प्रविश्य मेरुशिखरं कैलासं कनकप्रभम। रराम भगवान सोमः केशवेन महेश्वरः।।

praviśya meruśikharaṃ kailāsaṃ kanakaprabham| rarāma bhagavān somaḥ keśavena maheśvaraḥ||

एष वो ऽभिहितः कृत्स्नो गृहस्थाश्रमवासिनः। द्विजातेः परमो धर्मो वर्तनानि निबोधत।।

eṣa vo 'bhihitaḥ kṛtsno gṛhasthāśramavāsinaḥ| dvijāteḥ paramo dharmo vartanāni nibodhata||

द्विविधस्तु गृही ज्ञेयः साधकश्चाप्यसाधकः। अध्यापनं याजनं च पूर्वस्याहुः प्रतिग्रहम। कुसीदकृषिवाणिज्यं प्रकुर्वोतास्वयङ्कृतम।।

dvividhastu gṛhī jñeyaḥ sādhakaścāpyasādhakaḥ| adhyāpanaṃ yājanaṃ ca pūrvasyāhuḥ pratigraham| kusīdakṛṣivāṇijyaṃ prakurvotāsvayaṅkṛtam||

अपश्यंस्तं महात्मानं कैलासगिरिवासिनः। पूजयाञ्चक्रिरे कृष्णं देवदेवमथाच्युतम।।

apaśyaṃstaṃ mahātmānaṃ kailāsagirivāsinaḥ| pūjayāñcakrire kṛṣṇaṃ devadevamathācyutam||

कृषेरभावाद वाणिज्यं तदभावात कुसीदकम। आपत्कल्पो ह्यं ज्ञेयः पूर्वोक्तो मुख्य इष्यते।।

kṛṣerabhāvād vāṇijyaṃ tadabhāvāt kusīdakam| āpatkalpo hyaṃ jñeyaḥ pūrvokto mukhya iṣyate||

चतुर्बाहुमुदाराङ्गं कालमेघसमप्रभम। किरीटिनं शार्ङ्गपाणि श्रीवत्साङ्कितवक्षसम।।

caturbāhumudārāṅgaṃ kālameghasamaprabham| kirīṭinaṃ śārṅgapāṇi śrīvatsāṅkitavakṣasam||

स्वयं वा कर्षणं कुर्याद वाणिज्यं वा कुसीदकम। कष्टा पापीयसी वृत्तिः कुसीदं तद विवर्जयेत।।

svayaṃ vā karṣaṇaṃ kuryād vāṇijyaṃ vā kusīdakam| kaṣṭā pāpīyasī vṛttiḥ kusīdaṃ tad vivarjayet||

दीर्घबाहुं विशालाक्षं पीतवाससमच्युतम। दधानमुरसा मालां वैजयन्तीमनुत्तमाम।।

dīrghabāhuṃ viśālākṣaṃ pītavāsasamacyutam| dadhānamurasā mālāṃ vaijayantīmanuttamām||

भ्राजमानं श्रिया दिव्यं युवानमतिकोमलम। पद्माङ्घ्रिनयनं चारु सुस्मितं सुगतिप्रदम।।

bhrājamānaṃ śriyā divyaṃ yuvānamatikomalam| padmāṅghrinayanaṃ cāru susmitaṃ sugatipradam||

क्षात्रवृत्तिं परां प्रहुर्न स्वयं कर्षणं द्विजैः। तस्मात क्षात्रेण वर्तेत वर्तनेनापदि द्विजः।।

kṣātravṛttiṃ parāṃ prahurna svayaṃ karṣaṇaṃ dvijaiḥ| tasmāt kṣātreṇa varteta vartanenāpadi dvijaḥ||

तेन चावाप्यजीवंस्तु वैश्यवृत्तिं कृषिं व्रजेत। न कथञ्चन कुर्वोत ब्राह्मणः कर्म कर्षणम।।

tena cāvāpyajīvaṃstu vaiśyavṛttiṃ kṛṣiṃ vrajet| na kathañcana kurvota brāhmaṇaḥ karma karṣaṇam||

कदाचित तत्र लीलार्थं देवकीनन्दवर्धनः। भ्राजमानः श्रीया कृष्णश्चचार गिरिकन्दरे।।

kadācit tatra līlārthaṃ devakīnandavardhanaḥ| bhrājamānaḥ śrīyā kṛṣṇaścacāra girikandare||

लब्धलाभः पितॄन देवान ब्राह्मणांश्चापि पूजयेत। ते तृप्तास्तस्य तं दोषं शमयन्ति न संशयः।।

labdhalābhaḥ pitṝn devān brāhmaṇāṃścāpi pūjayet| te tṛptāstasya taṃ doṣaṃ śamayanti na saṃśayaḥ||

गन्धर्वाप्सरसां मुख्या नागकन्याश्च कृत्स्नशः। सिद्धा यक्षाश्च गन्धर्वास्तत्र तत्र जगन्मयम।।

gandharvāpsarasāṃ mukhyā nāgakanyāśca kṛtsnaśaḥ| siddhā yakṣāśca gandharvāstatra tatra jaganmayam||

दृष्ट्वाश्चर्यं परं गत्वा हर्षादुत्फुल्लोचनाः। मुमुचुः पुष्पवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि महात्मनः।।

dṛṣṭvāścaryaṃ paraṃ gatvā harṣādutphullocanāḥ| mumucuḥ puṣpavarṣāṇi tasya mūrdhni mahātmanaḥ||

देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च दद्याद भागं तु विंशकम। त्रिंशद्भागं ब्राह्मणानां कृषिं कुर्वन न दुष्यति।।

devebhyaśca pitṛbhyaśca dadyād bhāgaṃ tu viṃśakam| triṃśadbhāgaṃ brāhmaṇānāṃ kṛṣiṃ kurvan na duṣyati||

वणिक प्रदद्याद द्विगुणं कुसीदी त्रिगुणं पुनः। कृषीवलो न दोषेण युज्यते नात्र संशयः।।

vaṇik pradadyād dviguṇaṃ kusīdī triguṇaṃ punaḥ| kṛṣīvalo na doṣeṇa yujyate nātra saṃśayaḥ||

गन्धर्वकन्यका दिव्यास्तद्वदप्सरसां वराः। दृष्ट्वा चकमिरे कृष्णं स्त्रस्तवस्त्रविभूषणाः।।

gandharvakanyakā divyāstadvadapsarasāṃ varāḥ| dṛṣṭvā cakamire kṛṣṇaṃ strastavastravibhūṣaṇāḥ||

काश्चिद गायन्ति विविधां गीतिं गीतविशारदाः। संप्रेक्ष्य देवकीसूनुं सुन्दर्यः काममोहिताः।।

kāścid gāyanti vividhāṃ gītiṃ gītaviśāradāḥ| saṃprekṣya devakīsūnuṃ sundaryaḥ kāmamohitāḥ||

शिलोञ्छं वाप्याददीत गृहस्थः साधकः पुनः। विद्याशिल्पादयस्त्वन्ये बहवो वृत्तिहेतवः।।

śiloñchaṃ vāpyādadīta gṛhasthaḥ sādhakaḥ punaḥ| vidyāśilpādayastvanye bahavo vṛttihetavaḥ||

असाधकस्तु यः प्रोक्तो गृहस्थाश्रमसंस्थितः। शिलोञ्छे तस्य कथिते द्वे वृत्ती परमर्षिभिः।।

asādhakastu yaḥ prokto gṛhasthāśramasaṃsthitaḥ| śiloñche tasya kathite dve vṛttī paramarṣibhiḥ||

काश्चिद्विलासबहुला नृत्यन्ति स्म तदग्रतः। संप्रेक्ष्य संस्थिताः काश्चित पपुस्तद्वदनामृतम।।

kāścidvilāsabahulā nṛtyanti sma tadagrataḥ| saṃprekṣya saṃsthitāḥ kāścit papustadvadanāmṛtam||

काश्चिद भूषणवर्याणि स्वाङ्गादादाय सादरम। भूषयाञ्चक्रिरे कृष्णं कामिन्यो लोकभूषणम।।

kāścid bhūṣaṇavaryāṇi svāṅgādādāya sādaram| bhūṣayāñcakrire kṛṣṇaṃ kāminyo lokabhūṣaṇam||

अमृतेनाथवा जीवेन्मृतेनाप्यथवा यदि। अयाचितं स्यादमृतं मृतं भेक्षं तु याचितम।।

amṛtenāthavā jīvenmṛtenāpyathavā yadi| ayācitaṃ syādamṛtaṃ mṛtaṃ bhekṣaṃ tu yācitam||

कुशूलधान्यको वा स्यात कुम्भीधान्यक एव वा। त्र्यहैहिको वापि भवेदश्वस्तनिक एव च।।

kuśūladhānyako vā syāt kumbhīdhānyaka eva vā| tryahaihiko vāpi bhavedaśvastanika eva ca||

काश्चिद भूषणवर्याणि समादाय तदङ्गतः। स्वात्मानं बूषयामासुः स्वात्मगैरपि माधवम।।

kāścid bhūṣaṇavaryāṇi samādāya tadaṅgataḥ| svātmānaṃ būṣayāmāsuḥ svātmagairapi mādhavam||

चतुर्णामपि चैतेषां द्विजानां गृहमेधिनाम। श्रेयान परः परो ज्ञेयो धर्मतो लोकजित्तमः।।

caturṇāmapi caiteṣāṃ dvijānāṃ gṛhamedhinām| śreyān paraḥ paro jñeyo dharmato lokajittamaḥ||

काश्चिदागत्य कृष्णस्य समीपं काममोहिताः। चुचुम्बुर्वदनाम्भोजं हरेर्मुग्धमृगेक्षणाः।।

kāścidāgatya kṛṣṇasya samīpaṃ kāmamohitāḥ| cucumburvadanāmbhojaṃ harermugdhamṛgekṣaṇāḥ||

प्रगृह्य काश्चिद गोविन्दं करेण भवनं स्वकम। प्रापयामासुर्लोकादिं मायया तस्य मोहिताः।।

pragṛhya kāścid govindaṃ kareṇa bhavanaṃ svakam| prāpayāmāsurlokādiṃ māyayā tasya mohitāḥ||

षट्कर्मैको भवत्येषां त्रिभिरन्यः प्रवर्तते। द्वाभ्यामेकश्चतुर्थस्तु ब्रह्मसत्रेण जीवति।।

ṣaṭkarmaiko bhavatyeṣāṃ tribhiranyaḥ pravartate| dvābhyāmekaścaturthastu brahmasatreṇa jīvati||

तासां स भगवान कृष्णः कामान कमललोचनः। बहूनि कृत्वा रूपाणि पूरयामास लीलया।।

tāsāṃ sa bhagavān kṛṣṇaḥ kāmān kamalalocanaḥ| bahūni kṛtvā rūpāṇi pūrayāmāsa līlayā||

