Chapter 6
अध्यायः 6
Koṭirudra Saṃhitā, Chapter 6
Shlokas (66)
+ Add ShlokaKotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 1
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 1
सूत उवाच ॥ गौश्चैकाप्यभवत्तत्र ह्यंगणे बंधिता शुभा ॥ तदैव ब्राह्मणो रात्रावाजगाम बहिर्गतः ॥ १ ॥
sUta uvAca ॥ gauzcaikApyabhavattatra hyaMgaNe baMdhitA zubhA ॥ tadaiva brAhmaNo rAtrAvAjagAma bahirgataH ॥ 1 ॥
Sūta said:— There was a fine cow tied up in the courtyard. The brahmin of the house who had gone out returned after nightfall.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 2
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 2
स उवाच प्रियां स्वीयां दृष्ट्वा गामंगणे स्थिताम् ॥ अदुग्धां खेदनिर्विण्णो दोग्धुकामो मुनीश्वराः ॥ २ ॥
sa uvAca priyAM svIyAM dRSTvA gAmaMgaNe sthitAm ॥ adugdhAM khedanirviNNo dogdhukAmo munIzvarAH ॥ 2 ॥
O great sages, on seeing the cow, tethered in the courtyard, not yet milked, the distressed brahmin desirous of milking it told his wife.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 3
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 3
गौः प्रिये नैव दुग्धा ते सेत्युक्ता वत्समानयत् ॥ दोहनार्थं समाहूय स्त्रियं शीघ्रतरं तदा ॥ ३॥
gauH priye naiva dugdhA te setyuktA vatsamAnayat ॥ dohanArthaM samAhUya striyaM zIghrataraM tadA ॥ 3॥
In order to milk the cow he called his wife quickly and said “O beloved, the cow is not yet milked.” Thus urged she brought the calf.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 4
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 4
वत्सं कीले स्वयं बद्धुं यत्नं चैवाकरोत्तदा॥ ब्राह्मणस्स गृहस्वामी मुनयो दुग्धलालसः ॥ ४ ॥
vatsaM kIle svayaM baddhuM yatnaM caivAkarottadA॥ brAhmaNassa gRhasvAmI munayo dugdhalAlasaH ॥ 4 ॥
O sages, the owner of the house, the brahmin, desirous of milk tried to tie up the calf to the peg.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 5
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 5
वत्सोपि कर्षमाणश्च पादे वै पादपीडनम् ॥ चकार ब्राह्मणश्चैव कष्टं प्राप्तश्च सुव्रताः ॥ ५ ॥
vatsopi karSamANazca pAde vai pAdapIDanam ॥ cakAra brAhmaNazcaiva kaSTaM prAptazca suvratAH ॥ 5 ॥
Dragged by the leg the calf kicked. O great one of good rites, the brahmin was put to pain.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 6
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 6
तेन पादप्रहारेण स द्विजः क्रोधमूर्छितः ॥ वत्सं च ताडयामास कूपैर्दृढतरं तदा ॥ ६॥
tena pAdaprahAreNa sa dvijaH krodhamUrchitaH ॥ vatsaM ca tADayAmAsa kUpairdRDhataraM tadA ॥ 6॥
Infuriated by the kick of the calf, he hit the calf severely with the pieces of firewood.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 7
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 7
वत्सोपि पीडितस्तेन श्रांतश्चैवाभवत्तदा ॥ दुग्धा गौर्मोचितो वत्सो न क्रोधेन द्विजन्मना ॥ ७ ॥
vatsopi pIDitastena zrAMtazcaivAbhavattadA ॥ dugdhA gaurmocito vatso na krodhena dvijanmanA ॥ 7 ॥
Hit by him the calf became utterly exhausted. Due to anger neither the cow was milked nor the calf was untied by the brahmin.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 8
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 8
गौर्दोग्धुं महत्प्रीत्या रोदनं चाकरोत्तदा ॥ दृष्ट्वा च रोदनं तस्या वत्सो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ८ ॥
gaurdogdhuM mahatprItyA rodanaM cAkarottadA ॥ dRSTvA ca rodanaM tasyA vatso vAkyamathAbravIt ॥ 8 ॥
For the pleasure of getting milked, the cow mooed loudly. On hearing the mooing sound of the cow, the calf said.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 9
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 9
वत्स उवाच ॥ कथं च रुद्यते मातः किन्ते दुःखमुपस्थितम्॥ तन्निवेदय मे प्रीत्या तच्छ्रुत्वा गौरवोचत॥ ९॥
vatsa uvAca ॥ kathaM ca rudyate mAtaH kinte duHkhamupasthitam॥ tannivedaya me prItyA tacchrutvA gauravocata॥ 9॥
The calf said:— “O mother, why do you cry? What is the misery that has befallen you? Please tell me lovingly.” On hearing this, the cow said.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 10
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 10
श्रूयतां पुत्र मे दुःखं वक्तुं शक्नोम्यहं न हि॥ दुष्टेन ताडितत्वं च तेन दुःखं ममाप्यभूत् ॥ १० ॥
zrUyatAM putra me duHkhaM vaktuM zaknomyahaM na hi॥ duSTena tADitatvaM ca tena duHkhaM mamApyabhUt ॥ 10 ॥
“O son, listen to me. Although I am unable to express my grief adequately, you have been hit by the wicked man. Hence I am distressed.”
