Chapter 54
अध्यायः 54
Rudra Saṃhitā, Chapter 54
Shlokas (26)
+ Add ShlokaRudra-samhita - Chapter 54 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 1
ब्रह्मोवाच ॥ एवं प्रचलिते चास्मिन् वीरभद्रे गणान्विते ॥ दुष्टचिह्नानि दक्षेण दृष्टानि विबुधैरपि ॥ १ ॥
brahmovAca ॥ evaM pracalite cAsmin vIrabhadre gaNAnvite ॥ duSTacihnAni dakSeNa dRSTAni vibudhairapi ॥ 1 ॥
Brahmā said: When Vīrabhadra set off thus, bad omens were seen by Dakṣa and the devas.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 2
उत्पाता विविधाश्चासन् वीरभद्रे गणान्विते ॥ त्रिविधा अपि देवर्षे यज्ञविध्वंससूचकाः ॥२॥
utpAtA vividhAzcAsan vIrabhadre gaNAnvite ॥ trividhA api devarSe yajJavidhvaMsasUcakAH ॥2॥
O celestial sage, when Vīrabhadra accompanied by the Gaṇas proceeded thus, many portentous phenomena occurred at the sacrifice of Dakṣa including the three evil omens, boding the imminent destruction of Dakṣa’s sacrifice.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 3
दक्षवामाक्षिबाहूरुविस्पंदस्समजायत ॥ नानाकष्टप्रदस्तात सर्वथाऽशुभसूचकः ॥३॥
dakSavAmAkSibAhUruvispaMdassamajAyata ॥ nAnAkaSTapradastAta sarvathA'zubhasUcakaH ॥3॥
The left eye, arm and thigh of Dakṣa throbbed. In every respect, it indicated everything inauspicious It was harassing to him.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 4
भूकंपस्समभूत्तत्र दक्षयागस्थले तदा ॥ दक्षोपश्यच्च मध्याह्ने नक्षत्राण्यद्भुतानि च ॥४॥
bhUkaMpassamabhUttatra dakSayAgasthale tadA ॥ dakSopazyacca madhyAhne nakSatrANyadbhutAni ca ॥4॥
There was an earthquake at the site of sacrifice. Dakṣa observed the mysterious phenomena of stars at noon.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 5
दिशश्चासन्सुमलिनाः कर्बुरोभूद्दिवाकरः ॥ परिवेषसहस्रेण संक्रांतश्च भयंकरः ॥५॥
dizazcAsansumalinAH karburobhUddivAkaraH ॥ pariveSasahasreNa saMkrAMtazca bhayaMkaraH ॥5॥
The quarters became dirty and gloomy. The sun appeared spotted and terrifying with thousands of circlets all round.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 6
नक्षत्राणि पतंति स्म विद्युदग्निप्रभाणि च ॥ नक्षत्राणामभूद्वक्रा गतिश्चाधोमुखी तदा ॥६॥
nakSatrANi pataMti sma vidyudagniprabhANi ca ॥ nakSatrANAmabhUdvakrA gatizcAdhomukhI tadA ॥6॥
Stars, brilliant like lightning and blazing fire were seen falling. Some of them went zigzag and some fell with face downwards.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 7
गृध्रा दक्ष शिरः स्पृष्ट्वा समुद्भूताः सहस्रशः॥ आसीद्गृध्रपक्षच्छायैस्सच्छायो यागमंडपः॥७॥
gRdhrA dakSa ziraH spRSTvA samudbhUtAH sahasrazaH॥ AsIdgRdhrapakSacchAyaissacchAyo yAgamaMDapaH॥7॥
Thousands of vultures hovered above touching Dakṣa’s head. Shadows of these darkened the sacrificial platform.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 8
ववाशिरे यागभूमौ क्रोष्टारो नेत्रकस्तदा॥ उल्कावृष्टिरभूत्तत्र श्वेतवृश्चिकसंभवा ॥८॥
vavAzire yAgabhUmau kroSTAro netrakastadA॥ ulkAvRSTirabhUttatra zvetavRzcikasaMbhavA ॥8॥
Jackals howled in the surroundings of the sacrificial ground. The evil star Netraka and meteors seemed to fall like white scorpions.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 9
खरा वाता ववुस्तत्र पांशुवृष्टिसमन्विताः॥ शलभाश्च समुद्भूता विवर्तानिलकंपिताः ॥९॥