वर्तयंस्तु शिलोञ्छाभ्यामग्निहोत्रपरायणः। इष्टीः पार्वायणान्तीयाः केवला निर्वपेत सदा।।

vartayaṃstu śiloñchābhyāmagnihotraparāyaṇaḥ| iṣṭīḥ pārvāyaṇāntīyāḥ kevalā nirvapet sadā||

एवं वै सुचिरं कालं देवदेवपुरे हरिः। रेमे नारायणः श्रीमान मायया मोहयञ्जगत।।

evaṃ vai suciraṃ kālaṃ devadevapure hariḥ| reme nārāyaṇaḥ śrīmān māyayā mohayañjagat||

न लोकवृतिं वर्तेत वृत्तिहेतोः कथञ्चन। अजिह्मामशठां शुद्धां जीवेद ब्राह्मणजीविकाम।।

na lokavṛtiṃ varteta vṛttihetoḥ kathañcana| ajihmāmaśaṭhāṃ śuddhāṃ jīved brāhmaṇajīvikām||

याचित्वा वापि सद्भ्यो ऽन्नं पितॄन्देवांस्तु तोषयेत। याचयेद वा शुचिं दान्तं न तृप्येत स्वयं ततः।।

yācitvā vāpi sadbhyo 'nnaṃ pitṝndevāṃstu toṣayet| yācayed vā śuciṃ dāntaṃ na tṛpyeta svayaṃ tataḥ||

गते बहुतिथे काले द्वारवत्यां निवासिनः। बभूवुर्विह्वला भीता गोविन्दविरहे जनाः।।

gate bahutithe kāle dvāravatyāṃ nivāsinaḥ| babhūvurvihvalā bhītā govindavirahe janāḥ||

ततः सुपर्णो बलवान पूर्वमेव विसजितः। कृष्णेन मार्गमाणस्तं हिमवन्तं ययौ गिरिम।।

tataḥ suparṇo balavān pūrvameva visajitaḥ| kṛṣṇena mārgamāṇastaṃ himavantaṃ yayau girim||

यस्तु द्रव्यार्जनं कृत्वा गृहस्थस्तोषयेन्न तु। देवान पितृंश्च विधिना शुनां योनिं व्रजत्यसौ।।

yastu dravyārjanaṃ kṛtvā gṛhasthastoṣayenna tu| devān pitṛṃśca vidhinā śunāṃ yoniṃ vrajatyasau||

अदृष्ट्वा तत्र गोविन्दं प्रणम्य शिरसा मुनिम। आजगामोपमन्युं तं पुरीं द्वारवतीं पुनः।।

adṛṣṭvā tatra govindaṃ praṇamya śirasā munim| ājagāmopamanyuṃ taṃ purīṃ dvāravatīṃ punaḥ||

धर्मश्चार्थश्च कामश्च श्रेयो मोक्षश्चतुष्टयम। धर्माविरुद्धः कामः स्याद ब्राह्मणानां तु नेतरः।।

dharmaścārthaśca kāmaśca śreyo mokṣaścatuṣṭayam| dharmāviruddhaḥ kāmaḥ syād brāhmaṇānāṃ tu netaraḥ||

तदन्तरे महादैत्या राक्षसाश्चातिभीषणाः। आजग्मुर्द्वारकां शुभ्रां भीषयन्तः सहस्त्रशः।।

tadantare mahādaityā rākṣasāścātibhīṣaṇāḥ| ājagmurdvārakāṃ śubhrāṃ bhīṣayantaḥ sahastraśaḥ||

योरऽथो धर्माय नात्मार्थः सोरऽथो ऽनर्थस्तथेतरः। तस्मादर्थं समासाद्य दद्याद वै जुहुयाद यजेत।।

yor'tho dharmāya nātmārthaḥ sor'tho 'narthastathetaraḥ| tasmādarthaṃ samāsādya dadyād vai juhuyād yajet||

स तान सुपर्णो बलवान कृष्णतुल्यपराक्रमः। हत्वा युद्धेन महता रक्षति स्म पुरीं शुभाम।।

sa tān suparṇo balavān kṛṣṇatulyaparākramaḥ| hatvā yuddhena mahatā rakṣati sma purīṃ śubhām||

एतस्मिन्नेव काले तु नारदो भगवानृषिः। दृष्ट्वा कैलासशिखरे कृष्णं द्वारवतीं गतः।।

etasminneva kāle tu nārado bhagavānṛṣiḥ| dṛṣṭvā kailāsaśikhare kṛṣṇaṃ dvāravatīṃ gataḥ||

तं दृष्ट्वा नारदमृषिं सर्वे तत्र निवासिनः। प्रोचुर्नारायणो नाथः कुत्रास्ते भगवान हरिः।।

taṃ dṛṣṭvā nāradamṛṣiṃ sarve tatra nivāsinaḥ| procurnārāyaṇo nāthaḥ kutrāste bhagavān hariḥ||

स तानुवाच भगवान कैलसशिखरे हरिः। रमते ऽद्य महायोगीं तं दृष्ट्वाहमिहागतः।।

sa tānuvāca bhagavān kailasaśikhare hariḥ| ramate 'dya mahāyogīṃ taṃ dṛṣṭvāhamihāgataḥ||

तस्योपश्रुत्य वचनं सुपर्णः पततां वरः। जगामाकाशगो विप्राः कैलासं गिरिमुत्तमम।।

tasyopaśrutya vacanaṃ suparṇaḥ patatāṃ varaḥ| jagāmākāśago viprāḥ kailāsaṃ girimuttamam||

