॥ सूत उवाच ॥ श्रुत्वा विष्णुकृतं दिव्यं परनामविभूषितम् ॥ सहस्रनामस्वस्तोत्रं प्रसन्नोऽभून्महेश्वरः ॥ १ ॥

॥ sUta uvAca ॥ zrutvA viSNukRtaM divyaM paranAmavibhUSitam ॥ sahasranAmasvastotraM prasanno'bhUnmahezvaraH ॥ 1 ॥

परीक्षार्थं हरेरीशः कमलेषु महेश्वरः ॥ गोपयामास कमलं तदैकं भुवनेश्वरः ॥ २ ॥

parIkSArthaM harerIzaH kamaleSu mahezvaraH ॥ gopayAmAsa kamalaM tadaikaM bhuvanezvaraH ॥ 2 ॥

पंकजेषु तदा तेषु सहस्रेषु बभूव च ॥ न्यूनमेकं तदा विष्णुर्विह्वलश्शिवपूजने ॥ ३ ॥

paMkajeSu tadA teSu sahasreSu babhUva ca ॥ nyUnamekaM tadA viSNurvihvalazzivapUjane ॥ 3 ॥

हृदा विचारितं तेन कुतो वै कमलं गतम् ॥ यातं यातु सुखेनैव मन्नेत्रं कमलं न किम् ॥ ४ ॥

hRdA vicAritaM tena kuto vai kamalaM gatam ॥ yAtaM yAtu sukhenaiva mannetraM kamalaM na kim ॥ 4 ॥

ज्ञात्वेति नेत्रमुद्धृत्य सर्वसत्त्वावलम्बनात् ॥ पूजयामास भावेन स्तवयामास तेन च ॥ ५ ॥

jJAtveti netramuddhRtya sarvasattvAvalambanAt ॥ pUjayAmAsa bhAvena stavayAmAsa tena ca ॥ 5 ॥

ततः स्तुतमथो दृष्ट्वा तथाभूतं हरो हरिम् ॥ मा मेति व्याहरन्नेव प्रादुरासीज्जगद्गुरुः ॥ ६॥

tataH stutamatho dRSTvA tathAbhUtaM haro harim ॥ mA meti vyAharanneva prAdurAsIjjagadguruH ॥ 6॥

तस्मादवतताराशु मण्डलात्पार्थिवस्य च ॥ प्रतिष्ठितस्य हरिणा स्वलिंगस्य महेश्वरः ॥ ७॥

tasmAdavatatArAzu maNDalAtpArthivasya ca ॥ pratiSThitasya hariNA svaliMgasya mahezvaraH ॥ 7॥

यथोक्तरूपिणं शम्भुं तेजोराशिसमुत्थितम् ॥ नमस्कृत्य पुरः स्थित्वा स तुष्टाव विशेषतः ॥ ८ ॥

yathoktarUpiNaM zambhuM tejorAzisamutthitam ॥ namaskRtya puraH sthitvA sa tuSTAva vizeSataH ॥ 8 ॥

तदा प्राह महादेवः प्रसन्नः प्रहसन्निव ॥ सम्प्रेक्ष्य कृपया विष्णुं कृतांजलिपुटं स्थितम् ॥ ९ ॥

tadA prAha mahAdevaH prasannaH prahasanniva ॥ samprekSya kRpayA viSNuM kRtAMjalipuTaM sthitam ॥ 9 ॥

शङ्कर उवाच॥ ज्ञातं मयेदं सकलं तव चित्तेप्सितं हरे ॥ देवकार्यं विशेषेण देवकार्य्यरतात्मनः ॥ १० ॥

zaGkara uvAca॥ jJAtaM mayedaM sakalaM tava cittepsitaM hare ॥ devakAryaM vizeSeNa devakAryyaratAtmanaH ॥ 10 ॥

देवकार्य्यस्य सिद्ध्यर्थं दैत्यनाशाय चाश्रमम् ॥ सुदर्शनाख्यं चक्रं च ददामि तव शोभनम् ॥ ११ ॥

devakAryyasya siddhyarthaM daityanAzAya cAzramam ॥ sudarzanAkhyaM cakraM ca dadAmi tava zobhanam ॥ 11 ॥

यद्रूपं भवता दृष्टं सर्वलोकसुखावहम् ॥ हिताय तव देवेश धृतं भावय तद्ध्रुवम् ॥ १२ ॥

yadrUpaM bhavatA dRSTaM sarvalokasukhAvaham ॥ hitAya tava deveza dhRtaM bhAvaya taddhruvam ॥ 12 ॥

रणाजिरे स्मृतं तद्वै देवानां दुःखनाशनम् ॥ इदं चक्रमिदं रूपमिदं नामसहस्रकम् ॥ १३ ॥

raNAjire smRtaM tadvai devAnAM duHkhanAzanam ॥ idaM cakramidaM rUpamidaM nAmasahasrakam ॥ 13 ॥

