॥ शौनक उवाच ॥ श्रुत्वा वेदान्तसारं तद्रहस्यम्परमाद्भुतम् ॥ किम्पृष्टवान्वामदेवो महेश्वरसुतं तदा ॥ १ ॥

॥ zaunaka uvAca ॥ zrutvA vedAntasAraM tadrahasyamparamAdbhutam ॥ kimpRSTavAnvAmadevo mahezvarasutaM tadA ॥ 1 ॥

धन्यो योगी वामदेवः शिवज्ञानरतस्सदा ॥ यत्स्सम्बन्धात्कथोत्पन्ना दिव्या परमपावनी ॥ २ ॥

dhanyo yogI vAmadevaH zivajJAnaratassadA ॥ yatssambandhAtkathotpannA divyA paramapAvanI ॥ 2 ॥

इति श्रुत्वा मुनीनान्तद्वचनम्प्रेमगर्भितम् ॥ सूतः प्राह प्रसन्नस्ताञ्छिवासक्तमना बुधः ॥ ३ ॥

iti zrutvA munInAntadvacanampremagarbhitam ॥ sUtaH prAha prasannastAJchivAsaktamanA budhaH ॥ 3 ॥

सूत उवाच ॥ धन्या यूयं महादेवभक्ता लोकोपकारकाः ॥ शृणुध्वम्मुनयस्सर्वे संवादं च तयोः पुनः ॥ ४ ॥

sUta uvAca ॥ dhanyA yUyaM mahAdevabhaktA lokopakArakAH ॥ zRNudhvammunayassarve saMvAdaM ca tayoH punaH ॥ 4 ॥

श्रुत्वा महेशतनयवचनं द्वैतनाशकम् ॥ अद्वैतज्ञानजनकं सन्तुष्टोऽभून्महान्मुनिः ॥ ५ ॥

zrutvA mahezatanayavacanaM dvaitanAzakam ॥ advaitajJAnajanakaM santuSTo'bhUnmahAnmuniH ॥ 5 ॥

नत्वा स्तुत्वा च विविधं कार्तिकेयं शिवात्मजम् ॥ पुनः पप्रच्छ तत्त्वं हि विनयेन महामुनिः ॥ ६ ॥

natvA stutvA ca vividhaM kArtikeyaM zivAtmajam ॥ punaH papraccha tattvaM hi vinayena mahAmuniH ॥ 6 ॥

वामदेव उवाच ॥ भगवन्सर्वतत्त्वज्ञ षण्मुखामृतवारिधे ॥ गुरुत्वं कथमेतेषां यतीनाम्भावितात्मनाम् ॥ ७ ॥

vAmadeva uvAca ॥ bhagavansarvatattvajJa SaNmukhAmRtavAridhe ॥ gurutvaM kathameteSAM yatInAmbhAvitAtmanAm ॥ 7 ॥

जीवानां भोगमोक्षादिसिद्धिस्सिध्यति यद्वशात् ॥ पारम्पर्य्यं विना नैषा मुपदेशाधिकारिता ॥ ८ ॥

jIvAnAM bhogamokSAdisiddhissidhyati yadvazAt ॥ pAramparyyaM vinA naiSA mupadezAdhikAritA ॥ 8 ॥

एवं च क्षौरकर्मांगं स्नानञ्च कथमीदृशम् ॥ इति विज्ञापय स्वामिन्संशयं छेत्तुमर्हसि ॥ ९ ॥

evaM ca kSaurakarmAMgaM snAnaJca kathamIdRzam ॥ iti vijJApaya svAminsaMzayaM chettumarhasi ॥ 9 ॥

इति श्रुत्वा कार्तिकेयो वामदेववचः स्मरन्॥ शिवं शिवां च मनसा व्याचष्टुमुपचक्रमे ॥ १०॥

iti zrutvA kArtikeyo vAmadevavacaH smaran॥ zivaM zivAM ca manasA vyAcaSTumupacakrame ॥ 10॥

श्रीसुब्रह्मण्य उवाच । योगपट्टम्प्रवक्ष्यामि गुरुत्वं येन जायते ॥ तव स्नेहाद्वामदेव महद्गोप्यं विमुक्तिदम्॥ ११ ॥

zrIsubrahmaNya uvAca । yogapaTTampravakSyAmi gurutvaM yena jAyate ॥ tava snehAdvAmadeva mahadgopyaM vimuktidam॥ 11 ॥

