पालयामास धर्मात्मा स्वे स्वे कर्मण्यवस्थिताः।।

pālayāmāsa dharmātmā sve sve karmaṇyavasthitāḥ||

कुर्वन परां मुदं लेभे इयाज च महामखैः।।

kurvan parāṃ mudaṃ lebhe iyāja ca mahāmakhaiḥ||

धर्मात्मानो माहत्मानो विमार्गपरिपन्थिनः।।

dharmātmāno māhatmāno vimārgaparipanthinaḥ||

तयोश्चैवाविरोधेन बुभुजे विषयानपि।।

tayoścaivāvirodhena bubhuje viṣayānapi||

धर्मार्थकामसक्तस्य जग्मुरेकमहर्यथा।।

dharmārthakāmasaktasya jagmurekamaharyathā||

न चाप्यलमभूत्तस्य धर्मार्थोपार्जनं प्रति।।

na cāpyalamabhūttasya dharmārthopārjanaṃ prati||

सुबाहुर्नाम शुश्राव भ्राता तस्य वनेचरः।।

subāhurnāma śuśrāva bhrātā tasya vanecaraḥ||

तद्वैरिसंश्रयं तस्य श्रेयो ऽमन्यत भूपतेः।।

tadvairisaṃśrayaṃ tasya śreyo 'manyata bhūpateḥ||

स्वराज्यं प्राप्तुमागच्छद बहुशः शरणं कृती।।

svarājyaṃ prāptumāgacchad bahuśaḥ śaraṇaṃ kṛtī||

दूतञ्च प्रेषयामास राज्यमस्मै प्रदीयताम।।

dūtañca preṣayāmāsa rājyamasmai pradīyatām||

प्रत्युवाच च तं दूतमलर्कः काशिभूभृतः।।

pratyuvāca ca taṃ dūtamalarkaḥ kāśibhūbhṛtaḥ||

नाक्रान्त्या संप्रदास्यामि भयेनाल्पामपि क्षितिम।।

nākrāntyā saṃpradāsyāmi bhayenālpāmapi kṣitim||

न धर्मः क्षत्रियस्येति याञ्चा वीर्यधनो हि सः।।

na dharmaḥ kṣatriyasyeti yāñcā vīryadhano hi saḥ||

आक्रान्तुमभ्यगाद्राष्ट्रमलर्कस्य महीपतेः।।

ākrāntumabhyagādrāṣṭramalarkasya mahīpateḥ||

तेषामन्यतमैर्भृत्यैः समाक्रम्यानयद्वशम।।

teṣāmanyatamairbhṛtyaiḥ samākramyānayadvaśam||

तथा दुर्गानुपालांश्च चक्रे चाटविकान वशे।।

tathā durgānupālāṃśca cakre cāṭavikān vaśe||

साम्नैवान्यान वशं निन्ये निभृतास्तस्य ये ऽभवन।।

sāmnaivānyān vaśaṃ ninye nibhṛtāstasya ye 'bhavan||

कोषक्षयमवापोच्चैः पुरञ्चारुध्यतारिणा।।

koṣakṣayamavāpoccaiḥ purañcārudhyatāriṇā||

विषादमागात्परमं व्याकुलत्वञ्च चेतसः।।

viṣādamāgātparamaṃ vyākulatvañca cetasaḥ||

यदुद्दिश्य पुरा प्राह माता तस्य मदालसा।।

yaduddiśya purā prāha mātā tasya madālasā||

निष्कृष्य शासनं तस्माद्ददृशे प्रस्फुटाक्षरम।।

niṣkṛṣya śāsanaṃ tasmāddadṛśe prasphuṭākṣaram||

प्रकाशपुलकाङ्गो ऽसौ प्रहर्षोत्फुल्ललोचनः।।

prakāśapulakāṅgo 'sau praharṣotphullalocanaḥ||

स सदिभः सह कर्तव्यः सतां सङ्गो हि भेषजम।।

sa sadibhaḥ saha kartavyaḥ satāṃ saṅgo hi bheṣajam||

मुमुक्षां प्रति तत्कार्यं सैव तस्यापि भेषजम।।

mumukṣāṃ prati tatkāryaṃ saiva tasyāpi bheṣajam||

मुमुक्षयेति निश्चित्य सा च तत्सङ्गतो यतः।।

mumukṣayeti niścitya sā ca tatsaṅgato yataḥ||

दत्तात्रेयं महाभागमगच्छत परमार्तिमान।।

dattātreyaṃ mahābhāgamagacchat paramārtimān||

प्रणिपत्याभिसम्पूज्य यथान्यायमभाषत।।

praṇipatyābhisampūjya yathānyāyamabhāṣata||

दुः खापहारं कुरु मे दुः खार्तस्यातिकामिनः।।

duḥ khāpahāraṃ kuru me duḥ khārtasyātikāminaḥ||

सत्यं ब्रूहि किमर्थं ते दुः खं तत पृथिवीपते।।

satyaṃ brūhi kimarthaṃ te duḥ khaṃ tat pṛthivīpate||

त्रिविधस्यापि दुः खस्य स्थानमात्मानमेव च।।

trividhasyāpi duḥ khasya sthānamātmānameva ca||

आत्मानमात्मना धीरः प्रहस्येदमथाब्रावीत।।

ātmānamātmanā dhīraḥ prahasyedamathābrāvīt||

नाकाशं किन्तु शारीरं समेत्य सुखमिष्यते।।

nākāśaṃ kintu śārīraṃ sametya sukhamiṣyate||

यदि स्यान्म किन्न स्यादन्यस्थे ऽपि हि तन्मयि।।

yadi syānma kinna syādanyasthe 'pi hi tanmayi||

तथा च ममतात्यक्ते विशेषो नोपलभ्यते।।

tathā ca mamatātyakte viśeṣo nopalabhyate||

तथैव भूतसद्भावं शरीरं किं सुखासुखम।।

tathaiva bhūtasadbhāvaṃ śarīraṃ kiṃ sukhāsukham||

यतस्ततो न मे दुः खं सुखं वा नह्यहं मनः।।

yatastato na me duḥ khaṃ sukhaṃ vā nahyahaṃ manaḥ||

अन्तः करणजं दुः खं पारख्यं मम तत्कथम।।

antaḥ karaṇajaṃ duḥ khaṃ pārakhyaṃ mama tatkatham||

सुखानि दुः खानि च किं ममात्र।।

sukhāni duḥ khāni ca kiṃ mamātra||

तत्स्थः स चाहञ्च शरीरतो ऽन्यः।।

tatsthaḥ sa cāhañca śarīrato 'nyaḥ||

स्वल्पो ऽपि सम्बन्ध इहास्ति पुंसः।।

svalpo 'pi sambandha ihāsti puṃsaḥ||

नान्यस्य वा कस्यचिद्वा ममास्ति।।

nānyasya vā kasyacidvā mamāsti||

मल्ये च देहेषु शरीरभेदैः।।

malye ca deheṣu śarīrabhedaiḥ||