ऋषय ऊचुः ॥ कथं गंगा समायाता वैशाखे सप्तमीदिने ॥ नर्मदायां विशेषेण सूतैतद्वर्णय प्रभो॥ १॥

RSaya UcuH ॥ kathaM gaMgA samAyAtA vaizAkhe saptamIdine ॥ narmadAyAM vizeSeNa sUtaitadvarNaya prabho॥ 1॥

ईश्वरश्च कथं जातो नन्दिकेशो हि नामतः ॥ वृत्तं तदपि सुप्रीत्या कथय त्वं महामते ॥ २॥

Izvarazca kathaM jAto nandikezo hi nAmataH ॥ vRttaM tadapi suprItyA kathaya tvaM mahAmate ॥ 2॥

सूत उवाच ॥ साधु पृष्टमृषिश्रेष्ठा नन्दिकेशाश्रितं वचः ॥ तदहं कथयाम्यद्य श्रवणात्पुण्यवर्द्धनम् ॥ ३ ॥

sUta uvAca ॥ sAdhu pRSTamRSizreSThA nandikezAzritaM vacaH ॥ tadahaM kathayAmyadya zravaNAtpuNyavarddhanam ॥ 3 ॥

ब्राह्मणी ऋषिका नाम्ना कस्यचिच्च द्विजन्मनः ॥ सुता विवाहिता कस्मैचिद्द्विजाय विधानतः ॥ ४ ॥

brAhmaNI RSikA nAmnA kasyacicca dvijanmanaH ॥ sutA vivAhitA kasmaiciddvijAya vidhAnataH ॥ 4 ॥

पूर्वकर्मप्रभावेन पत्नी सा हि द्विजन्मनः ॥ सुव्रतापि च विप्रेन्द्रा बालवैधव्यमागता ॥ ५ ॥

pUrvakarmaprabhAvena patnI sA hi dvijanmanaH ॥ suvratApi ca viprendrA bAlavaidhavyamAgatA ॥ 5 ॥

अथ सा द्विजपत्नी हि ब्रह्मचर्य्यव्रतान्विता ॥ पार्थिवार्चनपूर्वं हि तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ ६ ॥

atha sA dvijapatnI hi brahmacaryyavratAnvitA ॥ pArthivArcanapUrvaM hi tapastepe sudAruNam ॥ 6 ॥

तस्मिन्नवसरे दुष्टो मूढनामाऽसुरो बली ॥ ययौ तत्र महामायी कामबाणेन ताडितः ॥ ७॥

tasminnavasare duSTo mUDhanAmA'suro balI ॥ yayau tatra mahAmAyI kAmabANena tADitaH ॥ 7॥

तपन्तीं तां समालोक्य सुन्दरीमतिकामिनीम् ॥ तया भोगं ययाचे स नानालोभं प्रदर्शयन् ॥ ८ ॥

tapantIM tAM samAlokya sundarImatikAminIm ॥ tayA bhogaM yayAce sa nAnAlobhaM pradarzayan ॥ 8 ॥

अथ सा सुव्रता नारी शिवध्यानपरायणा ॥ तस्मिन्दृष्टिं दधौ नैव कामदृष्ट्या मुनीश्वराः ॥ ९ ॥

atha sA suvratA nArI zivadhyAnaparAyaNA ॥ tasmindRSTiM dadhau naiva kAmadRSTyA munIzvarAH ॥ 9 ॥

न मानितवती तं च ब्राह्मणी सा तपोरता ॥ अतीव हि तपोनिष्ठासीच्छिवध्यानमाश्रिता ॥ १० ॥

na mAnitavatI taM ca brAhmaNI sA taporatA ॥ atIva hi taponiSThAsIcchivadhyAnamAzritA ॥ 10 ॥

अथ मूढः स दैत्येन्द्रः तया तन्व्या तिरस्कृतः ॥ चुक्रोध विकटं तस्यै पश्चाद्रूपमदर्शयत् ॥ ११॥

atha mUDhaH sa daityendraH tayA tanvyA tiraskRtaH ॥ cukrodha vikaTaM tasyai pazcAdrUpamadarzayat ॥ 11॥

अथ प्रोवाच दुष्टात्मा दुर्वचो भयकारकम् ॥ त्रासयामास बहुशस्तां च पत्नीं द्विजन्मनः ॥ १२ ॥

atha provAca duSTAtmA durvaco bhayakArakam ॥ trAsayAmAsa bahuzastAM ca patnIM dvijanmanaH ॥ 12 ॥