ददर्श देवकीसूनुं भवने रत्नमण्डिते। वरासनस्थं गोविन्दं देवदेवान्तिके हरिम।।

dadarśa devakīsūnuṃ bhavane ratnamaṇḍite| varāsanasthaṃ govindaṃ devadevāntike harim||

उपास्यमानममरैर्दिव्यस्त्रीभिः समन्ततः। महादेवगणैः सिद्धैर्योगिभिः परिवारितम।।

upāsyamānamamarairdivyastrībhiḥ samantataḥ| mahādevagaṇaiḥ siddhairyogibhiḥ parivāritam||

प्रणम्य दण्डवद भूमौ सुपर्णः शङ्करं शिवम। निवेदयामास हरेः प्रवृत्तिं द्वारके पुरे।।

praṇamya daṇḍavad bhūmau suparṇaḥ śaṅkaraṃ śivam| nivedayāmāsa hareḥ pravṛttiṃ dvārake pure||

ततः प्रणम्य शिरसा शङ्करं नीललोहितम। आजगाम पुरीं कृष्णः सो ऽनुज्ञातो हरेण तु।।

tataḥ praṇamya śirasā śaṅkaraṃ nīlalohitam| ājagāma purīṃ kṛṣṇaḥ so 'nujñāto hareṇa tu||

आरुह्य कश्यपसुतं स्त्रीगणैरभिपूजितः। वचोभिरमृतास्वादैर्मानितो मधुसूदनः।।

āruhya kaśyapasutaṃ strīgaṇairabhipūjitaḥ| vacobhiramṛtāsvādairmānito madhusūdanaḥ||

वीक्ष्य यान्तममित्रघ्नं गन्धर्वाप्सरसां वराः। अन्वगच्छन महोयोगं शङ्खचक्रगदाधरम।।

vīkṣya yāntamamitraghnaṃ gandharvāpsarasāṃ varāḥ| anvagacchan mahoyogaṃ śaṅkhacakragadādharam||

विसर्जयित्वा विश्वात्मा सर्वा एवाङ्गना हरिः। ययौ स तूर्णं गोविन्दो दिव्यां द्वारवतीं पुरीम।।

visarjayitvā viśvātmā sarvā evāṅganā hariḥ| yayau sa tūrṇaṃ govindo divyāṃ dvāravatīṃ purīm||

गते मुररिपौ नैव कामिन्यो मुनिपुङ्गवाः। निशेव चन्द्ररहिता विना तेन चकाशिरे।।

gate muraripau naiva kāminyo munipuṅgavāḥ| niśeva candrarahitā vinā tena cakāśire||

श्रुत्वा पौरजनास्तूर्णं कृष्णागमनमुत्तमम। मण्डयाञ्चक्रिरे दिव्यां पुरीं द्वारवतीं शुभाम।।

śrutvā paurajanāstūrṇaṃ kṛṣṇāgamanamuttamam| maṇḍayāñcakrire divyāṃ purīṃ dvāravatīṃ śubhām||

पताकाभिर्विशालाभिर्ध्वजै रत्नपरिष्कृतैः। लाजादिभिः पुरीं रम्यां भूषयाञ्चक्रिरे तदा।।

patākābhirviśālābhirdhvajai ratnapariṣkṛtaiḥ| lājādibhiḥ purīṃ ramyāṃ bhūṣayāñcakrire tadā||

अवादयन्त विविधान वादित्रान मधुरस्वनान। शङ्खान सहस्त्रशो दध्मुर्वोणावादान वितेनिरे।।

avādayanta vividhān vāditrān madhurasvanān| śaṅkhān sahastraśo dadhmurvoṇāvādān vitenire||

प्रविष्टमात्रे गोविन्दे पुरीं द्वारवतीं शुभाम। अगायन मधुरं गानं स्त्रियो यौवनशालिनः।।

praviṣṭamātre govinde purīṃ dvāravatīṃ śubhām| agāyan madhuraṃ gānaṃ striyo yauvanaśālinaḥ||

दृष्ट्वा ननृतुरीशानं स्थिताः प्रासादमूर्धसु। मुमुचुः पुष्पवर्षाणि वसुदेवसुतोपरि।।

dṛṣṭvā nanṛturīśānaṃ sthitāḥ prāsādamūrdhasu| mumucuḥ puṣpavarṣāṇi vasudevasutopari||

प्रविश्य भवनं कृष्ण आशीर्वादाभिवर्धितः। वरासने महायोगी भाति देवीभिरन्वितः।।

praviśya bhavanaṃ kṛṣṇa āśīrvādābhivardhitaḥ| varāsane mahāyogī bhāti devībhiranvitaḥ||

सुरम्ये मण्डपे शुभ्रे शङ्खाद्यैः परिवारितः। आत्मजैरभितो मुख्यैः स्त्रीसहस्त्रैश्च संवृतः।।

suramye maṇḍape śubhre śaṅkhādyaiḥ parivāritaḥ| ātmajairabhito mukhyaiḥ strīsahastraiśca saṃvṛtaḥ||

तत्रासनवरे रम्ये जाम्बवत्या सहाच्युतः। भ्राजते मालया देवो यथा देव्या समन्वितः।।

tatrāsanavare ramye jāmbavatyā sahācyutaḥ| bhrājate mālayā devo yathā devyā samanvitaḥ||

आजग्मुर्देवगन्धर्वा द्रष्टुं लोकादिमव्ययम। महर्षयः पूर्वजाता मार्कण्डेयादयो द्विजाः।।

ājagmurdevagandharvā draṣṭuṃ lokādimavyayam| maharṣayaḥ pūrvajātā mārkaṇḍeyādayo dvijāḥ||

