सूत उवाच ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तस्य ब्रह्मणो हि प्रजापतेः ॥ प्रसन्नमानसो भूत्वा तं प्रोवाच स नारदः ॥१॥

sUta uvAca ॥ ityAkarNya vacastasya brahmaNo hi prajApateH ॥ prasannamAnaso bhUtvA taM provAca sa nAradaH ॥1॥

नारद उवाच ॥ ब्रह्मन् विधे महाभाग विष्णुशिष्य महामते ॥ धन्यस्त्वं शिवभक्तो हि परतत्त्वप्रदर्शकः ॥२॥

nArada uvAca ॥ brahman vidhe mahAbhAga viSNuziSya mahAmate ॥ dhanyastvaM zivabhakto hi paratattvapradarzakaH ॥2॥

श्राविता सुकथा दिव्या शिवभक्तिविवर्द्धिनी ॥ अरुंधत्यास्तथा तस्याः स्वरूपायाः परे भवे ॥ ३ ॥

zrAvitA sukathA divyA zivabhaktivivarddhinI ॥ aruMdhatyAstathA tasyAH svarUpAyAH pare bhave ॥ 3 ॥

इदानीं ब्रूहि धर्मज्ञ पवित्रं चरितं परम् ॥ शिवस्य परपापघ्नं मंगलप्रदमुत्तमम् ॥ ४ ॥

idAnIM brUhi dharmajJa pavitraM caritaM param ॥ zivasya parapApaghnaM maMgalapradamuttamam ॥ 4 ॥

गृहीतदारे कामे च दृष्टे तेषु गतेषु च ॥ संध्यायां किं तपस्तप्तुं गतायामभवत्ततः ॥ ५ ॥

gRhItadAre kAme ca dRSTe teSu gateSu ca ॥ saMdhyAyAM kiM tapastaptuM gatAyAmabhavattataH ॥ 5 ॥

सूत उवाच ॥ इति श्रुत्वा वचस्तस्य ऋषेर्वै भावितात्मनः ॥ सुप्रसन्नतरो भूत्वा ब्रह्मा वचनमब्रवीत् ॥ ६ ॥

sUta uvAca ॥ iti zrutvA vacastasya RServai bhAvitAtmanaH ॥ suprasannataro bhUtvA brahmA vacanamabravIt ॥ 6 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ शृणु नारद विप्रेन्द्र तदैव चरितं शुभम् ॥ शिवलीलान्वितं भक्त्या धन्यस्त्वं शिवसेवकः ॥ ७ ॥

brahmovAca ॥ zRNu nArada viprendra tadaiva caritaM zubham ॥ zivalIlAnvitaM bhaktyA dhanyastvaM zivasevakaH ॥ 7 ॥

अहं विमोहितस्तात यदैवांतर्हितः पुरा ॥ अचिंतयं सदाहं तच्छंभुवाक्यविषार्दितः ॥८॥

ahaM vimohitastAta yadaivAMtarhitaH purA ॥ aciMtayaM sadAhaM tacchaMbhuvAkyaviSArditaH ॥8॥

चिंतयित्वा चिरं चित्ते शिवमायाविमोहितः ॥ शिवे चेर्ष्यामकार्षं हि तच्छ्ृवृणुष्व वदामि ते ॥ ९ ॥

ciMtayitvA ciraM citte zivamAyAvimohitaH ॥ zive cerSyAmakArSaM hi tacchRvRNuSva vadAmi te ॥ 9 ॥

अथाहमगमं तत्र यत्र दक्षादयः स्थिताः ॥ सरतिं मदनं दृष्ट्वा समदोह हि किञ्चन ॥ 2-2-8-१० ॥

athAhamagamaM tatra yatra dakSAdayaH sthitAH ॥ saratiM madanaM dRSTvA samadoha hi kiJcana ॥ 2-2-8-10 ॥

