Chapter 56
अध्यायः 56
Rudra Saṃhitā, Chapter 56
Shlokas (70)
+ Add ShlokaRudra-samhita - Chapter 56 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 1
ब्रह्मोवाच ॥ इन्द्रोऽपि प्रहसन् विष्णुमात्मवादरतं तदा ॥ वज्रपाणिस्सुरैस्सार्द्धं योद्धुकामोऽभवत्तदा ॥ १ ॥
brahmovAca ॥ indro'pi prahasan viSNumAtmavAdarataM tadA ॥ vajrapANissuraissArddhaM yoddhukAmo'bhavattadA ॥ 1 ॥
Translation not available.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 2
तदेन्द्रो गजमारूढो बस्तारूढोऽनलस्तथा ॥ यमो महिषमारूढो निर्ऋतिः प्रेतमेव च ॥ २ ॥
tadendro gajamArUDho bastArUDho'nalastathA ॥ yamo mahiSamArUDho nirRtiH pretameva ca ॥ 2 ॥
Then Indra rode on his elephant, the fire-god rode on a goat, Yama rode on his buffalo and Nirṛti rode on a ghost.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 3
पाशी च मकरारूढो मृगारूढो स्सदागतिः ॥ कुबेरः पुष्पकारूढस्संनद्धोभूदतंद्रितः ॥ ३ ॥
pAzI ca makarArUDho mRgArUDho ssadAgatiH ॥ kuberaH puSpakArUDhassaMnaddhobhUdataMdritaH ॥ 3 ॥
Varuṇa rode on a crocodile; the wind-god rode on a deer; Kubera sat in his chariot Puṣpaka and he was ready and alert.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 4
तथान्ये सुरसंघाश्च यक्षचारणगुह्यकाः ॥ आरुह्य वाहनान्येव स्वानि स्वानि प्रतापिनः ॥४॥
tathAnye surasaMghAzca yakSacAraNaguhyakAH ॥ Aruhya vAhanAnyeva svAni svAni pratApinaH ॥4॥
The others in the hosts of devas, Yakṣas, Cāraṇas and Guhyakas all very powerful, rode on their own respective vehicles.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 5
तेषामुद्योगमालोक्य दक्षश्चासृङ्मुखस्तथा ॥ तदंतिकं समागत्य सकलत्रोऽभ्यभाषत ॥ ५ ॥
teSAmudyogamAlokya dakSazcAsRGmukhastathA ॥ tadaMtikaM samAgatya sakalatro'bhyabhASata ॥ 5 ॥
Seeing their enterprise, Dakṣa with blood rushing to his face in his excitement approached them along with his wife and spoke.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 6
दक्षउवाच ॥ युष्मद्बलेनैव मया यज्ञः प्रारंभितो महान् ॥ सत्कर्मसिद्धये यूयं प्रमाणास्स्युर्महाप्रभाः ॥ ६ ॥
dakSauvAca ॥ yuSmadbalenaiva mayA yajJaH prAraMbhito mahAn ॥ satkarmasiddhaye yUyaM pramANAssyurmahAprabhAH ॥ 6 ॥
Dakṣa said: Depending on your support and strength alone have I begun this great sacrifice. Such brilliant persons as you, are authorities in the achievement of all good actions.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 7
ब्रह्मोवाच ॥ तच्छ्रुत्वा दक्षवचनं सर्वे देवास्सवासवाः ॥ निर्ययुस्त्वरितं तत्र युद्धं कर्तुं समुद्यताः॥७॥
brahmovAca ॥ tacchrutvA dakSavacanaM sarve devAssavAsavAH ॥ niryayustvaritaM tatra yuddhaM kartuM samudyatAH॥7॥
Brahmā said: On hearing these words of Dakṣa. the gods including Indra set off immediately in their readiness to fight.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 8
अथ देवगणाः सर्वे युयुधुस्ते बलान्विताः॥ शक्रादयो लोकपाला मोहिताः शिवमायया॥८॥
atha devagaNAH sarve yuyudhuste balAnvitAH॥ zakrAdayo lokapAlA mohitAH zivamAyayA॥8॥
Indra and other devas and the guardians of the quarters, deluded by Śiva’s Māyā fought with their full power.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 9
देवानां च गणानां च तदासीत्समरो महान् ॥ तीक्ष्णतोमरनाराचैर्युयुधुस्ते परस्परम् ॥९॥
devAnAM ca gaNAnAM ca tadAsItsamaro mahAn ॥ tIkSNatomaranArAcairyuyudhuste parasparam ॥9॥