ततः स भगवान कृष्णो मार्कण्डेयं समागतम। ननामोत्थाय शिरसा स्वासनं च ददौ हरिः।।

tataḥ sa bhagavān kṛṣṇo mārkaṇḍeyaṃ samāgatam| nanāmotthāya śirasā svāsanaṃ ca dadau hariḥ||

संपूज्य तानृषिगणान प्रणामेन महाभुजः। विसर्जयामास हरिर्दत्त्वा तदभिवाञ्छितान।।

saṃpūjya tānṛṣigaṇān praṇāmena mahābhujaḥ| visarjayāmāsa harirdattvā tadabhivāñchitān||

तदा मध्याह्नसमये देवदेवः स्वयं हरिः। स्नात्वा शुक्लाम्बरो भानुमुपतिष्ठत कृताञ्जलिः।।

tadā madhyāhnasamaye devadevaḥ svayaṃ hariḥ| snātvā śuklāmbaro bhānumupatiṣṭhat kṛtāñjaliḥ||

जजाप जाप्यं विधिवत प्रेक्षमाणो दिवाकरम। तर्पयामास देवेशो देवेशो देवान मुनिगणान पितॄन।।

jajāpa jāpyaṃ vidhivat prekṣamāṇo divākaram| tarpayāmāsa deveśo deveśo devān munigaṇān pitṝn||

प्रविश्य देवभवनं मार्कण्डेयेन चैव हि। पूजयामास लिङ्गस्थं भूतेशं भूतिभूषणम।।

praviśya devabhavanaṃ mārkaṇḍeyena caiva hi| pūjayāmāsa liṅgasthaṃ bhūteśaṃ bhūtibhūṣaṇam||

समाप्य नियमं सर्वं नियन्तासौ नृणां स्वयम। भोजयित्वा मुनिवरं ब्राह्मणानभिपूज्य च।।

samāpya niyamaṃ sarvaṃ niyantāsau nṛṇāṃ svayam| bhojayitvā munivaraṃ brāhmaṇānabhipūjya ca||

कृत्वात्मयोगं विप्रेन्द्रा मार्कण्डेयेन चाच्युतः। कथाः पौराणिकीः पुण्याश्चक्रे पुत्रादिभिर्वृतः।।

kṛtvātmayogaṃ viprendrā mārkaṇḍeyena cācyutaḥ| kathāḥ paurāṇikīḥ puṇyāścakre putrādibhirvṛtaḥ||

अथैतत सर्वमखिलं दृष्ट्वा कर्म महामुनिः। मार्कण्डेयो हसन कृष्णं बभाषे मधुरं वचः।।

athaitat sarvamakhilaṃ dṛṣṭvā karma mahāmuniḥ| mārkaṇḍeyo hasan kṛṣṇaṃ babhāṣe madhuraṃ vacaḥ||

कः समाराध्यते देवो भवता कर्मभिः शुभैः। ब्रूहि त्वं कर्मभिः पूज्यो योगिनां ध्येय एव च।।

kaḥ samārādhyate devo bhavatā karmabhiḥ śubhaiḥ| brūhi tvaṃ karmabhiḥ pūjyo yogināṃ dhyeya eva ca||

त्वं हि तत परमं ब्रह्म निर्वाणममलं पदम। भारावतरणार्थाय जातो वृष्णिकुले प्रभुः।।

tvaṃ hi tat paramaṃ brahma nirvāṇamamalaṃ padam| bhārāvataraṇārthāya jāto vṛṣṇikule prabhuḥ||

तमब्रवीन्महाबाहुः कृष्णो ब्रह्मविदां वरः। शृण्वतामेव पुत्राणां सर्वेषां प्रहसन्निव।।

tamabravīnmahābāhuḥ kṛṣṇo brahmavidāṃ varaḥ| śṛṇvatāmeva putrāṇāṃ sarveṣāṃ prahasanniva||

भवता कथितं सर्वं तथ्यमेव न संशयः। तथापि देवमीशानं पूजयामि सनातनम।।

bhavatā kathitaṃ sarvaṃ tathyameva na saṃśayaḥ| tathāpi devamīśānaṃ pūjayāmi sanātanam||

न मे विप्रास्ति कर्तव्यं नानवाप्तं कथञ्चन। पूजयामि तथापीशं जानन्नैतत परं शिवम।।

na me viprāsti kartavyaṃ nānavāptaṃ kathañcana| pūjayāmi tathāpīśaṃ jānannaitat paraṃ śivam||

न वै पश्यन्ति तं देवं मायया मोहिता जनाः। ततो ऽहं स्वात्मनो मूलं ज्ञापयन पूजयामि तम।।

na vai paśyanti taṃ devaṃ māyayā mohitā janāḥ| tato 'haṃ svātmano mūlaṃ jñāpayan pūjayāmi tam||

न च लिङ्गार्चनात पुण्यं लोकेस्मिन भीतिनाशनम। तथा लिङ्गे हितायैषां लोकानां पूजयेच्छिवम।।

na ca liṅgārcanāt puṇyaṃ lokesmin bhītināśanam| tathā liṅge hitāyaiṣāṃ lokānāṃ pūjayecchivam||

यो ऽहं तल्लिङ्गमित्याहुर्वेदवादविदो जनाः। ततो ऽहमात्ममीशानं पूजयाम्यात्मनैव तु।।

yo 'haṃ talliṅgamityāhurvedavādavido janāḥ| tato 'hamātmamīśānaṃ pūjayāmyātmanaiva tu||

