निष्कलो निर्मलो नित्यो निष्क्रियः परमेश्वरः। तन्नो वद महादेव विश्वरूपः कथं भवान।।

niṣkalo nirmalo nityo niṣkriyaḥ parameśvaraḥ| tanno vada mahādeva viśvarūpaḥ kathaṃ bhavān||

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं नारदाद्या महर्षयः। प्रणम्य वरदं विष्णुं पप्रच्छुः संशयान्विता।।

etacchrutvā tu vacanaṃ nāradādyā maharṣayaḥ| praṇamya varadaṃ viṣṇuṃ papracchuḥ saṃśayānvitā||

कथितो भवता सर्गो मुख्यादीनां जनार्दन। इदानीं संशयं चेममस्माकं छेत्तुमर्हसि।।

kathito bhavatā sargo mukhyādīnāṃ janārdana| idānīṃ saṃśayaṃ cemamasmākaṃ chettumarhasi||

नाहं विश्वो न विश्वं च मामृते विद्यते द्विजाः। मायानिमित्तमत्रास्ति सा चात्मानमपाश्रिता।।

nāhaṃ viśvo na viśvaṃ ca māmṛte vidyate dvijāḥ| māyānimittamatrāsti sā cātmānamapāśritā||

अनादिनिधना शक्तिर्मायाव्यक्तसमाश्रया। तन्निमित्तः प्रपञ्चो ऽयमव्यक्तादभवत खलु।।

anādinidhanā śaktirmāyāvyaktasamāśrayā| tannimittaḥ prapañco 'yamavyaktādabhavat khalu||

कथं स भगवानीशः पूर्वजो ऽपि पिनाकधृक। पुत्रत्वमगच्छंभुर्ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः।।

kathaṃ sa bhagavānīśaḥ pūrvajo 'pi pinākadhṛk| putratvamagacchaṃbhurbrahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ||

कथं च भगवाञ्जज्ञे ब्रह्मा लोकपितामहः। अण्डजो जगतामीशस्तन्नो वक्तुमिहार्हसि।।

kathaṃ ca bhagavāñjajñe brahmā lokapitāmahaḥ| aṇḍajo jagatāmīśastanno vaktumihārhasi||

अव्यक्तं कारणं प्राहुरानन्दं ज्योतिरक्षरम। अहमेव परं ब्रह्म मत्तो ह्यन्यन्न विद्यते।।

avyaktaṃ kāraṇaṃ prāhurānandaṃ jyotirakṣaram| ahameva paraṃ brahma matto hyanyanna vidyate||

तस्मान्मे विश्वरूपत्वं निश्चितं ब्रह्मवादिभिः। एकत्वे च पृथक्त्वे च प्रोक्तमेतन्निदर्शनम।।

tasmānme viśvarūpatvaṃ niścitaṃ brahmavādibhiḥ| ekatve ca pṛthaktve ca proktametannidarśanam||

शृणुध्वमृषयः सर्वे शङ्करस्यामितौजसः। पुत्रत्वं ब्रह्मणस्तस्य पद्मयोनित्वमेव च।।

śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve śaṅkarasyāmitaujasaḥ| putratvaṃ brahmaṇastasya padmayonitvameva ca||

अहं तत परमं ब्रह्म परमात्मा सनातनः। अकारणं द्विजाः प्रोक्तो न दोषो ह्यात्मनस्तथा।।

ahaṃ tat paramaṃ brahma paramātmā sanātanaḥ| akāraṇaṃ dvijāḥ prokto na doṣo hyātmanastathā||

अतीतकल्पावसाने तमोभूतं जगत त्रयम। आसीदेकार्णवं सर्वं न देवाद्या न चर्षयः।।

atītakalpāvasāne tamobhūtaṃ jagat trayam| āsīdekārṇavaṃ sarvaṃ na devādyā na carṣayaḥ||

तत्र नारायणो देवो निर्जने निरुपप्लवे। आश्रित्य शेषशयनं सुष्वाप पुरुषोत्तमः।।

tatra nārāyaṇo devo nirjane nirupaplave| āśritya śeṣaśayanaṃ suṣvāpa puruṣottamaḥ||

