanAthAH kRpayA te hi vayaM sarve mahezvari ॥ 22 ॥

त्वत्तः सर्वे च सुखिनो लभन्ते सुखमुत्तमम् ॥ त्वाम्विना न हि किंचिद्वै शोभते त्रिभवेष्वपि ॥ २३ ॥

tvattaH sarve ca sukhino labhante sukhamuttamam ॥ tvAmvinA na hi kiMcidvai zobhate tribhaveSvapi ॥ 23 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ इत्थं कृत्वा महेशान्या गर्भस्थाया बहुस्तुतिम् ॥ प्रसन्नमनसो देवास्स्वं स्वं धाम ययुस्तदा ॥ २४ ॥

brahmovAca ॥ itthaM kRtvA mahezAnyA garbhasthAyA bahustutim ॥ prasannamanaso devAssvaM svaM dhAma yayustadA ॥ 24 ॥

व्यतीते नवमे मासे दशमे मासि पूर्णतः ॥ गर्भस्थाया गतिन्द्रध्रे कालिका जगदम्बिका ॥ २५ ॥

vyatIte navame mAse dazame mAsi pUrNataH ॥ garbhasthAyA gatindradhre kAlikA jagadambikA ॥ 25 ॥

तदा सुसमयश्चासीच्छान्तभग्रहतारकः ॥ नभः प्रसन्नतां यातं प्रकाशस्सर्वदिक्षु हि ॥ २६ ॥

tadA susamayazcAsIcchAntabhagrahatArakaH ॥ nabhaH prasannatAM yAtaM prakAzassarvadikSu hi ॥ 26 ॥

मही मंगलभूयिष्ठा सवनग्रामसागरा ॥ सरस्स्रवन्तीवापीषु पुफुल्लुः पंकजानि वै ॥२७॥

mahI maMgalabhUyiSThA savanagrAmasAgarA ॥ sarassravantIvApISu puphulluH paMkajAni vai ॥27॥

ववुश्च विविधा वातास्सुखस्पर्शा मुनीश्वर ॥ मुमुदुस्साधवस्सर्वेऽसतान्दुःखमभूद्द्रुतम् ॥ २८ ॥

vavuzca vividhA vAtAssukhasparzA munIzvara ॥ mumudussAdhavassarve'satAnduHkhamabhUddrutam ॥ 28 ॥

दुन्दुभीन्वादयामासुर्नभस्यागत्य निर्जराः ॥ पुष्पवृष्टिरभूत्तत्र जगुर्गन्धर्वसत्तमाः ॥ २९ ॥

dundubhInvAdayAmAsurnabhasyAgatya nirjarAH ॥ puSpavRSTirabhUttatra jagurgandharvasattamAH ॥ 29 ॥

विद्याधरस्त्रियो व्योम्नि ननृतुश्चाप्सरास्तथा ॥ तदोत्सवो महानासीद्देवादीनां नभःस्थले ॥ 2-3-6-३० ॥

vidyAdharastriyo vyomni nanRtuzcApsarAstathA ॥ tadotsavo mahAnAsIddevAdInAM nabhaHsthale ॥ 2-3-6-30 ॥

तस्मिन्नवसरे देवी पूर्वशक्तिश्शिवा सती ॥ आविर्बभूव पुरतो मेनाया निजरूपतः ॥ ३१ ॥

tasminnavasare devI pUrvazaktizzivA satI ॥ AvirbabhUva purato menAyA nijarUpataH ॥ 31 ॥

वसंतर्तौ मधौ मासे नवम्यां मृगधिष्ण्यके ॥ अर्द्धरात्रे समुत्पन्ना गंगेव शशिमण्डलात् ॥ ३२ ॥

vasaMtartau madhau mAse navamyAM mRgadhiSNyake ॥ arddharAtre samutpannA gaMgeva zazimaNDalAt ॥ 32 ॥

समये तत्स्वरूपेण मेनका जठराच्छिवा ॥ समुद्भूय समुत्पन्ना सा लक्ष्मीरिव सागरात् ॥ ३३ ॥

samaye tatsvarUpeNa menakA jaTharAcchivA ॥ samudbhUya samutpannA sA lakSmIriva sAgarAt ॥ 33 ॥

