एवं वनाश्रमे स्थित्वा तृतीयं भागमायुषः। चतुर्थमायुषो भागं संन्यासेन नयेत क्रमात।।

evaṃ vanāśrame sthitvā tṛtīyaṃ bhāgamāyuṣaḥ| caturthamāyuṣo bhāgaṃ saṃnyāsena nayet kramāt||

तिष्ये मायामसूयां च वधं चैव तपस्विनाम। साधयन्ति नरा नित्यं तमसा व्याकुलीकृताः।।

tiṣye māyāmasūyāṃ ca vadhaṃ caiva tapasvinām| sādhayanti narā nityaṃ tamasā vyākulīkṛtāḥ||

अग्नीनात्मनी संस्थाप्य द्विजः प्रव्रजितो भवेत। योगाभ्यासरतः शान्तो ब्रह्मविद्यापरायणः।।

agnīnātmanī saṃsthāpya dvijaḥ pravrajito bhavet| yogābhyāsarataḥ śānto brahmavidyāparāyaṇaḥ||

कलौ प्रमारको रोगः सततं क्षुद भयं तथा। अनावृष्टिभयं घोरं देशानां च विपर्ययः।।

kalau pramārako rogaḥ satataṃ kṣud bhayaṃ tathā| anāvṛṣṭibhayaṃ ghoraṃ deśānāṃ ca viparyayaḥ||

अधार्मिका अनाचारा महाकोपाल्पचेतसः। अनृतं वदन्ति ते लुब्धास्तिष्ये जाताः सुदुः प्रजाः।।

adhārmikā anācārā mahākopālpacetasaḥ| anṛtaṃ vadanti te lubdhāstiṣye jātāḥ suduḥ prajāḥ||

यदा मनसि संजातं वैतृष्ण्यं सर्ववस्तुषु। तदा संन्यासमिच्छेच्च पतितः स्याद विपर्यये।।

yadā manasi saṃjātaṃ vaitṛṣṇyaṃ sarvavastuṣu| tadā saṃnyāsamicchecca patitaḥ syād viparyaye||

प्राजापत्यां निरूप्येष्टिमाग्नेयीमथवा पुनः। दान्तः पक्वकषायो ऽसौ ब्रह्माश्रममुपाश्रयेत।।

prājāpatyāṃ nirūpyeṣṭimāgneyīmathavā punaḥ| dāntaḥ pakvakaṣāyo 'sau brahmāśramamupāśrayet||

दुरिष्टैर्दुरधीतैश्च दुराचारैर्दुरागमैः। विप्राणां कर्मदोषैश्च प्रजानां जायते भयम।।

duriṣṭairduradhītaiśca durācārairdurāgamaiḥ| viprāṇāṃ karmadoṣaiśca prajānāṃ jāyate bhayam||

नाधीयते कलौ वेदान न यजन्ति द्विजातयः। यजन्त्यन्यायतो वेदान पठन्ते चाल्पबुद्धयः।।

nādhīyate kalau vedān na yajanti dvijātayaḥ| yajantyanyāyato vedān paṭhante cālpabuddhayaḥ||

ज्ञानसंन्यासिनः केचिद वेदसंन्यासिनः परे। कर्मसंन्यासिनस्त्वन्ये त्रिविधाः परिकीर्तिताः।।

jñānasaṃnyāsinaḥ kecid vedasaṃnyāsinaḥ pare| karmasaṃnyāsinastvanye trividhāḥ parikīrtitāḥ||

यः सर्वसङ्गनिर्मुक्तो निर्द्वन्द्वश्चैव निर्भयः। प्रोच्यते ज्ञानसंन्यासी स्वात्मन्येव व्यवस्थितः।।

yaḥ sarvasaṅganirmukto nirdvandvaścaiva nirbhayaḥ| procyate jñānasaṃnyāsī svātmanyeva vyavasthitaḥ||

शूद्राणां मन्त्रयौनैश्च संबन्धो ब्राह्मणैः सह। भविष्यति कलौ तस्मिञ शयनासनभोजनैः।।

śūdrāṇāṃ mantrayaunaiśca saṃbandho brāhmaṇaiḥ saha| bhaviṣyati kalau tasmiñ śayanāsanabhojanaiḥ||

