अन्दके निगृहीते वै प्रह्लादस्य महात्मनः। विरोचनो नाम सुतो बभूव नृपतिः पुरा।।

andake nigṛhīte vai prahlādasya mahātmanaḥ| virocano nāma suto babhūva nṛpatiḥ purā||

न हिंस्यात सर्वभूतानिनानृतं वावदेत क्वचित। नाहितं नाप्रियं वाक्यं न स्तेनः स्याद कदाचन।।

na hiṃsyāt sarvabhūtāninānṛtaṃ vāvadet kvacit| nāhitaṃ nāpriyaṃ vākyaṃ na stenaḥ syād kadācana||

तृणं वा यदि वा शाकं मृदं वा जलमेव वा। परस्यापहरञ्जन्तुर्नरकं प्रतिपद्यते।।

tṛṇaṃ vā yadi vā śākaṃ mṛdaṃ vā jalameva vā| parasyāpaharañjanturnarakaṃ pratipadyate||

देवाञ्जित्वा सदेवेन्द्रान बहून वर्षान महासुरः। पालयामास धर्मेण त्रैलोक्यं सचराचरम।।

devāñjitvā sadevendrāna bahūn varṣān mahāsuraḥ| pālayāmāsa dharmeṇa trailokyaṃ sacarācaram||

न राज्ञः प्रतिगृह्णीयान्न शूद्रपतितादपि। न चान्यस्मादशक्तश्च निन्दितान वर्जयेद बुधः।।

na rājñaḥ pratigṛhṇīyānna śūdrapatitādapi| na cānyasmādaśaktaśca ninditān varjayed budhaḥ||

तस्यैवं वर्तमानस्य कदाचिद विष्णुचोदितः। सनत्कुमारो भगवान पुरं प्राप महामुनिः।।

tasyaivaṃ vartamānasya kadācid viṣṇucoditaḥ| sanatkumāro bhagavān puraṃ prāpa mahāmuniḥ||

दृष्ट्वा सिहासनगतो ब्रह्मपुत्रं महासुरः। ननामोत्थाय शिरसा प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत।।

dṛṣṭvā sihāsanagato brahmaputraṃ mahāsuraḥ| nanāmotthāya śirasā prāñjalirvākyamabravīt||

नित्यं याचनको न स्यात पुनस्तं नैव याचयेत। प्राणानपहरत्येवं याचकस्तस्य दुर्मतिः।।

nityaṃ yācanako na syāt punastaṃ naiva yācayet| prāṇānapaharatyevaṃ yācakastasya durmatiḥ||

न देवद्रव्यहारी स्याद विशेषेण द्विजोत्तमः। ब्रह्मस्वं वा नापहरेदापद्यपि कदाचन।।

na devadravyahārī syād viśeṣeṇa dvijottamaḥ| brahmasvaṃ vā nāpaharedāpadyapi kadācana||

धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि संप्राप्तो मे पुरातनः। योगीश्वरो ऽद्य भगवान यतो ऽसौ ब्रह्मवित स्वयम।।

dhanyo 'smyanugṛhīto 'smi saṃprāpto me purātanaḥ| yogīśvaro 'dya bhagavān yato 'sau brahmavit svayam||

किमर्थमागतो ब्रह्मन स्वयं देवः पितामहः। ब्रूहि मे ब्रह्मणः पुत्र किं कार्यं करवाण्यहम।।

kimarthamāgato brahman svayaṃ devaḥ pitāmahaḥ| brūhi me brahmaṇaḥ putra kiṃ kāryaṃ karavāṇyaham||

न विषं विषमित्याहुर्ब्रह्मस्वं विषमुच्यते। देवस्वं चापि यत्नेन सदा परिहरेत ततः।।

na viṣaṃ viṣamityāhurbrahmasvaṃ viṣamucyate| devasvaṃ cāpi yatnena sadā pariharet tataḥ||

पुष्पे शाक्रोदके काष्ठे तथा मूले फले तृणे। अदत्तादानमस्तेयं मनुः प्राह प्रजापतिः।।

puṣpe śākrodake kāṣṭhe tathā mūle phale tṛṇe| adattādānamasteyaṃ manuḥ prāha prajāpatiḥ||

सो ऽब्रवीद भगवान देवो धर्मयुक्तं महासुरम। द्रष्टुमभ्यागतो ऽहं वै भवन्तं भाग्यवानसि।।

so 'bravīd bhagavān devo dharmayuktaṃ mahāsuram| draṣṭumabhyāgato 'haṃ vai bhavantaṃ bhāgyavānasi||

