Chapter 19
अध्यायः 19
Rudra Saṃhitā, Chapter 19
Shlokas (33)
+ Add ShlokaRudra-samhita - Chapter 19 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 1
ब्रह्मोवाच ॥ पाद्मे कल्पे मम सुरा ब्रह्मणो मानसात्सुतात् ॥ पुलस्त्याद्विश्रवा जज्ञे तस्य वैश्रवणस्सुतः ॥१॥
brahmovAca ॥ pAdme kalpe mama surA brahmaNo mAnasAtsutAt ॥ pulastyAdvizravA jajJe tasya vaizravaNassutaH ॥1॥
Brahmā said: In the Kalpa called Pādma, I created my mental son Pulastya whose son Viśravas begot the son Vaiśravaṇa.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 2
तेनेयमलका भुक्ता पुरी विश्वकृता कृता ॥ आराध्य त्र्यंबकं देवमत्युग्रतपसा पुरा ॥ २ ॥
teneyamalakA bhuktA purI vizvakRtA kRtA ॥ ArAdhya tryaMbakaM devamatyugratapasA purA ॥ 2 ॥
He propitiated the three-eyed God Śiva, with a very severe penance and enjoyed the city of Alakā built by Viśvakṛt.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 3
व्यतीते तत्र कल्पे वै प्रवृत्ते मेघवाहने ॥ याज्ञदत्तिरसौ श्रीदस्तपस्तेपे सुदुस्सहम् ॥ ३ ॥
vyatIte tatra kalpe vai pravRtte meghavAhane ॥ yAjJadattirasau zrIdastapastepe sudussaham ॥ 3 ॥
When that Kalpa was over and the Meghavāhana Kalpa had started, the son of Yajñadatta, Śrīda, performed a severe penance.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 4
भक्ति प्रभावं विज्ञाय शंभोस्तद्दीपमात्रतः ॥ पुरा पुरारेस्संप्राप्य काशिकां चित्प्रकाशिकाम् ॥ ४ ॥
bhakti prabhAvaM vijJAya zaMbhostaddIpamAtrataH ॥ purA purAressaMprApya kAzikAM citprakAzikAm ॥ 4 ॥
Realising the efficacy of devotion to Śiva accruing from the mere illumination (of his temple) with lamps, he reached Kāśī॥ 1॥ for the illumination of his thought.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 5
शिवैकादशमुद्बोध्य चित्तरत्नप्रदीपकैः॥ अनन्यभक्तिस्नेहाढ्यस्तन्मयो ध्याननिश्चलः॥५॥
zivaikAdazamudbodhya cittaratnapradIpakaiH॥ ananyabhaktisnehADhyastanmayo dhyAnanizcalaH॥5॥
Under the lustre of the gems of the mind, he repeated the mantras of eleven Rudras with loyal devotion and unswerving concentration of the mind.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 6
शिवैक्यं सुमहापात्रं तपोग्निपरिबृंहितम्॥ कामक्रोधमहाविघ्नपतंगाघात वर्जितम् ॥ ६ ॥
zivaikyaM sumahApAtraM tapogniparibRMhitam॥ kAmakrodhamahAvighnapataMgAghAta varjitam ॥ 6 ॥
He could realise his identity with Śiva. Then he performed very severe penance for two hundred thousand years—a penance which was enhanced by the fire of austerity, was free from incroachment of the firefly in the form of interference from lust and anger.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 7
प्राणसंरोधनिर्वातं निर्मलं निर्मलेक्षणात् ॥ संस्थाप्य शांभवं लिंगं सद्भावकुसुमार्चितम् ॥ ७ ॥
prANasaMrodhanirvAtaM nirmalaM nirmalekSaNAt ॥ saMsthApya zAMbhavaM liMgaM sadbhAvakusumArcitam ॥ 7 ॥
He was windless inasmuch as the breath was curbed and was pure in form with pure vision. He set up the liṅga of Śiva and worshipped it with flowers of good ideas and feelings.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 8
तावत्तताप स तपस्त्वगस्थिपरिशेषितम् ॥ यावद्बभूव तद्वर्णं वर्षाणामयुतं शतम् ॥८॥
tAvattatApa sa tapastvagasthiparizeSitam ॥ yAvadbabhUva tadvarNaM varSANAmayutaM zatam ॥8॥
He practiced such intense penance that only skin and bones remained. He continued until his body took on that (ascetic) appearance—for a full hundred thousand years.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 9