दक्षमाभाष्य सुप्रीत्या परान्पुत्रांश्च नारद ॥ अवोचं वचनं सोहं शिवमायाविमोहितः ॥ ११ ॥

dakSamAbhASya suprItyA parAnputrAMzca nArada ॥ avocaM vacanaM sohaM zivamAyAvimohitaH ॥ 11 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ हे दक्ष हे मरीच्याद्यास्सुताः शृणुत मद्वचः ॥ श्रुत्वोपायं विधेयं हि मम कष्टापनुत्तये ॥ १२ ॥

brahmovAca ॥ he dakSa he marIcyAdyAssutAH zRNuta madvacaH ॥ zrutvopAyaM vidheyaM hi mama kaSTApanuttaye ॥ 12 ॥

कांताभिलाषमात्रं मे दृष्ट्वा शम्भुरगर्हयत् ॥ मां च युष्मान्महायोगी धिक्कारं कृतवान्बहु ॥ १३ ॥

kAMtAbhilASamAtraM me dRSTvA zambhuragarhayat ॥ mAM ca yuSmAnmahAyogI dhikkAraM kRtavAnbahu ॥ 13 ॥

तेन दुःखाभितप्तोहं लभेहं शर्म न क्वचित् ॥ यथा गृह्णातु कांतां स स यत्नः कार्य एव हि ॥ १४ ॥

tena duHkhAbhitaptohaM labhehaM zarma na kvacit ॥ yathA gRhNAtu kAMtAM sa sa yatnaH kArya eva hi ॥ 14 ॥

यथा गृह्णातु कांतां स सुखी स्यां दुःखवर्जितः ॥ दुर्लभस्य तु कामो मे परं मन्ये विचारतः ॥१५॥

yathA gRhNAtu kAMtAM sa sukhI syAM duHkhavarjitaH ॥ durlabhasya tu kAmo me paraM manye vicArataH ॥15॥

कांताभिलाषमात्रं मे दृष्ट्वा शंभुरगर्हयत् ॥ मुनीनां पुरतः कस्मात्स कांतां संग्रहीष्यति ॥ १६ ॥

kAMtAbhilASamAtraM me dRSTvA zaMbhuragarhayat ॥ munInAM purataH kasmAtsa kAMtAM saMgrahISyati ॥ 16 ॥

का वा नारी त्रिलोकेस्मिन् या भवेत्तन्मनाः स्थिता ॥ योगमार्गमवज्ञाप्य तस्य मोहं करिष्यति ॥ १७ ॥

kA vA nArI trilokesmin yA bhavettanmanAH sthitA ॥ yogamArgamavajJApya tasya mohaM kariSyati ॥ 17 ॥

मन्मथोपि समर्थो नो भविष्यत्यस्य मोहने ॥ नितांतयोगी रामाणां नामापि सहते न सः ॥ १८ ॥

manmathopi samartho no bhaviSyatyasya mohane ॥ nitAMtayogI rAmANAM nAmApi sahate na saH ॥ 18 ॥

अगृहीतेषुणा चैव हरेण कथमादिना ॥ मध्यमा च भवेत्सृष्टिस्तद्वाचा नान्यवारिता ॥ १९ ॥

agRhIteSuNA caiva hareNa kathamAdinA ॥ madhyamA ca bhavetsRSTistadvAcA nAnyavAritA ॥ 19 ॥

भुवि केचिद्भविष्यंति मायाबद्धा महासुराः ॥ बद्धा केचिद्धरेर्नूनं केचिच्छंभोरुपायतः ॥ 2-2-8-२० ॥

bhuvi kecidbhaviSyaMti mAyAbaddhA mahAsurAH ॥ baddhA keciddharernUnaM kecicchaMbhorupAyataH ॥ 2-2-8-20 ॥

संसारविमुखे शंभौ तथैकांतविरागिणि ॥ अस्मादृते न कर्मान्यत् करिष्यति न संशयः ॥ २१ ॥

saMsAravimukhe zaMbhau tathaikAMtavirAgiNi ॥ asmAdRte na karmAnyat kariSyati na saMzayaH ॥ 21 ॥