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 11
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 11
सूत उवाच ॥ स्वमातुर्वचनं श्रुत्वा स वत्सः प्रत्यबोधयत् ॥ प्रत्युवाच स्वजननीं प्रारब्धपरिनिष्ठितः॥ ११॥
sUta uvAca ॥ svamAturvacanaM zrutvA sa vatsaH pratyabodhayat ॥ pratyuvAca svajananIM prArabdhapariniSThitaH॥ 11॥
Sūta said:— On hearing his mother’s words, the calf taking his stand by the principle of previous action replied enlightening his mother.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 12
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 12
किं कर्त्तव्यं क्व गंतव्यं कर्मबद्धा वयं यतः॥ कृतं चैव यथापूर्वं भुज्यते च तथाधुना॥ १२॥
kiM karttavyaM kva gaMtavyaM karmabaddhA vayaM yataH॥ kRtaM caiva yathApUrvaM bhujyate ca tathAdhunA॥ 12॥
“What should be done? Where should we go? Since the results are bound by previous actions, we experience joy or sorrow accordingly.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 13
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 13
हसता क्रियते कर्म रुदता परिभुज्यते॥ दुःखदाता न कोप्यस्ति सुखदाता न कश्चन ॥ १३॥
hasatA kriyate karma rudatA paribhujyate॥ duHkhadAtA na kopyasti sukhadAtA na kazcana ॥ 13॥
Activities are pursued with pleasure and fruits are derived sorrowfully. There is none who gives misery and none who gives happiness.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 14
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 14
सुखदुःखे परो दत्त इत्येषा कुमतिर्मता॥ अहं चापि करोम्यत्र मिथ्याज्ञानं तदोच्यते॥ १४॥
sukhaduHkhe paro datta ityeSA kumatirmatA॥ ahaM cApi karomyatra mithyAjJAnaM tadocyate॥ 14॥
This is a wrong notion that another man gives us sorrow or pleasure. This is also an illusory concept that it is I who do this or that.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 15
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 15
स्वकर्मणा भवेद्दुखं सुखं तेनैव कर्मणा॥ तस्माच्च पूज्यते कर्म सर्वं कर्मणि संस्थितम॥ १५॥
svakarmaNA bhaveddukhaM sukhaM tenaiva karmaNA॥ tasmAcca pUjyate karma sarvaM karmaNi saMsthitama॥ 15॥
Misery or happiness results from our own actions. Hence action is prominent and everything is founded on action.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 16
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 16
त्वं चैवाहं च जननी इमे जीवादयश्च ये ॥ ते सर्वे कर्मणा बद्धा न शोच्याः कर्हिचित्त्वया ॥ १६ ॥
tvaM caivAhaM ca jananI ime jIvAdayazca ye ॥ te sarve karmaNA baddhA na zocyAH karhicittvayA ॥ 16 ॥
You the mother, I the child and all the living beings are bound by action. They are not to be bewailed by you.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 17
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 17
सूत उवाच ॥ एवं श्रुत्वा स्वपुत्रस्य वचनं ज्ञानगर्भितम् ॥ पुत्रशोकान्विता दीना सा च गौरब्रवीदिदम् ॥ १७॥
sUta uvAca ॥ evaM zrutvA svaputrasya vacanaM jJAnagarbhitam ॥ putrazokAnvitA dInA sA ca gaurabravIdidam ॥ 17॥
Sūta said:— On hearing these words of her calf full of wisdom, the distressed cow sorrowing for her calf, said thus.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 18