ततस्सह विशालाक्ष्या देवो विश्वेश्वररस्वयम्॥ अलकापतिमालोक्य प्रसन्नेनांतरात्मना ॥९॥
tatassaha vizAlAkSyA devo vizvezvararasvayam॥ alakApatimAlokya prasannenAMtarAtmanA ॥9॥
Then in the company of the Goddess Pārvatī, the lord Viśveśvara Himself addressed the devotee, the lord of Alakā, with a pleasant mind.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 10
लिंगे मनस्समाधाय स्थितं स्थाणुस्वरूपिणम्॥ उवाच वरदोऽस्मीति तदाचक्ष्वालकापते ॥ ॥ 2-1-19-१० ॥
liMge manassamAdhAya sthitaM sthANusvarUpiNam॥ uvAca varado'smIti tadAcakSvAlakApate ॥ ॥ 2-1-19-10 ॥
The devotee who stood as a stump with mind concentrated on the liṅga:—“I am ready to grant you a boon. Choose it, O lord of Alakā”.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 11
उन्मील्य नयने यावत्स पश्यति तपोधनः ॥ तावदुद्यत्सहस्रांशु सहस्राधिकतेजसम् ॥ ११ ॥
unmIlya nayane yAvatsa pazyati tapodhanaH ॥ tAvadudyatsahasrAMzu sahasrAdhikatejasam ॥ 11 ॥
As the ascetic (tapasvin), full of penance, opened his eyes, he beheld a radiance greater than a thousand rising suns.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 12
पुरो ददर्श श्रीकंठं चन्द्रचूडमुमाधवम् ॥ तत्तेजः परिभूताक्षितेजाः संमील्य लोचने ॥१२॥
puro dadarza zrIkaMThaM candracUDamumAdhavam ॥ tattejaH paribhUtAkSitejAH saMmIlya locane ॥12॥
Before him stood Śrīkaṇṭha (Shiva), the moon-crested lord, consort of Umā. Overwhelmed by that divine radiance which even outshone the sun, the sage closed his eyes again, unable to bear its brilliance.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 13
उवाच देवदेवेशं मनोरथपदातिगम् ॥ निजांघ्रिदर्शने नाथ दृक्सामर्थ्यं प्रयच्छ मे ॥ १३ ॥
uvAca devadevezaM manorathapadAtigam ॥ nijAMghridarzane nAtha dRksAmarthyaM prayaccha me ॥ 13 ॥
He then spoke to Devadeva (God of gods), Mahadeva, the one who transcends all desires: “O Lord, grant me the strength in my eyes to behold Your sacred feet directly!”
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 14
अयमेव वरो नाथ यत्त्वं साक्षान्निरीक्ष्यसे ॥ किमन्येन वरेणेश नमस्ते शशिशेखर ॥ १४ ॥
ayameva varo nAtha yattvaM sAkSAnnirIkSyase ॥ kimanyena vareNeza namaste zazizekhara ॥ 14 ॥
This itself is a great boon, O lord, that I see you present. O lord, O moon-crested God, obeisance be to you. Of what avail are other boons?
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 15
इति तद्वचनं श्रुत्वा देवदेव उमापतिः॥ ददौ दर्शनसामर्थ्यं स्पृष्ट्वा पाणितलेन तम्॥१५॥
iti tadvacanaM zrutvA devadeva umApatiH॥ dadau darzanasAmarthyaM spRSTvA pANitalena tam॥15॥
On hearing his words, the lord of devas, Umā’s consort touched him with his palm and gave him the requisite of Vision.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 16
प्रसार्य नयने पूर्वमुमामेव व्यलोकयत्॥ तोऽसौ याज्ञदत्तिस्तु तत्सामर्थ्यमवाप्य च ॥ १६ ॥
prasArya nayane pUrvamumAmeva vyalokayat॥ to'sau yAjJadattistu tatsAmarthyamavApya ca ॥ 16 ॥
Then on securing the power, Yajñadatta’s son opened his eyes and saw Umā alone at first.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 17
शंभोस्समीपे का योषिदेषा सर्वांगसुन्दरी ॥ अनया किं तपस्तप्तं ममापि तपसोऽधिकम् ॥ १७ ॥
zaMbhossamIpe kA yoSideSA sarvAMgasundarI ॥ anayA kiM tapastaptaM mamApi tapaso'dhikam ॥ 17 ॥
“Who is this lady beautiful in person, near Śiva the Lord? What penance did she perform more difficult than mine?