इत्युक्त्वा तनयांश्चाहं दक्षादीन् सुनिरीक्ष्य च ॥ सरतिं मदनं तत्र सानंदमगदं ततः ॥ २२ ॥

ityuktvA tanayAMzcAhaM dakSAdIn sunirIkSya ca ॥ saratiM madanaM tatra sAnaMdamagadaM tataH ॥ 22 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ मत्पुत्र वर काम त्वं सर्वथा सुखदायकः ॥ मद्वचश्शृणु सुप्रीत्या स्वपत्न्या पितृवत्सल ॥ २३ ॥

brahmovAca ॥ matputra vara kAma tvaM sarvathA sukhadAyakaH ॥ madvacazzRNu suprItyA svapatnyA pitRvatsala ॥ 23 ॥

अनया सहचारिण्या राजसे त्वं मनोभव ॥ एषा च भवता पत्या युक्ता संशोभते भृशम् ॥ २४ ॥

anayA sahacAriNyA rAjase tvaM manobhava ॥ eSA ca bhavatA patyA yuktA saMzobhate bhRzam ॥ 24 ॥

यथा स्त्रिया हृषीकेशो हरिणा सा यथा रमा ॥ क्षणदा विधुना युक्ता तया युक्तो यथा विधुः ॥ २५ ॥

yathA striyA hRSIkezo hariNA sA yathA ramA ॥ kSaNadA vidhunA yuktA tayA yukto yathA vidhuH ॥ 25 ॥

तथैव युवयोश्शोभा दांपत्यं च पुरस्कृतम् ॥ अतस्त्वं जगतः केतुर्विश्वकेतुर्भविष्यसि॥ २६ ॥

tathaiva yuvayozzobhA dAMpatyaM ca puraskRtam ॥ atastvaM jagataH keturvizvaketurbhaviSyasi॥ 26 ॥

जगद्धिताय वत्स त्वं मोहयस्व पिनाकिनम् ॥ यथाशु सुमनश्शंभुः कुर्य्याद्दारप्रतिग्रहम् ॥ २७ ॥

jagaddhitAya vatsa tvaM mohayasva pinAkinam ॥ yathAzu sumanazzaMbhuH kuryyAddArapratigraham ॥ 27 ॥

विजने स्निग्धदेशे तु पर्वतेषु सरस्सु च ॥ यत्रयत्र प्रयातीशस्तत्र तत्रानया सह ॥ २८ ॥

vijane snigdhadeze tu parvateSu sarassu ca ॥ yatrayatra prayAtIzastatra tatrAnayA saha ॥ 28 ॥

मोहय त्वं यतात्मानं वनिताविमुखं हरम् ॥ त्वदृते विद्यते नान्यः कश्चिदस्य विमोहकः ॥ २९ ॥

mohaya tvaM yatAtmAnaM vanitAvimukhaM haram ॥ tvadRte vidyate nAnyaH kazcidasya vimohakaH ॥ 29 ॥

भूते हरे सानुरागे भवतोपि मनोभव । शापोपशांतिर्भविता तस्मादात्महितं कुरु ॥ 2-2-8-३० ॥

bhUte hare sAnurAge bhavatopi manobhava । zApopazAMtirbhavitA tasmAdAtmahitaM kuru ॥ 2-2-8-30 ॥

सानुरागो वरारोहां यदीच्छति महेश्वरः ॥ तदा भवोपि योग्यार्यस्त्वां च संतारयिष्यति ॥ ३१ ॥

sAnurAgo varArohAM yadIcchati mahezvaraH ॥ tadA bhavopi yogyAryastvAM ca saMtArayiSyati ॥ 31 ॥

तस्माज्जायाद्वितीयस्त्वं यतस्व हरमोहने ॥ विश्वस्य भव केतुस्त्वं मोहयित्वा महेश्वरम् ॥३२॥

tasmAjjAyAdvitIyastvaM yatasva haramohane ॥ vizvasya bhava ketustvaM mohayitvA mahezvaram ॥32॥

