अस्मिन मन्वन्तरे पूर्वं वर्तमाने महान विभुः। द्वापरे प्रथमे व्यासो मनुः स्वायंभुवो मतः।।

asmin manvantare pūrvaṃ vartamāne mahān vibhuḥ| dvāpare prathame vyāso manuḥ svāyaṃbhuvo mataḥ||

बिभेद बहुधा वेदं नियोगाद ब्रह्मणः प्रभोः। द्वितीये द्वापरे चैव वेदव्यासः प्रजापतिः।।

bibheda bahudhā vedaṃ niyogād brahmaṇaḥ prabhoḥ| dvitīye dvāpare caiva vedavyāsaḥ prajāpatiḥ||

तृतीये चोशना व्यासश्चतुर्थे स्याद बृहस्पतिः। सविता पञ्चमे व्यासः षष्ठे मृत्युः प्रकीर्तितः।।

tṛtīye cośanā vyāsaścaturthe syād bṛhaspatiḥ| savitā pañcame vyāsaḥ ṣaṣṭhe mṛtyuḥ prakīrtitaḥ||

सप्तमे च तथैवेन्द्रो वसिष्ठश्चाष्टमे मतः। सारस्वतश्च नवमे त्रिधामा दशमे स्मृतः।।

saptame ca tathaivendro vasiṣṭhaścāṣṭame mataḥ| sārasvataśca navame tridhāmā daśame smṛtaḥ||

एकादशे तु त्रिवृषः शततेजास्ततः परः। त्रयोदशे तथा धर्मस्तरक्षुस्तु चतुर्दशे।।

ekādaśe tu trivṛṣaḥ śatatejāstataḥ paraḥ| trayodaśe tathā dharmastarakṣustu caturdaśe||

त्र्यारुणिर्वै पञ्चदशे षोडशे तु धनञ्जयः। कृतञ्जयः सप्तदशे ह्यष्टादशे ऋतञ्जयः।।

tryāruṇirvai pañcadaśe ṣoḍaśe tu dhanañjayaḥ| kṛtañjayaḥ saptadaśe hyaṣṭādaśe ṛtañjayaḥ||

ततो व्यासो भरद्वाजस्तस्मादूर्ध्वं तु गौतमः। राजश्रवाश्चैकविंशस्तस्माच्छुष्मायणः परः।।

tato vyāso bharadvājastasmādūrdhvaṃ tu gautamaḥ| rājaśravāścaikaviṃśastasmācchuṣmāyaṇaḥ paraḥ||

तृणबिन्दुस्त्रयोविंशे वाल्मीकिस्तत्परः स्मृतः। पञ्चविशे तथा शक्तिः षड्विंशे तु पराशरः।।

tṛṇabindustrayoviṃśe vālmīkistatparaḥ smṛtaḥ| pañcaviśe tathā śaktiḥ ṣaḍviṃśe tu parāśaraḥ||

सप्तविंशे तथा व्यासो जातूकर्णो महामुनिः। अष्टाविंशे पुनः प्राप्ते ह्यस्मिन वै द्वापरे द्विजाः। पराशरसुतो व्यासः कृष्णद्वैपायनो ऽभवत।।

saptaviṃśe tathā vyāso jātūkarṇo mahāmuniḥ| aṣṭāviṃśe punaḥ prāpte hyasmin vai dvāpare dvijāḥ| parāśarasuto vyāsaḥ kṛṣṇadvaipāyano 'bhavat||

स एव सर्ववेदानां पुराणानां प्रदर्शकः। पाराशर्यो महायोगी कृष्णद्वैपायनो हरिः।।

sa eva sarvavedānāṃ purāṇānāṃ pradarśakaḥ| pārāśaryo mahāyogī kṛṣṇadvaipāyano hariḥ||

आराध्य देवमीशानं दृष्ट्वा साम्बं त्रिलोचनम। तत्प्रसादादसौ व्यासं वेदानामकरोत प्रभुः।।

ārādhya devamīśānaṃ dṛṣṭvā sāmbaṃ trilocanam| tatprasādādasau vyāsaṃ vedānāmakarot prabhuḥ||

अथ शिष्यान प्रिजग्राह चतुरो वेदपारगान। जैमिनिं च सुमन्तुं च वैशम्पायनमेव च। पैलं तेषां चतुर्थं च पञ्चमं मां महामुनिः।।

atha śiṣyān prijagrāha caturo vedapāragān| jaiminiṃ ca sumantuṃ ca vaiśampāyanameva ca| pailaṃ teṣāṃ caturthaṃ ca pañcamaṃ māṃ mahāmuniḥ||