ये शृण्वन्ति सदा भक्त्या सिद्धि स्यादनपायिनी ॥ कामानां सकलानां च प्रसादान्मम सुव्रत ॥ १४॥

ye zRNvanti sadA bhaktyA siddhi syAdanapAyinI ॥ kAmAnAM sakalAnAM ca prasAdAnmama suvrata ॥ 14॥

सूत उवाच ॥ एवमुक्त्वा ददौ चक्रं सूर्यायुतसमप्रभम् ॥ सुदर्शनं स्वपादोत्थं सर्वशत्रुविनाशनम् ॥ १५ ॥

sUta uvAca ॥ evamuktvA dadau cakraM sUryAyutasamaprabham ॥ sudarzanaM svapAdotthaM sarvazatruvinAzanam ॥ 15 ॥

विष्णुश्चापि सुसंस्कृत्य जग्राहोदङ्मुखस्तदा॥ नमस्कृत्य महादेवं विष्णुर्वचनमब्रवीत् ॥ १६ ॥

viSNuzcApi susaMskRtya jagrAhodaGmukhastadA॥ namaskRtya mahAdevaM viSNurvacanamabravIt ॥ 16 ॥

विष्णुरुवाच ॥ शृणु देव मया ध्येयं पठनीयं च किं प्रभो ॥ दुःखानां नाशनार्थं हि वद त्वं लोकशंकर ॥ १७ ॥

viSNuruvAca ॥ zRNu deva mayA dhyeyaM paThanIyaM ca kiM prabho ॥ duHkhAnAM nAzanArthaM hi vada tvaM lokazaMkara ॥ 17 ॥

सूत उवाच ॥ इति पृष्टस्तदा तेन सन्तुष्टस्तु शिवोऽब्रवीत् ॥ प्रसन्नमानसो भूत्वा विष्णुं देवसहायकम् ॥ १८ ॥

sUta uvAca ॥ iti pRSTastadA tena santuSTastu zivo'bravIt ॥ prasannamAnaso bhUtvA viSNuM devasahAyakam ॥ 18 ॥

॥ शिव उवाच ॥ रूपं ध्येयं हरे मे हि सर्वानर्थप्रशान्तये ॥ अनेकदुःखनाशार्थं पठ नामसहस्रकम् ॥ १९॥

॥ ziva uvAca ॥ rUpaM dhyeyaM hare me hi sarvAnarthaprazAntaye ॥ anekaduHkhanAzArthaM paTha nAmasahasrakam ॥ 19॥

धार्य्यं चक्रं सदा मे हि सवार्भीष्टस्य सिद्धये ॥ त्वया विष्णो प्रयत्नेन सर्वचक्रवरं त्विदम् ॥ २० ॥

dhAryyaM cakraM sadA me hi savArbhISTasya siddhaye ॥ tvayA viSNo prayatnena sarvacakravaraM tvidam ॥ 20 ॥

अन्ये च ये पठिष्यन्ति पाठयिष्यन्ति नित्यशः ॥ तेषां दुःखं न स्वप्नेऽपि जायते नात्र संशयः ॥ २१ ॥

anye ca ye paThiSyanti pAThayiSyanti nityazaH ॥ teSAM duHkhaM na svapne'pi jAyate nAtra saMzayaH ॥ 21 ॥

राज्ञा च संकटे प्राप्ते शतावृत्तिं चरेद्यदा ॥ साङ्गः च विधिसंयुक्तं कल्याणं लभते नरः ॥ २२॥

rAjJA ca saMkaTe prApte zatAvRttiM caredyadA ॥ sAGgaH ca vidhisaMyuktaM kalyANaM labhate naraH ॥ 22॥

रोगनाशकरं ह्येतद्विद्यावित्तदमुत्तमम् ॥ सर्वकामप्रदं पुण्यं शिवभक्तिप्रदं सदा ॥ २३ ॥

roganAzakaraM hyetadvidyAvittadamuttamam ॥ sarvakAmapradaM puNyaM zivabhaktipradaM sadA ॥ 23 ॥

यदुद्दिश्य फलं श्रेष्ठं पठिष्यन्ति नरास्त्विह ॥ सप्स्यन्ते नात्र संदेहः फलं तत्सत्यमुत्तमम् ॥ २४॥

yaduddizya phalaM zreSThaM paThiSyanti narAstviha ॥ sapsyante nAtra saMdehaH phalaM tatsatyamuttamam ॥ 24॥

यश्च प्रातस्समुत्थाय पूजां कृत्वा मदीयिकाम् ॥ पठते मत्समक्षं वै नित्यं सिद्धिर्न दूरतः ॥ २५ ॥

yazca prAtassamutthAya pUjAM kRtvA madIyikAm ॥ paThate matsamakSaM vai nityaM siddhirna dUrataH ॥ 25 ॥

ऐहिकीं सिद्धिमाप्नोति निखिलां सर्वकामिकाम् ॥ अन्ते सायुज्यमुक्तिं वै प्राप्नोत्यत्र न संशयः ॥ २६ ॥

aihikIM siddhimApnoti nikhilAM sarvakAmikAm ॥ ante sAyujyamuktiM vai prApnotyatra na saMzayaH ॥ 26 ॥