तस्यैव परमा मूर्तिस्तन्मयो ऽहं न संशयः। नावयोर्द्यिते भेदो वेदेष्वेवं विनिश्चयः।।

tasyaiva paramā mūrtistanmayo 'haṃ na saṃśayaḥ| nāvayordyite bhedo vedeṣvevaṃ viniścayaḥ||

एष देवो महादेवः सदा संसारभीरुभिः। ध्येयः पूज्यश्च वन्द्यश्च ज्ञेयो लिङ्गे महेश्वरः।।

eṣa devo mahādevaḥ sadā saṃsārabhīrubhiḥ| dhyeyaḥ pūjyaśca vandyaśca jñeyo liṅge maheśvaraḥ||

किं तल्लिङ्गं सुरश्रेष्ठ लिङ्गे संपूज्यते च कः। ब्रूहि कृष्ण विशालाक्ष गहनं ह्येतदुत्तमम।।

kiṃ talliṅgaṃ suraśreṣṭha liṅge saṃpūjyate ca kaḥ| brūhi kṛṣṇa viśālākṣa gahanaṃ hyetaduttamam||

अव्यक्तं लिङ्गमित्याहुरानन्दं ज्योतिरक्षरम। वेदा महेस्वरं देवमाहुर्लिङ्गिनमव्ययम।।

avyaktaṃ liṅgamityāhurānandaṃ jyotirakṣaram| vedā mahesvaraṃ devamāhurliṅginamavyayam||

पुरा चैकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे। प्रबोधार्थं ब्रह्मणो मे प्रादुर्भूतः स्वयं शिवः।।

purā caikārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame| prabodhārthaṃ brahmaṇo me prādurbhūtaḥ svayaṃ śivaḥ||

तस्मात कालात समारभ्य ब्रह्मा चाहं सदैव हि। पूजयावो महादेवं लोकानां हितकाम्यया।।

tasmāt kālāt samārabhya brahmā cāhaṃ sadaiva hi| pūjayāvo mahādevaṃ lokānāṃ hitakāmyayā||

कथं लिङ्गमभूत पूर्वमैश्वरं परमं पदम। प्रबोधार्थं स्वयं कृष्ण वक्तुमर्हसि सांप्रतम।।

kathaṃ liṅgamabhūt pūrvamaiśvaraṃ paramaṃ padam| prabodhārthaṃ svayaṃ kṛṣṇa vaktumarhasi sāṃpratam||

आसोदेकार्णवं घोरमविभागं तमोमयम। मध्ये चैकार्णवे तस्मिन शङ्खचक्रगदाधरः।।

āsodekārṇavaṃ ghoramavibhāgaṃ tamomayam| madhye caikārṇave tasmin śaṅkhacakragadādharaḥ||

सहस्त्रबाहुर्युक्तात्मा शयितो ऽहं सनातनः।।

sahastrabāhuryuktātmā śayito 'haṃ sanātanaḥ||

एतस्मिन्नन्तरे दूरता पश्यमि ह्यमितप्रभम। कोटिसूर्यप्रतीकाशं भ्राजमानं श्रियावृतम।।

etasminnantare dūratā paśyami hyamitaprabham| koṭisūryapratīkāśaṃ bhrājamānaṃ śriyāvṛtam||

चतुर्वरक्त्रं महायोगं पुरुषं काञ्चनप्रभम। कृष्णाजिरधरं देवमृग्यजुः सामभिः स्तुतम।।

caturvaraktraṃ mahāyogaṃ puruṣaṃ kāñcanaprabham| kṛṣṇājiradharaṃ devamṛgyajuḥ sāmabhiḥ stutam||

निमेषमात्रेण स मां प्राप्तो योगविदां वरः। व्याजहार स्वयं ब्रह्मा स्मयमानो महाद्युतिः।।

nimeṣamātreṇa sa māṃ prāpto yogavidāṃ varaḥ| vyājahāra svayaṃ brahmā smayamāno mahādyutiḥ||

कस्त्वं कुतो वा किं चेह तिष्ठसे वह मे प्रभो। अहं कर्ता हि लोकानां स्वयंभूः प्रपितामहः।।

kastvaṃ kuto vā kiṃ ceha tiṣṭhase vaha me prabho| ahaṃ kartā hi lokānāṃ svayaṃbhūḥ prapitāmahaḥ||

एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मणाहमुवाच ह। अहं कर्तास्मि लोकानां संहर्ता च पुनः पुनः।।

evamuktastadā tena brahmaṇāhamuvāca ha| ahaṃ kartāsmi lokānāṃ saṃhartā ca punaḥ punaḥ||

एवं विवादे वितते मायया परमेष्ठिनः। प्रबोधार्थं परं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम।।

evaṃ vivāde vitate māyayā parameṣṭhinaḥ| prabodhārthaṃ paraṃ liṅgaṃ prādurbhūtaṃ śivātmakam||

कालानलसमप्रख्यं ज्वालामालासमाकुलम। क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तमादिमध्यान्तवर्जितम।।

kālānalasamaprakhyaṃ jvālāmālāsamākulam| kṣayavṛddhivinirmuktamādimadhyāntavarjitam||

ततो मामाह भगवानधो गच्छ त्वमाशु वै। अन्तमस्य विजानीम ऊर्ध्वं गच्छे ऽहमित्यजः।।

tato māmāha bhagavānadho gaccha tvamāśu vai| antamasya vijānīma ūrdhvaṃ gacche 'hamityajaḥ||

तदाशु समयं कृत्वा गतावूर्ध्वमधश्च द्वौ। पितामहो ऽप्यहं नान्तं ज्ञातवन्तौ समाः शतम।।

tadāśu samayaṃ kṛtvā gatāvūrdhvamadhaśca dvau| pitāmaho 'pyahaṃ nāntaṃ jñātavantau samāḥ śatam||