kharA vAtA vavustatra pAMzuvRSTisamanvitAH॥ zalabhAzca samudbhUtA vivartAnilakaMpitAH ॥9॥
Rough winds raising a lot of dust blew there. Locusts and moths were tossed about by whirlwinds.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 10
रीतैश्च पवनै रूर्द्ध्वं स दक्षाध्वरमंडपः॥ दैवान्वितेन दक्षेण यः कृतो नूतनोद्भुतः॥ 2-2-34-१०॥
rItaizca pavanai rUrddhvaM sa dakSAdhvaramaMDapaH॥ daivAnvitena dakSeNa yaH kRto nUtanodbhutaH॥ 2-2-34-10॥
The wonderfully new sacrificial platform erected by Dakṣa and the devas was thrown up by the winds.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 11
वेमुर्दक्षादयस्सर्वे तदा शोणितमद्भुतम्॥ वेमुश्च मांसखण्डानि सशल्यानि मुहुर्मुहुः ॥ ११ ॥
vemurdakSAdayassarve tadA zoNitamadbhutam॥ vemuzca mAMsakhaNDAni sazalyAni muhurmuhuH ॥ 11 ॥
Surprisingly enough, Dakṣa and others vomitted blood, pieces of flesh and bones very frequently.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 12
सकंपाश्च बभूवुस्ते दीपा वातहता इव ॥ दुःखिताश्चाभवन्सर्वे शस्त्रधाराहता इव ॥ १२ ॥
sakaMpAzca babhUvuste dIpA vAtahatA iva ॥ duHkhitAzcAbhavansarve zastradhArAhatA iva ॥ 12 ॥
They became unsteady and tremulous like lamps blown by wind. They felt miserable as if struck with the sharp edges of weapons.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 13
तदा निनादजातानि बाष्पवर्षाणि तत्क्षणे ॥ प्रातस्तुषारवर्षीणि पद्मानीव वनांतरे ॥ १३ ॥
tadA ninAdajAtAni bASpavarSANi tatkSaNe ॥ prAtastuSAravarSINi padmAnIva vanAMtare ॥ 13 ॥
The eyes of Dakṣa and others sometimes resembled the fading lotuses of the summer; sometimes they resembled the flowers in forests with dews trickling from them.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 14
दक्षाद्यक्षीणि जातानि ह्यकस्माद्विशदान्यपि ॥ निशायां कमलाश्चैव कुमुदानीव संगवे ॥ १४॥
dakSAdyakSINi jAtAni hyakasmAdvizadAnyapi ॥ nizAyAM kamalAzcaiva kumudAnIva saMgave ॥ 14॥
sometimes they seemed like lotuses at night and sometimes like Kumuda flowers in the forenoon.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 15
असृग्ववर्ष देवश्च तिमिरेणावृता दिशः ॥ दिग्दाहोभूद्विशेषेण त्रासयन् सकलाञ्जनान्॥ ॥ १५ ॥
asRgvavarSa devazca timireNAvRtA dizaH ॥ digdAhobhUdvizeSeNa trAsayan sakalAJjanAn॥ ॥ 15 ॥
The deities seemed to shower blood; the quarters became enveloped in darkness; there was a peculiar blaze everywhere terrifying all.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 16
एवं विधान्यरिष्टानि ददृशुर्विबुधादयः ॥ भयमापेदिरेऽत्यंतं मुने विष्ण्वादिकास्तदा ॥ १६॥
evaM vidhAnyariSTAni dadRzurvibudhAdayaH ॥ bhayamApedire'tyaMtaM mune viSNvAdikAstadA ॥ 16॥
O sage, devas and others saw such evil portents as these. Viṣṇu and others were struck with great fear.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 17
भुवि ते मूर्छिताः पेतुर्हा हताः स्म इतीरयन् ॥ तरवस्तीरसंजाता नदीवेगहता इव ॥ १७ ॥
bhuvi te mUrchitAH peturhA hatAH sma itIrayan ॥ taravastIrasaMjAtA nadIvegahatA iva ॥ 17 ॥
“Ha, we are doomed” saying thus they fell unconscious on the ground like trees on the edges of rivers when felled by the force of the current.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 18
पतित्वा ते स्थिता भूमौ क्रूराः सर्पा हता इव ॥ कंदुका इव ते भूयः पतिताः पुनरुत्थिताः ॥ १८ ॥
