॥ नारद उवाच ॥ मौनीभूता यदा सासीत्सती शंकरवल्लभा ॥ चरित्रं किमभूत्तत्र विधे तद्वद चादरात् ॥ १ ॥

॥ nArada uvAca ॥ maunIbhUtA yadA sAsItsatI zaMkaravallabhA ॥ caritraM kimabhUttatra vidhe tadvada cAdarAt ॥ 1 ॥

॥ ब्रह्मोवाच ॥ मौनीभूता सती देवी स्मृत्वा स्वपतिमादरात ॥ क्षितावुदीच्यां सहसा निषसाद प्रशांतधीः ॥ २ ॥

॥ brahmovAca ॥ maunIbhUtA satI devI smRtvA svapatimAdarAta ॥ kSitAvudIcyAM sahasA niSasAda prazAMtadhIH ॥ 2 ॥

जलमाचम्य विधिवत् संवृता वाससा शुचिः ॥ दृङ्निमील्य पतिं स्मृत्वा योगमार्गं समाविशत् ॥३॥

jalamAcamya vidhivat saMvRtA vAsasA zuciH ॥ dRGnimIlya patiM smRtvA yogamArgaM samAvizat ॥3॥

कृत्वासमानावनिलौ प्राणापानौ सितानना॥ उत्थाप्योदानमथ च यत्नात्सा नाभिचक्रतः॥४॥

kRtvAsamAnAvanilau prANApAnau sitAnanA॥ utthApyodAnamatha ca yatnAtsA nAbhicakrataH॥4॥

हृदि स्थाप्योरसि धिया स्थितं कंठाद्भ्रुवोस्सती ॥ अनिंदितानयन्मध्यं शंकरप्राणवल्लभा ॥ ५ ॥

hRdi sthApyorasi dhiyA sthitaM kaMThAdbhruvossatI ॥ aniMditAnayanmadhyaM zaMkaraprANavallabhA ॥ 5 ॥

एवं स्वदेहं सहसा दक्षकोपाज्जिहासती ॥ दग्धे गात्रे वायुशुचिर्धारणं योगमार्गतः ॥ ६ ॥

evaM svadehaM sahasA dakSakopAjjihAsatI ॥ dagdhe gAtre vAyuzucirdhAraNaM yogamArgataH ॥ 6 ॥

ततस्स्वभर्तुश्चरणं चिंतयंती न चापरम् ॥ अपश्यत्सा सती तत्र योगमार्गनिविष्टधीः ॥ ७ ॥

tatassvabhartuzcaraNaM ciMtayaMtI na cAparam ॥ apazyatsA satI tatra yogamArganiviSTadhIH ॥ 7 ॥

हतकल्मषतद्देहः प्रापतच्च तदग्निना ॥ भस्मसादभवत्सद्यो मुनिश्रेष्ठ तदिच्छया ॥ ८ ॥।

hatakalmaSataddehaH prApatacca tadagninA ॥ bhasmasAdabhavatsadyo munizreSTha tadicchayA ॥ 8 ॥।

तत्पश्यतां च खे भूमौ वादोऽभूत्सुमहांस्तदा ॥ हाहेति सोद्भुतश्चित्रस्सुरादीनां भयावहः ॥९॥

tatpazyatAM ca khe bhUmau vAdo'bhUtsumahAMstadA ॥ hAheti sodbhutazcitrassurAdInAM bhayAvahaH ॥9॥

हं प्रिया परा शंभोर्देवी दैवतमस्य हि ॥ अहादसून् सती केन सुदुष्टेन प्रकोपिता ॥2-2-30-१०॥

haM priyA parA zaMbhordevI daivatamasya hi ॥ ahAdasUn satI kena suduSTena prakopitA ॥2-2-30-10॥

अहो त्वनात्म्यं सुमहदस्य दक्षस्य पश्यत ॥ चराचरं प्रजा यस्य यत्पुत्रस्य प्रजापतेः ॥ ११ ॥

aho tvanAtmyaM sumahadasya dakSasya pazyata ॥ carAcaraM prajA yasya yatputrasya prajApateH ॥ 11 ॥

