नारद उवाच ॥ अन्तर्हितायान्देव्यां तु दुर्गायां स्वगृहेषु च ॥ गतेष्वमरवृन्देषु किमभूत्तदनन्तरम्॥१॥

nArada uvAca ॥ antarhitAyAndevyAM tu durgAyAM svagRheSu ca ॥ gateSvamaravRndeSu kimabhUttadanantaram॥1॥

कथं मेनागिरीशौ च तेपाते परमन्तपः ॥ कथं सुताऽभवत्तस्य मेनायान्तात तद्वद ॥ २ ॥

kathaM menAgirIzau ca tepAte paramantapaH ॥ kathaM sutA'bhavattasya menAyAntAta tadvada ॥ 2 ॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ विप्रवर्य सुतश्रेष्ठ शृणु तच्चरितं महत् ॥ प्रणम्य शंकरं भक्त्या वच्मि भक्तिविवर्द्धनम् ॥ ३ ॥

॥ brahmovAca ॥ vipravarya sutazreSTha zRNu taccaritaM mahat ॥ praNamya zaMkaraM bhaktyA vacmi bhaktivivarddhanam ॥ 3 ॥

उपदिश्य गते तात सुरवृन्दे गिरीश्वरः ॥ हर्यादौ मेनका चापि तेपाते परमन्तपः॥ ॥ ४ ॥

upadizya gate tAta suravRnde girIzvaraH ॥ haryAdau menakA cApi tepAte paramantapaH॥ ॥ 4 ॥

अहर्निशं शिवां शम्भुं चिन्तयन्तौ च दम्पती ॥ सम्यगारेधतुर्नित्यं भक्तियुक्तेन चेतसा ॥ ५ ॥

aharnizaM zivAM zambhuM cintayantau ca dampatI ॥ samyagAredhaturnityaM bhaktiyuktena cetasA ॥ 5 ॥

गिरिप्रियातीव मुदानर्च देवीं शिवेन सा ॥ दानन्ददौ द्विजेभ्यश्च सदा तत्तोषहेतवे ॥६॥

giripriyAtIva mudAnarca devIM zivena sA ॥ dAnandadau dvijebhyazca sadA tattoSahetave ॥6॥

चैत्रमासं समारभ्य सप्तविंशतिवत्सरान् ॥ शिवां सम्पूजयामासापत्त्यार्थिन्यन्वहं रता ॥ ७ ॥

caitramAsaM samArabhya saptaviMzativatsarAn ॥ zivAM sampUjayAmAsApattyArthinyanvahaM ratA ॥ 7 ॥

अष्टम्यामुपवासन्तु कृत्वादान्नवमीतिथौ ॥ मोदकैर्बलिपिष्टैश्च पायसैर्गन्धपुष्पकैः ॥ ८ ॥

aSTamyAmupavAsantu kRtvAdAnnavamItithau ॥ modakairbalipiSTaizca pAyasairgandhapuSpakaiH ॥ 8 ॥

गङ्गायामौषधिप्रस्थे कृत्वा मूर्तिं महीमयीम् ॥ उमायाः पूजयामास नानावस्तुसमर्पणैः ॥९॥

gaGgAyAmauSadhiprasthe kRtvA mUrtiM mahImayIm ॥ umAyAH pUjayAmAsa nAnAvastusamarpaNaiH ॥9॥

कदाचित्सा निराहारा कदाचित्सा धृतव्रता ॥ कदाचित्पवनाहारा कदाचिज्जलभुग्ह्यभूत् ॥ 2-3-5-१० ॥

kadAcitsA nirAhArA kadAcitsA dhRtavratA ॥ kadAcitpavanAhArA kadAcijjalabhughyabhUt ॥ 2-3-5-10 ॥

शिवाविन्यस्तचेतस्का सप्तविंशतिवत्सरान् ॥ निनाय मेनका प्रीत्या परं सा मृष्टवर्चसा ॥ ११ ॥

zivAvinyastacetaskA saptaviMzativatsarAn ॥ ninAya menakA prItyA paraM sA mRSTavarcasA ॥ 11 ॥