A great fight ensued between the devas and the gaṇas. Those powerful warriors fought with each other with sharp spikes, iron clubs etc.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 10
नेदुश्शंखाश्च भेर्य्यश्च तस्मिन् रणमहोत्सवे ॥ महादुंदुभयो नेदुः पटहा डिंडिमादयः ॥2-2-36-१०॥
neduzzaMkhAzca bheryyazca tasmin raNamahotsave ॥ mahAduMdubhayo neduH paTahA DiMDimAdayaH ॥2-2-36-10॥
Conchs were blown. Drums were beaten in that great war festival. Battle drums were sounded both big and small.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 11
तेन शब्देन महता श्लाघ्मानास्तदा सुराः ॥ लोकपालैश्च सहिता जघ्नुस्ताञ्छिवकिंकरान् ॥ ११ ॥
tena zabdena mahatA zlAghmAnAstadA surAH ॥ lokapAlaizca sahitA jaghnustAJchivakiMkarAn ॥ 11 ॥
Being encouraged by that sound, the devas in the company of the guardians of the quarters hit and thrashed the attendants of Śiva.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 12
इन्द्राद्यैर्लोकपालैश्च गणाश्शंभो पराङ्मुखाः ॥ कृत्ताश्च मुनिशार्दूल भृगोर्मंत्रबलेन च ॥१२॥
indrAdyairlokapAlaizca gaNAzzaMbho parAGmukhAH ॥ kRttAzca munizArdUla bhRgormaMtrabalena ca ॥12॥
O excellent sage, on account of the incantations of Bhṛgu,the attendants of Śiva were routed by Indra and other guardians of the quarters.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 13
उच्चाटनं कृतं तेषां भृगुणा यज्वना तदा ॥ यजनार्थं च देवानां तुष्ट्यर्थं दीक्षितस्य च ॥ १३ ॥
uccATanaM kRtaM teSAM bhRguNA yajvanA tadA ॥ yajanArthaM ca devAnAM tuSTyarthaM dIkSitasya ca ॥ 13 ॥
Their defeat was effected by Bhṛgu the sacrificial priest, for the continuance of the worship of the deities and for the satisfaction of Dakṣa who had been initiated in the sacrifice.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 14
पराजितान्स्वकान्दृष्ट्वा वीरभद्रो रुषान्वितः ॥ भूतप्रेतपिशाचांश्च कृत्वा तानेव पृष्ठतः ॥ १४ ॥
parAjitAnsvakAndRSTvA vIrabhadro ruSAnvitaH ॥ bhUtapretapizAcAMzca kRtvA tAneva pRSThataH ॥ 14 ॥
On seeing his people defeated, Vīrabhadra became infuriated. He asked the goblins, ghosts and spirits to keep back.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 15
वृषभस्थान् पुरस्कृत्य स्वयं चैव महाबलः ॥ महात्रिशूलमादाय पातयामास निर्जरान् ॥१५॥
vRSabhasthAn puraskRtya svayaM caiva mahAbalaH ॥ mahAtrizUlamAdAya pAtayAmAsa nirjarAn ॥15॥
The attendants riding on bulls were sent to the front ranks. Accompanied by his forces and wielding his great trident he felled the devas.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 16
देवान्यक्षान् साध्यगणान् गुह्यकान् चारणानपि ॥ शूलघातैश्च सर्वे गणा वेगात् प्रजघ्निरे॥१६॥
devAnyakSAn sAdhyagaNAn guhyakAn cAraNAnapi ॥ zUlaghAtaizca sarve gaNA vegAt prajaghnire॥16॥
The attendants of Śiva hit and thrashed the devas, the Yakṣas, Sādhyas, Guhyakas and Cāraṇas with their javelins, spears and tridents.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 17
केचिद्द्विधा कृताः खड्गैर्मुद्गरैश्च विपोथिताः॥ अन्यैश्शस्त्रैरपि सुरा गणैर्भिन्नास्तदाऽभवन्॥१७॥
keciddvidhA kRtAH khaDgairmudgaraizca vipothitAH॥ anyaizzastrairapi surA gaNairbhinnAstadA'bhavan॥17॥
Some were split with swords and smashed with iron-clubs. The devas were hit and smothered with various weapons by the attendants of Śiva.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 18