अहोद्य द्विमनाऽभूत्सा सती देवी मनस्विनी ॥ वृषध्वजप्रियाऽभीक्ष्णं मानयोग्या सतां सदा ॥ १२ ॥

ahodya dvimanA'bhUtsA satI devI manasvinI ॥ vRSadhvajapriyA'bhIkSNaM mAnayogyA satAM sadA ॥ 12 ॥

सोयं दुर्मर्षहृदयो ब्रह्मधृक् स प्रजापतिः ॥ महतीमपकीर्तिं हि प्राप्स्यति त्वखिले भवे ॥ १३॥

soyaM durmarSahRdayo brahmadhRk sa prajApatiH ॥ mahatImapakIrtiM hi prApsyati tvakhile bhave ॥ 13॥

यत्स्वांगजां सुतां शंभुद्विट् न्यषे धत्समुद्यताम् ॥ महानरकभोगी स मृतये नोऽपराधतः ॥ १४ ॥

yatsvAMgajAM sutAM zaMbhudviT nyaSe dhatsamudyatAm ॥ mahAnarakabhogI sa mRtaye no'parAdhataH ॥ 14 ॥

वदत्येवं जने सत्या दृष्ट्वाऽसुत्यागमद्भुतम् ॥ द्रुतं तत्पार्षदाः क्रोधादुदतिष्ठन्नुदायुधाः ॥१५॥

vadatyevaM jane satyA dRSTvA'sutyAgamadbhutam ॥ drutaM tatpArSadAH krodhAdudatiSThannudAyudhAH ॥15॥

द्वारि स्थिता गणास्सर्वे रसायुतमिता रुषा ॥ शंकरस्य प्रभोस्ते वाऽकुध्यन्नतिमहाबलाः॥१६॥

dvAri sthitA gaNAssarve rasAyutamitA ruSA ॥ zaMkarasya prabhoste vA'kudhyannatimahAbalAH॥16॥

हाहाकारमकुर्वंस्ते धिक्धिक् न इति वादिनः ॥ उच्चैस्सर्वेऽसकृद्वीरःश्शंकरस्य गणाधिपाः ॥ १७ ॥

hAhAkAramakurvaMste dhikdhik na iti vAdinaH ॥ uccaissarve'sakRdvIraHzzaMkarasya gaNAdhipAH ॥ 17 ॥

हाहाकारेण महता व्याप्त मासीद्दिगन्तरम् ॥ सर्वे प्रापन् भयं देवा मुनयोन्येपि ते स्थिताः ॥ १८ ॥

hAhAkAreNa mahatA vyApta mAsIddigantaram ॥ sarve prApan bhayaM devA munayonyepi te sthitAH ॥ 18 ॥

गणास्संमंत्र्य ते सर्वेऽभूवन् क्रुद्धा उदायुधाः ॥ कुर्वन्तः प्रलयं वाद्यशस्त्रैर्व्याप्तं दिगंतरम् ॥ १९ ॥

gaNAssaMmaMtrya te sarve'bhUvan kruddhA udAyudhAH ॥ kurvantaH pralayaM vAdyazastrairvyAptaM digaMtaram ॥ 19 ॥

शस्त्रैरघ्नन्निजांगानि केचित्तत्र शुचाकुलाः ॥ शिरोमुखानि देवर्षे सुतीक्ष्णैः प्राणनाशिभिः ॥ 2-2-30-२० ॥

zastrairaghnannijAMgAni kecittatra zucAkulAH ॥ ziromukhAni devarSe sutIkSNaiH prANanAzibhiH ॥ 2-2-30-20 ॥

इत्थं ते विलयं प्राप्ता दाक्षायण्या समं तदा ॥ गणायुते द्वे च तदा तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ॥ २१ ॥

itthaM te vilayaM prAptA dAkSAyaNyA samaM tadA ॥ gaNAyute dve ca tadA tadadbhutamivAbhavat ॥ ॥ 21 ॥