ततो विस्मयमापन्नौ भीतौ देवस्य शूलिनः। मायया मोहितौ तस्य ध्यायन्तौ विश्वमीश्वरम।।

tato vismayamāpannau bhītau devasya śūlinaḥ| māyayā mohitau tasya dhyāyantau viśvamīśvaram||

प्रोच्चारन्तौ महानादमोङ्कारं परमं पदम। प्रह्वाञ्जलिपुटोपेतौ शंभुं तुष्टुवतुः परम।।

proccārantau mahānādamoṅkāraṃ paramaṃ padam| prahvāñjalipuṭopetau śaṃbhuṃ tuṣṭuvatuḥ param||

ब्रह्मविष्णू ऊचतुः। अनादिमलसंसाररोगवैद्याय शंभवे। नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये।।

brahmaviṣṇū ūcatuḥ| anādimalasaṃsārarogavaidyāya śaṃbhave| namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye||

प्रलयार्णवसंस्थाय प्रलयोद्भूतिहेतवे। नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये।।

pralayārṇavasaṃsthāya pralayodbhūtihetave| namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye||

ज्वालामालावृताङ्गाय ज्वलनस्तम्भरूपिणे। नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये।।

jvālāmālāvṛtāṅgāya jvalanastambharūpiṇe| namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye||

आदिमध्यान्तहीनाय स्वबावामलदीप्तये। नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये।।

ādimadhyāntahīnāya svabāvāmaladīptaye| namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye||

महादेवाय महते ज्योतिषे ऽनन्ततेजसे। नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये।।

mahādevāya mahate jyotiṣe 'nantatejase| namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye||

प्रधानपुरुषेशाय व्योमरूपाय वेधसे। नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये।।

pradhānapuruṣeśāya vyomarūpāya vedhase| namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye||

निर्विकाराय सत्याय नित्यायामलतेजसे। नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये।।

nirvikārāya satyāya nityāyāmalatejase| namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye||

वेदान्तसाररूपाय कालरूपाय धीमते। नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये।।

vedāntasārarūpāya kālarūpāya dhīmate| namaḥ śivāya śāntāya brahmaṇe liṅgamūrtaye||

एवं संस्तूयमानस्तु व्यक्तो भूत्वा महेश्वरः। भाति देवो महायोगी सूर्यकोटिसमप्रभः।।

evaṃ saṃstūyamānastu vyakto bhūtvā maheśvaraḥ| bhāti devo mahāyogī sūryakoṭisamaprabhaḥ||

वक्त्रकोटिसहस्त्रेण ग्रसमान इवाम्बरम। सहस्त्रहस्तचरणः सूर्यसोमाग्निलोचनः।।

vaktrakoṭisahastreṇa grasamāna ivāmbaram| sahastrahastacaraṇaḥ sūryasomāgnilocanaḥ||

पिनाकपाणिर्भगवान कृत्तिवासास्त्रिशूलभृत। व्यालयज्ञोपवीतश्च मेघदुन्दुभिनिः स्वनः।।

pinākapāṇirbhagavān kṛttivāsāstriśūlabhṛt| vyālayajñopavītaśca meghadundubhiniḥ svanaḥ||

अथोवाच महादेवः प्रीतो ऽहं सुरसत्तमौ। पश्येतं मां महादेवं भयं सर्वं प्रमुच्यताम।।

athovāca mahādevaḥ prīto 'haṃ surasattamau| paśyetaṃ māṃ mahādevaṃ bhayaṃ sarvaṃ pramucyatām||

युवां प्रसूतौ गात्रेभ्यो मम पूर्वं सनातनौ। अयं मे दक्षिणे पार्श्वे ब्रह्मा लोकपितामहः। वामपार्श्वे च मे विष्णुः पालको हृदये हरः।।

yuvāṃ prasūtau gātrebhyo mama pūrvaṃ sanātanau| ayaṃ me dakṣiṇe pārśve brahmā lokapitāmahaḥ| vāmapārśve ca me viṣṇuḥ pālako hṛdaye haraḥ||

प्रीतो ऽहं युवयोः सम्यक वरं दद्मि यथेप्सितम। एवमुक्त्वाथ मां देवो महादेवः स्वयं शिवः। आलिङ्ग्य देवं ब्रह्माणं प्रसादाभिमुखो ऽभवत।।

prīto 'haṃ yuvayoḥ samyak varaṃ dadmi yathepsitam| evamuktvātha māṃ devo mahādevaḥ svayaṃ śivaḥ| āliṅgya devaṃ brahmāṇaṃ prasādābhimukho 'bhavat||

ततः प्रहृष्टमनसौ प्रणिपत्य महेश्वरम। ऊचतुः प्रेक्ष्य तद्वक्त्रं नारायणपितामहौ।।

tataḥ prahṛṣṭamanasau praṇipatya maheśvaram| ūcatuḥ prekṣya tadvaktraṃ nārāyaṇapitāmahau||

यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश्च नौ। भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि देव महेश्वरे।।

yadi prītiḥ samutpannā yadi deyo varaśca nau| bhaktirbhavatu nau nityaṃ tvayi deva maheśvare||

ततः स भगवानीशः प्रहसन परमेश्वरः। उवाच मां महादेवः प्रीतः प्रीतेन चेतसा।।

tataḥ sa bhagavānīśaḥ prahasan parameśvaraḥ| uvāca māṃ mahādevaḥ prītaḥ prītena cetasā||

