अतः परं प्रवलक्ष्यामि प्रायश्चित्तविधिं शुभम। हिताय सर्वविप्राणां दोषाणामपनुत्तये।।

ataḥ paraṃ pravalakṣyāmi prāyaścittavidhiṃ śubham| hitāya sarvaviprāṇāṃ doṣāṇāmapanuttaye||

स शिष्यैः संवृतो धीमान गुरुर्द्वैपायनो मुनिः। जगाम विपुलं लिङ्गमोङ्कारं मुक्तिदायकम।।

sa śiṣyaiḥ saṃvṛto dhīmān gururdvaipāyano muniḥ| jagāma vipulaṃ liṅgamoṅkāraṃ muktidāyakam||

अकृत्वा विहितं कर्म कृत्वा निन्दितमेव च। दोषमाप्नोति पुरुषः प्रायश्चित्तं विशोधनम।।

akṛtvā vihitaṃ karma kṛtvā ninditameva ca| doṣamāpnoti puruṣaḥ prāyaścittaṃ viśodhanam||

तत्राभ्यर्च्य महादेवं शिष्यैः सह महामुनिः। प्रोवाच तस्य माहात्म्यं मुनीनां भावितात्मनाम।।

tatrābhyarcya mahādevaṃ śiṣyaiḥ saha mahāmuniḥ| provāca tasya māhātmyaṃ munīnāṃ bhāvitātmanām||

इदं तद विमलं लिङ्गमोङ्कारं नाम शोभनम। अस्य स्मरणमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः।।

idaṃ tad vimalaṃ liṅgamoṅkāraṃ nāma śobhanam| asya smaraṇamātreṇa mucyate sarvapātakaiḥ||

प्रायश्चित्तमकृत्वा तु न तिष्ठेद ब्राह्मणः क्वचित। यद ब्रूयुर्ब्राह्मणाः शान्ता विद्वांसस्तत्समाचरेत।।

prāyaścittamakṛtvā tu na tiṣṭhed brāhmaṇaḥ kvacit| yad brūyurbrāhmaṇāḥ śāntā vidvāṃsastatsamācaret||

एतत परतरं ज्ञानं पञ्चयतनमुत्तमम। सेवितं सूरिभिर्नित्यं वाराणस्यां विमोक्षदम।।

etat parataraṃ jñānaṃ pañcayatanamuttamam| sevitaṃ sūribhirnityaṃ vārāṇasyāṃ vimokṣadam||

वेदार्थवित्तमः शान्तो धर्मकामो ऽग्निमान द्विजः। स एव स्यात परो धर्मो यमेको ऽपि व्यवस्यति।।

vedārthavittamaḥ śānto dharmakāmo 'gnimān dvijaḥ| sa eva syāt paro dharmo yameko 'pi vyavasyati||

अनाहिताग्नयो विप्रास्त्रयो वेदार्थपारगाः। यद ब्रूयुर्धर्मकामास्ते तज्ज्ञेयं धर्मसाधनम।।

anāhitāgnayo viprāstrayo vedārthapāragāḥ| yad brūyurdharmakāmāste tajjñeyaṃ dharmasādhanam||

अत्र साक्षान्महादेवः पञ्चायतनविग्रहः। रमते भगवान रुद्रो जन्तूनामपवर्गदः।।

atra sākṣānmahādevaḥ pañcāyatanavigrahaḥ| ramate bhagavān rudro jantūnāmapavargadaḥ||

यत तत पाशुपतं ज्ञानं पञ्चार्थमिति शब्द्यते। तदेतद विमलं लिङ्गमोङ्कारे समवस्थितम।।

yat tat pāśupataṃ jñānaṃ pañcārthamiti śabdyate| tadetad vimalaṃ liṅgamoṅkāre samavasthitam||

अनेकधर्मशास्त्रज्ञा ऊहापोहविशारदाः। वेदाध्ययनसंपन्नाः सप्तैते परिकीर्तिताः।।

anekadharmaśāstrajñā ūhāpohaviśāradāḥ| vedādhyayanasaṃpannāḥ saptaite parikīrtitāḥ||

शान्त्यतीता तथा शान्तिर्विद्या चैव परा कला। प्रतिष्ठा च निवृत्तिश्च पञ्चार्थं लिङ्गमैश्वरम।।

śāntyatītā tathā śāntirvidyā caiva parā kalā| pratiṣṭhā ca nivṛttiśca pañcārthaṃ liṅgamaiśvaram||