राजानः सूद्रभूयिष्ठा ब्राह्मणान बाधयन्ति च। भ्रूणहत्या वीरहत्या प्रजायेते नरेश्वर।।

rājānaḥ sūdrabhūyiṣṭhā brāhmaṇān bādhayanti ca| bhrūṇahatyā vīrahatyā prajāyete nareśvara||

वेदमेवाभ्यसेन्नित्यं निराशी निष्परिग्रहः। प्रोच्यते वेदसंन्यासी मुमुक्षुर्विजितेन्द्रियः।।

vedamevābhyasennityaṃ nirāśī niṣparigrahaḥ| procyate vedasaṃnyāsī mumukṣurvijitendriyaḥ||

यस्त्वग्नीनात्मसात्कृत्वा ब्रह्मार्पणपरो द्विजः। ज्ञेयः स कर्मसंन्यासी महायज्ञपरायणः।।

yastvagnīnātmasātkṛtvā brahmārpaṇaparo dvijaḥ| jñeyaḥ sa karmasaṃnyāsī mahāyajñaparāyaṇaḥ||

स्नानं होमं जपं दानं देवतानां तथारऽचनम। अन्यानि चैव कर्माणि न कुर्वन्ति द्विजातयः।।

snānaṃ homaṃ japaṃ dānaṃ devatānāṃ tathār'canam| anyāni caiva karmāṇi na kurvanti dvijātayaḥ||

विनिन्दन्ति महादेवं ब्राह्मणान पुरुषोत्तमम। आम्नायधर्मशास्त्राणि पुराणानि कलौ युगे।।

vinindanti mahādevaṃ brāhmaṇān puruṣottamam| āmnāyadharmaśāstrāṇi purāṇāni kalau yuge||

त्रयाणामपि चैतेषां ज्ञानी त्वभ्यधिको मतः। न तस्य विद्यते कार्यं न लिङ्गं वा विपश्चितः।।

trayāṇāmapi caiteṣāṃ jñānī tvabhyadhiko mataḥ| na tasya vidyate kāryaṃ na liṅgaṃ vā vipaścitaḥ||

कुर्वन्त्यवेददृष्टानि कर्माणि विविधानि तु। स्वधर्मे ऽभिरुचिर्नैव ब्राह्मणानां प्रिजायते।।

kurvantyavedadṛṣṭāni karmāṇi vividhāni tu| svadharme 'bhirucirnaiva brāhmaṇānāṃ prijāyate||

निर्ममो निर्भयः शान्तो निर्द्वन्द्वः पर्णभोजनः। जीर्णकौपीनवासाः स्यान्नग्नो वा ध्यानतत्परः।।

nirmamo nirbhayaḥ śānto nirdvandvaḥ parṇabhojanaḥ| jīrṇakaupīnavāsāḥ syānnagno vā dhyānatatparaḥ||

कुशीलचर्याः पाषण्डैर्वृथारूपैः समावृताः। बहुयाचनको लोको भविष्यति परस्परम।।

kuśīlacaryāḥ pāṣaṇḍairvṛthārūpaiḥ samāvṛtāḥ| bahuyācanako loko bhaviṣyati parasparam||

ब्रह्मचारी मिताहारो ग्रामादन्नं समाहरेत। अध्यात्ममतिरासीत निरपेक्षो निरामिषः।।

brahmacārī mitāhāro grāmādannaṃ samāharet| adhyātmamatirāsīta nirapekṣo nirāmiṣaḥ||

अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः। प्रमदाः केशशूलिन्यो भविष्यन्ति कलौ युगे।।

aṭṭaśūlā janapadāḥ śivaśūlāścatuṣpathāḥ| pramadāḥ keśaśūlinyo bhaviṣyanti kalau yuge||

आत्मनैव सहायेन सुखार्थं विचरेदिह। नाभिनन्देत मरणं नाभिनन्देत जीवितम।।

ātmanaiva sahāyena sukhārthaṃ vicarediha| nābhinandeta maraṇaṃ nābhinandeta jīvitam||

शुक्लदन्ताजिनाख्याश्च मुण्डाः काषायवाससः। शूद्रा धर्मं चरिष्यन्ति युगान्ते समुपस्थिते।।

