सूत उवाच ॥ ॥ अतः परं प्रवक्ष्यामि लिंगं रामेश्वराभिधम् ॥ उत्पन्नं च यथा पूर्वमृषयश्शृणुतादरात् ॥ १ ॥

sUta uvAca ॥ ॥ ataH paraM pravakSyAmi liMgaM rAmezvarAbhidham ॥ utpannaM ca yathA pUrvamRSayazzRNutAdarAt ॥ 1 ॥

पुरा विष्णुः पृथिव्यां चावततार सतां प्रियः ॥ २ ॥

purA viSNuH pRthivyAM cAvatatAra satAM priyaH ॥ 2 ॥

तत्र सीता हृता विप्रा रावणेनोरुमायिना ॥ प्रापिता स्वगृहं सा हि लंकायां जनकात्मजा ॥ ३ ॥

tatra sItA hRtA viprA rAvaNenorumAyinA ॥ prApitA svagRhaM sA hi laMkAyAM janakAtmajA ॥ 3 ॥

अन्वेषणपरस्तस्याः किष्किन्धाख्यां पुरीमगात् ॥ सुग्रीवहितकृद्भूत्वा वालिनं संजघान ह ॥ ४ ॥

anveSaNaparastasyAH kiSkindhAkhyAM purImagAt ॥ sugrIvahitakRdbhUtvA vAlinaM saMjaghAna ha ॥ 4 ॥

तत्र स्थित्वा कियत्कालं तदन्वेषणतत्परः ॥ सुग्रीवाद्यैर्लक्ष्मणेन विचारं कृतवान्स वै ॥ ५ ॥

tatra sthitvA kiyatkAlaM tadanveSaNatatparaH ॥ sugrIvAdyairlakSmaNena vicAraM kRtavAnsa vai ॥ 5 ॥

कपीन्संप्रेषयामास चतुर्दिक्षु नृपात्मजः ॥ हनुमत्प्रमुखान्रामस्तदन्वेषणहेतवे ॥ ६ ॥

kapInsaMpreSayAmAsa caturdikSu nRpAtmajaH ॥ hanumatpramukhAnrAmastadanveSaNahetave ॥ 6 ॥

अथ ज्ञात्वा गतां लंकां सीतां कपिवराननात् ॥ सीताचूडामणिं प्राप्य मुमुदे सोऽति राघवः ॥ ७ ॥

atha jJAtvA gatAM laMkAM sItAM kapivarAnanAt ॥ sItAcUDAmaNiM prApya mumude so'ti rAghavaH ॥ 7 ॥

सकपीशस्तदा रामो लक्ष्मणेन युतो द्विजाः ॥ सुग्रीवप्रमुखैः पुण्यैर्वानरैर्बलवत्तरैः ॥ ८ ॥

sakapIzastadA rAmo lakSmaNena yuto dvijAH ॥ sugrIvapramukhaiH puNyairvAnarairbalavattaraiH ॥ 8 ॥

पद्मैरष्टादशाख्यैश्च ययौ तीरं पयोनिधेः ॥ दक्षिणे सागरे यो वै दृश्यते लवणाकरः॥ ९॥

padmairaSTAdazAkhyaizca yayau tIraM payonidheH ॥ dakSiNe sAgare yo vai dRzyate lavaNAkaraH॥ 9॥

तत्रागत्य स्वयं रामो वेलायां संस्थितो हि सः ॥ वानरैस्सेव्यमानस्तु लक्ष्मणेन शिवप्रियः ॥ १० ॥

tatrAgatya svayaM rAmo velAyAM saMsthito hi saH ॥ vAnaraissevyamAnastu lakSmaNena zivapriyaH ॥ 10 ॥

हा जानकि कुतो याता कदा चेयं मिलिष्यति ॥ अगाधस्सागरश्चैवातार्या सेना च वानरी ॥ ११ ॥

hA jAnaki kuto yAtA kadA ceyaM miliSyati ॥ agAdhassAgarazcaivAtAryA senA ca vAnarI ॥ 11 ॥

राक्षसो गिरिधर्त्ता च महाबलपराक्रमः॥ लंकाख्यो दुर्गमो दुर्ग इंद्रजित्तनयोस्य वै॥ १२॥

rAkSaso giridharttA ca mahAbalaparAkramaH॥ laMkAkhyo durgamo durga iMdrajittanayosya vai॥ 12॥