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 18
गौरुवाच ॥ वत्स सर्वं विजानामि कर्माधीनाः प्रजा इति ॥ तथापि मायया ग्रस्ता दुःखं प्राप्नोम्यहं पुनः ॥ १८ ॥
gauruvAca ॥ vatsa sarvaM vijAnAmi karmAdhInAH prajA iti ॥ tathApi mAyayA grastA duHkhaM prApnomyahaM punaH ॥ 18 ॥
The cow said:— “O dear son, I know fully well that all the people are subservient to their actions. Still, seized by Māyā I feel much distressed.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 19
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 19
रोदनं च कृतं भूरि दुःखशान्तिर्भवेन्नहि ॥ इत्येतद्वचनं श्रुत्वा प्रसूं वत्सोऽब्रवीदिदम् ॥ १९॥
rodanaM ca kRtaM bhUri duHkhazAntirbhavennahi ॥ ityetadvacanaM zrutvA prasUM vatso'bravIdidam ॥ 19॥
I have cried a lot but the sorrow has not subsided.” On hearing these words, the calf spoke to her again.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 20
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 20
॥ वत्स उवाच ॥ यद्येवं च विजानामि पुनश्च रुदनं कुतः ॥ कृत्वा च साध्यते किञ्चित्तस्माद्दुःखं त्यजाधुना ॥ २०॥
॥ vatsa uvAca ॥ yadyevaM ca vijAnAmi punazca rudanaM kutaH ॥ kRtvA ca sAdhyate kiJcittasmAdduHkhaM tyajAdhunA ॥ 20॥
The calf said:— If you know thus, can anything be gained by crying? Hence leave off your sorrow.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 21
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 21
॥ सूत उवाच ॥ एवं पुत्रवचः श्रुत्वा तन्माता दुःखसंयुता ॥ निःश्वस्याति तदा धेनुर्वत्सं वचनमब्रवीत् ॥ २१॥
॥ sUta uvAca ॥ evaM putravacaH zrutvA tanmAtA duHkhasaMyutA ॥ niHzvasyAti tadA dhenurvatsaM vacanamabravIt ॥ 21॥
Sūta said:— On hearing the words of her son, the distressed cow heaved a deep sigh and spoke to the calf.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 22
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 22
गौरुवाच ॥ मम दुःखं तदा गच्छेद्यथा दुखं तथाविधम् ॥ भवेद्धि ब्राह्मणस्यापि सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम् ॥ २२ ॥
gauruvAca ॥ mama duHkhaM tadA gacchedyathA dukhaM tathAvidham ॥ bhaveddhi brAhmaNasyApi satyametadbravImyaham ॥ 22 ॥
The cow said:— My distress will disappear only when a similar misery befalls the brahmin. I am telling you the truth.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 23
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 23
प्रातश्चैव मया पुत्र शृंगाभ्यां हि हनिष्यते ॥ हतस्य जीवितं सद्यो यास्यत्यस्य न संशयः ॥ २३॥
prAtazcaiva mayA putra zRMgAbhyAM hi haniSyate ॥ hatasya jIvitaM sadyo yAsyatyasya na saMzayaH ॥ 23॥
Tomorrow morning I shall hit him by my horns. No doubt, when hit he will lose his life.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 24
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 24
वत्स उवाच॥ प्रथमं यत्कृतं कर्म तत्फलं भुज्यतेऽधुना ॥ अस्याश्च ब्रह्महत्याया मातः किं फलमाप्स्यसे ॥ २४ ॥
vatsa uvAca॥ prathamaM yatkRtaM karma tatphalaM bhujyate'dhunA ॥ asyAzca brahmahatyAyA mAtaH kiM phalamApsyase ॥ 24 ॥
The calf said:— The fruit of previous actions wc experience now. What is the fruit you are goiṇg to reap as a result of this brahmin-slaughter?
