तन्मया सकलं प्राप्तं यास्यामि त्वं सुखी भव।।

tanmayā sakalaṃ prāptaṃ yāsyāmi tvaṃ sukhī bhava||

सुबाहो! तन्ममाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे।।

subāho! tanmamācakṣva paraṃ kautūhalaṃ hi me||

राज्यं देहीति निर्जित्य त्वयाहमभिचोदितः।।

rājyaṃ dehīti nirjitya tvayāhamabhicoditaḥ||

एतत्ते बलमानीतं तद्भुङ्क्ष्वस्वकुलोचितम।।

etatte balamānītaṃ tadbhuṅkṣvasvakulocitam||

कृतो मया भवांश्चैव कारितो ऽत्यन्तमुद्यमम।।

kṛto mayā bhavāṃścaiva kārito 'tyantamudyamam||

विमूढौ बोधवन्तौ च भ्रातरावग्रजौ मम।।

vimūḍhau bodhavantau ca bhrātarāvagrajau mama||

तथावबोधो विन्यस्तः कर्णयोरवनीपते।।

tathāvabodho vinyastaḥ karṇayoravanīpate||

प्राकाश्यं मनसो नीतास्ते मात्रा नास्य पार्थिव।।

prākāśyaṃ manaso nītāste mātrā nāsya pārthiva||

दुः खं भवति साधूनां ततास्माकं महीपते।।

duḥ khaṃ bhavati sādhūnāṃ tatāsmākaṃ mahīpate||

सम्बन्धिन्यस्य देहस्य बिभ्रति भ्रातृकल्पनाम।।

sambandhinyasya dehasya bibhrati bhrātṛkalpanām||

भविष्यतीत्यस्य भवानित्युद्योगाय संश्रितः।।

bhaviṣyatītyasya bhavānityudyogāya saṃśritaḥ||

समुद्भूतं कृतं कार्यं भद्रं ते ऽस्तु व्रजाम्यहम।।

samudbhūtaṃ kṛtaṃ kāryaṃ bhadraṃ te 'stu vrajāmyaham||

नान्यनारीसुतैर्यातं वर्त्म यात्विति पार्थिव।।

nānyanārīsutairyātaṃ vartma yātviti pārthiva||

कृतं तच्चापि निष्पन्नं प्रयास्ये सिद्धये पुनः।।

kṛtaṃ taccāpi niṣpannaṃ prayāsye siddhaye punaḥ||

यैर्नरेन्द्र! न तान मन्ये सेन्द्रिया विकला हि ते।।

yairnarendra! na tān manye sendriyā vikalā hi te||

धर्मार्थकाममोक्षेभ्यो वाच्यास्ते तत्र न त्वसौ।।

dharmārthakāmamokṣebhyo vācyāste tatra na tvasau||

स्वस्ति ते ऽस्तु गमिष्यामि ज्ञानभाग्भव सत्तम।।

svasti te 'stu gamiṣyāmi jñānabhāgbhava sattama||

ममोपकाराय कथं न करोषि स्वमानसम।।

mamopakārāya kathaṃ na karoṣi svamānasam||

तस्मात्तवत्संश्रयाद्युक्ता मया प्राप्ता समुन्नतिः।।

tasmāttavatsaṃśrayādyuktā mayā prāptā samunnatiḥ||

तत्र धर्मार्थकामास्ते सकला हीयते ऽपरः।।

tatra dharmārthakāmāste sakalā hīyate 'paraḥ||

श्रुत्वा च सम्यगालोच्य यतेथाः श्रेयसे नृप।।

śrutvā ca samyagālocya yatethāḥ śreyase nṛpa||

सम्यगालोच्य धर्मो हि धर्माभावे निराश्रयः।।

samyagālocya dharmo hi dharmābhāve nirāśrayaḥ||

बाह्यन्तर्गतमालोच्यमालोच्यापररात्रिषु।।

bāhyantargatamālocyamālocyāpararātriṣu||

व्यक्ताव्यक्तं त्वया ज्ञेयं ज्ञाता कश्चाहमित्युत।।

vyaktāvyaktaṃ tvayā jñeyaṃ jñātā kaścāhamityuta||

अनात्मन्यात्मविज्ञानमखे खमिति मूढता।।

anātmanyātmavijñānamakhe khamiti mūḍhatā||

मयेदमुच्यते सर्वं त्वया पृष्टो व्रजाम्यहम।।

mayedamucyate sarvaṃ tvayā pṛṣṭo vrajāmyaham||

काशिराजो ऽपि संपूज्य सो ऽलर्कं स्वपुरं ययौ।।

kāśirājo 'pi saṃpūjya so 'larkaṃ svapuraṃ yayau||

वनं जगाम सन्त्यक्तसर्वसङ्गः स्वसिद्धये।।

vanaṃ jagāma santyaktasarvasaṅgaḥ svasiddhaye||

प्राप्य योगर्धिमतुलां परं निर्वाणमाप्तवान।।

prāpya yogardhimatulāṃ paraṃ nirvāṇamāptavān||

पाशैर्गुणमयैर्बद्धं बध्यमानञ्च नित्यशः।।

pāśairguṇamayairbaddhaṃ badhyamānañca nityaśaḥ||

आकृष्यमाणं करणैर्दुःखार्तं भिन्नदर्शनम।।

ākṛṣyamāṇaṃ karaṇairduḥkhārtaṃ bhinnadarśanam||

आत्मानञ्च समुत्तीर्णं गाथामेतामगायत।।

ātmānañca samuttīrṇaṃ gāthāmetāmagāyata||

इति पश्चान्मया ज्ञातं योगान्नास्ति परं सुखम।।

iti paścānmayā jñātaṃ yogānnāsti paraṃ sukham||

प्राप्स्यसे येन तद ब्रह्म यत्र गत्वा न शोचसि।।

prāpsyase yena tad brahma yatra gatvā na śocasi||

कृतकृत्यस्य करणं ब्रह्मभावाय कल्पते।।

kṛtakṛtyasya karaṇaṃ brahmabhāvāya kalpate||

प्रयतिष्ये तथा मुक्तौ यथा यास्यामि निर्वृतिम।।

prayatiṣye tathā muktau yathā yāsyāmi nirvṛtim||

ब्रह्मन! जगाम मेधावी परित्यक्तपरिग्रहः।।

brahman! jagāma medhāvī parityaktaparigrahaḥ||

वानप्रस्थं समास्थाय चतुर्थाश्रममभ्यगात।।

vānaprasthaṃ samāsthāya caturthāśramamabhyagāt||

प्राप सिद्धिं परां प्राज्ञस्तत्कालोपात्तसंमतिः।।

prāpa siddhiṃ parāṃ prājñastatkālopāttasaṃmatiḥ||

सुविस्तरं यथावच्च किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि।।

suvistaraṃ yathāvacca kimanyacchrotumicchasi||