इत्येवं स विचार्यैव तटे स्थित्वा सलक्ष्मणः॥ आश्वासितो वनौकोभिरंगदादिपुरस्सरैः ॥ १३॥

ityevaM sa vicAryaiva taTe sthitvA salakSmaNaH॥ AzvAsito vanaukobhiraMgadAdipurassaraiH ॥ 13॥

एतस्मिन्नंतरे तत्र राघवश्शैवसत्तमः॥ उवाच भ्रातरं प्रीत्या जलार्थी लक्ष्मणाभिधम् ॥ १४ ॥

etasminnaMtare tatra rAghavazzaivasattamaH॥ uvAca bhrAtaraM prItyA jalArthI lakSmaNAbhidham ॥ 14 ॥

राम उवाच ॥ भ्रातर्लक्ष्मण वीरेशाहं जलार्थी पिपासितः ॥ तदानय द्रुतं पाथो वानरैः कैश्चिदेव हि ॥ १५॥

rAma uvAca ॥ bhrAtarlakSmaNa vIrezAhaM jalArthI pipAsitaH ॥ tadAnaya drutaM pAtho vAnaraiH kaizcideva hi ॥ 15॥

सूत उवाच ॥ तच्छ्रुत्वा वानरास्तत्र ह्यधावंत दिशो दश ॥ नीत्वा जलं च ते प्रोचुः प्रणिपत्य पुरः स्थिताः ॥ १६ ॥

sUta uvAca ॥ tacchrutvA vAnarAstatra hyadhAvaMta dizo daza ॥ nItvA jalaM ca te procuH praNipatya puraH sthitAH ॥ 16 ॥

वानरा ऊचुः ॥ जलं च गृह्यतां स्वामिन्नानीतं तत्त्वदाज्ञया॥ महोत्तमं च सुस्वादु शीतलं प्राणतर्पणम्॥ १७॥

vAnarA UcuH ॥ jalaM ca gRhyatAM svAminnAnItaM tattvadAjJayA॥ mahottamaM ca susvAdu zItalaM prANatarpaNam॥ 17॥

सूत उवाच॥ सुप्रसन्नतरो भूत्वा कृपादृष्ट्या विलोक्य तान् ॥ तच्छ्रुत्वा रामचन्द्रोऽसौ स्वयं जग्राह तज्जलम्॥ १८॥

sUta uvAca॥ suprasannataro bhUtvA kRpAdRSTyA vilokya tAn ॥ tacchrutvA rAmacandro'sau svayaM jagrAha tajjalam॥ 18॥

स शैवस्तज्जलं नीत्वा पातुमारब्धवान्यदा ॥ तदा च स्मरणं जातमित्थमस्य शिवेच्छया ॥ १९ ॥

sa zaivastajjalaM nItvA pAtumArabdhavAnyadA ॥ tadA ca smaraNaM jAtamitthamasya zivecchayA ॥ 19 ॥

न कृतं दर्शनं शंभोर्गृह्यते च जलं कथम् ॥ स्वस्वामिनः परेशस्य सर्वानंदप्रदस्य वै ॥ २० ॥

na kRtaM darzanaM zaMbhorgRhyate ca jalaM katham ॥ svasvAminaH parezasya sarvAnaMdapradasya vai ॥ 20 ॥

इत्युक्त्वा च जलं पीतं तदा रघुवरेण च॥ पश्चाच्च पार्थिवीं पूजां चकार रघुनंदनः॥ २१॥

ityuktvA ca jalaM pItaM tadA raghuvareNa ca॥ pazcAcca pArthivIM pUjAM cakAra raghunaMdanaH॥ 21॥

आवाहनादिकांश्चैव ह्युपचारान्प्रकल्प्य वै । विधिवत्षोडश प्रीत्या देवमानर्च शङ्करम् ॥ २२॥

AvAhanAdikAMzcaiva hyupacArAnprakalpya vai । vidhivatSoDaza prItyA devamAnarca zaGkaram ॥ 22॥

प्रणिपातैस्स्तवैर्दिव्यैश्शिवं संतोष्य यत्नतः॥ प्रार्थयामास सद्भक्त्या स रामश्शंकरं मुदा ॥ २३ ॥

praNipAtaisstavairdivyaizzivaM saMtoSya yatnataH॥ prArthayAmAsa sadbhaktyA sa rAmazzaMkaraM mudA ॥ 23 ॥