ब्रह्मोवाच ॥ इति श्रुत्वा वचो मे हि जनकस्य जगत्प्रभोः ॥ उवाच मन्मथस्तथ्यं तदा मां जगतां पतिम् ॥ ३३ ॥

brahmovAca ॥ iti zrutvA vaco me hi janakasya jagatprabhoH ॥ uvAca manmathastathyaM tadA mAM jagatAM patim ॥ 33 ॥

मन्मथ उवाच ॥ करिष्येहं तव विभो वचनाच्छंभुमोहनम् ॥ किं तु योषिन्महास्त्रं मे तत्कांतां भगवन् सृज ॥३४॥

manmatha uvAca ॥ kariSyehaM tava vibho vacanAcchaMbhumohanam ॥ kiM tu yoSinmahAstraM me tatkAMtAM bhagavan sRja ॥34॥

मया संमोहिते शंभो यया तस्यानुमोहनम् ॥ कर्तव्यमधुना धातस्तत्रोपायं परं कुरु ॥ ३५ ॥

mayA saMmohite zaMbho yayA tasyAnumohanam ॥ kartavyamadhunA dhAtastatropAyaM paraM kuru ॥ 35 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ एवंवादिनि कंदर्पे धाताहं स प्रजापतिः ॥ कया संमोहनीयोसाविति चिंतामयामहम् ॥ ३६ ॥

brahmovAca ॥ evaMvAdini kaMdarpe dhAtAhaM sa prajApatiH ॥ kayA saMmohanIyosAviti ciMtAmayAmaham ॥ 36 ॥

चिंताविष्टस्य मे तस्य निःश्वासो यो विनिस्सृतः ॥ तस्माद्वसंतस्संजातः पुष्पव्रातविभूषितः ॥ ३७ ॥

ciMtAviSTasya me tasya niHzvAso yo vinissRtaH ॥ tasmAdvasaMtassaMjAtaH puSpavrAtavibhUSitaH ॥ 37 ॥

शोणराजीवसंकाशः फुल्लतामरसेक्षणः ॥ संध्योदिताखंडशशिप्रतिमास्यस्सुनासिकः॥३८॥

zoNarAjIvasaMkAzaH phullatAmarasekSaNaH ॥ saMdhyoditAkhaMDazazipratimAsyassunAsikaH॥38॥

शार्ङ्गवच्चरणावर्त्तश्श्यामकुंचितमूर्द्धजः॥ संध्यांशुमालिसदृशः कुडलद्वयमंडितः ॥ ३९ ॥

zArGgavaccaraNAvarttazzyAmakuMcitamUrddhajaH॥ saMdhyAMzumAlisadRzaH kuDaladvayamaMDitaH ॥ 39 ॥

प्रमत्तेभगतिः पीनायतदोरुन्नतांसकः ॥ कंबुग्रीवस्सुविस्तीर्णहृदयः पीनसन्मुखः ॥ 2-2-8-४० ॥

pramattebhagatiH pInAyatadorunnatAMsakaH ॥ kaMbugrIvassuvistIrNahRdayaH pInasanmukhaH ॥ 2-2-8-40 ॥

सर्वांगसुन्दरः श्यामस्सम्पूर्णस्सर्वलक्षणैः ॥ दर्शनीयतमस्सर्वमोहनः कामवर्द्धनः ॥ ४१ ॥

sarvAMgasundaraH zyAmassampUrNassarvalakSaNaiH ॥ darzanIyatamassarvamohanaH kAmavarddhanaH ॥ 41 ॥

एतादृशे समुत्पन्ने वसंते कुसुमाकरे ॥ ववौ वायुस्सुसुरभिः पादपा अपि पुष्पिताः ॥ ४२ ॥

etAdRze samutpanne vasaMte kusumAkare ॥ vavau vAyussusurabhiH pAdapA api puSpitAH ॥ 42 ॥