śukladantājinākhyāśca muṇḍāḥ kāṣāyavāsasaḥ| śūdrā dharmaṃ cariṣyanti yugānte samupasthite||

कालमेव प्रतीक्षेत निदेशं भृतको यथा। नाध्येतव्यं न वक्तव्यं श्रोतव्यं न कदाचन। एवं ज्ञात्वा परो योगी ब्रह्मभूयाय कल्पते।।

kālameva pratīkṣeta nideśaṃ bhṛtako yathā| nādhyetavyaṃ na vaktavyaṃ śrotavyaṃ na kadācana| evaṃ jñātvā paro yogī brahmabhūyāya kalpate||

शस्यचौरा भविष्यन्ति तथा चैलाभिमर्षिणः। चौराश्चौरस्य हर्तारो हर्तुर्हर्ता तथापरः।।

śasyacaurā bhaviṣyanti tathā cailābhimarṣiṇaḥ| caurāścaurasya hartāro harturhartā tathāparaḥ||

एकवासाथवा विद्वान कौपीनाच्छादनस्तथा। मुण्डी शिखी वाथ भवेत त्रिदण्डी निष्परिग्रहः। काषायवासाः सततं ध्यानयोगपरायणः।।

ekavāsāthavā vidvān kaupīnācchādanastathā| muṇḍī śikhī vātha bhavet tridaṇḍī niṣparigrahaḥ| kāṣāyavāsāḥ satataṃ dhyānayogaparāyaṇaḥ||

ग्रामान्ते वृक्षमूले वा वसेद देवालये ऽपि वा। समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः। भैक्ष्येण वर्तयेन्नित्यं नैकान्नादी भवेत क्वचित।।

grāmānte vṛkṣamūle vā vased devālaye 'pi vā| samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥ| bhaikṣyeṇa vartayennityaṃ naikānnādī bhavet kvacit||

दुः खप्रचुरताल्पायुर्देहोत्सादः सरोगता। अधर्माभिनिवेशित्वात तमोवृत्तं कलौ स्मृतम।।

duḥ khapracuratālpāyurdehotsādaḥ sarogatā| adharmābhiniveśitvāt tamovṛttaṃ kalau smṛtam||

काषायिणो ऽथ निर्ग्रन्थास्तथा कापालिकाश्च ये। वेदविक्रयिणश्चान्ये तीर्थविक्रयिणः परे।।

kāṣāyiṇo 'tha nirgranthāstathā kāpālikāśca ye| vedavikrayiṇaścānye tīrthavikrayiṇaḥ pare||

यस्तु मोहेन वालस्यादेकान्नादी भवेद यतिः। न तस्य निष्कृतिः काचिद धर्मशास्त्रेषु कथ्यते।।

yastu mohena vālasyādekānnādī bhaved yatiḥ| na tasya niṣkṛtiḥ kācid dharmaśāstreṣu kathyate||

रागद्वेषविमुक्तात्मा समलोष्टाश्मकाञ्चनः। प्राणिहंसानिवृत्तश्च मौनी स्यात सर्वनिस्पृहः।।

rāgadveṣavimuktātmā samaloṣṭāśmakāñcanaḥ| prāṇihaṃsānivṛttaśca maunī syāt sarvanispṛhaḥ||

आसनस्थान द्विजान दृष्ट्वा न चलन्त्यल्पबुद्धयः। ताडयन्ति द्विजेन्द्रांश्च शूद्रा राजोपजीविनः।।

āsanasthān dvijān dṛṣṭvā na calantyalpabuddhayaḥ| tāḍayanti dvijendrāṃśca śūdrā rājopajīvinaḥ||

उच्चासनस्थाः शूद्रास्तु द्विजमध्ये परन्तप। ज्ञात्वा न हिंसते राजा कलौ कालबलेन तु।।

uccāsanasthāḥ śūdrāstu dvijamadhye parantapa| jñātvā na hiṃsate rājā kalau kālabalena tu||