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 25
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 25
समाभ्यां पुण्यपापाभ्यां भवेज्जन्म च भारते ॥ तयोः क्षये च भोगेन मातर्मुक्तिरवाप्यते ॥ २५॥
samAbhyAM puNyapApAbhyAM bhavejjanma ca bhArate ॥ tayoH kSaye ca bhogena mAtarmuktiravApyate ॥ 25॥
When merits and demerits are on a par one takes birth in Bharata. O mother, when they are wiped off by enjoyment or suffering, liberation is achieved.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 26
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 26
कदापि कर्मणो नाशः कदा भोगः प्रजायते॥ तस्माच्च पुनरेवं त्वं कर्म मा कर्तुमुद्यता ॥ २६॥
kadApi karmaNo nAzaH kadA bhogaH prajAyate॥ tasmAcca punarevaM tvaM karma mA kartumudyatA ॥ 26॥
Some time the action is destroyed, some time the action results. That is why you have begun to perform this misdeed.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 27
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 27
अहं कुतस्ते पुत्रोद्य त्वं माता कुत एव च॥ वृथाभिमानः पुत्रत्वे मातृत्वे च विचार्य्यताम्॥ २७॥
ahaM kutaste putrodya tvaM mAtA kuta eva ca॥ vRthAbhimAnaH putratve mAtRtve ca vicAryyatAm॥ 27॥
Whence am I your son? Whence are you my mother? This fond consciousness of sonhood and motherhood is futile. Ponder.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 28
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 28
क्व माता क्व पिता विद्धि क्व स्वामी क्व कलत्रकम् ॥ न कोऽपि कस्य चास्तीह सर्वेपि स्वकृतं भुजः ॥ २८॥
kva mAtA kva pitA viddhi kva svAmI kva kalatrakam ॥ na ko'pi kasya cAstIha sarvepi svakRtaM bhujaH ॥ 28॥
Where is mother? Where is father? Where is husband? Where is wife? Know that none belongs to any one here. AH reap the fruits of their own actions.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 29
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 29
एवं ज्ञात्वा त्वया मातर्दुःखं त्याज्यं सुयत्नतः ॥ सुभगाचरणं कार्यं परलोकसुखेप्सया॥ २९॥
evaM jJAtvA tvayA mAtarduHkhaM tyAjyaM suyatnataH ॥ subhagAcaraNaM kAryaM paralokasukhepsayA॥ 29॥
O mother, knowing thus you cast off your misery strenuously. If there is a desire for pleasure hereafter you shall do good deeds here.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 30
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 30
गौरुवाच॥ एवं जानाम्यहं पुत्र माया मां न जहात्यसौ॥ त्वद्दुःखेन सुदुःखं मे तस्मै दास्ये तदेव हि ॥ ३०॥
gauruvAca॥ evaM jAnAmyahaM putra mAyA mAM na jahAtyasau॥ tvadduHkhena suduHkhaM me tasmai dAsye tadeva hi ॥ 30॥
The Cow said:— O son, I know this but delusion does not forsake me. I am much distressed by your misery. I shall return tit for tat.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 31
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 31
पुनश्च ब्रह्महत्याया नाशो यत्र भवेदिह॥ तत्स्थलं च मया दृष्टं हत्या मे हि गमिष्यति॥ ३१॥
punazca brahmahatyAyA nAzo yatra bhavediha॥ tatsthalaM ca mayA dRSTaM hatyA me hi gamiSyati॥ 31॥
I know the place that dispels the sin of brahmin-slaughter. Going there I can get rid of the sin of Brahmin-slaughter.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 32
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 32
सूत उवाच॥ इत्येतद्वचनं श्रुत्वा स्वमातुर्गोर्द्विजोत्तमाः॥ मौनत्वं स्वीकृतं तत्र वत्सेनोक्तं न किञ्चन॥ ३२॥
sUta uvAca॥ ityetadvacanaM zrutvA svamAturgordvijottamAH॥ maunatvaM svIkRtaM tatra vatsenoktaM na kiJcana॥ 32॥
Sūta said:— O excellent brahmins, on hearing these words of the mother cow, the calf observed silence. It did not say anything more.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 33
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 33
तयोस्तदद्भुतं वृत्तं श्रुत्वा पान्थो द्विजस्तदा ॥ हृदा विचारयामास विस्मितो हि मुनीश्वराः ॥ ३३॥
tayostadadbhutaM vRttaM zrutvA pAntho dvijastadA ॥ hRdA vicArayAmAsa vismito hi munIzvarAH ॥ 33॥
O great sages, on hearing this wonderful dialogue between the two, the pilgrim brahmin was surprised and he thought within himself.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 34
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 34
इदमत्यद्भुतं वृत्तं दृष्ट्वा प्रातर्मया खलु ॥ गंतव्यं पुनरेवातो गंतव्यं तत्स्थलं पुनः ॥ ३४ ॥
idamatyadbhutaM vRttaM dRSTvA prAtarmayA khalu ॥ gaMtavyaM punarevAto gaMtavyaM tatsthalaM punaH ॥ 34 ॥
“I shall leave in the morning only after seeing the wonderful sequel. I shall go to that holy spot myself.”