ततस्तस्यां तु जातायां प्रसन्नोऽभूत्तदा भवः ॥ अनुकूलो ववौ वायुर्गम्भीरो गंधयुक्शुभः ॥ ३४ ॥

tatastasyAM tu jAtAyAM prasanno'bhUttadA bhavaH ॥ anukUlo vavau vAyurgambhIro gaMdhayukzubhaH ॥ 34 ॥

बभूव पुष्पवृष्टिश्च तोयवृष्टि पुरस्सरम् ॥ जज्वलुश्चाग्नयः शान्ता जगर्जुश्च तदा घनाः ॥३५॥

babhUva puSpavRSTizca toyavRSTi purassaram ॥ jajvaluzcAgnayaH zAntA jagarjuzca tadA ghanAH ॥35॥

तस्यां तु जायमानायां सर्वस्वं समपद्यत ॥ हिमवन्नगरे तत्र सर्व दुःखं क्षयं गतम् ॥३६॥

tasyAM tu jAyamAnAyAM sarvasvaM samapadyata ॥ himavannagare tatra sarva duHkhaM kSayaM gatam ॥36॥

तस्मिन्नवसरे तत्र विष्ण्वाद्यास्सकलास्सुराः ॥ आजग्मुः सुखिनः प्रीत्या ददृशुर्जगदम्बिकाम्॥ ॥। ३७ ॥

tasminnavasare tatra viSNvAdyAssakalAssurAH ॥ AjagmuH sukhinaH prItyA dadRzurjagadambikAm॥ ॥। 37 ॥

तुष्टुवुस्तां शिवामम्बां कालिकां शिवकामिनीम् ॥ दिव्यारूपां महामायां शिवलोकनिवासिनीम् ॥ ३८ ॥

tuSTuvustAM zivAmambAM kAlikAM zivakAminIm ॥ divyArUpAM mahAmAyAM zivalokanivAsinIm ॥ 38 ॥

॥ देवा ऊचुः ॥ जगदम्ब महादेवि सर्वसिद्धिविधायिनि ॥ देवकार्यकरी त्वं हि सदातस्त्वां नमामहे ॥३९॥

॥ devA UcuH ॥ jagadamba mahAdevi sarvasiddhividhAyini ॥ devakAryakarI tvaM hi sadAtastvAM namAmahe ॥39॥

सर्वथा कुरु कल्याणं देवानां भक्तवत्सले ॥ मेनामनोरथः पूर्णः कृतः कुरु हरस्य च ॥ 2-3-6-४० ॥

sarvathA kuru kalyANaM devAnAM bhaktavatsale ॥ menAmanorathaH pUrNaH kRtaH kuru harasya ca ॥ 2-3-6-40 ॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्थं स्तुत्वा शिवां देवीं विष्ण्वाद्या सुप्रणम्य ताम् ॥ स्वंस्वं धाम ययुः प्रीताश्शंसन्तस्तद्गतिं पराम् ॥४१ ॥

॥ brahmovAca ॥ itthaM stutvA zivAM devIM viSNvAdyA supraNamya tAm ॥ svaMsvaM dhAma yayuH prItAzzaMsantastadgatiM parAm ॥41 ॥

तान्तु दृष्ट्वा तथा जातां नीलोत्पलदलप्रभाम॥ श्यामा सा मेनका देवी मुदमापाति नारद ॥४२॥

tAntu dRSTvA tathA jAtAM nIlotpaladalaprabhAma॥ zyAmA sA menakA devI mudamApAti nArada ॥42॥

दिव्यरूपं विलोक्यानु ज्ञानमाप गिरिप्रिया ॥ विज्ञाय परमेशानीं तुष्टावातिप्रहर्षिता॥४३॥

divyarUpaM vilokyAnu jJAnamApa giripriyA ॥ vijJAya paramezAnIM tuSTAvAtipraharSitA॥43॥