राम उवाच ॥ ॥ स्वामिञ्छंभो महादेव सर्वदा भक्तवत्सल ॥ पाहि मां शरणापन्नं त्वद्भक्तं दीनमानसम् ॥ २४ ॥

rAma uvAca ॥ ॥ svAmiJchaMbho mahAdeva sarvadA bhaktavatsala ॥ pAhi mAM zaraNApannaM tvadbhaktaM dInamAnasam ॥ 24 ॥

एतज्जलमगाधं च वारिधेर्भवतारण ॥ रावणाख्यो महावीरो राक्षसो बलवत्तरः ॥ २५॥

etajjalamagAdhaM ca vAridherbhavatAraNa ॥ rAvaNAkhyo mahAvIro rAkSaso balavattaraH ॥ 25॥

वानराणां बलं ह्येतच्चंचलं युद्धसाधनम् ॥ ममकार्यं कथं सिद्धं भविष्यति प्रियाप्तये ॥ २६॥

vAnarANAM balaM hyetaccaMcalaM yuddhasAdhanam ॥ mamakAryaM kathaM siddhaM bhaviSyati priyAptaye ॥ 26॥

तस्मिन्देव त्वया कार्यं साहाय्यं मम सुव्रत ॥ साहाय्यं ते विना नाथ मम कार्य्यं हि दुर्लभम् ॥ २७ ॥

tasmindeva tvayA kAryaM sAhAyyaM mama suvrata ॥ sAhAyyaM te vinA nAtha mama kAryyaM hi durlabham ॥ 27 ॥

त्वदीयो रावणोऽपीह दुर्ज्जयस्सर्वथाखिलैः ॥ त्वद्दत्तवरदृप्तश्च महावीरस्त्रिलोकजित् ॥ २८ ॥

tvadIyo rAvaNo'pIha durjjayassarvathAkhilaiH ॥ tvaddattavaradRptazca mahAvIrastrilokajit ॥ 28 ॥

अप्यहं तव दासोऽस्मि त्वदधीनश्च सर्वथा ॥ विचार्येति त्वया कार्यः पक्षपातस्सदाशिव ॥ २९ ॥

apyahaM tava dAso'smi tvadadhInazca sarvathA ॥ vicAryeti tvayA kAryaH pakSapAtassadAziva ॥ 29 ॥

सूत उवाच ॥ इत्येवं स च संप्रार्थ्य नमस्कृत्य पुनःपुनः ॥ तदा जयजयेत्युच्चैरुद्धोषैश्शंकरेति च ॥ ३० ॥

sUta uvAca ॥ ityevaM sa ca saMprArthya namaskRtya punaHpunaH ॥ tadA jayajayetyuccairuddhoSaizzaMkareti ca ॥ 30 ॥

इति स्तुत्वा शिवं तत्र मंत्रध्यानपरायणः ॥ पुनः पूजां ततः कृत्वा स्वाम्यग्रे स ननर्त ह ॥ ३१॥

iti stutvA zivaM tatra maMtradhyAnaparAyaNaH ॥ punaH pUjAM tataH kRtvA svAmyagre sa nanarta ha ॥ 31॥

प्रेमी विक्लिन्नहृदयो गल्लनादं यदाकरोत् ॥ तदा च शंकरो देवस्सुप्रसन्नो बभूव ह ॥ ३२ ॥

premI viklinnahRdayo gallanAdaM yadAkarot ॥ tadA ca zaMkaro devassuprasanno babhUva ha ॥ 32 ॥

सांगस्सपरिवारश्च ज्योतीरूपो महेश्वरः ॥ यथोक्तरूपममलं कृत्वाविरभवद्द्रुतम्॥ ३३॥

sAMgassaparivArazca jyotIrUpo mahezvaraH ॥ yathoktarUpamamalaM kRtvAvirabhavaddrutam॥ 33॥

ततस्संतुष्टहृदयो रामभक्त्या महेश्वरः ॥ शिवमस्तु वरं ब्रूहि रामेति स तदाब्रवीत् ॥ ३४ ॥

tatassaMtuSTahRdayo rAmabhaktyA mahezvaraH ॥ zivamastu varaM brUhi rAmeti sa tadAbravIt ॥ 34 ॥