एवं पराजितास्सर्वे पलायनपरायणाः॥ परस्परं परित्यज्य गता देवास्त्रिविष्टपम्॥१८॥
evaM parAjitAssarve palAyanaparAyaNAH॥ parasparaM parityajya gatA devAstriviSTapam॥18॥
Thus defeated, the devas left one another in lurch and fled to heaven.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 19
केवलं लोकपालास्ते शक्राद्यास्तस्थुरुत्सुकाः ॥ संग्रामे दारुणे तस्मिन् धृत्वा धैर्यं महाबलाः ॥ १९ ॥
kevalaM lokapAlAste zakrAdyAstasthurutsukAH ॥ saMgrAme dAruNe tasmin dhRtvA dhairyaM mahAbalAH ॥ 19 ॥
Only the guardians of the quarters, Indra and others, had the courage and strength to stay behind in that terrible battle with what little enthusiasm they had.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 20
सर्वे मिलित्वा शक्राद्या देवास्तत्र रणाजिरे ॥ बृहस्पतिं च पप्रच्छुर्विनयावनतास्तदा ॥ 2-2-36-२० ॥
sarve militvA zakrAdyA devAstatra raNAjire ॥ bRhaspatiM ca papracchurvinayAvanatAstadA ॥ 2-2-36-20 ॥
Indra and others collectively approached Bṛhaspati in that battlefield and asked him humbly.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 21
लोकपाला ऊचुः ॥ गुरो बृहस्पते तात महाप्राज्ञ दयानिधे ॥ शीघ्रं वद पृच्छतो नः कुतोऽ स्माकं जयो भवेत् ॥२१॥
lokapAlA UcuH ॥ guro bRhaspate tAta mahAprAjJa dayAnidhe ॥ zIghraM vada pRcchato naH kuto' smAkaM jayo bhavet ॥21॥
The guardians of the quarters said: O dear preceptor Bṛhaspati, intelligent and merciful, please tell us quickly how we can be victorious.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 22
ब्रह्मोवाच ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तेषां स्मृत्वा शंभुं प्रयत्नवान् ॥ बृहस्पतिरुवाचेदं महेन्द्रं ज्ञानदुर्बलम् ॥ २२ ॥
brahmovAca ॥ ityAkarNya vacasteSAM smRtvA zaMbhuM prayatnavAn ॥ bRhaspatiruvAcedaM mahendraM jJAnadurbalam ॥ 22 ॥
Brahmā said: On hearing their words, Bṛhaspati remembered Śiva and spoke to Indra who was confused and confounded to slove the difficulty.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 23
बृहस्पतिरुवाच ॥ यदुक्तं विष्णुना पूर्वं तत्सर्वं जातमद्य वै ॥ तदेव विवृणोमीन्द्र सावधानतया शृणु ॥ २३ ॥
bRhaspatiruvAca ॥ yaduktaM viSNunA pUrvaM tatsarvaM jAtamadya vai ॥ tadeva vivRNomIndra sAvadhAnatayA zRNu ॥ 23 ॥
Bṛhaspati said: O Indra, what Viṣṇu had said before has taken place now. I shall explain it further. Listen attentively.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 24
अस्ति यक्षेश्वरः कश्चित् फलदः सर्वकर्मणाम् ॥ कर्तारं भजते सोपि न स्वकर्त्तुः प्रभुर्हि सः ॥ २४ ॥
asti yakSezvaraH kazcit phaladaH sarvakarmaNAm ॥ kartAraM bhajate sopi na svakarttuH prabhurhi saH ॥ 24 ॥
There is the presiding deity of sacrifices who dispenses the fruits of all sacrifices. He does it with reference to the performer. He is not independent of the performer.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 25
अमंत्रौषधयस्सर्वे नाभिचारा न लौकिकाः ॥ न कर्माणि न वेदाश्च न मीमांसाद्वयं तथा ॥ २५ ॥
amaMtrauSadhayassarve nAbhicArA na laukikAH ॥ na karmANi na vedAzca na mImAMsAdvayaM tathA ॥ 25 ॥
All mantras and medicinal herbs become ineffective, neither black magic nor worldly means work; neither rituals, nor even the Vedas, nor the dual philosophies of Mīmāṃsā are effective (in such a time).