दृष्टिपूतं न्यसेत पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत। सत्यपूतां वदेद वाणीं मनः पूतं समाचरेत।।

dṛṣṭipūtaṃ nyaset pādaṃ vastrapūtaṃ jalaṃ pibet| satyapūtāṃ vaded vāṇīṃ manaḥ pūtaṃ samācaret||

नैकत्र निवसेद देशे वर्षाभ्यो ऽन्यत्र भिक्षुकः। स्नानशौचरतो नित्यं कमण्डलुकरः शुचिः।।

naikatra nivased deśe varṣābhyo 'nyatra bhikṣukaḥ| snānaśaucarato nityaṃ kamaṇḍalukaraḥ śuciḥ||

पुष्पैश्च हसितैश्चैव तथान्यैर्मङ्गलैर्द्विजाः। शूद्रानभ्यर्चयन्त्यल्पश्रुतभग्यबलान्विताः।।

puṣpaiśca hasitaiścaiva tathānyairmaṅgalairdvijāḥ| śūdrānabhyarcayantyalpaśrutabhagyabalānvitāḥ||

ब्रह्मचर्यरतो नित्यं वनवासरतो भवेत। मोक्षशास्त्रेषु निरतो ब्रह्मसूत्री जितेन्द्रियः।।

brahmacaryarato nityaṃ vanavāsarato bhavet| mokṣaśāstreṣu nirato brahmasūtrī jitendriyaḥ||

न प्रेक्षन्ते ऽर्चितांश्चापि शूद्रा द्विजवरान नृप। सेवावसरमालोक्य द्वारि तिष्ठन्ति च द्विजाः।।

na prekṣante 'rcitāṃścāpi śūdrā dvijavarān nṛpa| sevāvasaramālokya dvāri tiṣṭhanti ca dvijāḥ||

वाहनस्थान समावृत्य शूद्राञ शूद्रोपजीविनः। सेवन्ते ब्राह्मणास्तत्र स्तुवन्ति स्तुतिभिः कलौ।।

vāhanasthān samāvṛtya śūdrāñ śūdropajīvinaḥ| sevante brāhmaṇāstatra stuvanti stutibhiḥ kalau||

दम्भाहङ्कारनिर्मुक्तो निन्दापैशुन्यवर्जितः। आत्मज्ञानगुणोपेतो यतिर्मोक्षमवाप्नुयात।।

dambhāhaṅkāranirmukto nindāpaiśunyavarjitaḥ| ātmajñānaguṇopeto yatirmokṣamavāpnuyāt||

अभ्यसेत सततं वेदं प्रणवाख्यं सनातनम। स्नात्वाचम्य विधानेन शुचिर्देवालयादिषु।।

abhyaset satataṃ vedaṃ praṇavākhyaṃ sanātanam| snātvācamya vidhānena śucirdevālayādiṣu||

अध्यापयन्ति वै वेदाञ शूद्राञ शूद्रोपजीविनः। पठन्ति वैदिकान मन्त्रान नास्तिक्यं घोरमाश्रिताः।।

adhyāpayanti vai vedāñ śūdrāñ śūdropajīvinaḥ| paṭhanti vaidikān mantrān nāstikyaṃ ghoramāśritāḥ||

तपोयज्ञफलानां च विक्रेतारो द्विजोत्तमाः। यतयश्च भविष्यन्ति शतशो ऽथ सहस्त्रशः।।

tapoyajñaphalānāṃ ca vikretāro dvijottamāḥ| yatayaśca bhaviṣyanti śataśo 'tha sahastraśaḥ||

यज्ञोपवीती शान्तात्मा कुशपाणिः समाहितः। धौतकाषायवसनो भस्मच्छन्नतनूरहः।।

yajñopavītī śāntātmā kuśapāṇiḥ samāhitaḥ| dhautakāṣāyavasano bhasmacchannatanūrahaḥ||

नाशयन्ति ह्यधीतानि नाधिगच्छन्ति चानघ। गायन्ति लौकिकैर्गानैर्दैवतानि नराधिप।।

nāśayanti hyadhītāni nādhigacchanti cānagha| gāyanti laukikairgānairdaivatāni narādhipa||