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 18
अहो रूपमहो प्रेम सौभाग्यं श्रीरहो भृशम् ॥ इत्यवादीदसौ पुत्रो मुहुर्मुहुरतीव हि ॥ १८ ॥
aho rUpamaho prema saubhAgyaM zrIraho bhRzam ॥ ityavAdIdasau putro muhurmuhuratIva hi ॥ 18 ॥
“What a form! What a love! What a good luck! What a fine glory!” He repeated these words several times.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 19
क्रूर दृग्वीक्षते यावत्पुनःपुनरिदं वदन् ॥ तावत्पुस्फोट तन्नेत्रं वारां वामाविलोकनात् ॥१९॥
krUra dRgvIkSate yAvatpunaHpunaridaM vadan ॥ tAvatpusphoTa tannetraM vArAM vAmAvilokanAt ॥19॥
While he was doing this and glancing cruelly at Umā, his left eye as a result of seeing the lady, burst.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 20
अथ देव्यब्रवीद्देव किमसौ दुष्टतापसः ॥ असकृद्वीक्ष्य मां वक्ति कुरु त्वं मे तपःप्रभाम् ॥ 2-1-19-२० ॥
atha devyabravIddeva kimasau duSTatApasaH ॥ asakRdvIkSya mAM vakti kuru tvaM me tapaHprabhAm ॥ 2-1-19-20 ॥
Then the Goddess told Śiva—why does this wicked ascetic look at me often and say “You make my penance shine!”
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 21
असकृद्दक्षिणेनाक्ष्णा पुनर्मामेव पश्यति ॥ असूयमानो मे रूपप्रेम सौभाग्यसंपद ॥ २१ ॥
asakRddakSiNenAkSNA punarmAmeva pazyati ॥ asUyamAno me rUpaprema saubhAgyasaMpada ॥ 21 ॥
And seeing me with his right eye jealously why does he marvel at my beauty, love and good luck.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 22
इति देवीगिरं श्रुत्वा प्रहस्य प्राह तां प्रभुः ॥ उमे त्वदीयः पुत्रोऽयं न च क्रूरेण चक्षुषा ॥ २२ ॥
iti devIgiraM zrutvA prahasya prAha tAM prabhuH ॥ ume tvadIyaH putro'yaM na ca krUreNa cakSuSA ॥ 22 ॥
Hearing the words of the Goddess, the Lord (Shiva) smiled and replied to her: "O Umā, this is indeed your own son, and he should not be looked upon with harsh eyes."
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 23
संपश्यति तपोलक्ष्मीं तव किं त्वधिवर्णयेत् ॥ इति देवीं समाभाष्य तमीशः पुनरब्रवीत् ॥२३॥
saMpazyati tapolakSmIM tava kiM tvadhivarNayet ॥ iti devIM samAbhASya tamIzaH punarabravIt ॥23॥
He (this being) fully beholds the splendor of penance—what more, O Goddess, could one possibly describe? Thus addressing the Devi, the Lord (Īśa, i.e., Shiva) again spoke to her.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 24
वरान्ददामि ते वत्स तपसानेन तोषितः ॥ निधीनामथ नाथस्त्वं गुह्यकानां भवेश्वरः ॥२४॥
varAndadAmi te vatsa tapasAnena toSitaH ॥ nidhInAmatha nAthastvaM guhyakAnAM bhavezvaraH ॥24॥
Dear son, I am delighted at your penance. I shall give you the boon you desire. You will be the lord of treasures and the lord of Guhyakas.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 25
यक्षाणां किन्नराणां च राज्ञां राज च सुव्रतः ॥ पतिः पुण्यजनानां च सर्वेषां धनदो भव ॥ २५ ॥
yakSANAM kinnarANAM ca rAjJAM rAja ca suvrataH ॥ patiH puNyajanAnAM ca sarveSAM dhanado bhava ॥ 25 ॥
You will be the king of Yakṣas॥ 3॥, Kinnaras॥ 4॥ and rulers. You will be the leader of Puṇyajanas and the bestower of wealth to all.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 26
मया सख्यं च ते नित्यं वत्स्यामि च तवांतिके ॥ अलकां निकषा मित्र तव प्रीतिविवृद्धये॥२६॥
