सूत उवाच ॥ कालंजरे गिरौ दिव्ये नीलकण्ठो महेश्वरः ॥ लिंगरूपस्सदा चैव भक्तानन्दप्रदः सदा ॥ १ ॥

sUta uvAca ॥ kAlaMjare girau divye nIlakaNTho mahezvaraH ॥ liMgarUpassadA caiva bhaktAnandapradaH sadA ॥ 1 ॥

महिमा तस्य दिव्योस्ति श्रुतिस्मृतिप्रकीतितः ॥ तीर्थं तदाख्यया तत्र स्नानात्पातकनाशकृत् ॥ २ ॥

mahimA tasya divyosti zrutismRtiprakItitaH ॥ tIrthaM tadAkhyayA tatra snAnAtpAtakanAzakRt ॥ 2 ॥

रेवातीरे यानि सन्ति शिवलिंगानि सुव्रताः ॥ सर्वसौख्यकराणीह तेषां संख्या न विद्यते ॥ ३॥

revAtIre yAni santi zivaliMgAni suvratAH ॥ sarvasaukhyakarANIha teSAM saMkhyA na vidyate ॥ 3॥

सा च रुद्रस्वरूपा हि दर्शनात्पापहारिका ॥ तस्यां स्थिताश्च ये केचित्पाषाणाः शिवरूपिणः ॥ ४ ॥

sA ca rudrasvarUpA hi darzanAtpApahArikA ॥ tasyAM sthitAzca ye kecitpASANAH zivarUpiNaH ॥ 4 ॥

तथापि च प्रवक्ष्यामि यथान्यानि मुनीश्वराः ॥ प्रधानशिवलिंगानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च ॥ ५॥

tathApi ca pravakSyAmi yathAnyAni munIzvarAH ॥ pradhAnazivaliMgAni bhuktimuktipradAni ca ॥ 5॥

आर्तेश्वरसुनामा हि वर्तते पापहारकः ॥ परमेश्वर इति ख्यातः सिंहेश्वर इति स्मृतः ॥ ६॥

ArtezvarasunAmA hi vartate pApahArakaH ॥ paramezvara iti khyAtaH siMhezvara iti smRtaH ॥ 6॥

शर्मेशश्च तथा चात्र कुमारेश्वर एव च ॥ पुण्डरीकेश्वरः ख्यातो मण्डपेश्वर एव च ॥ ७॥

zarmezazca tathA cAtra kumArezvara eva ca ॥ puNDarIkezvaraH khyAto maNDapezvara eva ca ॥ 7॥

तीक्ष्णेशनामा तत्रासीद्दर्शनात्पापहारकः ॥ धुंधुरेश्वरनामासीत्पापहा नर्मदातटे॥ ८॥

tIkSNezanAmA tatrAsIddarzanAtpApahArakaH ॥ dhuMdhurezvaranAmAsItpApahA narmadAtaTe॥ 8॥

शूलेश्वर इति ख्यातस्तथा कुंभेश्वरः स्मृतः ॥ कुबेरेश्वरनामापि तथा सोमेश्वरः स्मृतः ॥ ९ ॥

zUlezvara iti khyAtastathA kuMbhezvaraH smRtaH ॥ kuberezvaranAmApi tathA somezvaraH smRtaH ॥ 9 ॥

नीलकण्ठो मंगलेशो मंगलायतनो महान् ॥ महाकपीश्वरो देवः स्थापितो हि हनूमता॥ १०॥

nIlakaNTho maMgalezo maMgalAyatano mahAn ॥ mahAkapIzvaro devaH sthApito hi hanUmatA॥ 10॥

ततश्च नंदिको देवो हत्याकोटिनिवारकः ॥ सर्वकामार्थदश्चैव मोक्षदो हि प्रकीर्तित-॥ ११॥

tatazca naMdiko devo hatyAkoTinivArakaH ॥ sarvakAmArthadazcaiva mokSado hi prakIrtita-॥ 11॥

नन्दीकेशं च यश्चैव पूजयेत्परया मुदा ॥ नित्यं तस्याखिला सिद्धिर्भविष्यति न संशयः ॥ १२॥

nandIkezaM ca yazcaiva pUjayetparayA mudA ॥ nityaM tasyAkhilA siddhirbhaviSyati na saMzayaH ॥ 12॥

तत्र तीरे च यः स्नाति रेवायां मुनिसत्तमाः ॥ तस्य कामाश्च सिध्यन्ति सर्वं पापं विनश्यति ॥ १३॥

tatra tIre ca yaH snAti revAyAM munisattamAH ॥ tasya kAmAzca sidhyanti sarvaM pApaM vinazyati ॥ 13॥

ऋषय ऊचुः॥ एवं तस्य च माहात्म्यं कथं तत्र महामते ॥ नन्दिकेशस्य कृपया कथ्यतां च त्वयाधुना॥ १४॥