अधियज्ञं ब्रह्म जपेदाधिदैविकमेव च। आध्यात्मिकं च सततं वेदान्ताभिहितं च यत।।

adhiyajñaṃ brahma japedādhidaivikameva ca| ādhyātmikaṃ ca satataṃ vedāntābhihitaṃ ca yat||

वामपाशुपताचारास्तथा वै पाञ्चरात्रिकाः। भविष्यन्ति कलौ तस्मिन ब्राह्मणाः क्षत्रियास्तथा।।

vāmapāśupatācārāstathā vai pāñcarātrikāḥ| bhaviṣyanti kalau tasmin brāhmaṇāḥ kṣatriyāstathā||

पुत्रेषु वाथ निवसन ब्रह्मचारी यतिर्मुनिः। वेदमेवाभ्यसेन्नित्यं स याति परमां गतिम।।

putreṣu vātha nivasan brahmacārī yatirmuniḥ| vedamevābhyasennityaṃ sa yāti paramāṃ gatim||

ज्ञानकर्मण्युपरते लोके निष्क्रियतां गते। कीटमूषकसर्पाश्च धर्षयिष्यन्ति मानवान।।

jñānakarmaṇyuparate loke niṣkriyatāṃ gate| kīṭamūṣakasarpāśca dharṣayiṣyanti mānavān||

अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यं तपः परम। क्षमा दया च सतोषो व्रतान्यस्य विशेषतः।।

ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryaṃ tapaḥ param| kṣamā dayā ca satoṣo vratānyasya viśeṣataḥ||

वेदान्तज्ञाननिष्ठो वा पञ्च यज्ञान समाहितः। कुर्यादहरहः स्नात्वा भिक्षान्नेनैव तेन हि।।

vedāntajñānaniṣṭho vā pañca yajñān samāhitaḥ| kuryādaharahaḥ snātvā bhikṣānnenaiva tena hi||

कुर्वान्ति चावताराणि ब्राह्मणानां कुलेषु वै। दधीचशापनिर्दग्धाः पुरा दक्षाध्वरे द्विजाः।।

kurvānti cāvatārāṇi brāhmaṇānāṃ kuleṣu vai| dadhīcaśāpanirdagdhāḥ purā dakṣādhvare dvijāḥ||

निन्दन्ति च महादेवं तमसाविष्टचेतसः। वृथा धर्मं चरिष्यन्ति कलौ तस्मिन युगान्तिके।।

nindanti ca mahādevaṃ tamasāviṣṭacetasaḥ| vṛthā dharmaṃ cariṣyanti kalau tasmin yugāntike||

होममन्त्राञ्जपेन्नित्यं काले काले समाहितः। स्वाध्यायं चान्वहं कुर्यात सावित्रीं संध्ययोर्जपेत।।

homamantrāñjapennityaṃ kāle kāle samāhitaḥ| svādhyāyaṃ cānvahaṃ kuryāt sāvitrīṃ saṃdhyayorjapet||

ध्यायीत सततं देवमेकान्ते परमेश्वरम। एकान्नं वर्जयेन्नित्यं कामं क्रोधं परिग्रहम।।

dhyāyīta satataṃ devamekānte parameśvaram| ekānnaṃ varjayennityaṃ kāmaṃ krodhaṃ parigraham||

ये चान्ये शापनिर्दग्धा गौतमस्य महात्मनः। सर्वे ते च भविष्यन्ति ब्राह्मणाद्याः स्वजातिषु।।

ye cānye śāpanirdagdhā gautamasya mahātmanaḥ| sarve te ca bhaviṣyanti brāhmaṇādyāḥ svajātiṣu||

विनिन्दन्ति हृषीकेशं ब्राह्मणान ब्रह्मवादिनः। वेदबाह्यव्रताचारा दुराचारा वृथाश्रमाः।।

vinindanti hṛṣīkeśaṃ brāhmaṇān brahmavādinaḥ| vedabāhyavratācārā durācārā vṛthāśramāḥ||

एकवासा द्विवासा वा शिखी यज्ञोपवीतवान। कमण्डलुकरो विद्वान त्रिदण्डी याति तत्परम।।

ekavāsā dvivāsā vā śikhī yajñopavītavān| kamaṇḍalukaro vidvān tridaṇḍī yāti tatparam||