मीमांसाज्ञानतत्त्वज्ञा वेदान्तकुशला द्विजाः। एकविंशतिसंख्याताः प्रयाश्चित्तं वदन्ति वै।।

mīmāṃsājñānatattvajñā vedāntakuśalā dvijāḥ| ekaviṃśatisaṃkhyātāḥ prayāścittaṃ vadanti vai||

ब्रह्महा मद्यपः स्तेनो गुरुतल्पग एव च। महापातकिनस्त्वेते यश्चैतैः सह संवसेत।।

brahmahā madyapaḥ steno gurutalpaga eva ca| mahāpātakinastvete yaścaitaiḥ saha saṃvaset||

पञ्चानामपि देवानां ब्रह्मादीनां सदाश्रयम। ओङ्कारबोधकं लिङ्गं पञ्चायतनमुच्यते।।

pañcānāmapi devānāṃ brahmādīnāṃ sadāśrayam| oṅkārabodhakaṃ liṅgaṃ pañcāyatanamucyate||

संस्मरेदैश्वरं लिङ्गं पञ्चायतनमव्ययम। देहान्ते तत्परं ज्योतिरानन्दं विशते बुधः।।

saṃsmaredaiśvaraṃ liṅgaṃ pañcāyatanamavyayam| dehānte tatparaṃ jyotirānandaṃ viśate budhaḥ||

संवत्सरं तु पतितैः संसर्गं कुरुते तु यः। यानशय्यासनैर्नित्यं जानन वै पतितो भवेत।।

saṃvatsaraṃ tu patitaiḥ saṃsargaṃ kurute tu yaḥ| yānaśayyāsanairnityaṃ jānan vai patito bhavet||

याजनं योनिसंबन्धं तथैवाध्यापनं द्विजः। कृत्वा सद्यः पतेज्ज्ञानात सह भोजनमेव च।।

yājanaṃ yonisaṃbandhaṃ tathaivādhyāpanaṃ dvijaḥ| kṛtvā sadyaḥ patejjñānāt saha bhojanameva ca||

अत्र देवर्षयः पूर्वं सिद्धा ब्रह्मर्षयस्तथा। उपास्य देवमीशानं प्राप्तवन्तः परं पदम।।

atra devarṣayaḥ pūrvaṃ siddhā brahmarṣayastathā| upāsya devamīśānaṃ prāptavantaḥ paraṃ padam||

मत्स्योदर्यास्तटे पुण्यं स्थानं गुह्यतमं शुभम। गोचर्ममात्रं विप्रेन्द्रा ओङ्कारेश्वरमुत्तमम।।

matsyodaryāstaṭe puṇyaṃ sthānaṃ guhyatamaṃ śubham| gocarmamātraṃ viprendrā oṅkāreśvaramuttamam||

अविज्ञायाथ यो मोहात कुर्यादध्यापनं द्विजः। संवत्सरेण पतति सहाध्ययनमेव च।।

avijñāyātha yo mohāt kuryādadhyāpanaṃ dvijaḥ| saṃvatsareṇa patati sahādhyayanameva ca||

कृत्तिवासेश्वरं लिङ्गः मध्यमेश्वरमुत्तमम। विश्वेश्वरं तथोङ्कारं कपर्देश्वरमेव च।।

kṛttivāseśvaraṃ liṅgaḥ madhyameśvaramuttamam| viśveśvaraṃ tathoṅkāraṃ kapardeśvarameva ca||

ब्रह्माहा द्वादशाब्दानि कुटिं कृत्वा वने वसेत। भैक्षमात्मविशुद्ध्यर्थं कृत्वा शवशिरोध्वजम।।

brahmāhā dvādaśābdāni kuṭiṃ kṛtvā vane vaset| bhaikṣamātmaviśuddhyarthaṃ kṛtvā śavaśirodhvajam||

ब्राह्मणावसथान सर्वान देवागाराणि वर्जयेत। विनिन्दन स्वयमात्मानं ब्राह्मणं तं च संस्मरन।।

brāhmaṇāvasathān sarvān devāgārāṇi varjayet| vinindan svayamātmānaṃ brāhmaṇaṃ taṃ ca saṃsmaran||

एतानि गुह्यलिङ्गानि वाराणस्यां द्विजोत्तमाः। न कश्चिदिह जानाति विना शंभोरनुग्रहात।।

etāni guhyaliṅgāni vārāṇasyāṃ dvijottamāḥ| na kaścidiha jānāti vinā śaṃbhoranugrahāt||

एवमुक्त्वा ययौ कृष्णः पाराशर्यो महामुनिः। कृत्तिवासेश्वरं लिङ्गं द्रष्टुं देवस्य शूलिनः।।

evamuktvā yayau kṛṣṇaḥ pārāśaryo mahāmuniḥ| kṛttivāseśvaraṃ liṅgaṃ draṣṭuṃ devasya śūlinaḥ||