सूत उवाच ॥ एवमुक्त्वा तदा विष्णुं शंकरः प्रीतमानसः ॥ उपस्पृश्य कराभ्यां तमुवाच गिरिशः पुनः ॥ २७॥

sUta uvAca ॥ evamuktvA tadA viSNuM zaMkaraH prItamAnasaH ॥ upaspRzya karAbhyAM tamuvAca girizaH punaH ॥ 27॥

॥ शिव उवाच ॥ वरदोऽस्मि सुरश्रेष्ठ वरान्वृणु यथेप्सितान् ॥ भक्त्या वशीकृतो नूनं स्तवेनानेन सुव्रतः ॥ २८॥

॥ ziva uvAca ॥ varado'smi surazreSTha varAnvRNu yathepsitAn ॥ bhaktyA vazIkRto nUnaM stavenAnena suvrataH ॥ 28॥

॥ सूत उवाच ॥ इत्युक्तो देवदेवेन देवदेवं प्रणम्य तम् ॥ सुप्रसन्नतरो विष्णुस्सांजलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ २९ ॥

॥ sUta uvAca ॥ ityukto devadevena devadevaM praNamya tam ॥ suprasannataro viSNussAMjalirvAkyamabravIt ॥ 29 ॥

विष्णुरुवाच ॥ यथेदानीं कृपानाथ क्रियते चान्यतः परा ॥ कार्य्या चैव विशेषेण कृपालुत्वात्त्वया प्रभो ॥ ३०॥

viSNuruvAca ॥ yathedAnIM kRpAnAtha kriyate cAnyataH parA ॥ kAryyA caiva vizeSeNa kRpAlutvAttvayA prabho ॥ 30॥

त्वयि भक्तिर्महादेव प्रसीद वरमुत्तमम् ॥ नान्यमिच्छामि भक्तानामार्त्तयो नैव यत्प्रभो ॥ ३१ ॥

tvayi bhaktirmahAdeva prasIda varamuttamam ॥ nAnyamicchAmi bhaktAnAmArttayo naiva yatprabho ॥ 31 ॥

सूत उवाच ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य दया वान्सुतरां भवः ॥ पस्पर्श च तदंगं वै प्राह शीतांशुशेखरः ॥ ३२॥

sUta uvAca ॥ tacchrutvA vacanaM tasya dayA vAnsutarAM bhavaH ॥ pasparza ca tadaMgaM vai prAha zItAMzuzekharaH ॥ 32॥

शिव उवाच ॥ मयि भक्तिस्सदा ते तु हरे स्यादनपायिनी ॥ सदा वन्द्यश्च पूज्यश्च लोके भव सुरैरपि ॥ ३३॥

ziva uvAca ॥ mayi bhaktissadA te tu hare syAdanapAyinI ॥ sadA vandyazca pUjyazca loke bhava surairapi ॥ 33॥

विष्वंभरेति ते नाम सर्वपापहरं परम् ॥ भविष्यति न संदेहो मत्प्रसादात्सुरोत्तम ॥ ३४ ॥

viSvaMbhareti te nAma sarvapApaharaM param ॥ bhaviSyati na saMdeho matprasAdAtsurottama ॥ 34 ॥

॥ सूत उवाच ॥ इत्युक्त्वांतर्दधे रुद्रस्सर्वदेवेश्वरः प्रभुः ॥ पश्यतस्तस्य विष्णोस्तु तत्रैव च मुनीश्वराः ॥ ३५ ॥

॥ sUta uvAca ॥ ityuktvAMtardadhe rudrassarvadevezvaraH prabhuH ॥ pazyatastasya viSNostu tatraiva ca munIzvarAH ॥ 35 ॥

जनार्दनोऽपि भगवान्वचनाच्छङ्करस्य च ॥ प्राप्य चक्रं शुभं तद्वै जहर्षाति स्वचेतसि ॥ ३६ ॥

janArdano'pi bhagavAnvacanAcchaGkarasya ca ॥ prApya cakraM zubhaM tadvai jaharSAti svacetasi ॥ 36 ॥

कृत्वा ध्यानं च तच्छम्भोः स्तोत्रमेतन्निरन्तरम् ॥ पपाठाध्यापयामास भक्तेभ्यस्तदुपादिशत्॥ ३७॥

kRtvA dhyAnaM ca tacchambhoH stotrametannirantaram ॥ papAThAdhyApayAmAsa bhaktebhyastadupAdizat॥ 37॥

इति पृष्टं मयाख्यातं शृण्वताम्पापहारकम्॥ अतःपरं च किं श्रेष्ठाः प्रष्टुमिच्छथ वै पुनः॥ ३८॥

iti pRSTaM mayAkhyAtaM zRNvatAmpApahArakam॥ ataHparaM ca kiM zreSThAH praSTumicchatha vai punaH॥ 38॥