मोहयन्ति जनान सर्वान दर्शयित्वा फलानि च। तमसाविष्टमनसो वैडालवृत्तिकाधमाः।।

mohayanti janān sarvān darśayitvā phalāni ca| tamasāviṣṭamanaso vaiḍālavṛttikādhamāḥ||

कलौ रुद्रो महादेवो लोकानामीश्वरः परः। न देवता भवेन्नृणां देवतानां च दैवतम।।

kalau rudro mahādevo lokānāmīśvaraḥ paraḥ| na devatā bhavennṛṇāṃ devatānāṃ ca daivatam||

करिष्यत्यवताराणि शङ्करो नीललोहितः। श्रौतस्मार्तप्रतिष्ठार्थं भक्तानां हितकाम्यया।।

kariṣyatyavatārāṇi śaṅkaro nīlalohitaḥ| śrautasmārtapratiṣṭhārthaṃ bhaktānāṃ hitakāmyayā||

उपदेक्ष्यति तज्ज्ञानं शिष्याणां ब्रह्मसंज्ञितम। सर्ववेदान्तसारं हि धर्मान वेदनिदर्शितान।।

upadekṣyati tajjñānaṃ śiṣyāṇāṃ brahmasaṃjñitam| sarvavedāntasāraṃ hi dharmān vedanidarśitān||

ये तं विप्रा निषेवन्ते येन केनोपचारतः। विजित्यकलिजान दोषान यान्ति ते परमं पदम।।

ye taṃ viprā niṣevante yena kenopacārataḥ| vijityakalijān doṣān yānti te paramaṃ padam||

अनायासेन सुमहत पुण्यमाप्नोति मानवः। अनेकदोषदुष्टस्य कलेरेष महान गुणः।।

anāyāsena sumahat puṇyamāpnoti mānavaḥ| anekadoṣaduṣṭasya kalereṣa mahān guṇaḥ||

तस्मात सर्वप्रयत्नेन प्राप्य माहेश्वरं युगम। विशेषाद ब्राह्मणो रुद्रमीशानं शरणं व्रजेत।।

tasmāt sarvaprayatnena prāpya māheśvaraṃ yugam| viśeṣād brāhmaṇo rudramīśānaṃ śaraṇaṃ vrajet||

ये नमन्ति विरूपाक्षमीशानं कृत्तिवाससम। प्रसन्नचेतसो रुद्रं ते यान्ति परमं पदम।।

ye namanti virūpākṣamīśānaṃ kṛttivāsasam| prasannacetaso rudraṃ te yānti paramaṃ padam||

यथा रुद्रनमस्कारः सर्वकर्मफलो ध्रुवम। अन्यदेवनमस्कारान्न तत्फलमवाप्नुयात।।

yathā rudranamaskāraḥ sarvakarmaphalo dhruvam| anyadevanamaskārānna tatphalamavāpnuyāt||

एवंविधे कलियुगे दोषाणामेकशोधनम। महादेवनमस्कारो ध्यानं दानमिति श्रुतिः।।

evaṃvidhe kaliyuge doṣāṇāmekaśodhanam| mahādevanamaskāro dhyānaṃ dānamiti śrutiḥ||

तस्मादनीश्वरानन्यान त्यक्त्वा देवं महेश्वरम। समाश्रयेद विरूपाक्षं यदीच्छेत परमं पदम।।

tasmādanīśvarānanyān tyaktvā devaṃ maheśvaram| samāśrayed virūpākṣaṃ yadīcchet paramaṃ padam||

नार्चयन्तीह ये रुद्रं शिवं त्रिदशवन्दितम। तेषां दानं तपो यज्ञो वृथा जीवितमेव च।।

nārcayantīha ye rudraṃ śivaṃ tridaśavanditam| teṣāṃ dānaṃ tapo yajño vṛthā jīvitameva ca||

नमो रुद्राय महते देवदेवाय शूलिने। त्र्यम्बकाय त्रिनेत्राय योगिनां गुरवे नमः।।

namo rudrāya mahate devadevāya śūline| tryambakāya trinetrāya yogināṃ gurave namaḥ||