सप्तविंशतिवर्षान्ते जगन्माता जगन्मयी ॥ सुप्रीताभवदत्यर्थमुमा शंकरकामिनी ॥ १२ ॥

saptaviMzativarSAnte jaganmAtA jaganmayI ॥ suprItAbhavadatyarthamumA zaMkarakAminI ॥ 12 ॥

अनुग्रहाय मेनायाः पुरतः परमेश्वरी ॥ आविर्बभूव सा देवी सन्तुष्टा तत्सुभक्तितः ॥१३॥

anugrahAya menAyAH purataH paramezvarI ॥ AvirbabhUva sA devI santuSTA tatsubhaktitaH ॥13॥

दिव्यावयवसंयुक्ता तेजोमण्डलमध्यगा॥ उवाच विहसन्ती सा मेनां प्रत्यक्षतां गता ॥ १४ ॥

divyAvayavasaMyuktA tejomaNDalamadhyagA॥ uvAca vihasantI sA menAM pratyakSatAM gatA ॥ 14 ॥

देव्युवाच ॥ वरं ब्रूहि महासाध्वि यत्ते मनसि वर्तते ॥ सुप्रसन्ना च तपसा तवाहं गिरिकामिनि ॥ १५ ॥

devyuvAca ॥ varaM brUhi mahAsAdhvi yatte manasi vartate ॥ suprasannA ca tapasA tavAhaM girikAmini ॥ 15 ॥

यत्प्रार्थितं त्वया मेने तपोव्रतसमाधिना ॥ दास्ये तेऽहं च तत्सर्वं वाञ्छितं यद्यदा भवेत् ॥१६॥

yatprArthitaM tvayA mene tapovratasamAdhinA ॥ dAsye te'haM ca tatsarvaM vAJchitaM yadyadA bhavet ॥16॥

ततस्सा मेनका देवीं प्रत्यक्षां कालिकान्तदा ॥ दृष्ट्वा च प्रणनामाथ वचनं चेदमब्रवीत् ॥१७॥

tatassA menakA devIM pratyakSAM kAlikAntadA ॥ dRSTvA ca praNanAmAtha vacanaM cedamabravIt ॥17॥

मेनोवाच ॥ देवि प्रत्यक्षतो रूपन्दृष्टन्तव मयाऽधुना ॥ त्वामहं स्तोतुमिच्छामि प्रसन्ना भव कालिके ॥ १८ ॥

menovAca ॥ devi pratyakSato rUpandRSTantava mayA'dhunA ॥ tvAmahaM stotumicchAmi prasannA bhava kAlike ॥ 18 ॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ अथ सा मेनयेत्युक्ता कालिका सर्वमोहिनी ॥ बाहुभ्यां सुप्रसन्नात्मा मेनकां परिषस्वजे ॥ १९ ॥

॥ brahmovAca ॥ atha sA menayetyuktA kAlikA sarvamohinI ॥ bAhubhyAM suprasannAtmA menakAM pariSasvaje ॥ 19 ॥

ततः प्राप्तमहाज्ञाना मेनका कालिकां शिवम् ॥ तुष्टाव वाग्भि रिष्टाभिर्भक्त्या प्रत्यक्षतां गताम् ॥ 2-3-5-२० ॥

tataH prAptamahAjJAnA menakA kAlikAM zivam ॥ tuSTAva vAgbhi riSTAbhirbhaktyA pratyakSatAM gatAm ॥ 2-3-5-20 ॥

मेनोवाच ॥ महामायां जगद्धात्रीं चण्डिकां लोकधारिणीम् ॥ प्रणमामि महादेवीं सर्वकामार्थदायिनीम् ॥ २१ ॥

menovAca ॥ mahAmAyAM jagaddhAtrIM caNDikAM lokadhAriNIm ॥ praNamAmi mahAdevIM sarvakAmArthadAyinIm ॥ 21 ॥