वैशाखे श्रावणेमासि तथाश्वयुजि कार्तिके ॥ मार्गशीर्षे च माघे वा शुक्लपक्षे शुभे दिने॥ १२ ॥

vaizAkhe zrAvaNemAsi tathAzvayuji kArtike ॥ mArgazIrSe ca mAghe vA zuklapakSe zubhe dine॥ 12 ॥

पंचम्यां पौर्णमास्यां वा कृतप्राभातिकक्रियः ॥ लब्धानुज्ञस्तु गुरुणा स्नात्वा नियतमानसः ॥ १३ ॥

paMcamyAM paurNamAsyAM vA kRtaprAbhAtikakriyaH ॥ labdhAnujJastu guruNA snAtvA niyatamAnasaH ॥ 13 ॥

पर्य्यंकशौचं कृत्वा तद्वाससांगं प्रमृज्य च ॥ द्विगुणं दोरमाबध्य वाससी परिधाय च ॥ १४ ॥

paryyaMkazaucaM kRtvA tadvAsasAMgaM pramRjya ca ॥ dviguNaM doramAbadhya vAsasI paridhAya ca ॥ 14 ॥

क्षालितांघ्रिर्द्विराचम्य भस्म सद्यादिम न्त्रतः ॥ धारयेद्धि समादाय समुद्धूलनमार्गतः ॥ १५ ॥

kSAlitAMghrirdvirAcamya bhasma sadyAdima ntrataH ॥ dhArayeddhi samAdAya samuddhUlanamArgataH ॥ 15 ॥

गृहीतहस्तो गुरुणा सानुकूलेन वै मुने ॥ सच्छिष्यः साञ्जलिस्स्वाभ्यां हस्ताभ्याम्प्राङ्मुखो यथा ॥ १६ ॥

gRhItahasto guruNA sAnukUlena vai mune ॥ sacchiSyaH sAJjalissvAbhyAM hastAbhyAmprAGmukho yathA ॥ 16 ॥

तथोपवेष्टितस्तिष्ठेन्मंडपे समलंकृते॥ गुर्वासनवरे शुद्धे चैलाजिनकुशोत्तरे॥ १७ ॥

tathopaveSTitastiSThenmaMDape samalaMkRte॥ gurvAsanavare zuddhe cailAjinakuzottare॥ 17 ॥

अथ देशिक आदाय शंखं साधारमस्त्रतः ॥ विशोध्य तस्य पुरतः स्थापयेत्सानुकूलतः ॥ १८ ॥

atha dezika AdAya zaMkhaM sAdhAramastrataH ॥ vizodhya tasya purataH sthApayetsAnukUlataH ॥ 18 ॥

साधारं शङ्खमपि च सम्पूज्य कुसुमादिभिः॥ निःक्षिपेद स्त्रवर्मभ्यां शोधितं तत्र सज्जलम् ॥ १९ ॥

sAdhAraM zaGkhamapi ca sampUjya kusumAdibhiH॥ niHkSipeda stravarmabhyAM zodhitaM tatra sajjalam ॥ 19 ॥

आपूर्य पूर्ववत्पूज्य षडंगोक्तक्रमेण च ॥ प्रणवेन पुनस्तद्वै सप्तधैवाभिमन्त्रयेत् ॥ २० ॥

ApUrya pUrvavatpUjya SaDaMgoktakrameNa ca ॥ praNavena punastadvai saptadhaivAbhimantrayet ॥ 20 ॥

अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्धूपदीपौ प्रदर्श्य च॥ संरक्षास्त्रेण तं शंखं वर्मणाथावगुण्ठयेत् ॥ २१ ॥

abhyarcya gandhapuSpAdyairdhUpadIpau pradarzya ca॥ saMrakSAstreNa taM zaMkhaM varmaNAthAvaguNThayet ॥ 21 ॥

धेनुशंखाख्यमुद्रे च दर्शयेदथ देशिकः॥ पुनस्स्वपुरतश्शंखं दक्षिणे देश उत्तमे ॥ २२ ॥

dhenuzaMkhAkhyamudre ca darzayedatha dezikaH॥ punassvapuratazzaMkhaM dakSiNe deza uttame ॥ 22 ॥

पूज्यार्घ्योक्तविधानेन सुन्दरम्मण्डलं शुभम् ॥ कुर्य्यात्सम्पूजयेत्तञ्च सुगन्धकुसुमा दिभिः ॥ २३ ॥

pUjyArghyoktavidhAnena sundarammaNDalaM zubham ॥ kuryyAtsampUjayettaJca sugandhakusumA dibhiH ॥ 23 ॥