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 26
अन्यान्यपि च शास्त्राणि नानावेदयुतानि च ॥ ज्ञातुं नेशं संभवंति वदंत्येवं पुरातनाः ॥ २६ ॥
anyAnyapi ca zAstrANi nAnAvedayutAni ca ॥ jJAtuM nezaM saMbhavaMti vadaMtyevaM purAtanAH ॥ 26 ॥
Even other scriptures, though associated with various Vedas, are unable to comprehend this; thus declare the ancient sages.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 27
न स्वज्ञेयो महेशानस्सर्ववेदायुतेन सः ॥ भक्तेरनन्यशरणैर्नान्यथेति महाश्रुतिः ॥ २७ ॥
na svajJeyo mahezAnassarvavedAyutena saH ॥ bhakterananyazaraNairnAnyatheti mahAzrutiH ॥ 27 ॥
Lord Śiva is not unknowable entirely. He can be known by devotees who have no other refuge though he is unknowable through thousands of Vedic passages without devotion. So says the great Vedic passage.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 28
शांत्या च परया दृष्ट्या सर्वथा निर्विकारया ॥ तदनुग्रहतो नूनं ज्ञातव्यो हि सदाशिवः ॥२८॥
zAMtyA ca parayA dRSTyA sarvathA nirvikArayA ॥ tadanugrahato nUnaM jJAtavyo hi sadAzivaH ॥28॥
Sadāśiva shall be known through his own blessings by mental tranquility and supreme vision without aberrations and distractions.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 29
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 29
परं तु संवदिष्यामि कार्याकार्य विवक्षितौ ॥ सिध्यंशं च सुरेशान तं शृणु त्वं हिताय वै ॥ २९ ॥
paraM tu saMvadiSyAmi kAryAkArya vivakSitau ॥ sidhyaMzaM ca surezAna taM zRNu tvaM hitAya vai ॥ 29 ॥
But, O Lord of devas, in the matter of discussion about what shall be done and what not, I shall explain the aspect of fulfilment of our desire. Hear that in your own interest.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 30
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 30
त्वमिंद्र बालिशो भूत्वा लोकपालैः सदाद्य वै ॥ आगतो दक्ष यज्ञं हि किं करिष्यसि विक्रमम् ॥ 2-2-36-३० ॥
tvamiMdra bAlizo bhUtvA lokapAlaiH sadAdya vai ॥ Agato dakSa yajJaM hi kiM kariSyasi vikramam ॥ 2-2-36-30 ॥
It is your childishness that prompted you to be present here in the sacrifice of Dakṣa along with the other guardians of quarters. What shall you do with the exhibition of your valour?
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 31
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 31
एते रुद्रसहायाश्च गणाः परमकोपनाः ॥ आगता यज्ञविघ्नार्थं तं करिष्यंत्यसंशयम ॥ ३१ ॥
ete rudrasahAyAzca gaNAH paramakopanAH ॥ AgatA yajJavighnArthaM taM kariSyaMtyasaMzayama ॥ 31 ॥
These infuriated assistants of Rudra have come here to stop the sacrifice and they will do it undoubtedly.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 32
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 32
सर्वथा न ह्युपायोत्र केषांचिदपि तत्त्वतः ॥ यज्ञविघ्नविनाशार्थ सत्यं सत्यं ब्रवीम्यहम् ॥३२॥
sarvathA na hyupAyotra keSAMcidapi tattvataH ॥ yajJavighnavinAzArtha satyaM satyaM bravImyaham ॥32॥
There is no remedy to prevent the destruction of the sacrifice. True, I am telling you the truth.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 33
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 33
ब्रह्मोवाच ॥ एवं बृहस्पतेर्वाक्यं श्रुत्वा ते हि दिवौकसः ॥ चिंतामापेदिरे सर्वे लोकपालास्सवासवाः ॥ ३३ ॥
brahmovAca ॥ evaM bRhaspatervAkyaM zrutvA te hi divaukasaH ॥ ciMtAmApedire sarve lokapAlAssavAsavAH ॥ 33 ॥
Brahmā said: On hearing these words of Bṛhaspati the guardians of the quarters, dwellers in heaven including Indra fell athinking.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 34
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 34
एते रुद्रसहायाश्च गणाः परमकोपनाः ॥ आगता यज्ञविघ्नार्थं तं करिष्यंत्यसंशयम ॥ ३१ ॥
ete rudrasahAyAzca gaNAH paramakopanAH ॥ AgatA yajJavighnArthaM taM kariSyaMtyasaMzayama ॥ 31 ॥
Then, remembering Śiva mentally Vīrabhadra surrounded by the heroic attendants of Śiva spoke to Indra and other guardians of the quarters.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 35
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 35
वीरभद्र उवाच ॥ सर्वे यूयं बालिशत्वादवदानार्थमागताः ॥। अवदानं प्रयच्छामि आगच्छत ममांतिकम् ॥३५॥
vIrabhadra uvAca ॥ sarve yUyaM bAlizatvAdavadAnArthamAgatAH ॥। avadAnaM prayacchAmi Agacchata mamAMtikam ॥35॥
Vīrabhadra said: On account of your childishness you came here for this glorious act. I shall now offer you Avadāna (i.e. I shall cut you to pieces). Come near me.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 36
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 36
हे शक्र हे शुचे भानो हे शशिन् हे धनाधिप॥ हे पाशपाणे हे वायो निर्ऋते यम शेष हे ॥ ३६ ॥
he zakra he zuce bhAno he zazin he dhanAdhipa॥ he pAzapANe he vAyo nirRte yama zeSa he ॥ 36 ॥
O Indra! O Pure One (Agni)! O Radiant Sun! O Moon! O Lord of Wealth (Kubera)! O Holder of the Noose (Varuna)! O Wind-god (Vayu)! O Nirṛti! O Yama! O Śeṣa!