नित्यानन्दकरीं मायां योगनिद्रां जगत्प्रसूम् ॥ प्रणमामि सदासिद्धां शुभसारसमालिनीम् ॥२२॥

nityAnandakarIM mAyAM yoganidrAM jagatprasUm ॥ praNamAmi sadAsiddhAM zubhasArasamAlinIm ॥22॥

मातामहीं सदानन्दां भक्तशोकविनाशिनीम् ॥ आकल्पं वनितानां च प्राणिनां बुद्धिरूपिणीम् ॥ २३ ॥

mAtAmahIM sadAnandAM bhaktazokavinAzinIm ॥ AkalpaM vanitAnAM ca prANinAM buddhirUpiNIm ॥ 23 ॥

सा त्वं बंधच्छेदहेतुर्यतीनां कस्ते गेयो मादृशीभिः प्रभावः ॥ हिंसाया वाथर्ववेदस्य सा त्वं नित्यं कामं त्वं ममेष्टं विधेहि ॥ २४ ॥

sA tvaM baMdhacchedaheturyatInAM kaste geyo mAdRzIbhiH prabhAvaH ॥ hiMsAyA vAtharvavedasya sA tvaM nityaM kAmaM tvaM mameSTaM vidhehi ॥ 24 ॥

नित्यानित्यैर्भावहीनैः परास्तैस्तत्तन्मात्रैर्योज्यते भूतवर्गः ॥ तेषां शक्तिस्त्वं सदा नित्यरूपा काले योषा योगयुक्ता समर्था॥२५॥

nityAnityairbhAvahInaiH parAstaistattanmAtrairyojyate bhUtavargaH ॥ teSAM zaktistvaM sadA nityarUpA kAle yoSA yogayuktA samarthA॥25॥

योनिर्धरित्री जगतां त्वमेव त्वमेव नित्या प्रकृतिः परस्तात् ॥ यथा वशं क्रियते ब्रह्मरूपं सा त्वं नित्या मे प्रसीदाद्य मातः॥२६॥

yonirdharitrI jagatAM tvameva tvameva nityA prakRtiH parastAt ॥ yathA vazaM kriyate brahmarUpaM sA tvaM nityA me prasIdAdya mAtaH॥26॥

त्वं जातवेदोगतशक्तिरुग्रा त्वं दाहिका सूर्यकरस्य शक्तिः ॥ आह्लादिका त्वं बहुचन्द्रिका या तान्त्वामहं स्तौमि नमामि चण्डीम् ॥ २७ ॥

tvaM jAtavedogatazaktirugrA tvaM dAhikA sUryakarasya zaktiH ॥ AhlAdikA tvaM bahucandrikA yA tAntvAmahaM staumi namAmi caNDIm ॥ 27 ॥

योषाणां सत्प्रिया च त्वं नित्या त्वं चोर्ध्वरेतसाम् ॥ वांछा त्वं सर्वजगतां धाया च त्वं यथा हरेः ॥२८॥

yoSANAM satpriyA ca tvaM nityA tvaM cordhvaretasAm ॥ vAMchA tvaM sarvajagatAM dhAyA ca tvaM yathA hareH ॥28॥

या चेष्टरूपाणि विधाय देवी सृष्टिस्थितानाशमयी च कर्त्री ॥ ब्रह्माच्युतस्थाणुशरीरहेतुस्सा त्वं प्रसीदाद्य पुनर्नमस्ते ॥ २९ ॥

yA ceSTarUpANi vidhAya devI sRSTisthitAnAzamayI ca kartrI ॥ brahmAcyutasthANuzarIrahetussA tvaM prasIdAdya punarnamaste ॥ 29 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ तत इत्थं स्तुता दुर्गा कालिका पुनरेव हि ॥ उवाच मेनकां देवीं वांछितं वरयेत्युत ॥2-3-5-३०॥

brahmovAca ॥ tata itthaM stutA durgA kAlikA punareva hi ॥ uvAca menakAM devIM vAMchitaM varayetyuta ॥2-3-5-30॥