अनन्ता शक्तयो ऽव्यक्ते मायाद्याः संस्थिता ध्रुवाः। तस्मिन दिवि स्थितं नित्यमव्यक्तं भाति केवलम।।

anantā śaktayo 'vyakte māyādyāḥ saṃsthitā dhruvāḥ| tasmin divi sthitaṃ nityamavyaktaṃ bhāti kevalam||

याभिस्तल्लक्ष्यते भिन्नमभिन्नं तु स्वभावतः। एकया मम सायुज्यमनादिनिधनं ध्रुवम।।

yābhistallakṣyate bhinnamabhinnaṃ tu svabhāvataḥ| ekayā mama sāyujyamanādinidhanaṃ dhruvam||

सहस्त्रशीर्षा भूत्वा स सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात। सहस्त्रबाहुः सर्वज्ञश्चिन्त्यमानो मनीषिभिः।।

sahastraśīrṣā bhūtvā sa sahastrākṣaḥ sahastrapāt| sahastrabāhuḥ sarvajñaścintyamāno manīṣibhiḥ||

पीतवासा विशालाक्षो नीलजिमूतसन्निभः। महाविभूतिर्योगात्मा योगिनां हृदयालयः।।

pītavāsā viśālākṣo nīlajimūtasannibhaḥ| mahāvibhūtiryogātmā yogināṃ hṛdayālayaḥ||

पुंसो ऽभूदन्यया भूतिरन्यया तत्तिरोहितम। अनादिमध्यं तिष्ठन्तं युज्यते ऽविद्यया किल।।

puṃso 'bhūdanyayā bhūtiranyayā tattirohitam| anādimadhyaṃ tiṣṭhantaṃ yujyate 'vidyayā kila||

कदाचित तस्य सुप्तस्य लीलार्थं दिव्यमद्भुतम। त्रैलोक्यसारं विमलं नाभ्यां पङ्कजमुद्वभौ।।

kadācit tasya suptasya līlārthaṃ divyamadbhutam| trailokyasāraṃ vimalaṃ nābhyāṃ paṅkajamudvabhau||

तदेतत परमं व्यक्तं प्रभामण्डलमण्डितम। तदक्षरं परं ज्योतिस्तद विष्णोः परमं पदम।।

tadetat paramaṃ vyaktaṃ prabhāmaṇḍalamaṇḍitam| tadakṣaraṃ paraṃ jyotistad viṣṇoḥ paramaṃ padam||

तत्र सर्वमिदं प्रोतमोतं चैवाखिलं जगत। तदेव च जगत कृत्स्नं तद विज्ञाय विमुच्यते।।

tatra sarvamidaṃ protamotaṃ caivākhilaṃ jagat| tadeva ca jagat kṛtsnaṃ tad vijñāya vimucyate||

शतयोजनविस्तीर्णं तरुणादित्यसन्निभम। दिव्यगन्धमयं पुण्यं कर्णिकाकेसरान्वितम।।

śatayojanavistīrṇaṃ taruṇādityasannibham| divyagandhamayaṃ puṇyaṃ karṇikākesarānvitam||

तस्यैवं सुचिरं कालं वर्तमानस्य शार्ङ्गिणः। हिरण्यगर्भो भगवांस्तं देशमुपचक्रमे।।

tasyaivaṃ suciraṃ kālaṃ vartamānasya śārṅgiṇaḥ| hiraṇyagarbho bhagavāṃstaṃ deśamupacakrame||

यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह। आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान विभेति न कुतश्चन।।

yato vāco nivartante aprāpya manasā saha| ānandaṃ brahmaṇo vidvān vibheti na kutaścana||

मादित्यवर्णं तमसः परस्तात। नित्यानन्दी भवति ब्रह्मभूतः।।

mādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt| nityānandī bhavati brahmabhūtaḥ||

स तं करेण विश्वात्मा समुत्थाप्य सनातनम। प्रोवाच मधुरं वाक्यं मायया तस्य मोहितः।।

sa taṃ kareṇa viśvātmā samutthāpya sanātanam| provāca madhuraṃ vākyaṃ māyayā tasya mohitaḥ||

अस्मिन्नेकार्णवे घोरे निर्जने तमसावृते। एकाकी को भवाञ्छेते ब्रूहि मे पुरुषर्षभ।।

asminnekārṇave ghore nirjane tamasāvṛte| ekākī ko bhavāñchete brūhi me puruṣarṣabha||