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 37
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 37
हे सुरासुरसंघाहीहैत यूयं हे विचक्षणाः ॥ अवदानानि दास्यामि आतृप्त्याद्यासतां वराः ॥ ३७ ॥
he surAsurasaMghAhIhaita yUyaM he vicakSaNAH ॥ avadAnAni dAsyAmi AtRptyAdyAsatAM varAH ॥ 37 ॥
O assemblies of Devas and Asuras, come here! O wise ones! I shall offer oblations (sacrificial portions) — may those who are unsatisfied receive the best offerings.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 38
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 38
॥ ब्रह्मोवाच ॥ एवमुक्त्वा सितैर्बाणैर्जघानाथ रुषान्वितः ॥ निखिलांस्तान् सुरान् सद्यो वीरभद्रो गणाग्रणीः ॥ तैर्बाणैर्निहतास्सर्वे वासवाद्याः सुरेश्वराः ॥ ३८ ॥
॥ brahmovAca ॥ evamuktvA sitairbANairjaghAnAtha ruSAnvitaH ॥ nikhilAMstAn surAn sadyo vIrabhadro gaNAgraNIH ॥ tairbANairnihatAssarve vAsavAdyAH surezvarAH ॥ 38 ॥
Brahmā said: Saying so, Vīrabhadra, the leader of the attendants became furious and hit all the devas with sharp arrows. Severely wounded by the arrows, Indra and other leaders of devas fled in all the ten directions.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 39
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 39
पलायनपरा भूत्वा जग्मुस्ते च दिशो दश ॥ गतेषु लोकपालेषु विद्रुतेषु सुरेषु च ॥ यज्ञवाटोपकंठं हि वीरभद्रोगमद्गणैः ॥ ३९ ॥
palAyanaparA bhUtvA jagmuste ca dizo daza ॥ gateSu lokapAleSu vidruteSu sureSu ca ॥ yajJavATopakaMThaM hi vIrabhadrogamadgaNaiH ॥ 39 ॥
When the guardians of the quarters and other devas had fled, Vīrabhadra came very near the entrance of the sacrificial chamber along with the Gaṇas.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 40
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 40
तदा ते ऋषयस्सर्वे सुभीता हि रमेश्वरम् ॥ विज्ञप्तुकामास्सहसा शीघ्रमूचुर्नता भृशम् ॥ 2-2-36-४० ॥
tadA te RSayassarve subhItA hi ramezvaram ॥ vijJaptukAmAssahasA zIghramUcurnatA bhRzam ॥ 2-2-36-40 ॥
Then all the sages who had assembled there were terribly afraid and bowing to Viṣṇu and desirous of informing him said thus:
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 41
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 41
ऋषय ऊचुः ॥ देवदेव रमानाथ सर्वेश्वर महाप्रभो ॥ रक्ष यज्ञं हि दक्षस्य यज्ञोसि त्वं न संशयः ॥ ४१ ॥
RSaya UcuH ॥ devadeva ramAnAtha sarvezvara mahAprabho ॥ rakSa yajJaM hi dakSasya yajJosi tvaM na saMzayaH ॥ 41 ॥
The sages said: O Lord of the gods, beloved of Lakshmi, Supreme Lord, Great Master! Please protect Daksha's yajna (sacrifice) — for you yourself are the very essence of yajna, there is no doubt about it.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 42
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 42
यज्ञकर्मा यज्ञरूपो यज्ञांगो यज्ञरक्षकः ॥ रक्ष यज्ञमतो रक्ष त्वत्तोन्यो न हि रक्षकः ॥ ४२ ॥
yajJakarmA yajJarUpo yajJAMgo yajJarakSakaH ॥ rakSa yajJamato rakSa tvattonyo na hi rakSakaH ॥ 42 ॥
You are the performer of the sacrifice (yajña-karma), the very embodiment of the sacrifice (yajña-rūpa), its limbs (yajña-aṅga), and its protector (yajña-rakṣakaḥ). Therefore, protect this yajña! There is truly no other protector but you.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 43
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 43
॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तेषामृषीणां वचनं हरिः ॥ योद्धुकामो भयाद्विष्णुर्वीरभद्रेण तेन वै ॥ ४३ ॥
॥ brahmovAca ॥ ityAkarNya vacasteSAmRSINAM vacanaM hariH ॥ yoddhukAmo bhayAdviSNurvIrabhadreNa tena vai ॥ 43 ॥
Brahmā said: On hearing these words of the sages Viṣṇu, desirous of fighting with Vīrabhadra went ahead.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 44
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 44
चतुर्भुजस्सुसनद्धो चक्रायुधधरः करैः ॥ महाबलोमरगणैर्यज्ञवाटात्स निर्ययौ ॥४४॥
caturbhujassusanaddho cakrAyudhadharaH karaiH ॥ mahAbalomaragaNairyajJavATAtsa niryayau ॥44॥