॥ उमोवाच ॥ प्राणप्रिया मम त्वं हि हिमाचलविलासिनी ॥ यदिच्छसि ध्रुवन्दास्ये नादेयं विद्यते मम ॥ ३१ ॥

॥ umovAca ॥ prANapriyA mama tvaM hi himAcalavilAsinI ॥ yadicchasi dhruvandAsye nAdeyaM vidyate mama ॥ 31 ॥

इति श्रुत्वा महेशान्याः पीयूषसदृशं वचः ॥ उवाच परितुष्टा सा मेनका गिरिकामिनी ॥ ३२ ॥

iti zrutvA mahezAnyAH pIyUSasadRzaM vacaH ॥ uvAca parituSTA sA menakA girikAminI ॥ 32 ॥

मेनोवाच ॥ शिवे जयजय प्राज्ञे महेश्वरि भवाम्बिके ॥ वरयोग्यास्महं चेत्ते वृणे भूयो वरं वरम् ॥ ३३ ॥

menovAca ॥ zive jayajaya prAjJe mahezvari bhavAmbike ॥ varayogyAsmahaM cette vRNe bhUyo varaM varam ॥ 33 ॥

प्रथमं शतपुत्रा मे भवन्तु जगदम्बिके ॥ बह्वायुषो वीर्यवन्त ऋद्धिसिद्धिसमन्विताः ॥ ३४ ॥

prathamaM zataputrA me bhavantu jagadambike ॥ bahvAyuSo vIryavanta RddhisiddhisamanvitAH ॥ 34 ॥

पश्चात्तथैका तनया स्वरूपगुणशालिनी ॥ कुलद्वयानंदकरी भुवनत्रयपूजिता ॥३५॥

pazcAttathaikA tanayA svarUpaguNazAlinI ॥ kuladvayAnaMdakarI bhuvanatrayapUjitA ॥35॥

सुता भव मम शिवे देवकार्यार्थमेव हि ॥ रुद्रपत्नी भव तथा लीलां कुरु भवाम्बिके ॥ ३६ ॥

sutA bhava mama zive devakAryArthameva hi ॥ rudrapatnI bhava tathA lIlAM kuru bhavAmbike ॥ 36 ॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ तच्छ्रुत्वा मेनकोक्तं हि प्राह देवी प्रसन्नधीः ॥ स्मितपूर्वं वचस्तस्याः पूरयन्ती मनोरथम् ॥३७॥

॥ brahmovAca ॥ tacchrutvA menakoktaM hi prAha devI prasannadhIH ॥ smitapUrvaM vacastasyAH pUrayantI manoratham ॥37॥

॥ देव्युवाच ॥ शतपुत्रास्सं भवन्तु भवत्या वीर्यसंयुताः ॥ तत्रैको बलवान्मुख्यः प्रधमं संभविष्यति ॥ ॥३८॥

॥ devyuvAca ॥ zataputrAssaM bhavantu bhavatyA vIryasaMyutAH ॥ tatraiko balavAnmukhyaH pradhamaM saMbhaviSyati ॥ ॥38॥

सुताहं संभविष्यामि सन्तुष्टा तव भक्तितः ॥ देव कार्यं करिष्यामि सेविता निखिलैस्सुरैः ॥३९॥

sutAhaM saMbhaviSyAmi santuSTA tava bhaktitaH ॥ deva kAryaM kariSyAmi sevitA nikhilaissuraiH ॥39॥

ब्रह्मोवाच ॥ एवमुक्त्वा जगद्धात्री कालिका परमेश्वरी ॥ पश्यन्त्या मेनकायास्तु तत्रैवान्तर्दधे शिवा ॥ 2-3-5-४० ॥

brahmovAca ॥ evamuktvA jagaddhAtrI kAlikA paramezvarI ॥ pazyantyA menakAyAstu tatraivAntardadhe zivA ॥ 2-3-5-40 ॥