साधारं शोधितं शुद्धं घटन्तन्तुपरिष्कृतम् ॥ धूपितं स्थापितं शुद्धवासितोदप्रपूरितम् ॥ २४ ॥

sAdhAraM zodhitaM zuddhaM ghaTantantupariSkRtam ॥ dhUpitaM sthApitaM zuddhavAsitodaprapUritam ॥ 24 ॥

पञ्चत्वक्पञ्चपत्रैश्च मृत्तिकाभिश्च पञ्चभिः॥ मिलितं च सुगन्धेन लेपयेत्तम्मुनीश्वर ॥ २५ ॥

paJcatvakpaJcapatraizca mRttikAbhizca paJcabhiH॥ militaM ca sugandhena lepayettammunIzvara ॥ 25 ॥

वस्त्राम्रदलदूर्वाग्रनारिकेलसुमैस्ततः॥ तं घटं वस्तुभिश्चान्यैस्संकुर्यात्समलंकृतम् ॥ २६ ॥

vastrAmradaladUrvAgranArikelasumaistataH॥ taM ghaTaM vastubhizcAnyaissaMkuryAtsamalaMkRtam ॥ 26 ॥

विन्यसेत्पञ्चरत्नानि घटे तत्र मुनीश्वर ॥ हिरण्यञ्चापि तेषां वाभावे भक्त्या प्रविन्यसेत् ॥ २७ ॥

vinyasetpaJcaratnAni ghaTe tatra munIzvara ॥ hiraNyaJcApi teSAM vAbhAve bhaktyA pravinyaset ॥ 27 ॥

नीलाख्यरत्नं च तथा रत्ने माणिक्यहेमनी ॥ प्रवालगोमेदके च पञ्चरत्नमिदं स्मृतम् ॥ २८ ॥

nIlAkhyaratnaM ca tathA ratne mANikyahemanI ॥ pravAlagomedake ca paJcaratnamidaM smRtam ॥ 28 ॥

नृम्लस्कमिति सम्प्रोच्य ग्लूमित्यन्ते ऽथ देशिकः ॥ सम्यग्विधानतः प्रीत्या सानुकूलः समर्चयेत् ॥ २९ ॥

nRmlaskamiti samprocya glUmityante 'tha dezikaH ॥ samyagvidhAnataH prItyA sAnukUlaH samarcayet ॥ 29 ॥

आधारशक्तिमारभ्य यजनोक्तविधानतः ॥ पञ्चावरणमार्गेण देवमावाह्य पूजयेत् ॥ ३० ॥

AdhArazaktimArabhya yajanoktavidhAnataH ॥ paJcAvaraNamArgeNa devamAvAhya pUjayet ॥ 30 ॥

निवेद्य पायसान्नञ्च तांबूलादि यथा पुरा ॥ नामाष्टकार्चनान्तं च कृत्वा तमभिमन्त्रयेत् ॥ ३१ ॥

nivedya pAyasAnnaJca tAMbUlAdi yathA purA ॥ nAmASTakArcanAntaM ca kRtvA tamabhimantrayet ॥ 31 ॥

प्रणवाष्टोत्तरशतं ब्रह्मभिः पञ्चभिः क्रमात् ॥ सद्यादीशान्तमप्यस्त्रं रक्षितं वर्मणा पुनः ॥ ३२ ॥

praNavASTottarazataM brahmabhiH paJcabhiH kramAt ॥ sadyAdIzAntamapyastraM rakSitaM varmaNA punaH ॥ 32 ॥

अवगुंठ्य प्रदर्श्याथ धूपदीपौ च भक्तितः ॥ धेनुयोन्याख्यमुद्रे च सम्यक्तत्र प्रदर्शयेत् ॥ २३ ॥

avaguMThya pradarzyAtha dhUpadIpau ca bhaktitaH ॥ dhenuyonyAkhyamudre ca samyaktatra pradarzayet ॥ 23 ॥

ततश्च देशिकस्तस्य दर्भैराच्छाद्य मस्तके ॥ मण्डलस्थेशदिग्भागे चतुरस्रं प्रकल्पयेत् ॥ ३४ ॥

tatazca dezikastasya darbhairAcchAdya mastake ॥ maNDalasthezadigbhAge caturasraM prakalpayet ॥ 34 ॥

तदुपर्य्यासनं रम्यं कल्पयित्वा विधानतः ॥ तत्र संस्थापयेच्छिष्यं शिशुं सानुकूलतः ॥ ३५ ॥

taduparyyAsanaM ramyaM kalpayitvA vidhAnataH ॥ tatra saMsthApayecchiSyaM zizuM sAnukUlataH ॥ 35 ॥