तद्रूपं च तदा दृष्ट्वा सर्वे पूतास्ततस्स्वयम् ॥ कृतवान्राघवः पूजां शिवधर्मपरायणः ॥ ३५ ॥

tadrUpaM ca tadA dRSTvA sarve pUtAstatassvayam ॥ kRtavAnrAghavaH pUjAM zivadharmaparAyaNaH ॥ 35 ॥

स्तुतिं च विविधां कृत्वा प्रणिपत्य शिवं मुदा ॥ जयं च प्रार्थयामास रावणाजौ तदात्मनः ॥ ३६ ॥

stutiM ca vividhAM kRtvA praNipatya zivaM mudA ॥ jayaM ca prArthayAmAsa rAvaNAjau tadAtmanaH ॥ 36 ॥

ततः प्रसन्नहृदयो रामभक्त्या महेश्वरः ॥ जयोस्तु ते महाराज प्रीत्या स पुनरब्रवीत् ॥ ३७ ॥

tataH prasannahRdayo rAmabhaktyA mahezvaraH ॥ jayostu te mahArAja prItyA sa punarabravIt ॥ 37 ॥

शिवदत्तं जयं प्राप्य ह्यनुज्ञां समवाप्य च ॥ पुनश्च प्रार्थयामास सांजलिर्नतमस्तकः ॥ ३८ ॥

zivadattaM jayaM prApya hyanujJAM samavApya ca ॥ punazca prArthayAmAsa sAMjalirnatamastakaH ॥ 38 ॥

॥ राम उवाच ॥ त्वया स्थेयमिह स्वामिंल्लोकानां पावनाय च ॥ परेषामुपकारार्थं यदि तुष्टोऽसि शंकर ॥ ३९ ॥

॥ rAma uvAca ॥ tvayA stheyamiha svAmiMllokAnAM pAvanAya ca ॥ pareSAmupakArArthaM yadi tuSTo'si zaMkara ॥ 39 ॥

॥ सूत उवाच ॥ इत्युक्तस्तु शिवस्तत्र लिंगरूपोऽभवत्तदा ॥ रामेश्वरश्च नाम्ना वै प्रसिद्धो जगतीतले ॥ ४० ॥

॥ sUta uvAca ॥ ityuktastu zivastatra liMgarUpo'bhavattadA ॥ rAmezvarazca nAmnA vai prasiddho jagatItale ॥ 40 ॥

रामस्तु तत्प्रभावाद्वै सिन्धुमुत्तीर्य चांजसा ॥ रावणादीन्निहत्याशु राक्षसान्प्राप तां प्रियाम् ॥ ४१॥

rAmastu tatprabhAvAdvai sindhumuttIrya cAMjasA ॥ rAvaNAdInnihatyAzu rAkSasAnprApa tAM priyAm ॥ 41॥

रामेश्वरस्य महिमाद्भुतोऽभूद्भुवि चातुलः ॥ भुक्तिमुक्तिप्रदश्चैव सर्वदा भक्तकामदः ॥ ४२ ॥

rAmezvarasya mahimAdbhuto'bhUdbhuvi cAtulaH ॥ bhuktimuktipradazcaiva sarvadA bhaktakAmadaH ॥ 42 ॥

दिव्यगंगाजलेनैव स्नापयिष्यति यश्शिवम् ॥ रामेश्वरं च सद्भक्त्या स जीवन्मुक्त एव हि ॥ ४३ ॥

divyagaMgAjalenaiva snApayiSyati yazzivam ॥ rAmezvaraM ca sadbhaktyA sa jIvanmukta eva hi ॥ 43 ॥

इह भुक्त्वाखिलान्भोगान्देवानां दुर्लभानपि ॥ अंते प्राप्य परं ज्ञानं कैवल्यं प्राप्नुयाद्ध्रुवम् ॥ ४४ ॥

iha bhuktvAkhilAnbhogAndevAnAM durlabhAnapi ॥ aMte prApya paraM jJAnaM kaivalyaM prApnuyAddhruvam ॥ 44 ॥

इति वश्च समाख्यातं ज्योतिर्लिगं शिवस्य तु ॥ रामेश्वराभिधं दिव्यं शृण्वतां पापहारकम्॥ ४५॥

iti vazca samAkhyAtaM jyotirligaM zivasya tu ॥ rAmezvarAbhidhaM divyaM zRNvatAM pApahArakam॥ 45॥