गणा नाशाऽवशिष्टा ये शंकरस्य महात्मनः ॥ दक्षं तं क्रोधितं हन्तुं मुदा तिष्ठन्नुदायुधाः ॥ २२ ॥

gaNA nAzA'vaziSTA ye zaMkarasya mahAtmanaH ॥ dakSaM taM krodhitaM hantuM mudA tiSThannudAyudhAH ॥ 22 ॥

तेषामापततां वेगं निशम्य भगवान् भृगुः ॥ यज्ञघ्नघ्नेन यजुषा दक्षिणाग्नौ जुहोन्मुने ॥ २३ ॥

teSAmApatatAM vegaM nizamya bhagavAn bhRguH ॥ yajJaghnaghnena yajuSA dakSiNAgnau juhonmune ॥ 23 ॥

हूयमाने च भृगुणा समुत्पेतुर्महासुराः ॥ ऋभवो नाम प्रबलवीरास्तत्र सहस्रशः ॥ २४ ॥

hUyamAne ca bhRguNA samutpeturmahAsurAH ॥ Rbhavo nAma prabalavIrAstatra sahasrazaH ॥ 24 ॥

तैरलातायुधैस्तत्र प्रमथानां मुनीश्वर ॥ अभूद्युद्धं सुविकटं शृण्वतां रोमहर्षणम्॥ २५ ॥

tairalAtAyudhaistatra pramathAnAM munIzvara ॥ abhUdyuddhaM suvikaTaM zRNvatAM romaharSaNam॥ 25 ॥

ऋभुभिस्तैर्महावीरैर्हन्यमानास्समन्ततः ॥ अयत्नयानाः प्रमथा उशद्भिर्ब्रह्मतेजसा ॥२६॥

RbhubhistairmahAvIrairhanyamAnAssamantataH ॥ ayatnayAnAH pramathA uzadbhirbrahmatejasA ॥26॥

एवं शिवगणास्ते वै हता विद्राविता द्रुतम् ॥ शिवेच्छया महाशक्त्या तदद्भुतमिवाऽभवत् ॥२७॥

evaM zivagaNAste vai hatA vidrAvitA drutam ॥ zivecchayA mahAzaktyA tadadbhutamivA'bhavat ॥27॥

तद्दृष्ट्वा ऋषयो देवाश्शक्राद्यास्समरुद्गणाः ॥ विश्वेश्विनौ लोकपालास्तूष्णीं भूतास्तदाऽभवन् ॥२८॥

taddRSTvA RSayo devAzzakrAdyAssamarudgaNAH ॥ vizvezvinau lokapAlAstUSNIM bhUtAstadA'bhavan ॥28॥

केचिद्विष्णुं प्रभुं तत्र प्रार्थयन्तस्समन्ततः ॥ उद्विग्ना मन्त्रयंतश्च विप्राभावं मुहुर्मुहुः॥२९॥

kecidviSNuM prabhuM tatra prArthayantassamantataH ॥ udvignA mantrayaMtazca viprAbhAvaM muhurmuhuH॥29॥

सुविचार्योदर्कफलं महोद्विग्नास्सुबुद्धयः ॥ सुरविष्ण्वादयोभूवन् तन्नाशाद्रावणान्मुहुः ॥2-2-30-३०॥

suvicAryodarkaphalaM mahodvignAssubuddhayaH ॥ suraviSNvAdayobhUvan tannAzAdrAvaNAnmuhuH ॥2-2-30-30॥

एवंभूतस्तदा यज्ञो विघ्नो जातो दुरात्मनः ॥ ब्रह्मबंधोश्च दक्षस्य शंकरद्रोहिणो मुने ॥ ३१ ॥

evaMbhUtastadA yajJo vighno jAto durAtmanaH ॥ brahmabaMdhozca dakSasya zaMkaradrohiNo mune ॥ 31 ॥