ततः कुम्भं समुत्थाय स्वस्तिवाचनपूर्वकम् ॥ अभिषिंचेद्गुरुः शिष्यं प्रादक्षिण्येन मस्तके ॥ ३६ ॥

tataH kumbhaM samutthAya svastivAcanapUrvakam ॥ abhiSiMcedguruH ziSyaM prAdakSiNyena mastake ॥ 36 ॥

प्रणवं पूर्वमुच्चार्य्य सप्तधा ब्रह्मभि स्ततः ॥ पञ्चभिश्चाभिषेकान्ते शंखोदेनाभिवेष्टयेत् ॥ ३७ ॥

praNavaM pUrvamuccAryya saptadhA brahmabhi stataH ॥ paJcabhizcAbhiSekAnte zaMkhodenAbhiveSTayet ॥ 37 ॥

चारुदीपं प्रदर्श्याथ वाससा परिमृज्य च ॥ नूतनं दोरकौपीनं वाससी परिधापयेत् ॥ ३८ ॥

cArudIpaM pradarzyAtha vAsasA parimRjya ca ॥ nUtanaM dorakaupInaM vAsasI paridhApayet ॥ 38 ॥

क्षालितांघ्रिर्द्विराचम्य धृतभस्मगुरुश्शिशुम् ॥ हस्ताभ्यामवलंब्याथ हस्तौ मंडपमध्यतः ॥ ३९ ॥

kSAlitAMghrirdvirAcamya dhRtabhasmaguruzzizum ॥ hastAbhyAmavalaMbyAtha hastau maMDapamadhyataH ॥ 39 ॥

तदंगेषु समालिप्य तद्भस्म विधिना गुरुः ॥ आसने संप्रवेश्याथ कल्पिते स्थापयेत्सुखम्॥ ४०॥

tadaMgeSu samAlipya tadbhasma vidhinA guruH ॥ Asane saMpravezyAtha kalpite sthApayetsukham॥ 40॥

पूर्वाभिमुखमात्मीयतत्त्वज्ञानाभिलाषिणम्॥ स्वसनस्थो गुरुर्ब्रूयादमलात्मा भवेति तम् ॥ ४१ ॥

pUrvAbhimukhamAtmIyatattvajJAnAbhilASiNam॥ svasanastho gururbrUyAdamalAtmA bhaveti tam ॥ 41 ॥

गुरुश्च परिपूर्णोऽस्मि शिव इत्यचलस्थितिः॥ समाधिमाचरेत्सम्यङ्मुहूर्त्तं गूढमानसः ॥ ४२ ॥

guruzca paripUrNo'smi ziva ityacalasthitiH॥ samAdhimAcaretsamyaGmuhUrttaM gUDhamAnasaH ॥ 42 ॥

पश्चादुन्मील्य नयने सानुकूलेन चेतसा ॥ सांजलिं संस्थितं शुद्धं पश्येच्छिष्यमनाकुलः ॥ ४३ ॥

pazcAdunmIlya nayane sAnukUlena cetasA ॥ sAMjaliM saMsthitaM zuddhaM pazyecchiSyamanAkulaH ॥ 43 ॥

स्वहस्तम्भसितालिप्तं विन्यस्य शिशुमस्तके ॥ दक्षश्रुतावुपदिशेद्धंसस्सोहमिति स्फुटम् ॥ ४४ ॥

svahastambhasitAliptaM vinyasya zizumastake ॥ dakSazrutAvupadizeddhaMsassohamiti sphuTam ॥ 44 ॥

तत्राद्याहंपदस्यार्थः शक्तयात्मा स शिवस्स्वयम् ॥ स एवाहं शिवोस्मीति स्वात्मानं संविभावय॥ ४५ ॥

tatrAdyAhaMpadasyArthaH zaktayAtmA sa zivassvayam ॥ sa evAhaM zivosmIti svAtmAnaM saMvibhAvaya॥ 45 ॥

य इत्यणोरर्थतत्त्वमुपदिश्य ततो वदेत्॥ अवांतराणां वाक्यानामर्थतात्पर्यमादरात् ॥ ४६ ॥

ya ityaNorarthatattvamupadizya tato vadet॥ avAMtarANAM vAkyAnAmarthatAtparyamAdarAt ॥ 46 ॥

वाक्यानि वच्मि ते ब्रह्मन्सावधानमतिश्शृणु ॥ तानि धारय चित्ते हि स ब्रूयादिति संस्फुटम् ॥ ४७ ॥

vAkyAni vacmi te brahmansAvadhAnamatizzRNu ॥ tAni dhAraya citte hi sa brUyAditi saMsphuTam ॥ 47 ॥