मेनकापि वरं लब्ध्वा महेशान्या अभी प्सितम् ॥ मुदं प्रापामितां तात तपःक्लेशोप्यनश्यत ॥ ४१ ॥

menakApi varaM labdhvA mahezAnyA abhI psitam ॥ mudaM prApAmitAM tAta tapaHklezopyanazyata ॥ 41 ॥

दिशि तस्यां नमस्कृत्य सुप्रहृष्टमनास्सती ॥ जयशब्दं प्रोच्चरंती स्वस्थानम्प्रविवेश ह ॥४२॥

dizi tasyAM namaskRtya suprahRSTamanAssatI ॥ jayazabdaM proccaraMtI svasthAnampraviveza ha ॥42॥

अथ तस्मै स्वपतये शशंस सुवरं च तम् ॥ स्वचिह्नबुद्धमिव वै सुवाचा पुनरुक्तया ॥ ४३ ॥

atha tasmai svapataye zazaMsa suvaraM ca tam ॥ svacihnabuddhamiva vai suvAcA punaruktayA ॥ 43 ॥

श्रुत्वा शैलपतिर्हृष्टोऽभवन्मेनावचो हि तत् ॥ प्रशशंस प्रियां प्रीत्या शिवाभक्तिरतां च ताम् ॥ ४४ ॥

zrutvA zailapatirhRSTo'bhavanmenAvaco hi tat ॥ prazazaMsa priyAM prItyA zivAbhaktiratAM ca tAm ॥ 44 ॥

कालक्रमेणाऽथ तयोः प्रवृत्ते सुरते मुने ॥ गर्भो बभूव मेनाया ववृधे प्रत्यहं च सः ॥ ४५ ॥

kAlakrameNA'tha tayoH pravRtte surate mune ॥ garbho babhUva menAyA vavRdhe pratyahaM ca saH ॥ 45 ॥

असूत सा नागवधूपभोग्यं सुतमुत्तमम् ॥ समुद्रबद्धसत्सख्यं मैनाकाभिधमद्भुतम् ॥ ४६ ॥

asUta sA nAgavadhUpabhogyaM sutamuttamam ॥ samudrabaddhasatsakhyaM mainAkAbhidhamadbhutam ॥ 46 ॥

वृत्रशत्रावपि क्रुद्धे वेदनाशं सपक्षकम् ॥ पविक्षतानां देवर्षे पक्षच्छिदि वराङ्गकम् ॥ ४७ ॥

vRtrazatrAvapi kruddhe vedanAzaM sapakSakam ॥ pavikSatAnAM devarSe pakSacchidi varAGgakam ॥ 47 ॥

प्रवरं शतपुत्राणां महाबलपराक्रमम् ॥ स्वोद्भवानां महीध्राणां पर्वतेन्द्रैकधिष्ठितम् ॥ ४८॥

pravaraM zataputrANAM mahAbalaparAkramam ॥ svodbhavAnAM mahIdhrANAM parvatendraikadhiSThitam ॥ 48॥

आसीन्महोत्सवस्तत्र हिमाचलपुरेऽद्भुतः ॥ दम्पत्योः प्रमुदाधिक्यं बभूव क्लेशसंक्षयः ॥४९॥

AsInmahotsavastatra himAcalapure'dbhutaH ॥ dampatyoH pramudAdhikyaM babhUva klezasaMkSayaH ॥49॥

दानन्ददौ द्विजातिभ्योऽन्येभ्यश्च प्रददौ धनम् ॥ शिवाशिवपदद्वन्द्वे स्नेहोऽभूदधिकस्तयोः ॥2-3-5-५०॥

dAnandadau dvijAtibhyo'nyebhyazca pradadau dhanam ॥ zivAzivapadadvandve sneho'bhUdadhikastayoH ॥2-3-5-50॥