यज्ज्योतिषां ज्योतिरेकं दिविस्थम। आत्मानन्दी भवति ब्रह्मभूतः।।

yajjyotiṣāṃ jyotirekaṃ divistham| ātmānandī bhavati brahmabhūtaḥ||

ब्रह्मानन्दममृतं विश्वधाम। यत्र गत्वा न निवर्तेत भूयः।।

brahmānandamamṛtaṃ viśvadhāma| yatra gatvā na nivarteta bhūyaḥ||

तस्य तद वचनं श्रुत्वा विहस्य गरुडध्वजः। उवाच देवं ब्रह्माणं मेघगम्भीरनिः स्वनः।।

tasya tad vacanaṃ śrutvā vihasya garuḍadhvajaḥ| uvāca devaṃ brahmāṇaṃ meghagambhīraniḥ svanaḥ||

यदर्चिषि प्रविभातीव तेजः। विभ्राजमानं विमलं व्योम धाम।।

yadarciṣi pravibhātīva tejaḥ| vibhrājamānaṃ vimalaṃ vyoma dhāma||

भो भो नारायणं देवं लोकानां प्रभवाप्ययम। महायोगेश्वरं मां त्वं जानीहि पुरुषोत्तमम।।

bho bho nārāyaṇaṃ devaṃ lokānāṃ prabhavāpyayam| mahāyogeśvaraṃ māṃ tvaṃ jānīhi puruṣottamam||

मयि पश्य जगत कृत्स्नं त्वां च लोकपितामहम। सपर्वतमहाद्वीपं समुद्रैः सप्तभिर्वृतम।।

mayi paśya jagat kṛtsnaṃ tvāṃ ca lokapitāmaham| saparvatamahādvīpaṃ samudraiḥ saptabhirvṛtam||

आत्मन्यात्मानमनुभूयानुभूय। ब्रह्मानन्दी भगवानीश एषः।।

ātmanyātmānamanubhūyānubhūya| brahmānandī bhagavānīśa eṣaḥ||

एवमाभाष्य विश्चात्मा प्रोवाच पुरुषं हरिः। जानन्नपि महायोगी को भवानिति वेधसम।।

evamābhāṣya viścātmā provāca puruṣaṃ hariḥ| jānannapi mahāyogī ko bhavāniti vedhasam||

सर्वव्यापी सर्वभूतान्तरात्मा। तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम।।

sarvavyāpī sarvabhūtāntarātmā| teṣāṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām||

ततः प्रहस्य भगवान ब्रह्मा वेदनिधिः प्रभुः। प्रत्युवाचाम्बुजाभाक्षं सस्मितं श्लक्ष्णया गिरा।।

tataḥ prahasya bhagavān brahmā vedanidhiḥ prabhuḥ| pratyuvācāmbujābhākṣaṃ sasmitaṃ ślakṣṇayā girā||

सर्वाननशिरोग्रीवः सर्वभूतगुहाशयः। सर्वव्यापी च भगवान न तस्मादन्यदिष्यते।।

sarvānanaśirogrīvaḥ sarvabhūtaguhāśayaḥ| sarvavyāpī ca bhagavān na tasmādanyadiṣyate||

अहं धाता विधाता च स्वयंभूः प्रपितामहः। मय्येव संस्थितं विश्वं ब्रह्माहं विश्वतोमुखः।।

ahaṃ dhātā vidhātā ca svayaṃbhūḥ prapitāmahaḥ| mayyeva saṃsthitaṃ viśvaṃ brahmāhaṃ viśvatomukhaḥ||

इत्येतदैश्वरं ज्ञानमुक्तं वो मुनिपुङ्गवाः। गोपनीयं विशेषेण योगिनामपि दुर्लभम।।

ityetadaiśvaraṃ jñānamuktaṃ vo munipuṅgavāḥ| gopanīyaṃ viśeṣeṇa yogināmapi durlabham||

श्रुत्वा वाचं स भगवान विष्णुः सत्यपराक्रमः। अनुज्ञाप्याथ योगेन प्रविष्टो ब्रह्मणस्तनुम।।

śrutvā vācaṃ sa bhagavān viṣṇuḥ satyaparākramaḥ| anujñāpyātha yogena praviṣṭo brahmaṇastanum||

त्रलोक्यमेतत सकलं सदेवासुरमानुषम। उदरे तस्य देवस्य दृष्ट्वा विस्मयमागतः।।

tralokyametat sakalaṃ sadevāsuramānuṣam| udare tasya devasya dṛṣṭvā vismayamāgataḥ||