तदा सा भयसंत्रस्ता बहुवारं शिवेति च ॥ बभाषे स्नेहतस्तन्वी द्विजपत्नी शिवाश्रया ॥ १३ ॥

tadA sA bhayasaMtrastA bahuvAraM ziveti ca ॥ babhASe snehatastanvI dvijapatnI zivAzrayA ॥ 13 ॥

विह्वलातीव सा नारी शिवनामप्रभाषिणी ॥ जगाम शरणं शम्भोः स्वधर्मावनहेतवे ॥ १४ ॥

vihvalAtIva sA nArI zivanAmaprabhASiNI ॥ jagAma zaraNaM zambhoH svadharmAvanahetave ॥ 14 ॥

शरणागतरक्षार्थं कर्तुं सद्वृत्तमाहितम् ॥ आनन्दार्थं हि तस्यास्तु शिव आविर्बभूव ह ॥ १५ ॥

zaraNAgatarakSArthaM kartuM sadvRttamAhitam ॥ AnandArthaM hi tasyAstu ziva AvirbabhUva ha ॥ 15 ॥

अथ तं मूढनामानं दैत्येन्द्रं काम विह्वलम् ॥ चकार भस्मसात्सद्यः शंकरो भक्तवत्सलः ॥ १६॥

atha taM mUDhanAmAnaM daityendraM kAma vihvalam ॥ cakAra bhasmasAtsadyaH zaMkaro bhaktavatsalaH ॥ 16॥

ततश्च परमेशानो कृपादृष्ट्या विलोक्य ताम् ॥ वरं ब्रूहीति चोवाच भक्तरक्षणदक्षधीः ॥ १७ ॥

tatazca paramezAno kRpAdRSTyA vilokya tAm ॥ varaM brUhIti covAca bhaktarakSaNadakSadhIH ॥ 17 ॥

श्रुत्वा महेशवचनं सा साध्वी द्विजकामिनी ॥ ददर्श शांकरं रूपमानन्दजनकं शुभम् ॥ १८ ॥

zrutvA mahezavacanaM sA sAdhvI dvijakAminI ॥ dadarza zAMkaraM rUpamAnandajanakaM zubham ॥ 18 ॥

ततः प्रणम्य तं शंभुं परमेशसुखावहम् ॥ तुष्टाव साञ्जलिः साध्वी नतस्कन्धा शुभाशया ॥ १९ ॥

tataH praNamya taM zaMbhuM paramezasukhAvaham ॥ tuSTAva sAJjaliH sAdhvI nataskandhA zubhAzayA ॥ 19 ॥

ऋषिकोवाच ॥ देवदेव महादेव शरणागतवत्सल ॥ दीनबन्धुस्त्वमीशानो भक्तरक्षाकरः सदा ॥ २०॥

RSikovAca ॥ devadeva mahAdeva zaraNAgatavatsala ॥ dInabandhustvamIzAno bhaktarakSAkaraH sadA ॥ 20॥

त्वया मे रक्षितो धर्मो मूढनाम्नोऽसुरादिह ॥ यदयं निहतो दुष्टो जगद्रक्षा कृता त्वया ॥ २१ ॥

tvayA me rakSito dharmo mUDhanAmno'surAdiha ॥ yadayaM nihato duSTo jagadrakSA kRtA tvayA ॥ 21 ॥

स्वपादयोः परां भक्तिं देहि मे ह्यनपायिनीम् ॥ अयमेव वरो नाथ किमन्यदधिकं ह्यतः ॥ २२ ॥

svapAdayoH parAM bhaktiM dehi me hyanapAyinIm ॥ ayameva varo nAtha kimanyadadhikaM hyataH ॥ 22 ॥

अन्यदाकर्णय विभो प्रार्थनां मे महेश्वर ॥ लोकानामुपकारार्थमिह त्वं संस्थितो भव ॥ २३ ॥

anyadAkarNaya vibho prArthanAM me mahezvara ॥ lokAnAmupakArArthamiha tvaM saMsthito bhava ॥ 23 ॥

सूत उवाच ॥ इति स्तुत्वा महादेवमृषिका सा शुभव्रता ॥ तूष्णीमासाथ गिरिशः प्रोवाच करुणाकरः ॥ २४ ॥

sUta uvAca ॥ iti stutvA mahAdevamRSikA sA zubhavratA ॥ tUSNImAsAtha girizaH provAca karuNAkaraH ॥ 24 ॥