नमो ऽस्तु वामदेवाय महादेवाय वेधसे। शंभवे स्थाणवे नित्यं शिवाय परमेष्ठिने। नमः शोमाय रुद्राय महाग्रासाय हेतवे।।

namo 'stu vāmadevāya mahādevāya vedhase| śaṃbhave sthāṇave nityaṃ śivāya parameṣṭhine| namaḥ śomāya rudrāya mahāgrāsāya hetave||

प्रपद्ये ऽहं विरूपाक्षं शरण्यं ब्रह्मचारिणम। महादेवं महायोगमीशानं चाम्बिकापतिम।।

prapadye 'haṃ virūpākṣaṃ śaraṇyaṃ brahmacāriṇam| mahādevaṃ mahāyogamīśānaṃ cāmbikāpatim||

योगिनां योगदातारं योगमायासमावृतम। योगिनां कुरुमाचार्यं योगिगम्यं पिनाकिनम।।

yogināṃ yogadātāraṃ yogamāyāsamāvṛtam| yogināṃ kurumācāryaṃ yogigamyaṃ pinākinam||

संसारतारणं रुद्रं ब्रह्माणं ब्रह्मणो ऽधिपम। शाश्वतं सर्वगं ब्रह्मण्यं ब्राह्मणप्रियम।।

saṃsāratāraṇaṃ rudraṃ brahmāṇaṃ brahmaṇo 'dhipam| śāśvataṃ sarvagaṃ brahmaṇyaṃ brāhmaṇapriyam||

कपर्दिनं कालमूर्तिममूर्ति परमेश्वरम। एकमूर्ति महामूर्ति वेदवेद्यं दिवस्पतिम।।

kapardinaṃ kālamūrtimamūrti parameśvaram| ekamūrti mahāmūrti vedavedyaṃ divaspatim||

नीलकण्ठं विश्वमूर्ति व्यापिनं विश्वरेतसम। कालाग्निं कालदहनं कामदं कामनाशनम।।

nīlakaṇṭhaṃ viśvamūrti vyāpinaṃ viśvaretasam| kālāgniṃ kāladahanaṃ kāmadaṃ kāmanāśanam||

नमस्ये गिरिशं देवं चन्द्रावयवभूषणम। विलोहितं लेलिहानमाहित्यं परमेष्ठिनम। उग्रं पशुपतिं भीमं भास्करं तमसः परम।।

namasye giriśaṃ devaṃ candrāvayavabhūṣaṇam| vilohitaṃ lelihānamāhityaṃ parameṣṭhinam| ugraṃ paśupatiṃ bhīmaṃ bhāskaraṃ tamasaḥ param||

इत्येतल्लक्षणं प्रोक्तं युगानां वै समासतः। अतीतानागतानां वै यावन्मन्वन्तरक्षयः।।

ityetallakṣaṇaṃ proktaṃ yugānāṃ vai samāsataḥ| atītānāgatānāṃ vai yāvanmanvantarakṣayaḥ||

मन्वन्तरेण चैकेन सर्वाण्येवान्तराणि वै। व्याख्यातानि न संदेहः कल्पः कल्पेन चैव हि।।

manvantareṇa caikena sarvāṇyevāntarāṇi vai| vyākhyātāni na saṃdehaḥ kalpaḥ kalpena caiva hi||

मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेषु वै। तुल्याभिमानिनः सर्वे नामरूपैर्भवन्त्युत।।

manvantareṣu sarveṣu atītānāgateṣu vai| tulyābhimāninaḥ sarve nāmarūpairbhavantyuta||

एवमुक्तो भगवता किरीटी श्वेतवाहनः। बभार परमां भक्तिमीशाने ऽव्यभिचारिणीम।।

evamukto bhagavatā kirīṭī śvetavāhanaḥ| babhāra paramāṃ bhaktimīśāne 'vyabhicāriṇīm||

नमश्चकार तमृषिं कृष्णद्वैपायनं प्रभुम। सर्वज्ञं सर्वकर्तारं स्क्षाद विष्णुं व्यवस्थितम।।

namaścakāra tamṛṣiṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ prabhum| sarvajñaṃ sarvakartāraṃ skṣād viṣṇuṃ vyavasthitam||