तदास्य वक्त्रान्निष्क्रम्य पन्नगेन्द्रनिकेतनः। अजातशत्रुर्भगवान पितामहमथाब्रवीत।।

tadāsya vaktrānniṣkramya pannagendraniketanaḥ| ajātaśatrurbhagavān pitāmahamathābravīt||

भवानप्येवमेवाद्य शाश्वतं हि ममोहरम। प्रविश्य लोकान पश्यैतान विचित्रान पुरुषर्षभ।।

bhavānapyevamevādya śāśvataṃ hi mamoharam| praviśya lokān paśyaitān vicitrān puruṣarṣabha||

ततः प्रह्लादनीं वाणी श्रुत्वा तस्याभिनन्द्य च। श्रीपतेरुदरं भूयः प्रविवेश कुशध्वजः।।

tataḥ prahlādanīṃ vāṇī śrutvā tasyābhinandya ca| śrīpaterudaraṃ bhūyaḥ praviveśa kuśadhvajaḥ||

तानेव लोकान गर्भस्थानपश्यत सत्यविक्रमः। पर्यटित्वा तु देवस्य ददृशे ऽन्तं न वै हरेः।।

tāneva lokān garbhasthānapaśyat satyavikramaḥ| paryaṭitvā tu devasya dadṛśe 'ntaṃ na vai hareḥ||

ततो द्वाराणि सर्वाणि पिहितानि महात्मना। जनार्दनेन ब्रह्मासौ नाभ्यां द्वारमविन्दत।।

tato dvārāṇi sarvāṇi pihitāni mahātmanā| janārdanena brahmāsau nābhyāṃ dvāramavindata||

तत्र योगबलेनासौ प्रविश्य कनकाण्डजः। उज्जहारात्मनो रूपं पुष्कराच्चतुराननः।।

tatra yogabalenāsau praviśya kanakāṇḍajaḥ| ujjahārātmano rūpaṃ puṣkarāccaturānanaḥ||

विरराजारविन्दस्थः पद्मगर्भसमद्युतिः। ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवान जगद्योनिः पितामहः।।

virarājāravindasthaḥ padmagarbhasamadyutiḥ| brahmā svayaṃbhūrbhagavān jagadyoniḥ pitāmahaḥ||

समन्यमानो विश्वेशमात्मानं परमं पदम। प्रोवाच पुरुषं विष्णुं मेघगम्भीरया गिरा।।

samanyamāno viśveśamātmānaṃ paramaṃ padam| provāca puruṣaṃ viṣṇuṃ meghagambhīrayā girā||

किं कृतं भवतेदानीमात्मनो जयकाङ्क्षया। एको ऽहं प्रबलो नान्यो मां वै को ऽबिभविष्यति।।

kiṃ kṛtaṃ bhavatedānīmātmano jayakāṅkṣayā| eko 'haṃ prabalo nānyo māṃ vai ko 'bibhaviṣyati||

श्रुत्वा नारायणो वाक्यं ब्रह्मणो लोकतन्त्रिणः। सान्त्वपूर्वमिदं वाक्यं बभाषे मधुरं हरिः।।

śrutvā nārāyaṇo vākyaṃ brahmaṇo lokatantriṇaḥ| sāntvapūrvamidaṃ vākyaṃ babhāṣe madhuraṃ hariḥ||

भवान धाता विधाता च स्वयंभूः प्रपितामहः। न मात्सर्याभियोगेन द्वाराणि पिहितानि मे।।

bhavān dhātā vidhātā ca svayaṃbhūḥ prapitāmahaḥ| na mātsaryābhiyogena dvārāṇi pihitāni me||

किन्तु लीलार्थमेवैतन्न त्वां बाधितुमिच्छया। को हि बाधितुमन्विच्छेद देवदेवं पितामहम।।

kintu līlārthamevaitanna tvāṃ bādhitumicchayā| ko hi bādhitumanvicched devadevaṃ pitāmaham||

न ते ऽन्यथावगन्तव्यं मान्यो मे सर्वथा भवान। सर्वमन्वय कल्याणं यन्मयापहृतं तव।।

na te 'nyathāvagantavyaṃ mānyo me sarvathā bhavān| sarvamanvaya kalyāṇaṃ yanmayāpahṛtaṃ tava||