असंकल्पितयोग्यानि सप्तागाराणि संविशेत। विधूमे शनकैर्नित्यं व्यङ्गारे भुक्तवज्जने।।

asaṃkalpitayogyāni saptāgārāṇi saṃviśet| vidhūme śanakairnityaṃ vyaṅgāre bhuktavajjane||

समभ्यर्च्य तथा शिष्यैर्माहात्म्यं कृत्तिवाससः। कथयामास शिष्येभ्यो भगवान ब्रह्मवित्तमः।।

samabhyarcya tathā śiṣyairmāhātmyaṃ kṛttivāsasaḥ| kathayāmāsa śiṣyebhyo bhagavān brahmavittamaḥ||

एककालं चरेद भैक्षं दोषं विख्यापयन नृणाम। वन्यमूलफलैर्वापि वर्तयेद धैर्यमाक्षितः।।

ekakālaṃ cared bhaikṣaṃ doṣaṃ vikhyāpayan nṛṇām| vanyamūlaphalairvāpi vartayed dhairyamākṣitaḥ||

कपालपाणिः खट्वाङ्गी ब्रह्मचर्यपरायणः। पूर्णे तु द्वादशे वर्षे ब्रह्महत्यां व्यपोहति।।

kapālapāṇiḥ khaṭvāṅgī brahmacaryaparāyaṇaḥ| pūrṇe tu dvādaśe varṣe brahmahatyāṃ vyapohati||

अस्मिन स्थाने पुरा दैत्यो हस्ती भूत्वा भवान्तिकम। ब्राह्मणान हन्तुमायातो ये ऽत्र नित्यमुपासते।।

asmin sthāne purā daityo hastī bhūtvā bhavāntikam| brāhmaṇān hantumāyāto ye 'tra nityamupāsate||

तेषां लिङ्गान्महादेवः प्रादुरासीत त्रिलोचनः। रक्षणार्थं द्विजश्रेष्ठा भक्तानां भक्तवत्सलः।।

teṣāṃ liṅgānmahādevaḥ prādurāsīt trilocanaḥ| rakṣaṇārthaṃ dvijaśreṣṭhā bhaktānāṃ bhaktavatsalaḥ||

अकामतः कृते पापे प्रायश्चित्तमिदं शुभम। कामतो मरणाच्छुद्धिर्ज्ञेया नान्येन केनचित।।

akāmataḥ kṛte pāpe prāyaścittamidaṃ śubham| kāmato maraṇācchuddhirjñeyā nānyena kenacit||

कुर्यादनशनं वाथ भृगोः पतनमेव वा। ज्वलन्तं वा विशेदग्निं जलं वा प्रविशेत स्वयम।।

kuryādanaśanaṃ vātha bhṛgoḥ patanameva vā| jvalantaṃ vā viśedagniṃ jalaṃ vā praviśet svayam||

हत्वा गजाकृतिं दैत्यं शूलेनावज्ञया हरः। वसस्तस्याकरोत कृत्तिं कृत्तिवासेश्वरस्ततः।।

hatvā gajākṛtiṃ daityaṃ śūlenāvajñayā haraḥ| vasastasyākarot kṛttiṃ kṛttivāseśvarastataḥ||

अत्र सिद्धिं परां प्राप्ता मुनयो मुनिपुङ्गवाः। तेनैव च शरीरेण प्राप्तास्तत परमं पदम।।

atra siddhiṃ parāṃ prāptā munayo munipuṅgavāḥ| tenaiva ca śarīreṇa prāptāstat paramaṃ padam||

ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा सम्यक प्राणान परित्यजेत। ब्रह्महत्यापनोदार्थमन्तरा वा मृतस्य तु।।

brāhmaṇārthe gavārthe vā samyak prāṇān parityajet| brahmahatyāpanodārthamantarā vā mṛtasya tu||

दीर्घामयान्वितं विप्रं कृत्वानामयमेव तु। दत्त्वा चान्नं स दुर्भिक्षे ब्रह्महत्यां व्यपोहति।।

dīrghāmayānvitaṃ vipraṃ kṛtvānāmayameva tu| dattvā cānnaṃ sa durbhikṣe brahmahatyāṃ vyapohati||

विद्या विद्येश्वरा रुद्राः शिवाये च प्रकीर्तिताः। कृत्तिवासेश्वरं लिङ्गं नित्यमावृत्य संस्थिताः।।

vidyā vidyeśvarā rudrāḥ śivāye ca prakīrtitāḥ| kṛttivāseśvaraṃ liṅgaṃ nityamāvṛtya saṃsthitāḥ||