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 35
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 35
॥ सूत उवाच ॥ विचार्येति हृदा विप्रः स द्विजाः सेवकेन च ॥ सुष्वाप तत्र जननीभक्तः परमविस्मितः ॥ ३५ ॥
॥ sUta uvAca ॥ vicAryeti hRdA vipraH sa dvijAH sevakena ca ॥ suSvApa tatra jananIbhaktaH paramavismitaH ॥ 35 ॥
O brahmins, after thinking thus the pilgrim-brahmin, devoted to his mother, became surprised. He and his servant went to sleep.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 36
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 36
प्रातःकाले तदा जाते गृहस्वामी समुत्थितः॥ बोधयामास तं पान्थं वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ३६॥
prAtaHkAle tadA jAte gRhasvAmI samutthitaH॥ bodhayAmAsa taM pAnthaM vacanaM cedamabravIt ॥ 36॥
When the day dawned, the owner of the house got up. Awakening the traveller he spoke these words.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 37
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 37
द्विज उवाच ॥ स्वपिषि त्वं किमर्थं हि प्रातःकालो भवत्यलम्॥ स्वयात्रां कुरु तं देशं गमनेच्छा च यत्र ह ॥ ३७ ॥
dvija uvAca ॥ svapiSi tvaM kimarthaM hi prAtaHkAlo bhavatyalam॥ svayAtrAM kuru taM dezaM gamanecchA ca yatra ha ॥ 37 ॥
The brahmin said:— “Why do you sleep? It is already day-break. Go on your journey to the place where you desire to go.”
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 38
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 38
तेनोक्तं श्रूयताम्ब्रह्मञ्च्छरीरे सेवकस्य मे॥ वर्तते हि व्यथा स्थित्वा मुहूर्तं गम्यते ततः ॥ ३८ ॥
tenoktaM zrUyatAmbrahmaJccharIre sevakasya me॥ vartate hi vyathA sthitvA muhUrtaM gamyate tataH ॥ 38 ॥
He replied—“Please listen, O brahmin, there is an acute pain in the stomach of my servant. We will stay a little longer and go thereafter.”
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 39
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 39
सूत उवाच ॥ इत्येवं च मिषं कृत्वा सुष्वाप पुरुषस्तदा ॥ तद्वृत्तमखिलं ज्ञातुमद्भुतं विस्मयावहम् ॥ ३९ ॥
sUta uvAca ॥ ityevaM ca miSaM kRtvA suSvApa puruSastadA ॥ tadvRttamakhilaM jJAtumadbhutaM vismayAvaham ॥ 39 ॥
Sūta said:— Creating such a pretext the man continued to sleep, desiring to know the details of the wonderful incident that had surprised him much.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 40
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 40
दोहनस्य तदा काले ब्राह्मणः स्वसुतं प्रति॥ उवाच गंतुकामश्च कार्यार्थं कुत्रचिच्च सः॥ ४०॥
dohanasya tadA kAle brAhmaNaH svasutaM prati॥ uvAca gaMtukAmazca kAryArthaM kutracicca saH॥ 40॥
At the time of milking, the brahmin who wanted to go somewhere on some business spoke to his son.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 41
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 41
पितोवाच॥ मया तु गम्यते पुत्र कार्यार्थं कुत्रचित्पुनः ॥ धेनुर्दोह्या त्वया वत्स सावधानादियं निजा ॥ ४१॥
pitovAca॥ mayA tu gamyate putra kAryArthaM kutracitpunaH ॥ dhenurdohyA tvayA vatsa sAvadhAnAdiyaM nijA ॥ 41॥
The father said:— O son, I am going out on some business. Dear, you shall carefully milk our cow.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 42
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 42