ग्रहीतव्यानि पुष्पाणि देवार्चनविधौ द्विजाः। नैकस्मादेव नियतमननुज्ञाय केवलम।।

grahītavyāni puṣpāṇi devārcanavidhau dvijāḥ| naikasmādeva niyatamananujñāya kevalam||

सुदुर्लभा नीतिरेषा दैत्यानां दैत्यसत्तम। त्रिलोके धार्मिको नूनं त्वादृशो ऽन्यो न विद्यते।।

sudurlabhā nītireṣā daityānāṃ daityasattama| triloke dhārmiko nūnaṃ tvādṛśo 'nyo na vidyate||

इत्युक्तो ऽसुरराजस्तं पुनः प्राह महामुनिम। धर्माणां परमं धर्मं ब्रूहि मे ब्रह्मवित्तम।।

ityukto 'surarājastaṃ punaḥ prāha mahāmunim| dharmāṇāṃ paramaṃ dharmaṃ brūhi me brahmavittama||

तृणं काष्ठं फलं पुष्पं प्रकाशं वै हरेद बुधः। धर्मार्थं केवलं विप्रा ह्यन्यथा पतितो भवेत।।

tṛṇaṃ kāṣṭhaṃ phalaṃ puṣpaṃ prakāśaṃ vai hared budhaḥ| dharmārthaṃ kevalaṃ viprā hyanyathā patito bhavet||

तिलमुद्गयवादीनां मुष्टिर्ग्राह्या पथि स्थितैः। क्षुधार्तैर्नान्यथा विप्रा धर्मविद्भिरिति स्थितिः।।

tilamudgayavādīnāṃ muṣṭirgrāhyā pathi sthitaiḥ| kṣudhārtairnānyathā viprā dharmavidbhiriti sthitiḥ||

सो ऽब्रवीद भगवान योगी दैत्येन्द्राय महात्मने। सर्वगुह्यतमं धर्ममात्मज्ञानमनुत्तमम।।

so 'bravīd bhagavān yogī daityendrāya mahātmane| sarvaguhyatamaṃ dharmamātmajñānamanuttamam||

स लब्ध्वा परमं ज्ञानं दत्त्वा च गुरुदक्षिणाम। निधाय पुत्रे तद्राज्यं योगाभ्यासरतो ऽभवत।।

sa labdhvā paramaṃ jñānaṃ dattvā ca gurudakṣiṇām| nidhāya putre tadrājyaṃ yogābhyāsarato 'bhavat||

न धर्मस्यापदेशेन पापं कृत्वा व्रतं चरेत। व्रतेन पापं प्रच्छाद्य कुर्वन स्त्रीशूद्रदम्भनम।।

na dharmasyāpadeśena pāpaṃ kṛtvā vrataṃ caret| vratena pāpaṃ pracchādya kurvan strīśūdradambhanam||

प्रेत्येह चेदृशो विप्रो गर्ह्यते ब्रह्मवादिभिः। छद्मनाचरितं यच्च व्रतं रक्षांसि गच्छति।।

pretyeha cedṛśo vipro garhyate brahmavādibhiḥ| chadmanācaritaṃ yacca vrataṃ rakṣāṃsi gacchati||

स तस्य पुत्रो मतिमान बलिर्नाम महासुरः। ब्रह्मण्यो धार्मिको ऽत्यर्थं विजिग्ये ऽथ पुरन्दरम।।

sa tasya putro matimān balirnāma mahāsuraḥ| brahmaṇyo dhārmiko 'tyarthaṃ vijigye 'tha purandaram||

कृत्वा तेन महद युद्धं शक्रः सर्वामरैर्वृतः। जगाम निर्जितो विष्णुं देवं शरणमच्युतम।।

kṛtvā tena mahad yuddhaṃ śakraḥ sarvāmarairvṛtaḥ| jagāma nirjito viṣṇuṃ devaṃ śaraṇamacyutam||

अलिङ्गी लिङ्गिवेषेण यो वृत्तिमुपजीवति। स लिङ्गिनां हरेदेनस्तिर्यग्योनौ च जायते।।

aliṅgī liṅgiveṣeṇa yo vṛttimupajīvati| sa liṅgināṃ haredenastiryagyonau ca jāyate||