ज्ञात्वा कलियुगं घोरमधर्मबहुलं जनाः। कृत्तिवासं न मुञ्चन्ति कृतार्थास्ते न संशयः।।

jñātvā kaliyugaṃ ghoramadharmabahulaṃ janāḥ| kṛttivāsaṃ na muñcanti kṛtārthāste na saṃśayaḥ||

अश्वमेधावभृथके स्नात्वा वा शुध्यते द्विजः। सर्वस्वं वा वेदविदे ब्राह्मणाय प्रदाय तु।।

aśvamedhāvabhṛthake snātvā vā śudhyate dvijaḥ| sarvasvaṃ vā vedavide brāhmaṇāya pradāya tu||

सरस्वत्यास्त्वरुणया संगमे लोकविश्रुते। शुध्येत त्रिषवणस्नानात त्रिरात्रोपोषितो द्विजः।।

sarasvatyāstvaruṇayā saṃgame lokaviśrute| śudhyet triṣavaṇasnānāt trirātropoṣito dvijaḥ||

जन्मान्तरसहस्त्रेण मोक्षो ऽन्यत्राप्यते न वा। एकेन जन्मना मोक्षः कृत्तिवासे तु लभ्यते।।

janmāntarasahastreṇa mokṣo 'nyatrāpyate na vā| ekena janmanā mokṣaḥ kṛttivāse tu labhyate||

आलयः सर्वसिद्धानामेतत स्थानं वदन्ति हि। गोपितं देवदेवेन महादेवेन शंभुना।।

ālayaḥ sarvasiddhānāmetat sthānaṃ vadanti hi| gopitaṃ devadevena mahādevena śaṃbhunā||

गत्वा रामेश्वरं पुण्यं स्नात्वा चैव महोदधौ। ब्रह्मचर्यादिभिर्युक्तो दृष्ट्वा रुद्रं विमुच्यते।।

gatvā rāmeśvaraṃ puṇyaṃ snātvā caiva mahodadhau| brahmacaryādibhiryukto dṛṣṭvā rudraṃ vimucyate||

युगे युगे ह्यत्र दान्ता ब्राह्मणा वेदपारागाः। उपासते महादेवं जपन्ति शतरुद्रियम।।

yuge yuge hyatra dāntā brāhmaṇā vedapārāgāḥ| upāsate mahādevaṃ japanti śatarudriyam||

कपालमोचनं नाम तीर्थं देवस्य शूलिनः। स्नात्वाभ्यर्च्य पितॄन भक्त्या ब्रह्महत्यां व्यपोहति।।

kapālamocanaṃ nāma tīrthaṃ devasya śūlinaḥ| snātvābhyarcya pitṝn bhaktyā brahmahatyāṃ vyapohati||

यत्र देवादिदेवेन भरवेणामितौजसा। कपालं स्थापितं पूर्वं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः।।

yatra devādidevena bharaveṇāmitaujasā| kapālaṃ sthāpitaṃ pūrvaṃ brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ||

स्तुवन्ति सततं देवं त्र्यम्बकं कृत्तिवाससम। ध्यायन्ति हृदये देवं स्थाणुं सर्वान्तरं शिवम।।

stuvanti satataṃ devaṃ tryambakaṃ kṛttivāsasam| dhyāyanti hṛdaye devaṃ sthāṇuṃ sarvāntaraṃ śivam||

ये वाराणस्यां निवसन्ति विप्राः। ये कृत्तिवासं शरणं प्रपन्नाः।।

ye vārāṇasyāṃ nivasanti viprāḥ| ye kṛttivāsaṃ śaraṇaṃ prapannāḥ||

समभ्यर्च्य महादेवं तत्र भैरवरूपिणम। तर्पपित्वा पितॄन स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया।।

samabhyarcya mahādevaṃ tatra bhairavarūpiṇam| tarpapitvā pitṝn snātvā mucyate brahmahatyayā||

सुदुर्लभं विप्रकुलेषु जन्म। ध्यायन्ति चित्ते यतयो महेशम।।

sudurlabhaṃ viprakuleṣu janma| dhyāyanti citte yatayo maheśam||

वाराणसीमध्यगता मुनिन्द्राः। स्तुवन्ति रुद्रं प्रणमन्ति शंभुम।।

vārāṇasīmadhyagatā munindrāḥ| stuvanti rudraṃ praṇamanti śaṃbhum||

स्थाणुं प्रपद्ये गिरिशं पुराणम। जाने महादेवमनेकरूपम।।

sthāṇuṃ prapadye giriśaṃ purāṇam| jāne mahādevamanekarūpam||