अस्माच्च कारणाद ब्रह्मन पुत्रो भवतु मे भवान। पद्मयोनिरिति ख्यातो मत्प्रियार्थं जगन्मय।।

asmācca kāraṇād brahman putro bhavatu me bhavān| padmayoniriti khyāto matpriyārthaṃ jaganmaya||

ततः स भगवान देवो वरं दत्त्वा किरीटिने। प्रहर्षमतुलं गत्वा पुनर्विष्णुमभाषत।।

tataḥ sa bhagavān devo varaṃ dattvā kirīṭine| praharṣamatulaṃ gatvā punarviṣṇumabhāṣata||

भवान सर्वात्मको ऽनन्तः सर्वेषां परमेश्वरः। सर्वभूतान्तरात्मा वै परं बह्म सनातनम।।

bhavān sarvātmako 'nantaḥ sarveṣāṃ parameśvaraḥ| sarvabhūtāntarātmā vai paraṃ bahma sanātanam||

अहं वै सर्वलोकानामात्मा लोकमहेश्वरः। मन्मयं सर्वमेवेदं ब्रह्माहं पुरुषः परः।।

ahaṃ vai sarvalokānāmātmā lokamaheśvaraḥ| manmayaṃ sarvamevedaṃ brahmāhaṃ puruṣaḥ paraḥ||

नावाभ्यां विद्यते ह्यन्यो लोकानां परमेश्वरः। एका मूर्तिर्द्विधा भिन्ना नारायणपितामहौ।।

nāvābhyāṃ vidyate hyanyo lokānāṃ parameśvaraḥ| ekā mūrtirdvidhā bhinnā nārāyaṇapitāmahau||

तेनैवमुक्तो ब्रह्माणं वासुदेवो ऽब्रवीदिदम। इयं प्रतिज्ञा भवतो विनाशाय भविष्यति।।

tenaivamukto brahmāṇaṃ vāsudevo 'bravīdidam| iyaṃ pratijñā bhavato vināśāya bhaviṣyati||

किं न पश्यसि योगेशं ब्रह्माधिपतिमव्ययम। प्रधानपुरुषेशानं वेदाहं परमेश्वरम।।

kiṃ na paśyasi yogeśaṃ brahmādhipatimavyayam| pradhānapuruṣeśānaṃ vedāhaṃ parameśvaram||

यं न पश्यन्ति योगीन्द्राः सांख्या अपि महेश्वरम। अनादिनिधनं ब्रह्म तमेव शरणं व्रज।।

yaṃ na paśyanti yogīndrāḥ sāṃkhyā api maheśvaram| anādinidhanaṃ brahma tameva śaraṇaṃ vraja||

ततः क्रुद्धो ऽम्बुजाभाक्षं ब्रह्मा प्रोवाच केशवम। भवान न नूनमात्मानं वेत्ति तत परमक्षरम।।

tataḥ kruddho 'mbujābhākṣaṃ brahmā provāca keśavam| bhavān na nūnamātmānaṃ vetti tat paramakṣaram||

ब्रह्माणं जगतामेकमात्मानं परमं पदम। नावाभ्यां विद्यते ह्यन्यो लोकानां परमेश्वरः।।

brahmāṇaṃ jagatāmekamātmānaṃ paramaṃ padam| nāvābhyāṃ vidyate hyanyo lokānāṃ parameśvaraḥ||

संत्यज्य निद्रां विपुलां स्वमात्मानं विलोकय। तस्य तत क्रोधजं वाक्यं श्रुत्वा विष्णुरभाषत।।

saṃtyajya nidrāṃ vipulāṃ svamātmānaṃ vilokaya| tasya tat krodhajaṃ vākyaṃ śrutvā viṣṇurabhāṣata||

मा मैवं वद कल्याण परिवादं महात्मनः। न मे ऽस्त्यविदितं ब्रह्मन नान्यथाहं वदामिते।।

mā maivaṃ vada kalyāṇa parivādaṃ mahātmanaḥ| na me 'styaviditaṃ brahman nānyathāhaṃ vadāmite||

किन्तु मोहयति ब्रह्मन भवन्तं पारमेश्वरी। मायाशेषविशेषाणां हेतुरात्मसमुद्भावा।।

kintu mohayati brahman bhavantaṃ pārameśvarī| māyāśeṣaviśeṣāṇāṃ heturātmasamudbhāvā||