RSaya UcuH॥ evaM tasya ca mAhAtmyaM kathaM tatra mahAmate ॥ nandikezasya kRpayA kathyatAM ca tvayAdhunA॥ 14॥

सूत उवाच ॥ सम्यक्पृष्टं भवद्भिश्च कथयामि यथाश्रुतम्॥ शौनकाद्याश्च मुनयः सर्वे हि शृणुतादरात् ॥ १५॥

sUta uvAca ॥ samyakpRSTaM bhavadbhizca kathayAmi yathAzrutam॥ zaunakAdyAzca munayaH sarve hi zRNutAdarAt ॥ 15॥

पुरा युधिष्ठिरेणैव पृष्टश्च ऋषिसत्तमः ॥ यथोवाच तथा वच्मि भवत्स्नेहानुसारतः॥ १६॥

purA yudhiSThireNaiva pRSTazca RSisattamaH ॥ yathovAca tathA vacmi bhavatsnehAnusArataH॥ 16॥

रेवायाः पश्चिमे तीरे कर्णिकी नाम वै पुरी ॥ विराजते सुशोभाढ्या चतुर्वर्णसमाकुला ॥ १७ ॥

revAyAH pazcime tIre karNikI nAma vai purI ॥ virAjate suzobhADhyA caturvarNasamAkulA ॥ 17 ॥

तत्र द्विजवरः कश्चिदुत्तस्य? कुलसम्भवः ॥ काश्यां गतश्च पुत्राभ्यामर्पयित्वा स्वपत्निकाम्॥ १८॥

tatra dvijavaraH kazciduttasya? kulasambhavaH ॥ kAzyAM gatazca putrAbhyAmarpayitvA svapatnikAm॥ 18॥

तत्रैव स मृतो विप्रः पुत्राभ्यां च श्रुतन्तदा॥ तदीयं चैव तत्कृत्यं चक्राते पुत्रकावुभौ ॥ १९ ॥

tatraiva sa mRto vipraH putrAbhyAM ca zrutantadA॥ tadIyaM caiva tatkRtyaM cakrAte putrakAvubhau ॥ 19 ॥

पत्नी च पालयामास पुत्रौ पुत्रहितैषिणी ॥ पुत्रौ च वर्जयित्वा च विभक्तं वै धनं तया ॥ २० ॥

patnI ca pAlayAmAsa putrau putrahitaiSiNI ॥ putrau ca varjayitvA ca vibhaktaM vai dhanaM tayA ॥ 20 ॥

स्वीयं च रक्षितं किंचिद्धनं मरणहेतवे ॥ ततश्च द्विजपत्नी हि कियत्कालं मृता च सा ॥ २१ ॥

svIyaM ca rakSitaM kiMciddhanaM maraNahetave ॥ tatazca dvijapatnI hi kiyatkAlaM mRtA ca sA ॥ 21 ॥

कदाचित्क्रियमाणा सा विविधं पुण्यमाचरत् ॥ न मृता दैवयोगेन द्विजपत्नी च सा द्विजाः ॥ २२ ॥

kadAcitkriyamANA sA vividhaM puNyamAcarat ॥ na mRtA daivayogena dvijapatnI ca sA dvijAH ॥ 22 ॥

यदा प्राणान्न मुमुचे माता दैवात्तयोश्च सा ॥ तद्दृष्ट्वा जननीकष्टं पुत्रकावूचतुस्तदा ॥ २३ ॥

yadA prANAnna mumuce mAtA daivAttayozca sA ॥ taddRSTvA jananIkaSTaM putrakAvUcatustadA ॥ 23 ॥

पुत्रावूचतुः ॥ किं न्यूनं विद्यते मातः कष्टं यद्विद्यते महत् ॥ व्रियतां तदृतं प्रीत्या तदावां करवावहे ॥ २४ ॥

putrAvUcatuH ॥ kiM nyUnaM vidyate mAtaH kaSTaM yadvidyate mahat ॥ vriyatAM tadRtaM prItyA tadAvAM karavAvahe ॥ 24 ॥

सूत उवाच ॥ तच्छ्रुत्वोक्तं तया तत्र न्यूनं तु विद्यते बहु ॥ तदेव क्रियते चेद्वै सुखेन मरणं भवेत् ॥ २५ ॥

sUta uvAca ॥ tacchrutvoktaM tayA tatra nyUnaM tu vidyate bahu ॥ tadeva kriyate cedvai sukhena maraNaM bhavet ॥ 25 ॥

ज्येष्ठपुत्रश्च यस्तस्यास्तेनोक्तं कथ्यतान्त्वया ॥ करिष्यामि तदेतद्धि तया च कथितन्तदा ॥ २६ ॥

jyeSThaputrazca yastasyAstenoktaM kathyatAntvayA ॥ kariSyAmi tadetaddhi tayA ca kathitantadA ॥ 26 ॥