प्रलयस्थितिसर्गाणां कर्ता त्वं धरणीपते। वत्स वत्स हरे विश्वं पालयैतच्चराचरम।।

pralayasthitisargāṇāṃ kartā tvaṃ dharaṇīpate| vatsa vatsa hare viśvaṃ pālayaitaccarācaram||

त्रिधा भिन्नो ऽस्म्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुहराख्यया। सर्गरक्षालयगुणैर्निर्गुणो ऽपि निरञ्जनः।।

tridhā bhinno 'smyahaṃ viṣṇo brahmaviṣṇuharākhyayā| sargarakṣālayaguṇairnirguṇo 'pi nirañjanaḥ||

संमोहं त्यज भो विष्णो पालयैनं पितामहम। भविष्यत्येष भगवांस्तव पुत्रः सनातनः।।

saṃmohaṃ tyaja bho viṣṇo pālayainaṃ pitāmaham| bhaviṣyatyeṣa bhagavāṃstava putraḥ sanātanaḥ||

अहं च भवतो वक्त्रात कल्पादौ घोररूपधृक। शूलपाणिर्भविष्यामि क्रोधजस्तव पुत्रकः।।

ahaṃ ca bhavato vaktrāt kalpādau ghorarūpadhṛk| śūlapāṇirbhaviṣyāmi krodhajastava putrakaḥ||

एवमुक्त्वा महादेवो ब्रह्माणं मुनिसत्तम। अनुगृह्य च मां देवस्तत्रैवान्तरधीयत।।

evamuktvā mahādevo brahmāṇaṃ munisattama| anugṛhya ca māṃ devastatraivāntaradhīyata||

ततः प्रभृति लोकेषु लिङ्गार्चा सुप्रतिष्ठिता। लिङ्ग तल्लयनाद ब्रह्मन ब्रह्मणः परमं वपुः।।

tataḥ prabhṛti lokeṣu liṅgārcā supratiṣṭhitā| liṅga tallayanād brahman brahmaṇaḥ paramaṃ vapuḥ||

एतल्लिङ्गस्य माहात्म्यं भाषितं ते मयानघ। एतद बुध्यन्ति योगज्ञा न देवा न च दानवाः।।

etalliṅgasya māhātmyaṃ bhāṣitaṃ te mayānagha| etad budhyanti yogajñā na devā na ca dānavāḥ||

एतद्धि परमं ज्ञानमव्यक्तं शिवसंज्ञितम। येन सूक्ष्ममचिन्त्यं तत पश्यन्ति ज्ञान वक्षुषः।।

etaddhi paramaṃ jñānamavyaktaṃ śivasaṃjñitam| yena sūkṣmamacintyaṃ tat paśyanti jñāna vakṣuṣaḥ||

तस्मै भगवते नित्यं नमस्कारं प्रकुर्महे। महादेवाय रुद्राय देवदेवाय लिङ्गिने।।

tasmai bhagavate nityaṃ namaskāraṃ prakurmahe| mahādevāya rudrāya devadevāya liṅgine||

नमो वेदरहस्याय नीलकण्ठाय वै नमः। विभीषणाय शान्ताय स्थाणवे हेतवे नमः।।

namo vedarahasyāya nīlakaṇṭhāya vai namaḥ| vibhīṣaṇāya śāntāya sthāṇave hetave namaḥ||

ब्रह्मणे वामदेवाय त्रिनेत्राय महीयसे। शङ्कराय महेशाय गिरीशाय शिवाय च।।

brahmaṇe vāmadevāya trinetrāya mahīyase| śaṅkarāya maheśāya girīśāya śivāya ca||

नमः कुरुष्व सततं ध्यायस्व मनसा हरम। संसारसागरादस्मादचिरादुत्तरिष्यसि।।

namaḥ kuruṣva satataṃ dhyāyasva manasā haram| saṃsārasāgarādasmādacirāduttariṣyasi||

एवं स वासुदेवेन व्याहृतो मुनिपुङ्गवः। जगाम मनसा देवमीशानं विश्वतोमुखम।।

evaṃ sa vāsudevena vyāhṛto munipuṅgavaḥ| jagāma manasā devamīśānaṃ viśvatomukham||

प्रणम्य शिरसा कृष्णमनुज्ञातो महामुनिः। जगाम चेप्सितं देशं देवदेवस्य शूलिनः।।

praṇamya śirasā kṛṣṇamanujñāto mahāmuniḥ| jagāma cepsitaṃ deśaṃ devadevasya śūlinaḥ||

य इमं श्रावयेन्नित्यं लिङ्गाध्यायमनुत्तमम। शृणुयाद वा पठेद वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते।।

ya imaṃ śrāvayennityaṃ liṅgādhyāyamanuttamam| śṛṇuyād vā paṭhed vāpi sarvapāpaiḥ pramucyate||

श्रुत्वा सकृदपि ह्येतत तपश्चरणमुत्तमम। वासुदेवस्य विप्रेन्द्राः पापं मुञ्चिति मानवः।।

śrutvā sakṛdapi hyetat tapaścaraṇamuttamam| vāsudevasya viprendrāḥ pāpaṃ muñciti mānavaḥ||

जपेद वाहरहर्नित्यं ब्रह्मलोके महीयते। एवमाह महायोगी कृष्णद्वैपायनः प्रभुः।।

japed vāharaharnityaṃ brahmaloke mahīyate| evamāha mahāyogī kṛṣṇadvaipāyanaḥ prabhuḥ||