तदन्तरे ऽदितिर्देवी देवमाता सुदुः खिता। दैत्येन्द्राणां वधार्थाय पुत्रो मे स्यादिति स्वयम।।

tadantare 'ditirdevī devamātā suduḥ khitā| daityendrāṇāṃ vadhārthāya putro me syāditi svayam||

बैडालव्रतिनः पापा लोके धर्मविनाशकाः। सद्यः पतन्ति पापेषु कर्मणस्तस्य तत फलम।।

baiḍālavratinaḥ pāpā loke dharmavināśakāḥ| sadyaḥ patanti pāpeṣu karmaṇastasya tat phalam||

तताप सुमहद घोरं तपोराशिस्तपः परम। प्रपन्ना विष्णुमव्यक्तं शरण्यं शरणं हरिम।।

tatāpa sumahad ghoraṃ taporāśistapaḥ param| prapannā viṣṇumavyaktaṃ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ harim||

पाषण्डिनो विकर्मस्थान वामाचारांस्तथैव च। पञ्चरात्रान पाशुपतान वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत।।

pāṣaṇḍino vikarmasthān vāmācārāṃstathaiva ca| pañcarātrān pāśupatān vāṅmātreṇāpi nārcayet||

कृत्वा हृत्पद्मकिञ्जल्के निष्कलं परमं पदम। वासुदेवमनाद्यन्तमानन्दं व्योम केवलम।।

kṛtvā hṛtpadmakiñjalke niṣkalaṃ paramaṃ padam| vāsudevamanādyantamānandaṃ vyoma kevalam||

वेदनिन्दारतान मर्त्यान देवनिन्दारतांस्तथा। द्विजनिन्दारतांश्चैव मनसापि न चिन्तयेत।।

vedanindāratān martyān devanindāratāṃstathā| dvijanindāratāṃścaiva manasāpi na cintayet||

प्रसन्नो भगवान विष्णुः शङ्खचक्रगदाधरः। आविर्बभूव योगात्मा देवमातुः पुरो हरिः।।

prasanno bhagavān viṣṇuḥ śaṅkhacakragadādharaḥ| āvirbabhūva yogātmā devamātuḥ puro hariḥ||

याजनं योनिसंबन्धं सहवासं च भाषणम। कुर्वाणः पतते जन्तुस्तस्माद यत्नेन वर्जयेत।।

yājanaṃ yonisaṃbandhaṃ sahavāsaṃ ca bhāṣaṇam| kurvāṇaḥ patate jantustasmād yatnena varjayet||

देवद्रोहाद गुरुद्रोहः कोटिकोटिगुणाधिकः। ज्ञानापवादो नास्तिक्यं तस्मात कोटिगुणाधिकम।।

devadrohād gurudrohaḥ koṭikoṭiguṇādhikaḥ| jñānāpavādo nāstikyaṃ tasmāt koṭiguṇādhikam||

दृष्ट्वा समागतं विष्णुमदितिर्भक्तिसंयुता। मेने कृतार्थमात्मानं तोषयामास केशवम।।

dṛṣṭvā samāgataṃ viṣṇumaditirbhaktisaṃyutā| mene kṛtārthamātmānaṃ toṣayāmāsa keśavam||

जयानन्तमाहात्म्ययोगाभियुक्त। जयाशेषकल्पामलानन्दरूप।।

jayānantamāhātmyayogābhiyukta| jayāśeṣakalpāmalānandarūpa||

गोभिश्च दैवतैर्विप्रैः कृष्या राजोपसेवया। कुलान्यकुलतां यान्ति यानि हीनानि धर्मतः।।

gobhiśca daivatairvipraiḥ kṛṣyā rājopasevayā| kulānyakulatāṃ yānti yāni hīnāni dharmataḥ||

कुविवाहैः क्रियालोपैर्वेदानध्ययनेन च। कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च।।

kuvivāhaiḥ kriyālopairvedānadhyayanena ca| kulānyakulatāṃ yānti brāhmaṇātikrameṇa ca||

नमो नारसिंहाय शेषाय तुभ्यम। नमो वासुदेवाय तुभ्यं नमस्ते।।

namo nārasiṃhāya śeṣāya tubhyam| namo vāsudevāya tubhyaṃ namaste||

नमो योगगम्याय सत्याय तुभ्यम। नमस्ते वराहाय भूयो नमस्ते।।

namo yogagamyāya satyāya tubhyam| namaste varāhāya bhūyo namaste||

अनृतात पारदार्याच्च तथाभक्ष्यस्य भक्षणात। अश्रौतधर्माचरणात क्षिप्रं नश्यति वै कुलम।।

anṛtāt pāradāryācca tathābhakṣyasya bhakṣaṇāt| aśrautadharmācaraṇāt kṣipraṃ naśyati vai kulam||