मेनोवाच ॥ जगदम्ब महेशानि कृतातिकरुणा त्वया ॥ आविर्भूता मम पुरो विलसन्ती यदम्बिके ॥ ४४ ॥

menovAca ॥ jagadamba mahezAni kRtAtikaruNA tvayA ॥ AvirbhUtA mama puro vilasantI yadambike ॥ 44 ॥

त्वमाद्या सर्वशक्तीनां त्रिलोकजननी शिवे ॥ शिवप्रिया सदा देवी सर्वदेवस्तुता परा॥४५॥

tvamAdyA sarvazaktInAM trilokajananI zive ॥ zivapriyA sadA devI sarvadevastutA parA॥45॥

कृपां कुरु महेशानि मम ध्यानस्थिता भव ॥ एतद्रूपेण प्रत्यक्षं रूपं धेहि सुतासमम्॥४६॥

kRpAM kuru mahezAni mama dhyAnasthitA bhava ॥ etadrUpeNa pratyakSaM rUpaM dhehi sutAsamam॥46॥

ब्रह्मोवाच॥ इत्याकर्ण्य वचस्तस्या मेनाया भूधरस्त्रियाः॥ प्रत्युवाच शिवा देवी सुप्रसवामअरिप्रियाम्॥४७॥

brahmovAca॥ ityAkarNya vacastasyA menAyA bhUdharastriyAH॥ pratyuvAca zivA devI suprasavAmaaripriyAm॥47॥

देव्युवाच॥ हे मेने त्वं पुरा मां च सुसेवितवती रता ॥ त्वद्भक्त्या सुप्रसन्नाहं वरन्दातुं गतान्तिकम्॥४८॥

devyuvAca॥ he mene tvaM purA mAM ca susevitavatI ratA ॥ tvadbhaktyA suprasannAhaM varandAtuM gatAntikam॥48॥

वरं ब्रूहीति मद्वाणीं श्रुत्वा ते तद्वरो वृतः ॥ सुता भव महादेवी सा मे देवहितं कुरु ॥ ४९ ॥

varaM brUhIti madvANIM zrutvA te tadvaro vRtaH ॥ sutA bhava mahAdevI sA me devahitaM kuru ॥ 49 ॥

तथा दत्त्वा वरं तेऽहं गता स्वम्पदमादरात् ॥ समयं प्राप्य तनया भवन्ते गिरिकामिनि ॥2-3-6-५०॥

tathA dattvA varaM te'haM gatA svampadamAdarAt ॥ samayaM prApya tanayA bhavante girikAmini ॥2-3-6-50॥

दिव्यरूपं धृतं मेद्य यत्ते मत्स्मरणं भवेत्॥ अन्यथा मर्त्यभावेन तवाज्ञानं भवेन्मयि ॥५१॥

divyarUpaM dhRtaM medya yatte matsmaraNaM bhavet॥ anyathA martyabhAvena tavAjJAnaM bhavenmayi ॥51॥

युवां मां पुत्रिभावेन दिव्यभावेन वा सकृत् ॥ चिन्तयन्तौ कृतस्नेहौ यातास्स्थो मद्गतिम्पराम् ॥५२॥

yuvAM mAM putribhAvena divyabhAvena vA sakRt ॥ cintayantau kRtasnehau yAtAsstho madgatimparAm ॥52॥

देवकार्यं करिष्यामि लीलां कृत्वा द्भुतां क्षितौ ॥ शम्भुपत्नी भविष्यामि तारयिष्यामि सज्जनान्॥५३॥

devakAryaM kariSyAmi lIlAM kRtvA dbhutAM kSitau ॥ zambhupatnI bhaviSyAmi tArayiSyAmi sajjanAn॥53॥

ब्रह्मोवाच॥ इत्युक्त्वासीच्छिवा तूष्णीमम्बिका स्वात्त्ममायया॥ पश्यन्त्यां मातरि प्रीत्या सद्योऽऽभूत्तनया तनुः ॥५४॥

brahmovAca॥ ityuktvAsIcchivA tUSNImambikA svAttmamAyayA॥ pazyantyAM mAtari prItyA sadyo''bhUttanayA tanuH ॥54॥