patitvA te sthitA bhUmau krUrAH sarpA hatA iva ॥ kaMdukA iva te bhUyaH patitAH punarutthitAH ॥ 18 ॥
Fallen on the ground they remained motionless like cruel serpents struck dead. Sometimes those fallen bounced up like balls.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 19
ततस्ते तापसंतप्ता रुरुदुः कुररी इव ॥ रोदनध्वनिसंक्रातोरुक्तिप्रत्युक्तिका इव ॥ १९॥
tataste tApasaMtaptA ruruduH kurarI iva ॥ rodanadhvanisaMkrAtoruktipratyuktikA iva ॥ 19॥
Then due to extreme distress they cried like twittering sparrows. Their groans and their voices got confusingly mingled with each other.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 20
सवैकुंठास्ततस्सर्वे तदा कुंठितशक्तयः ॥ स्वस्वोपकंठमाकंठं लुलुठुः कमठा इव ॥ 2-2-34-२० ॥
savaikuMThAstatassarve tadA kuMThitazaktayaH ॥ svasvopakaMThamAkaMThaM luluThuH kamaThA iva ॥ 2-2-34-20 ॥
Everyone including Viṣṇu had their power blunted and impeded. They rolled and dashed against one another like tortoises.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 21
एतस्मिन्नंतरे तत्र संजाता चाशरीरवाक् ॥ श्रावयत्यखिलान् देवान्दक्षं चैव विशेषतः ॥ २१ ॥
etasminnaMtare tatra saMjAtA cAzarIravAk ॥ zrAvayatyakhilAn devAndakSaM caiva vizeSataH ॥ 21 ॥
In the meantime a disembodied voice arose there within the hearing of the devas and that of Dakṣa particularly. The ethereal voice said.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 22
आकाशवाण्युवाच ॥ धिक् जन्म तव दक्षाद्य महामूढोसि पापधीः ॥ भविष्यति महद्दुःखमनिवार्यं हरोद्भवम् ॥ २२ ॥
AkAzavANyuvAca ॥ dhik janma tava dakSAdya mahAmUDhosi pApadhIH ॥ bhaviSyati mahadduHkhamanivAryaM harodbhavam ॥ 22 ॥
Fie upon your life now, O Dakṣa. You are evil-minded and excessively foolish. Great misery caused by Śiva will inevitably befall you.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 23
हाहापि नोत्र ये मूढास्तव देवादयस्थिताः ॥ तेषामपि महादुःखं भविष्यति न संशयः ॥ २३ ॥
hAhApi notra ye mUDhAstava devAdayasthitAH ॥ teSAmapi mahAduHkhaM bhaviSyati na saMzayaH ॥ 23 ॥
Certainly great misery will befall those foolish devas and others who are here crying out “Hā Hā”.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 24
ब्रह्मोवाच ॥ तच्छ्रुत्वाकाशवचनं दृष्ट्वारिष्टानि तानि च ॥ दक्षः प्रापद्भयं चाति परे देवादयोपि ह ॥२४॥
brahmovAca ॥ tacchrutvAkAzavacanaM dRSTvAriSTAni tAni ca ॥ dakSaH prApadbhayaM cAti pare devAdayopi ha ॥24॥
Brahmā said: On hearing that voice of the sky, and seeing those ill omens, Dakṣa was terribly afraid. The others—devas etc.—too followed suit.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 25
वेपमानस्तदा दक्षो विकलश्चाति चेतसि ॥ अगच्छच्छरणं विष्णोः स्वप्रभोरिंदिरापतेः ॥ २५ ॥
vepamAnastadA dakSo vikalazcAti cetasi ॥ agacchaccharaNaM viSNoH svaprabhoriMdirApateH ॥ 25 ॥
Trembling miserably and utterly shaken, Dakṣa sought refuge in Viṣṇu, the consort of Lakṣmī and his own lord.
Rudra-samhita - Chapter 54 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 54 · Verse 26
सुप्रणम्य भयाविष्टः संस्तूय च विचेतनः ॥ अवोचद्देवदेवं तं विष्णुं स्वजनवत्सलम् ॥ २६ ॥
supraNamya bhayAviSTaH saMstUya ca vicetanaH ॥ avocaddevadevaM taM viSNuM svajanavatsalam ॥ 26 ॥
Making humble obeisance in his fright, and eulogising in his mental distress, he said thus to Viṣṇu endearing to his own men.