पिका विनेदुश्शतशः पंचमं मधुरस्वनाः ॥ प्रफुल्लपद्मा अभवन्सरस्यः स्वच्छपुष्कराः ॥ ४३ ॥

pikA vineduzzatazaH paMcamaM madhurasvanAH ॥ praphullapadmA abhavansarasyaH svacchapuSkarAH ॥ 43 ॥

तमुत्पन्नमहं वीक्ष्य तदा तादृशमुत्तमम् ॥ हिरण्यगर्भो मदनमगदं मधुरं वचः ॥ ४४ ॥

tamutpannamahaM vIkSya tadA tAdRzamuttamam ॥ hiraNyagarbho madanamagadaM madhuraM vacaH ॥ 44 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ एवं स मन्मथनिभस्सदा सहचरोभवत् ॥ आनुकूल्यं तव कृतः सर्वं देव करिष्यति ॥ ४५ ॥

brahmovAca ॥ evaM sa manmathanibhassadA sahacarobhavat ॥ AnukUlyaM tava kRtaH sarvaM deva kariSyati ॥ 45 ॥

यथाग्नेः पवनो मित्रं सर्वत्रोपकरिष्यति ॥ तथायं भवतो मित्रं सदा त्वामनुयास्यति ॥ ४६ ॥

yathAgneH pavano mitraM sarvatropakariSyati ॥ tathAyaM bhavato mitraM sadA tvAmanuyAsyati ॥ 46 ॥

वसंतेरंतहेतुत्वाद्वसंताख्यो भवत्वयम् ॥ तवानुगमनं कर्म तथा लोकानुरञ्जनम् । ४७ ॥

vasaMteraMtahetutvAdvasaMtAkhyo bhavatvayam ॥ tavAnugamanaM karma tathA lokAnuraJjanam । 47 ॥

असौ वसंतशृंगारो वासंतो मलयानिलः ॥ भवेत्तु सुहृदो भावस्सदा त्वद्वशवर्त्तिनः ॥४८॥

asau vasaMtazRMgAro vAsaMto malayAnilaH ॥ bhavettu suhRdo bhAvassadA tvadvazavarttinaH ॥48॥

विष्वोकाद्यास्तथा हावाश्चतुष्षष्टिकलास्तथा ॥ रत्याः कुर्वंतु सौहृद्यं सुहृदस्ते यथा तव ॥ ४९ ॥

viSvokAdyAstathA hAvAzcatuSSaSTikalAstathA ॥ ratyAH kurvaMtu sauhRdyaM suhRdaste yathA tava ॥ 49 ॥

एभिस्सहचरैः काम वसंत प्रमुखैर्भवान् ॥ मोहयस्व महादेवं रत्या सह महोद्यतः ॥ 2-2-8-५० ॥

ebhissahacaraiH kAma vasaMta pramukhairbhavAn ॥ mohayasva mahAdevaM ratyA saha mahodyataH ॥ 2-2-8-50 ॥

अहं तां कामिनीं तात भावयिष्यामि यत्नतः ॥ मनसा सुविचार्यैव या हरं मोहयिष्यति ॥ ५१ ॥

ahaM tAM kAminIM tAta bhAvayiSyAmi yatnataH ॥ manasA suvicAryaiva yA haraM mohayiSyati ॥ 51 ॥

ब्रह्मोवाच ॥ एवमुक्तो मया कामः सुरज्येष्ठेन हर्षितः ॥ ननाम चरणौ मेऽपि स पत्नी सहितस्तदा ॥ ५२ ॥

brahmovAca ॥ evamukto mayA kAmaH surajyeSThena harSitaH ॥ nanAma caraNau me'pi sa patnI sahitastadA ॥ 52 ॥

दक्षं प्रणम्य तान् सर्वान्मानसानभिवाद्य च ॥ यत्रात्मा गतवाञ्शंभुस्तत्स्थानं मन्मथो ययौ ॥ ५३ ॥

dakSaM praNamya tAn sarvAnmAnasAnabhivAdya ca ॥ yatrAtmA gatavAJzaMbhustatsthAnaM manmatho yayau ॥ 53 ॥