गिरिश उवाच ॥ ऋषिके सुचरित्रा त्वं मम भक्ता विशेषतः ॥ दत्ता वराश्च ते सर्वे तुभ्यं येये हि याचिताः ॥ २५ ॥

giriza uvAca ॥ RSike sucaritrA tvaM mama bhaktA vizeSataH ॥ dattA varAzca te sarve tubhyaM yeye hi yAcitAH ॥ 25 ॥

एतस्मिन्नंतरे तत्र हरिब्रह्मादयः सुराः ॥ शिवाविर्भावमाज्ञाय ययुर्हर्षसमन्विताः ॥ २६॥

etasminnaMtare tatra haribrahmAdayaH surAH ॥ zivAvirbhAvamAjJAya yayurharSasamanvitAH ॥ 26॥

शिवं प्रणम्य सुप्रीत्या समानर्चुश्च तेऽखिलाः ॥ तुष्टुवुर्नतका विप्राः करौ बद्ध्वा सुचेतसः ॥ २७ ॥

zivaM praNamya suprItyA samAnarcuzca te'khilAH ॥ tuSTuvurnatakA viprAH karau baddhvA sucetasaH ॥ 27 ॥

एतस्मिन्समये गंगा साध्वी तां स्वर्धुनी जगौ॥ ऋषिकां सुप्रसन्नात्मा प्रशंसन्तो च तीद्विधिम् ॥ २८॥

etasminsamaye gaMgA sAdhvI tAM svardhunI jagau॥ RSikAM suprasannAtmA prazaMsanto ca tIdvidhim ॥ 28॥

गंगोवाच॥ ममार्थे चैव वैशाखे मासि देयं त्वया वचः ॥ स्थित्यर्थं दिनमेकं मे सामीप्यं कार्य्यमेव हि॥ २९॥

gaMgovAca॥ mamArthe caiva vaizAkhe mAsi deyaM tvayA vacaH ॥ sthityarthaM dinamekaM me sAmIpyaM kAryyameva hi॥ 29॥

सूत उवाच॥ गंगावचनमाकर्ण्य सा साध्वी प्राह सुव्रता॥ तथास्त्विति वचः प्रीत्या लोकानां हितहेतवे ॥ ३० ॥

sUta uvAca॥ gaMgAvacanamAkarNya sA sAdhvI prAha suvratA॥ tathAstviti vacaH prItyA lokAnAM hitahetave ॥ 30 ॥

आनन्दार्थं शिवस्तस्याः सुप्रसन्नश्च पार्थिवे ॥ तस्मिँल्लिंगे लयं यातः पूर्णांशेन तया हरः ॥ ३१॥

AnandArthaM zivastasyAH suprasannazca pArthive ॥ tasmi~lliMge layaM yAtaH pUrNAMzena tayA haraH ॥ 31॥

देवः सर्वे सुप्रसन्नाः प्रशंसंति शिवं च ताम्॥ स्वंस्वं धाम ययुर्विष्णुब्रह्माद्या अपि स्वर्णदी ॥ ३२ ॥

devaH sarve suprasannAH prazaMsaMti zivaM ca tAm॥ svaMsvaM dhAma yayurviSNubrahmAdyA api svarNadI ॥ 32 ॥

तद्दिनात्पावनं तीर्थमासीदीदृशमुत्तमम्॥ नन्दिकेशः शिवः ख्यातः सर्वपापविनाशनः ॥ ३३॥

taddinAtpAvanaM tIrthamAsIdIdRzamuttamam॥ nandikezaH zivaH khyAtaH sarvapApavinAzanaH ॥ 33॥

गंगापि प्रतिवर्षं तद्दिने याति शुभेच्छया। क्षालनार्थं स्वपापस्य यद्ग्रहीतं नृणां द्विजाः ॥ ३४ ॥

gaMgApi prativarSaM taddine yAti zubhecchayA। kSAlanArthaM svapApasya yadgrahItaM nRNAM dvijAH ॥ 34 ॥

तत्र स्नातो नरः सम्यङ् नंदिकेशं समर्च्य च ॥ ब्रह्महत्यादिभिः पापैर्मुच्यते ह्यखिलैरपि ॥ ३५॥

tatra snAto naraH samyaG naMdikezaM samarcya ca ॥ brahmahatyAdibhiH pApairmucyate hyakhilairapi ॥ 35॥