The powerful Viṣṇu, the four-armed discus-bearing Viṣṇu, fully equipped, came out of the sacrificial chamber along with the devas.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 45
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 45
वीरभद्रः शूलपाणिर्नानागणसमन्वितः ॥ ददर्श विष्णुं संनद्धं योद्धुकामं महाप्रभुम्॥॥ ४५ ॥
vIrabhadraH zUlapANirnAnAgaNasamanvitaH ॥ dadarza viSNuM saMnaddhaM yoddhukAmaM mahAprabhum॥॥ 45 ॥
The trident-wielding Vīrabhadra accompanied by the different Gaṇas saw Viṣṇu the great lord desirous of fighting and ready for it.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 46
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 46
तं दृष्ट्वा वीरभद्रोभूद्भ्रुकुटीकुटिलाननः ॥ कृतांत इव पापिष्ठं मृगेन्द्र इव वारणम् ॥४६॥
taM dRSTvA vIrabhadrobhUdbhrukuTIkuTilAnanaH ॥ kRtAMta iva pApiSThaM mRgendra iva vAraNam ॥46॥
On seeing him Vīrabhadra knit his eyebrows and his face became awful. He met him as the god of death meeting a sinner or the lion meeting an elephant.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 47
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 47
तथाविधं हरिं दृष्ट्वा वीरभद्रो रिमर्दनः ॥ अवदत्त्वरितः क्रुद्धो गणैर्वीरैस्समावृतः ॥ ४७ ॥
tathAvidhaM hariM dRSTvA vIrabhadro rimardanaH ॥ avadattvaritaH kruddho gaNairvIraissamAvRtaH ॥ 47 ॥
On seeing Viṣṇu in such a manner Vīrabhadra the suppressor of enemies, surrounded by the Gaṇas became furious and said.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 48
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 48
वीरभद्र उवाच ॥ रेरे हरे महादेव शपथोल्लंघनं त्वया ॥ कथमद्य कृतं चित्ते गर्वः किमभवत्तव ॥ ४८ ॥
vIrabhadra uvAca ॥ rere hare mahAdeva zapathollaMghanaM tvayA ॥ kathamadya kRtaM citte garvaH kimabhavattava ॥ 48 ॥
Vīrabhadra said: O Viṣṇu, how is it that you set at nought the affirmation of lord Śiva? Why were you haughty?
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 49
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 49
तव श्रीरुद्रशपथोल्लंघने शक्तिरस्ति किम् ॥ को वा त्वमसिको वा ते रक्ष कोस्ति जगत्त्रये। ॥ ४९ ॥
tava zrIrudrazapathollaMghane zaktirasti kim ॥ ko vA tvamasiko vA te rakSa kosti jagattraye। ॥ 49 ॥
Can you dare to transgress the affirmation of lord Śiva? Who are you? In the three worlds who is your saviour?
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 50
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 50
अत्र त्वमागतः कस्माद्वयं तन्नैव विद्महे ॥ दक्षस्य यज्ञपातात्त्वं कथं जातोसि तद्वद ॥ 2-2-36-५० ॥
atra tvamAgataH kasmAdvayaM tannaiva vidmahe ॥ dakSasya yajJapAtAttvaM kathaM jAtosi tadvada ॥ 2-2-36-50 ॥
Why did you come here? We do not know that. How did you become the guardian and saviour of Dakṣa’s sacrifice? Explain it.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 51
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 51
दाक्षायण्याकृतं यच्च तन्न दृष्टं किमु त्वया ॥ प्रोक्तं यच्च दधीचेन श्रुतं तन्न किमु त्वया ॥५१॥
dAkSAyaNyAkRtaM yacca tanna dRSTaM kimu tvayA ॥ proktaM yacca dadhIcena zrutaM tanna kimu tvayA ॥51॥
Haven’t you seen what Satī did? Haven’t you heard what Dadhīci said?
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 52
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 52
त्वञ्चापि दक्षयज्ञेस्मिन्नवदानार्थमागतः ॥ अवदानं प्रयच्छामि तव चापि महाभुज ॥ ५२ ॥
tvaJcApi dakSayajJesminnavadAnArthamAgataH ॥ avadAnaM prayacchAmi tava cApi mahAbhuja ॥ 52 ॥
You too came to Dakṣa’s sacrifice for the sake of sacrificial gifts. O long-armed one, I shall now offer you Avadāna (i.e. I shall cut you to pieces).
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 53
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 53
वक्षो विदारयिष्यामि त्रिशूलेन हरे तव ॥ कस्तवास्ति समायातो रक्षकोद्य ममांतिकम् ॥ ५३ ॥
vakSo vidArayiSyAmi trizUlena hare tava ॥ kastavAsti samAyAto rakSakodya mamAMtikam ॥ 53 ॥
O Viṣṇu, I shall split your chest with my trident. Who is your protector who dare come near me?