एतावदुक्त्वा भगवान विष्णुस्तूष्णीं बभूव ह। ज्ञात्वा तत परमं तत्त्वं स्वमात्मानं महेश्वरम।।

etāvaduktvā bhagavān viṣṇustūṣṇīṃ babhūva ha| jñātvā tat paramaṃ tattvaṃ svamātmānaṃ maheśvaram||

कुतो ऽप्यपरिमेयात्मा भूतानां परमेश्वरः। प्रसादं ब्रह्मणे कर्तुं प्रादुरासीत ततो हरः।।

kuto 'pyaparimeyātmā bhūtānāṃ parameśvaraḥ| prasādaṃ brahmaṇe kartuṃ prādurāsīt tato haraḥ||

ललाटनयनो ऽनन्तो जटामण्डलमण्डितः। त्रिशूलपाणिर्भगवांस्तेजसां परमो निधिः।।

lalāṭanayano 'nanto jaṭāmaṇḍalamaṇḍitaḥ| triśūlapāṇirbhagavāṃstejasāṃ paramo nidhiḥ||

दिव्यां विशालां ग्रथितां ग्रहैः सार्केन्दुतारकैः। मालामत्यद्भुताकारां धारयन पादलम्बिनीम।।

divyāṃ viśālāṃ grathitāṃ grahaiḥ sārkendutārakaiḥ| mālāmatyadbhutākārāṃ dhārayan pādalambinīm||

तं दृष्ट्वा देवमीशानं ब्रह्मा लोकपितामहः। मोहितो माययात्यर्थं पीतवाससमब्वीत।।

taṃ dṛṣṭvā devamīśānaṃ brahmā lokapitāmahaḥ| mohito māyayātyarthaṃ pītavāsasamabvīt||

क एष पुरुषो ऽनन्तः शूलपाणिस्त्रिलोचनः। तेजोराशिरमेयात्मा समायाति जनार्दन।।

ka eṣa puruṣo 'nantaḥ śūlapāṇistrilocanaḥ| tejorāśirameyātmā samāyāti janārdana||

तस्य तद वचनं श्रुत्वा विष्णुर्दानवमर्दनः। अपश्यदीश्वरं देवं ज्वलन्तं विमले ऽम्भसि।।

tasya tad vacanaṃ śrutvā viṣṇurdānavamardanaḥ| apaśyadīśvaraṃ devaṃ jvalantaṃ vimale 'mbhasi||

ज्ञात्वा तत्परमं भावमैश्वरं ब्रह्मभावनम। प्रोवाचोत्थाय भगवान देवदेवं पितामहम।।

jñātvā tatparamaṃ bhāvamaiśvaraṃ brahmabhāvanam| provācotthāya bhagavān devadevaṃ pitāmaham||

अयं देवो महादेवः स्वयञ्ज्योतिः सनातनः। अनादिनिधनो ऽचिन्त्यो लोकानामीश्वरो महान।।

ayaṃ devo mahādevaḥ svayañjyotiḥ sanātanaḥ| anādinidhano 'cintyo lokānāmīśvaro mahān||

शङ्करः शंभुरीशानः सर्वात्मा परमेश्वरः। भूतानामधिपो योगी महेशो विमलः शिवः।।

śaṅkaraḥ śaṃbhurīśānaḥ sarvātmā parameśvaraḥ| bhūtānāmadhipo yogī maheśo vimalaḥ śivaḥ||

एष धाता विधाता च प्रधानपुरुषेश्वरः। यं प्रपश्यन्ति यतयो ब्रह्मभावेन भाविताः।।

eṣa dhātā vidhātā ca pradhānapuruṣeśvaraḥ| yaṃ prapaśyanti yatayo brahmabhāvena bhāvitāḥ||

सृजत्येष जगत कृत्स्नं पाति संहरते तथा। कालो भूत्वा महादेवः केवलो निष्कलः शिवः।।

sṛjatyeṣa jagat kṛtsnaṃ pāti saṃharate tathā| kālo bhūtvā mahādevaḥ kevalo niṣkalaḥ śivaḥ||

ब्रह्माणं विदधे पूर्वं भवन्तं यः सनातनः। वेदांश्च प्रददौ तुभ्यं सो ऽयमायाति शङ्करः।।

brahmāṇaṃ vidadhe pūrvaṃ bhavantaṃ yaḥ sanātanaḥ| vedāṃśca pradadau tubhyaṃ so 'yamāyāti śaṅkaraḥ||