तमुवाच पुनर्व्यासः पाथं परपुरञ्जयम। कराभ्यां सुशुभाभ्यां च संस्पृश्य प्रणतं मुनिः।।

tamuvāca punarvyāsaḥ pāthaṃ parapurañjayam| karābhyāṃ suśubhābhyāṃ ca saṃspṛśya praṇataṃ muniḥ||

धन्यो ऽस्यनुगृहीतो ऽसि त्वादृशो ऽन्यो न विद्यते। त्रैलोक्ये शङ्करे नूनं भक्तः परपुरञ्जय।।

dhanyo 'syanugṛhīto 'si tvādṛśo 'nyo na vidyate| trailokye śaṅkare nūnaṃ bhaktaḥ parapurañjaya||

दृष्टवानसि तं देवं विश्वाक्षं विश्वतोमुखम। प्रत्यक्षमेव सर्वेशं रुद्रं सर्वजगद्गुरुम।।

dṛṣṭavānasi taṃ devaṃ viśvākṣaṃ viśvatomukham| pratyakṣameva sarveśaṃ rudraṃ sarvajagadgurum||

ज्ञानं तदैश्वरं दिव्यं यथावद विदितं त्वया। स्वयमेव हृषीकेशः प्रीत्योवाच सनातनः।।

jñānaṃ tadaiśvaraṃ divyaṃ yathāvad viditaṃ tvayā| svayameva hṛṣīkeśaḥ prītyovāca sanātanaḥ||

गच्छ गच्छ स्वकं स्थानं न शोकं कर्तुमर्हसि। व्रजस्व परया भक्त्या शरण्यं शरणं शिवम।।

gaccha gaccha svakaṃ sthānaṃ na śokaṃ kartumarhasi| vrajasva parayā bhaktyā śaraṇyaṃ śaraṇaṃ śivam||

एवमुक्त्वा स भगवाननुगृह्यार्जुनं प्रभुः। जगाम शङ्करपुरीं समाराधयितुं भवम।।

evamuktvā sa bhagavānanugṛhyārjunaṃ prabhuḥ| jagāma śaṅkarapurīṃ samārādhayituṃ bhavam||

पाण्डवेयो ऽपि तद वाक्यात संप्राप्य शरणं शिवम। संत्यज्य सर्वकर्माणि तद्भक्तिपरमो ऽभवत।।

pāṇḍaveyo 'pi tad vākyāt saṃprāpya śaraṇaṃ śivam| saṃtyajya sarvakarmāṇi tadbhaktiparamo 'bhavat||

नार्जुनेन समः शंभोर्भक्त्या भूतो भविष्यति। मुक्त्वा सत्यवतीसूनुं कृष्णं वा देवकीसुतम।।

nārjunena samaḥ śaṃbhorbhaktyā bhūto bhaviṣyati| muktvā satyavatīsūnuṃ kṛṣṇaṃ vā devakīsutam||

तस्मै भगवते नित्यं नमः सत्याय धीमते। पाराशर्याय मुनये व्यासायामिततेजसे।।

tasmai bhagavate nityaṃ namaḥ satyāya dhīmate| pārāśaryāya munaye vyāsāyāmitatejase||

कृष्णद्वैपायनः साक्षाद विष्णुरेव सनातनः। को ह्यन्यस्तत्त्वतो रुद्रं वेत्ति तं परमेश्वरम।।

kṛṣṇadvaipāyanaḥ sākṣād viṣṇureva sanātanaḥ| ko hyanyastattvato rudraṃ vetti taṃ parameśvaram||

नमः कुरुध्वं तमृषिं कृष्णं सत्यवतीसुतम। पाराशर्यं महात्मानं योगिनं विष्णुमव्ययम।।

namaḥ kurudhvaṃ tamṛṣiṃ kṛṣṇaṃ satyavatīsutam| pārāśaryaṃ mahātmānaṃ yoginaṃ viṣṇumavyayam||

एवमुक्तास्तु मुनयः सर्व एव समीहिताः। प्रेणेमुस्तं महात्मानं व्यासं सत्यवतीसुतम।।

evamuktāstu munayaḥ sarva eva samīhitāḥ| preṇemustaṃ mahātmānaṃ vyāsaṃ satyavatīsutam||