द्विजपत्न्युवाच ॥ शृणु पुत्र वचः प्रीत्या पुरासीन्मे मनः स्पृहा ॥ काश्यां गंतुं तथा नासीदिदानीं म्रियते पुनः ॥ २७॥

dvijapatnyuvAca ॥ zRNu putra vacaH prItyA purAsInme manaH spRhA ॥ kAzyAM gaMtuM tathA nAsIdidAnIM mriyate punaH ॥ 27॥

ममास्थीनि त्वया पुत्र क्षेपणीयान्यतन्द्रितम् ॥ गंगाजले शुभं तेद्य भविष्यति न संशयः ॥ २८ ॥

mamAsthIni tvayA putra kSepaNIyAnyatandritam ॥ gaMgAjale zubhaM tedya bhaviSyati na saMzayaH ॥ 28 ॥

॥ सूत उवाच ॥ इत्युक्ते च तया मात्रा स ज्येष्ठतनयोब्रवीत् ॥ मातरं मातृभक्तिस्तु सुव्रतां मरणोन्मुखीम् ॥ २९ ॥

॥ sUta uvAca ॥ ityukte ca tayA mAtrA sa jyeSThatanayobravIt ॥ mAtaraM mAtRbhaktistu suvratAM maraNonmukhIm ॥ 29 ॥

॥ पुत्र उवाच ॥ मातस्त्वया सुखेनैव प्राणास्त्याज्या न संशयः ॥ तव कार्यं पुरा कृत्वा पश्चात्कार्यं मदीयकम् ॥ ३०॥

॥ putra uvAca ॥ mAtastvayA sukhenaiva prANAstyAjyA na saMzayaH ॥ tava kAryaM purA kRtvA pazcAtkAryaM madIyakam ॥ 30॥

इति हस्ते जलं दत्त्वा यावत्पुत्रो गृहं गतः ॥ तावत्सा च मृता तत्र हरस्मरणतत्परा ॥ ३१ ॥

iti haste jalaM dattvA yAvatputro gRhaM gataH ॥ tAvatsA ca mRtA tatra harasmaraNatatparA ॥ 31 ॥

तस्याश्चैव तु यत्कृत्यं तत्सर्वं संविधाय सः ॥ मासिकं कर्म कृत्वा तु गमनाय प्रचक्रमे ॥ ३२ ॥

tasyAzcaiva tu yatkRtyaM tatsarvaM saMvidhAya saH ॥ mAsikaM karma kRtvA tu gamanAya pracakrame ॥ 32 ॥

द्वयोः श्रेष्ठतमो यो वै सुवादो नाम विश्रुतः ॥ तदस्थीनि समादाय निस्सृतस्तीर्थकाम्यया॥ ३३॥

dvayoH zreSThatamo yo vai suvAdo nAma vizrutaH ॥ tadasthIni samAdAya nissRtastIrthakAmyayA॥ 33॥

संगृह्य सेवकं कंचित्तेनैव सहितस्तदा ॥ आश्वास्य भार्य्यापुत्राँश्च मातुः प्रियचिकीर्षया ॥ ३४ ॥

saMgRhya sevakaM kaMcittenaiva sahitastadA ॥ AzvAsya bhAryyAputrA~zca mAtuH priyacikIrSayA ॥ 34 ॥

श्राद्धदानादिकं भोज्यं कृत्वा विधिमनुत्तमम् ॥ मंगलस्मरणं कृत्वा निर्जगाम गृहाद्द्विजः॥ ३५ ॥

zrAddhadAnAdikaM bhojyaM kRtvA vidhimanuttamam ॥ maMgalasmaraNaM kRtvA nirjagAma gRhAddvijaH॥ 35 ॥

तद्दिने योजनं गत्वा विंशति ग्रामके शुभे ॥ उवासास्तं गते भानौ गृहे विप्रस्य कस्यचित् ॥ ३६ ॥

taddine yojanaM gatvA viMzati grAmake zubhe ॥ uvAsAstaM gate bhAnau gRhe viprasya kasyacit ॥ 36 ॥

चक्रे सन्ध्यादिसत्कर्म स द्विजो विधिपूर्वकम् ॥ स्तवादि कृतवांस्तत्र शंभोरद्भुतकर्मणः ॥ ३७॥

cakre sandhyAdisatkarma sa dvijo vidhipUrvakam ॥ stavAdi kRtavAMstatra zaMbhoradbhutakarmaNaH ॥ 37॥

सेवकेन तदा युक्तो ब्राह्मणः संस्थितस्तदा ॥ यामिनी च गता तत्र मुहूर्तद्वयसंमिता ॥ ३८ ॥

sevakena tadA yukto brAhmaNaH saMsthitastadA ॥ yAminI ca gatA tatra muhUrtadvayasaMmitA ॥ 38 ॥

एतस्मिन्नंतरे तत्रैकमाश्चर्य्यमभूत्तदा ॥ शृणुतादरतस्तच्च मुनयो वो वदाम्यहम् ॥ ३९ ॥

etasminnaMtare tatraikamAzcaryyamabhUttadA ॥ zRNutAdaratastacca munayo vo vadAmyaham ॥ 39 ॥