अस्यैव चापरां मूर्ति विश्वयोनिं सनातनीम। वासुदेवाभिधानां मामवेहि प्रपितामह।।

asyaiva cāparāṃ mūrti viśvayoniṃ sanātanīm| vāsudevābhidhānāṃ māmavehi prapitāmaha||

किं न पश्यसि योगेशं ब्रह्माधिपतिमव्ययम। दिव्यं भवतु ते चक्षुर्येन द्रक्ष्यसि तत्परम।।

kiṃ na paśyasi yogeśaṃ brahmādhipatimavyayam| divyaṃ bhavatu te cakṣuryena drakṣyasi tatparam||

लब्ध्वा शैवं तदा चक्षुर्विष्णोर्लोकपितामहः। बुबुधे परमेशानं पुरतः समवस्थितम।।

labdhvā śaivaṃ tadā cakṣurviṣṇorlokapitāmahaḥ| bubudhe parameśānaṃ purataḥ samavasthitam||

स लब्ध्वा परमं ज्ञानमैश्वरं प्रपितामहः। प्रपेदे शरणं देवं तमेव पितरं शिवम।।

sa labdhvā paramaṃ jñānamaiśvaraṃ prapitāmahaḥ| prapede śaraṇaṃ devaṃ tameva pitaraṃ śivam||

ओङ्कारं समनुस्मृत्य संस्तभ्यात्मानमात्मना। अथर्वशिरसा देवं तुष्टाव च कृताञ्जलिः।।

oṅkāraṃ samanusmṛtya saṃstabhyātmānamātmanā| atharvaśirasā devaṃ tuṣṭāva ca kṛtāñjaliḥ||

संस्तुतस्तेन भगवान ब्रह्मणा परमेश्वरः। अवाप परमां प्रीतिं व्याजहार स्मयन्निव।।

saṃstutastena bhagavān brahmaṇā parameśvaraḥ| avāpa paramāṃ prītiṃ vyājahāra smayanniva||

मत्समस्त्वं न संदेहो मद्भक्तश्च यतो भवान। मयैवोत्पादितः पूर्वं लोकसृष्ट्यर्थमव्ययम।।

matsamastvaṃ na saṃdeho madbhaktaśca yato bhavān| mayaivotpāditaḥ pūrvaṃ lokasṛṣṭyarthamavyayam||

त्वमात्मा ह्यादिपुरुषो मम देहसमुद्भवः। वरं वरय विश्वात्मन वरदो ऽहं तवानघ।।

tvamātmā hyādipuruṣo mama dehasamudbhavaḥ| varaṃ varaya viśvātman varado 'haṃ tavānagha||

स देवदेववचनं निशम्य कमलोद्भवः। निरीक्ष्य विष्णुं पुरुषं प्रणम्याह वृषध्वजम।।

sa devadevavacanaṃ niśamya kamalodbhavaḥ| nirīkṣya viṣṇuṃ puruṣaṃ praṇamyāha vṛṣadhvajam||

भगवन भूतभव्येश महादेवाम्बिकापते। त्वामेव पुत्रमिच्छामि त्वया वा सदृशं सतम।।

bhagavan bhūtabhavyeśa mahādevāmbikāpate| tvāmeva putramicchāmi tvayā vā sadṛśaṃ satam||

मोहितो ऽस्मि महादेव मायया सूक्ष्मया त्वया। न जाने परमं भावं याथातथ्येन ते शिव।।

mohito 'smi mahādeva māyayā sūkṣmayā tvayā| na jāne paramaṃ bhāvaṃ yāthātathyena te śiva||

त्वमेव देव भक्तानां भ्राता माता पिता सुहृत। प्रसीद तव पादाब्जं नमामि शरणं गतः।।

tvameva deva bhaktānāṃ bhrātā mātā pitā suhṛt| prasīda tava pādābjaṃ namāmi śaraṇaṃ gataḥ||

स तस्य वचनं श्रुत्वा जगन्नाथो वृषध्वजः। व्याजहार तदा पुत्रं समालोक्य जनार्दनम।।

sa tasya vacanaṃ śrutvā jagannātho vṛṣadhvajaḥ| vyājahāra tadā putraṃ samālokya janārdanam||