mayA sakhyaM ca te nityaM vatsyAmi ca tavAMtike ॥ alakAM nikaSA mitra tava prItivivRddhaye॥26॥
My friendship with you shall remain for ever. I shall stay near you, very near Alakā, dear friend, in order to increase your love.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 27
आगच्छ पादयोरस्याः पत ते जननी त्वियम् ॥ याज्ञदत्ते महाभक्त सुप्रसन्नेन चेतसा ॥ २७ ॥
Agaccha pAdayorasyAH pata te jananI tviyam ॥ yAjJadatte mahAbhakta suprasannena cetasA ॥ 27 ॥
O son of Yajñadatta, great devotee, come on. This is your mother. Fall at her feet with delighted heart.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 28
ब्रह्मोवाच ॥ इति दत्त्वा वरान्देवः पुनराह शिवां शिवः ॥ प्रसादं कुरु देवेशि तपस्विन्यंगजेऽत्र वै ॥ २८ ॥
brahmovAca ॥ iti dattvA varAndevaH punarAha zivAM zivaH ॥ prasAdaM kuru devezi tapasvinyaMgaje'tra vai ॥ 28 ॥
Brahmā said: After granting him boons, Lord Śiva told Umā, “O Goddess, be pleased with him. This ascetic is your own son."
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 29
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 29
इत्याकर्ण्य वचश्शंभोः पार्वती जगदम्बिका ॥ अब्रवीद्याज्ञदत्तिं तं सुप्रसन्नेन चेतसा ॥ २९ ॥
ityAkarNya vacazzaMbhoH pArvatI jagadambikA ॥ abravIdyAjJadattiM taM suprasannena cetasA ॥ 29 ॥
On hearing these words of Śiva, Pārvatī, the mother of the universe said to the son of Yajñadatta with a delighted mind.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 30
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 30
देव्युवाच ॥ वत्स ते निर्मला भक्तिर्भवे भवतु सर्वदा ॥ भवैकपिंगो नेत्रेण वामेन स्फुटितेन ह ॥ 2-1-19-३० ॥
devyuvAca ॥ vatsa te nirmalA bhaktirbhave bhavatu sarvadA ॥ bhavaikapiMgo netreNa vAmena sphuTitena ha ॥ 2-1-19-30 ॥
The Goddess said: Dear son, may your pure devotion to Śiva remain for ever. With your left eye burst you will be Ekapiṅga, (having a yellow mark in place of an eye).
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 31
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 31
देवेन दत्ता ये तुभ्यं वरास्संतु तथैव ते ॥ कुबेरो भव नाम्ना त्वं मम रूपेर्ष्यया सुत ॥ ३१ ॥
devena dattA ye tubhyaM varAssaMtu tathaiva te ॥ kubero bhava nAmnA tvaM mama rUperSyayA suta ॥ 31 ॥
May all the boons granted to you by the lord fructify. You shall be called Kubera (lit. possessed of ill-shaped body), O son, since you jealously looked at me.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 32
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 32
इति दत्त्वा वरान्देवो देव्या सह महेश्वरः ॥ धनदायाविवेशाथ धाम वैश्वेश्वराभिधम् ॥ ३२ ॥
iti dattvA varAndevo devyA saha mahezvaraH ॥ dhanadAyAvivezAtha dhAma vaizvezvarAbhidham ॥ 32 ॥
After granting these boons to Kubera, lord Maheśvara, in the company of the Goddess Pārvatī, entered his Viśveśvara abode.
Rudra-samhita - Chapter 19 - Verse 33
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 19 · Verse 33
इत्थं सखित्वं श्रीशंभोः प्रापैष धनदः पुरम् ॥ अलकान्निकषा चासीत्कैलासश्शंकरालयः ॥ ३३ ॥
itthaM sakhitvaM zrIzaMbhoH prApaiSa dhanadaH puram ॥ alakAnnikaSA cAsItkailAsazzaMkarAlayaH ॥ 33 ॥
Thus Kubera attained the friendship of Śiva. Very near his city Alakā was Kailāsa, the abode of Śiva.