सूत उवाच ॥ इत्युक्त्वा ब्राह्मणवरस्स जगाम च कुत्रचित् ॥ पुत्रः समुत्थितस्तत्र वत्सं च मुक्तवांस्तदा ॥ ४२॥
sUta uvAca ॥ ityuktvA brAhmaNavarassa jagAma ca kutracit ॥ putraH samutthitastatra vatsaM ca muktavAMstadA ॥ 42॥
Sūta said:— After saying this, the brahmin left the house. Thereafter the son got up and untied the calf.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 43
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 43
माता च तस्य दोहार्थमाजगाम स्वयन्तदा ॥ द्विजपुत्रस्तदा वत्सं खिन्नं कीलेन ताडितम् ॥ ४३॥
mAtA ca tasya dohArthamAjagAma svayantadA ॥ dvijaputrastadA vatsaM khinnaM kIlena tADitam ॥ 43॥
His mother then came by herself to milk him Then the son of the brahmin struck the calf with a nail.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 44
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 44
बंधनार्थं हि गोः पार्श्वमनयद्दुग्धलालसः ॥ पुनर्गौश्च तदा क्रुद्धा शृंगेनाताडयच्च तम् ॥ ४४ ॥
baMdhanArthaM hi goH pArzvamanayaddugdhalAlasaH ॥ punargauzca tadA kruddhA zRMgenAtADayacca tam ॥ 44 ॥
The cow, thirsty for milk, brought him to the side to tie him up. Then the cow became angry and struck him with her horn.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 45
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 45
पपात मूर्च्छां संप्राप्य सोपि मर्मणि ताडितः ॥ लोकाश्च मिलितास्तत्र गवा बालो विहिंसितः॥ ४५॥
papAta mUrcchAM saMprApya sopi marmaNi tADitaH ॥ lokAzca militAstatra gavA bAlo vihiMsitaH॥ 45॥
He fell unconscious and was also struck in the heart. The worlds gathered there and the cows and the child were killed.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 46
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 46
जलं जलं वदन्तस्ते पित्राद्या यत्र संस्थिताः ॥ यत्नश्च क्रियते यावत्तावद्बालो मृतस्तदा ॥ ४६ ॥
jalaM jalaM vadantaste pitrAdyA yatra saMsthitAH ॥ yatnazca kriyate yAvattAvadbAlo mRtastadA ॥ 46 ॥
Where the fathers and others resided, saying, "Water, water. Efforts are made until the child dies.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 47
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 47
मृते च बालके तत्र हाहाकारो महानभूत् ॥ तन्माता दुःखिता ह्यासीद्रुरोद च पुनः पुनः ॥ ४७ ॥
mRte ca bAlake tatra hAhAkAro mahAnabhUt ॥ tanmAtA duHkhitA hyAsIdruroda ca punaH punaH ॥ 47 ॥
When the boy died, there was a great hue and cry. His mother was struck with grief. She cried again and again.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 48
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 48
किं करोमि क्व गच्छामि को मे दुःखं व्यपोहति ॥ रुदित्वेति तदा गां च ताडयित्वा व्यमोचयत् ॥ ४८॥
kiM karomi kva gacchAmi ko me duHkhaM vyapohati ॥ ruditveti tadA gAM ca tADayitvA vyamocayat ॥ 48॥
“What shall I do? Where shall I go? Who can remove my grief?” After lamenting thus she struck the cow and let it off.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 49
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 49
श्वेतवर्णा तदा सा गौर्द्रुतं श्यामा व्यदृश्यत ॥ अहो च दृश्यतां लोकाश्चुक्रुशुश्च परस्परम् ॥ ४९॥
zvetavarNA tadA sA gaurdrutaM zyAmA vyadRzyata ॥ aho ca dRzyatAM lokAzcukruzuzca parasparam ॥ 49॥
The cow which had been white in colour turned black immediately. People cried to one another “O see O see.”