अश्रोत्रियेषु वै दानाद वृषलेषु तथैव च। विहिताचारहीनेषु क्षिप्रं नश्यति वै कुलम।।

aśrotriyeṣu vai dānād vṛṣaleṣu tathaiva ca| vihitācārahīneṣu kṣipraṃ naśyati vai kulam||

नमो वेदविज्ञानधर्माभिगम्य। प्रभो विश्वयोने ऽथ भूयो नमस्ते।।

namo vedavijñānadharmābhigamya| prabho viśvayone 'tha bhūyo namaste||

नमो हेतवे विश्वरूपाय तुभ्यम। शिवायैकरूपाय भूयो नमस्ते।।

namo hetave viśvarūpāya tubhyam| śivāyaikarūpāya bhūyo namaste||

नाधार्मिकैर्वृते ग्रामे न व्याधिबहुले भृशम। न शूद्रराज्ये निवसेन्न पाषण्डजनैर्वृते।।

nādhārmikairvṛte grāme na vyādhibahule bhṛśam| na śūdrarājye nivasenna pāṣaṇḍajanairvṛte||

हिमवद्विन्ध्ययोर्मध्ये पूर्वपश्चिमयोः शुभम। मुक्त्वा समुद्रयोर्देशं नान्यत्र निवसेद द्विजः।।

himavadvindhyayormadhye pūrvapaścimayoḥ śubham| muktvā samudrayordeśaṃ nānyatra nivased dvijaḥ||

एवं स भगवान कृष्णो देवमात्रा जगन्मयः। तोषितश्छन्दयामास वरेण प्रहसन्निव।।

evaṃ sa bhagavān kṛṣṇo devamātrā jaganmayaḥ| toṣitaśchandayāmāsa vareṇa prahasanniva||

प्रणम्य शिरसा भूमौ सा वब्रे वरमुत्तमम। त्वामेव पुत्रं देवानां हिताय वरये वरम।।

praṇamya śirasā bhūmau sā vabre varamuttamam| tvāmeva putraṃ devānāṃ hitāya varaye varam||

कृष्णो वा यत्र चरति मृगो नित्यं स्वभावतः। पुण्याश्च विश्रुता नद्यस्तत्र वा निवसेद द्विजः।।

kṛṣṇo vā yatra carati mṛgo nityaṃ svabhāvataḥ| puṇyāśca viśrutā nadyastatra vā nivased dvijaḥ||

अर्धक्रोशान्नदीकूलं वर्जयित्वा द्विजोत्तमः। नान्यत्र निवसेत पुण्यं नान्त्यजग्रामसन्निधौ।।

ardhakrośānnadīkūlaṃ varjayitvā dvijottamaḥ| nānyatra nivaset puṇyaṃ nāntyajagrāmasannidhau||

तथास्त्वित्याह भगवान प्रपन्नजनवत्सलः। दत्त्वा वरानप्रमेयस्तत्रैवान्तरधीयत।।

tathāstvityāha bhagavān prapannajanavatsalaḥ| dattvā varānaprameyastatraivāntaradhīyata||

ततो बहुतिथे काले भगवन्तं जनार्दनम। दधार गर्भं देवानां माता नारायणं स्वयम।।

tato bahutithe kāle bhagavantaṃ janārdanam| dadhāra garbhaṃ devānāṃ mātā nārāyaṇaṃ svayam||

न संवसेच्च पतितैर्न चण्डालैर्न पुक्कसैः। न मूर्खैर्नावलिप्तैश्च नान्त्यैर्नान्त्यावसायिभिः।।

na saṃvasecca patitairna caṇḍālairna pukkasaiḥ| na mūrkhairnāvaliptaiśca nāntyairnāntyāvasāyibhiḥ||

एकशय्यासनं पङ्क्तिर्भाण्डपक्वान्नमिश्रणम। याजनाध्यापने योनिस्तथैव सहभोजनम।।

ekaśayyāsanaṃ paṅktirbhāṇḍapakvānnamiśraṇam| yājanādhyāpane yonistathaiva sahabhojanam||

समाविष्टे हृषीकेशे देवमातुरथोदरम। उत्पाता जज्ञिरे घोरा बलेर्वैरोचनेः पुरे।।

samāviṣṭe hṛṣīkeśe devamāturathodaram| utpātā jajñire ghorā balervairocaneḥ pure||