ऋग्वेदश्रावकं पैलं जग्राह स महामुनिः। यजुर्वेदप्रवक्तारं वैशम्पायनमेव च।।

ṛgvedaśrāvakaṃ pailaṃ jagrāha sa mahāmuniḥ| yajurvedapravaktāraṃ vaiśampāyanameva ca||

जैमिनिं सामवेदस्य श्रावकं सोन्वपद्यत। तथैवाथर्ववेदस्य सुमन्तुमृषिसत्तमम। इतिहासपुराणानि प्रवक्तुं मामयोजयत।।

jaiminiṃ sāmavedasya śrāvakaṃ sonvapadyata| tathaivātharvavedasya sumantumṛṣisattamam| itihāsapurāṇāni pravaktuṃ māmayojayat||

एक आसीद्यजुर्वेदस्तं चतुर्धा व्यकल्पयत। चातुर्हेत्रमभूद यस्मिंस्तेन यज्ञमथाकरोत।।

eka āsīdyajurvedastaṃ caturdhā vyakalpayat| cāturhetramabhūd yasmiṃstena yajñamathākarot||

आध्वर्यवं यजुर्भिः स्यादृग्भिर्हेत्रं द्विजोत्तमाः। औद्गात्रं सामभिश्चक्रे ब्रह्मत्वं चाप्यथर्वभिः।।

ādhvaryavaṃ yajurbhiḥ syādṛgbhirhetraṃ dvijottamāḥ| audgātraṃ sāmabhiścakre brahmatvaṃ cāpyatharvabhiḥ||

ततः स ऋच उद्धृत्य ऋग्वेदं कृतवान प्रभुः। यजूंषि च यजुर्वेदं सामवेदं च सामभिः।।

tataḥ sa ṛca uddhṛtya ṛgvedaṃ kṛtavān prabhuḥ| yajūṃṣi ca yajurvedaṃ sāmavedaṃ ca sāmabhiḥ||

एकविंशतिभेदेन ऋग्वेदं कृतवान पुरा। शाखानां तु शतेनैव यजुर्वेदमथाकरोत।।

ekaviṃśatibhedena ṛgvedaṃ kṛtavān purā| śākhānāṃ tu śatenaiva yajurvedamathākarot||

सामवेदं सहस्त्रेण शाखानां प्रबिभेद सः। अथर्वाणमथो वेदं बिभेद नवकेन तु।।

sāmavedaṃ sahastreṇa śākhānāṃ prabibheda saḥ| atharvāṇamatho vedaṃ bibheda navakena tu||

भेदैरष्टादशैर्व्यासः पुराणं कृतवान प्रभुः। सो ऽयमेकश्चतुष्पादो वेदः पूर्वं पुरातनात।।

bhedairaṣṭādaśairvyāsaḥ purāṇaṃ kṛtavān prabhuḥ| so 'yamekaścatuṣpādo vedaḥ pūrvaṃ purātanāt||

ओङ्कारो ब्रह्मणो जातः सर्वदोषविशोधनः। वेदवेद्यो हि भगवान वासुदेवः सनातनः।।

oṅkāro brahmaṇo jātaḥ sarvadoṣaviśodhanaḥ| vedavedyo hi bhagavān vāsudevaḥ sanātanaḥ||

स गीयते परो वेदे यो वेदैनं स वेदवित। एतत परतरं ब्रह्म ज्योतिरानन्दमुत्तमम।।

sa gīyate paro vede yo vedainaṃ sa vedavit| etat parataraṃ brahma jyotirānandamuttamam||

वेदवाक्योदितं तत्त्वं वासुदेवः परं पदम। वेदवेद्यमिमं वेत्ति वेदं वेदपरो मुनिः।।

vedavākyoditaṃ tattvaṃ vāsudevaḥ paraṃ padam| vedavedyamimaṃ vetti vedaṃ vedaparo muniḥ||

अवेदं परमं वेत्ति वेदनिष्ठः सदेश्वरः। स वेदवेद्यो भगवान वेदमूर्तिर्महेश्वरः। स एव वेदो वेद्यश्च तमेवाश्रित्य मुच्यते।।

avedaṃ paramaṃ vetti vedaniṣṭhaḥ sadeśvaraḥ| sa vedavedyo bhagavān vedamūrtirmaheśvaraḥ| sa eva vedo vedyaśca tamevāśritya mucyate||

इत्येदक्षरं वेद्यमोङ्कारं वेदमव्ययम। अवेदं च विजानाति पाराशर्यो महामुनिः।।

ityedakṣaraṃ vedyamoṅkāraṃ vedamavyayam| avedaṃ ca vijānāti pārāśaryo mahāmuniḥ||