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 50
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 50
ब्राह्मणश्च तदा पान्र्थौ दृष्ट्वाश्चर्यं विनिर्गतः ॥ यत्र गौश्च गतस्तत्र तामनु ब्राह्मणो गतः ॥ ५०॥
brAhmaNazca tadA pAnrthau dRSTvAzcaryaM vinirgataH ॥ yatra gauzca gatastatra tAmanu brAhmaNo gataH ॥ 50॥
On seeing this surprising event the brahmin traveller set out and followed the cow as it ran away.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 51
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 51
ऊर्ध्वपुच्छं तदा कृत्वा शीघ्रं गौर्नर्मदां प्रति ॥ आगत्य नन्दिकस्यास्य समीपे नर्मदाजले ॥ ५१ ॥
UrdhvapucchaM tadA kRtvA zIghraM gaurnarmadAM prati ॥ Agatya nandikasyAsya samIpe narmadAjale ॥ 51 ॥
Then the cow quickly turned her tail upwards towards the Narmada Arriving near this Nandi in the waters of the Narmada.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 52
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 52
संनिमज्य त्रिवारं तु श्वेतत्वं च गता हि सा ॥ यथागतं गता सा च ब्राह्मणो विस्मयं गतः ॥ ५२ ॥
saMnimajya trivAraM tu zvetatvaM ca gatA hi sA ॥ yathAgataM gatA sA ca brAhmaNo vismayaM gataH ॥ 52 ॥
After soaking it three times she turned white She went as she had come and the brahmin was astonished.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 53
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 53
अहो धन्यतमं तीर्थं ब्रह्महत्यानिवारणम् ॥ स्वयं ममज्ज तत्रासौ ब्राह्मणस्सेवकस्तथा ॥ ५३ ॥
aho dhanyatamaM tIrthaM brahmahatyAnivAraNam ॥ svayaM mamajja tatrAsau brAhmaNassevakastathA ॥ 53 ॥
Ah, blessed indeed is this holy centre that removes the sin of Brahmin-slaughter. The brahmin and the servant took their baths there.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 54
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 54
निमज्ज्य हि गतौ तौ च प्रशंसन्तौ नदी च ताम् ॥ मार्गे च मिलिता काचित्सुन्दरी भूषणान्विता ॥ ५४ ॥
nimajjya hi gatau tau ca prazaMsantau nadI ca tAm ॥ mArge ca militA kAcitsundarI bhUSaNAnvitA ॥ 54 ॥
After the holy dip they started on their journey praising the river. On the way they met a beautiful maiden fully bedecked in ornaments.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 55
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 55
तयोक्तं तं च भोः पांथ कुतो यासि सुविस्मितः ॥ सत्यं ब्रूहि च्छलं त्यक्त्वा विप्रवर्य ममाग्रतः ॥ ५५॥
tayoktaM taM ca bhoH pAMtha kuto yAsi suvismitaH ॥ satyaM brUhi cchalaM tyaktvA vipravarya mamAgrataH ॥ 55॥
She said:— “O brahmin-traveller where do you go in such bewilderment? Eschewing all deceit tell me the truth here.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 56
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 56
एवं वचस्तदा श्रुत्वा द्विजेनोक्तं यथातथम् ॥ पुनश्चायं द्विजस्तत्र स्त्रियोक्तः स्थीयतां त्वया ॥ ५६ ॥
evaM vacastadA zrutvA dvijenoktaM yathAtatham ॥ punazcAyaM dvijastatra striyoktaH sthIyatAM tvayA ॥ 56 ॥
On hearing these words, the brahmin narrated everything truthfully. The brahmin was again addressed by the women, “Stay here”.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 57
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 57
तयोक्तं च समाकर्ण्य स्थितस्य ब्राह्मणस्ततः॥ प्रत्युवाच विनीतात्मा कथ्यते किं वदेति च ॥ ५७॥
tayoktaM ca samAkarNya sthitasya brAhmaNastataH॥ pratyuvAca vinItAtmA kathyate kiM vadeti ca ॥ 57॥
On hearing her words, the brahmin stopped and replied humbly—“Speak out what you desire to say.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 58
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 58
सा चाह पुनरेवात्र त्वया दृष्टं स्थलं च यत् ॥ तत्राधुना क्षिपास्थीनि मातुः किं गम्यतेऽन्यतः ॥ ५८॥
sA cAha punarevAtra tvayA dRSTaM sthalaM ca yat ॥ tatrAdhunA kSipAsthIni mAtuH kiM gamyate'nyataH ॥ 58॥
She said again “In the holy spot that you have just seen, cast off the bones of your mother. Why shall you go elsewhere?