यदर्थितं भगवता तत करिष्यामि पुत्रक। विज्ञानमैश्वरं दिव्यमुत्पत्स्यति तवानघ।।

yadarthitaṃ bhagavatā tat kariṣyāmi putraka| vijñānamaiśvaraṃ divyamutpatsyati tavānagha||

त्वमेव सर्वभूतानामादिकर्ता नियोजितः। तथा कुरुष्व देवेश मया लोकपितामह।।

tvameva sarvabhūtānāmādikartā niyojitaḥ| tathā kuruṣva deveśa mayā lokapitāmaha||

एष नारायणो ऽनन्तो ममैव परमा तनुः। भविष्यति तवेशानो योगक्षेमवहो हरिः।।

eṣa nārāyaṇo 'nanto mamaiva paramā tanuḥ| bhaviṣyati taveśāno yogakṣemavaho hariḥ||

एवं व्याहृत्य हस्ताभ्यां प्रीतात्मा परमेश्वरः। संस्पृश्य देवं ब्रह्माणं हरिं वचनमब्रवीत।।

evaṃ vyāhṛtya hastābhyāṃ prītātmā parameśvaraḥ| saṃspṛśya devaṃ brahmāṇaṃ hariṃ vacanamabravīt||

तृष्टो ऽस्मि सर्वथाहन्ते भक्त्या तव जगन्मय। वरं वृणीष्वं नह्यावां विभिन्नौ परमार्थतः।।

tṛṣṭo 'smi sarvathāhante bhaktyā tava jaganmaya| varaṃ vṛṇīṣvaṃ nahyāvāṃ vibhinnau paramārthataḥ||

श्रुत्वाथ देववचनं विष्णुर्विश्वजगन्मयः। प्राह प्रसन्नया वाचा समालोक्य चतुर्मुखम।।

śrutvātha devavacanaṃ viṣṇurviśvajaganmayaḥ| prāha prasannayā vācā samālokya caturmukham||

एष एव वरः श्लोघ्यो यदहं परमेश्वरम। पश्यामि परमात्मानं भक्तिर्भवतु मे त्वयि।।

eṣa eva varaḥ śloghyo yadahaṃ parameśvaram| paśyāmi paramātmānaṃ bhaktirbhavatu me tvayi||

तथेत्युक्त्वा महादेवः पुनर्विष्णुमभाषत। भवान सर्वस्य कार्यस्य कर्ताहऽमधिदैवतम।।

tathetyuktvā mahādevaḥ punarviṣṇumabhāṣata| bhavān sarvasya kāryasya kartāha'madhidaivatam||

मन्मयं त्वन्मयं चैव सर्वमेतन्न संशयः। भवान सोमस्त्वहं सूर्यो भवान रात्रिरहं दिनम।।

manmayaṃ tvanmayaṃ caiva sarvametanna saṃśayaḥ| bhavān somastvahaṃ sūryo bhavān rātrirahaṃ dinam||

भवान प्रकृतिरव्यक्तमहं पुरुष एव च। भवान ज्ञानमहं ज्ञाता भवान मायाहमीश्वरः।।

bhavān prakṛtiravyaktamahaṃ puruṣa eva ca| bhavān jñānamahaṃ jñātā bhavān māyāhamīśvaraḥ||

भवान विद्यात्मिका शक्तिः शक्तिमानहमीश्वरः। यो ऽहं सुनिष्कलो देवः सो ऽपि नारायणः परः।।

bhavān vidyātmikā śaktiḥ śaktimānahamīśvaraḥ| yo 'haṃ suniṣkalo devaḥ so 'pi nārāyaṇaḥ paraḥ||

एकीभावेन पश्यन्ति योगिनो ब्रह्मवादिनः। त्वामनाश्रित्य विश्वात्मन न योगी मामुपैष्यति। पालयैतज्जगत कृत्स्नं सदेवासुरमानुषम।।

ekībhāvena paśyanti yogino brahmavādinaḥ| tvāmanāśritya viśvātman na yogī māmupaiṣyati| pālayaitajjagat kṛtsnaṃ sadevāsuramānuṣam||

स्वमायया मोहितभूतभेदः। धामैकमव्यक्तमनन्तशक्तिः।।

svamāyayā mohitabhūtabhedaḥ| dhāmaikamavyaktamanantaśaktiḥ||