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 54
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 54
पातयिष्यामि भूपृष्ठे ज्वालयिष्यामि वह्निना ॥ दग्धं भवंतमधुना पेषयिष्यामि सत्वरम् ॥५४॥
pAtayiSyAmi bhUpRSThe jvAlayiSyAmi vahninA ॥ dagdhaM bhavaMtamadhunA peSayiSyAmi satvaram ॥54॥
I shall dash you to the ground. I shall burn you with fire. I shall pound you after burning you.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 55
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 55
रेरे हरे दुराचार महेश विमुखाधम ॥ श्रीमहारुद्रमाहात्म्यं किन्न जानासि पावनम् ॥ ५५ ॥
rere hare durAcAra maheza vimukhAdhama ॥ zrImahArudramAhAtmyaM kinna jAnAsi pAvanam ॥ 55 ॥
O Viṣṇu, of evil conduct, O the worst of Śiva’s haters, don’t you know the greatness and sanctity of lord Śiva?
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 56
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 56
तथापि त्वं महाबाहो योद्धुकामोग्रतः स्थितः ॥ नेष्यामि पुनरावृत्तिं यदि तिष्ठेस्त्वमात्मना ॥५६॥
tathApi tvaM mahAbAho yoddhukAmogrataH sthitaH ॥ neSyAmi punarAvRttiM yadi tiSThestvamAtmanA ॥56॥
Still O long-armed one, if you stand face to face with me wishing for a fight I shall rout you, if at all you can steady yourself.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 57
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 57
ब्रह्मोवाच ॥ ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वीरभद्रस्य बुद्धिमान् ॥ उवाच विहसन् प्रीत्या विष्णुस्त्र सुरेश्वरः ॥५७॥
brahmovAca ॥ ॥ tasya tadvacanaM zrutvA vIrabhadrasya buddhimAn ॥ uvAca vihasan prItyA viSNustra surezvaraH ॥57॥
Brahmā said: On hearing the words of Vīrabhadra, Viṣṇu the intelligent lord of Devas, laughed gleefully and said:
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 58
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 58
विष्णुरुवाच ॥ शृणु त्वं वीरभद्राद्य प्रवक्ष्यामि त्वदग्रतः ॥ न रुद्रविमुखं मां त्वं वद शंकरसेवकम् ॥५८॥
viSNuruvAca ॥ zRNu tvaM vIrabhadrAdya pravakSyAmi tvadagrataH ॥ na rudravimukhaM mAM tvaM vada zaMkarasevakam ॥58॥
Viṣṇu said: O Vīrabhadra, listen. I shall tell you. I am a servant of Śiva. Do not call me inimical to Śiva.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 59
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 59
अनेन प्रार्थितः पूर्वं यज्ञार्थं च पुनः पुनः ॥ दक्षेणाविदितार्थेन कर्मनिष्ठेन मौढ्यतः ॥ ५९ ॥
anena prArthitaH pUrvaM yajJArthaM ca punaH punaH ॥ dakSeNAviditArthena karmaniSThena mauDhyataH ॥ 59 ॥
At first I had been requested repeatedly by Dakṣa foolishly, since he is too much addicted to rituals and did not know the true state of facts. He wanted me to protect the sacrifice.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 60
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 60
अहं भक्तपराधीनस्तथा सोपि महेश्वरः ॥ दक्षो भक्तो हि मे तात तस्मादत्रागतो मखे ॥ 2-2-36-६० ॥
ahaM bhaktaparAdhInastathA sopi mahezvaraH ॥ dakSo bhakto hi me tAta tasmAdatrAgato makhe ॥ 2-2-36-60 ॥
I am subservient to my devotees, so also is lord Śiva. O dear one, Dakṣa is my devotee. Hence I came to this sacrifice.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 61
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 61
शृणु प्रतिज्ञां मे वीर रुद्रकोपसमुद्भव ॥ रुद्रतेजस्स्वरूपो हि सुप्रतापालयंप्रभो ॥ ६१ ॥
zRNu pratijJAM me vIra rudrakopasamudbhava ॥ rudratejassvarUpo hi supratApAlayaMprabho ॥ 61 ॥
O heroic one, you have the features and splendour of Śiva, you are born of Śiva’s fury. O lord, you are the receptacle of exploits; listen to the vow taken by me.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 62
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 62
अहं निवारयामि त्वां त्वं च मां विनिवारय ॥ तद्भविष्यति यद्भावि करिष्येऽहं पराक्रमम् ॥ ६२ ॥
ahaM nivArayAmi tvAM tvaM ca mAM vinivAraya ॥ tadbhaviSyati yadbhAvi kariSye'haM parAkramam ॥ 62 ॥