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 59
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 59
तव माता पान्थवर्य्य साक्षाद्दिव्यमयं वरम् ॥ देहं धृत्वा द्रुतं साक्षाच्छंभोर्यास्यति सद्गतिम् ॥५९ ॥
tava mAtA pAnthavaryya sAkSAddivyamayaM varam ॥ dehaM dhRtvA drutaM sAkSAcchaMbhoryAsyati sadgatim ॥59 ॥
O excellent traveller, your mother will assume a divine form and will immediately attain the good goal of Siva.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 60
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 60
वैशाखे चैव संप्राप्ते सप्तम्याश्च दिने शुभे ॥ सितेपक्षे सदा गंगा ह्यायाति द्विजसत्तम ॥ ६०॥
vaizAkhe caiva saMprApte saptamyAzca dine zubhe ॥ sitepakSe sadA gaMgA hyAyAti dvijasattama ॥ 60॥
O excellent brahmin, in the month of Vaiśākha on the auspicious seventh day in the bright half, Gaṅgā comes here always.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 61
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 61
अद्यैव सप्तमी या सा गंगारूपास्ति तत्र वै॥ इत्युक्त्वान्तर्दधे देवी सा गंगा मुनिसत्तमाः ॥ ६१ ॥
adyaiva saptamI yA sA gaMgArUpAsti tatra vai॥ ityuktvAntardadhe devI sA gaMgA munisattamAH ॥ 61 ॥
Today is that seventh day. The river is in the form of Gaṅgā there.” Saying so the lady vanished. O excellent sages, she was Gaṅgā herself.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 62
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 62
निवृत्तश्च द्विजः सोपि मात्रस्थ्यर्द्धं स्ववस्त्रतः ॥ क्षिपेद्यावत्तत्र तीर्थे तावच्चित्रमभूत्तदा ॥ ६२॥
nivRttazca dvijaH sopi mAtrasthyarddhaM svavastrataH ॥ kSipedyAvattatra tIrthe tAvaccitramabhUttadA ॥ 62॥
The brahmin returned. As soon as he cast off half the bones of his mother from his bundle into the holy river, a wanderful incident happened.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 63
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 63
दिव्यदेहत्वमापन्ना स्वमाता च व्यदृश्यत ॥ धन्योसि कृतकृत्योसि पवित्रं च कुलं त्वया ॥ ६३ ॥
divyadehatvamApannA svamAtA ca vyadRzyata ॥ dhanyosi kRtakRtyosi pavitraM ca kulaM tvayA ॥ 63 ॥
She appeared to be her mother who had assumed a divine body. You are blessed you have accomplished your purpose and your family is holy.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 64
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 64
धनं धान्यं तथा चायुर्वंशो वै वर्द्धतां तव ॥ इत्याशिषं मुहुर्दत्त्वा स्वपुत्राय दिवं गता ॥ ६४ ॥
dhanaM dhAnyaM tathA cAyurvaMzo vai varddhatAM tava ॥ ityAziSaM muhurdattvA svaputrAya divaM gatA ॥ 64 ॥
May you have wealth, grain, longevity and prosperity. Having thus repeatedly blessed her son she went to heaven
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 65
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 65
तत्र भुक्त्वा सुखं भूरि चिरकालं महोत्तमम् ॥ शंकरस्य प्रसादेन गता सा ह्युत्तमां गतिम् ॥ ६५ ॥
tatra bhuktvA sukhaM bhUri cirakAlaM mahottamam ॥ zaMkarasya prasAdena gatA sA hyuttamAM gatim ॥ 65 ॥
After enjoying excellent happiness there for a long time, she attained the excellent goal, thanks to the grace of Śiva.
Kotirudra-samhita - Chapter 6 - Verse 66
Shiva Purana (siva.sh) · Chapter 6 · Verse 66
ब्राह्मणश्च सुतस्तस्याः क्षिप्त्वास्थीनि पुनस्ततः ॥ प्रसन्नमानसोऽभूत्स शुद्धात्मा स्वगृहं गतः ॥ ६६ ॥
brAhmaNazca sutastasyAH kSiptvAsthIni punastataH ॥ prasannamAnaso'bhUtsa zuddhAtmA svagRhaM gataH ॥ 66 ॥
Her son, the brahmin, cast off the remaining bones too. He was much delighted in his mind. With contented soul he returned to his abode.