I shall withstand you. You can try to stop me. Let whatever is destined to happen, befall. I shall definitely show my prowess.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 63
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 63
॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्युक्तवति गोविन्दे प्रहस्य स महाभुजः ॥ अवदत्सुप्रसन्नोस्मि त्वां ज्ञात्वास्मत्प्रभोः प्रियम् ॥ ६३ ॥
॥ brahmovAca ॥ ityuktavati govinde prahasya sa mahAbhujaH ॥ avadatsuprasannosmi tvAM jJAtvAsmatprabhoH priyam ॥ 63 ॥
Brahmā said: When Viṣṇu said thus, the long-armed (Vīrabhadra) laughed and said “I am glad to know that you are a favourite of our lord”.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 64
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 64
ततो विहस्य सुप्रीतो वीरभद्रो गणाग्रणीः ॥ प्रश्रयावनतोवादीद्विष्णुं देवं हि तत्त्वतः ॥ ६४ ॥
tato vihasya suprIto vIrabhadro gaNAgraNIH ॥ prazrayAvanatovAdIdviSNuM devaM hi tattvataH ॥ 64 ॥
Then the delighted Vīrabhadra, the leader of the Gaṇas, laughed and stooped humbly and spoke to lord Viṣṇu.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 65
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 65
॥ वीरभद्र उवाच ॥ तव भावपरीक्षार्थमित्युक्तं मे महाप्रभो ॥ इदानीं तत्त्वतो वच्मि शृणु त्वं सावधानतः ॥ ६५ ॥
॥ vIrabhadra uvAca ॥ tava bhAvaparIkSArthamityuktaM me mahAprabho ॥ idAnIM tattvato vacmi zRNu tvaM sAvadhAnataH ॥ 65 ॥
Vīrabhadra said: O great lord, I had said thus in order to test your feelings. Now I shall speak in real earnest. You listen with attention.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 66
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 66
यथा शिवस्तथा त्वं हि यथा त्वं च तथा शिवः ॥ इति वेदा वर्णयंति शिवशासनतो हरे ॥ ६६ ॥
yathA zivastathA tvaM hi yathA tvaM ca tathA zivaH ॥ iti vedA varNayaMti zivazAsanato hare ॥ 66 ॥
As Śiva, so you. As you, so Śiva. O Viṣṇu, thus speak the Vedas at the bidding of Śiva.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 67
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 67
शिवाज्ञया वयं सर्वे सेवकाः शंकरस्य वै ॥ तथापि च रमानाथ प्रवादोचितमादरात् ॥ ६७ ॥
zivAjJayA vayaM sarve sevakAH zaMkarasya vai ॥ tathApi ca ramAnAtha pravAdocitamAdarAt ॥ 67 ॥
O lord of Lakṣmī, all of us are the servants of Śiva. We work at the bidding of Śiva. Still due to respect we speak and argue thus.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 68
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 68
॥ ब्रह्मोवाच ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य वीरभद्रस्य सोऽच्युतः ॥ प्रहस्य चेदं प्रोवाच वीरभद्रमिदं वचः ॥ ६८ ॥
॥ brahmovAca ॥ tacchrutvA vacanaM tasya vIrabhadrasya so'cyutaH ॥ prahasya cedaM provAca vIrabhadramidaM vacaH ॥ 68 ॥
Brahmā said: On hearing these words of Vīrabhadra, Viṣṇu laughed and spoke these words beneficent to Vīrabhadra.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 69
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 69
॥ विष्णुरुवाच ॥ युद्धं कुरु महावीर मया सार्द्धमशंकितः ॥ तवास्त्रैः पूर्यमाणोहं गमिष्यामि स्वमाश्रमम् ॥ ६९ ॥
॥ viSNuruvAca ॥ yuddhaM kuru mahAvIra mayA sArddhamazaMkitaH ॥ tavAstraiH pUryamANohaM gamiSyAmi svamAzramam ॥ 69 ॥
Viṣṇu said:O great hero, unhesitatingly fight with me. Hit all over my body by your arrows. I shall return to my hermitage.
Rudra-samhita - Chapter 56 - Verse 70
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 56 · Verse 70
॥ ब्रह्मोवाच ॥ इत्युक्त्वा हि विरम्यासौ सन्नद्धोभूद्रणाय च ॥ स्वगणैर्वीरभद्रोपि सन्नद्धोथ महाबलः ॥ 2-2-36-७० ॥
॥ brahmovAca ॥ ityuktvA hi viramyAsau sannaddhobhUdraNAya ca ॥ svagaNairvIrabhadropi sannaddhotha mahAbalaH ॥ 2-2-36-70 ॥
Brahmā said: Saying thus, he stopped and got ready for the fight. The powerful Vīrabhadra too got ready in the company of his attendants.