निरीक्ष्य सर्वानुत्पातान दैत्येन्द्रो भयविह्वलः। प्रह्लादमसुरं वृद्धं प्रणम्याह पितामहम।।

nirīkṣya sarvānutpātān daityendro bhayavihvalaḥ| prahlādamasuraṃ vṛddhaṃ praṇamyāha pitāmaham||

सहाध्यायस्तु दशमः सहयाजनमेव च। एकादश समुद्दिष्टा दोषाः साङ्कर्यसंज्ञिताः।।

sahādhyāyastu daśamaḥ sahayājanameva ca| ekādaśa samuddiṣṭā doṣāḥ sāṅkaryasaṃjñitāḥ||

पितामह महाप्राज्ञ जायन्ते ऽस्मत्पुरे ऽधुना। किमुत्पाता भवेत कार्यमस्माकं किंनिमित्तकाः।।

pitāmaha mahāprājña jāyante 'smatpure 'dhunā| kimutpātā bhavet kāryamasmākaṃ kiṃnimittakāḥ||

समीपे वा व्यवस्थानात पापं संक्रमते नृणाम। तस्मात सर्वप्रयत्नेन साङ्कर्यं परिवर्जयेत।।

samīpe vā vyavasthānāt pāpaṃ saṃkramate nṛṇām| tasmāt sarvaprayatnena sāṅkaryaṃ parivarjayet||

एकपङ्क्त्युपविष्टा ये न स्पृशन्ति परस्परम। भस्मना कृतमर्यादा न तेषां संकरो भवेत।।

ekapaṅktyupaviṣṭā ye na spṛśanti parasparam| bhasmanā kṛtamaryādā na teṣāṃ saṃkaro bhavet||

निशम्य तस्य वचनं चिरं ध्यात्वा महासुरः। नमस्कृत्य हृषीकेशमिदं वचनमब्रवीत।।

niśamya tasya vacanaṃ ciraṃ dhyātvā mahāsuraḥ| namaskṛtya hṛṣīkeśamidaṃ vacanamabravīt||

यो यज्ञैरिज्यते विष्णुर्यस्य सर्वमिदं जगत। दधारासुरनाशार्थं माता तं त्रिदिवौकसाम।।

yo yajñairijyate viṣṇuryasya sarvamidaṃ jagat| dadhārāsuranāśārthaṃ mātā taṃ tridivaukasām||

अग्निना भस्मना चैव सलिलेनावसेकतः। द्वारेण स्तम्भमार्गेण षड्भिः पङ्क्तिर्विभिद्यते।।

agninā bhasmanā caiva salilenāvasekataḥ| dvāreṇa stambhamārgeṇa ṣaḍbhiḥ paṅktirvibhidyate||

न कुर्याच्छुष्कवैराणि विवादं च न पैशुनम। परक्षेत्रे गां धयन्तीं न चाचक्षीत कस्यचित। न संवदेत सूतके च न कञ्चिन्मर्मणि स्पृशेत।।

na kuryācchuṣkavairāṇi vivādaṃ ca na paiśunam| parakṣetre gāṃ dhayantīṃ na cācakṣīta kasyacit| na saṃvadet sūtake ca na kañcinmarmaṇi spṛśet||

यस्मादभिन्नं सकलं भिद्यते यो ऽखिलादपि। स वासुदेवो देवानां मातुर्देहं समाविशत।।

yasmādabhinnaṃ sakalaṃ bhidyate yo 'khilādapi| sa vāsudevo devānāṃ māturdehaṃ samāviśat||

न सूर्यपरिवेषं वा नेन्द्रचापं शवाग्निकम। परस्मै कथयेद विद्वान शशिनं वा कदाचन।।

na sūryapariveṣaṃ vā nendracāpaṃ śavāgnikam| parasmai kathayed vidvān śaśinaṃ vā kadācana||

न यस्य देवा जानन्ति स्वरूपं परमार्थतः। स विष्णुरदितेर्देहं स्वेच्छयाद्य समाविशत।।

na yasya devā jānanti svarūpaṃ paramārthataḥ| sa viṣṇuraditerdehaṃ svecchayādya samāviśat||

यस्माद भवन्ति भूतानि यत्र संयान्ति संक्षयम। सो ऽवतीर्णो महायोगी पुराणपुरुषो हरिः।।

yasmād bhavanti bhūtāni yatra saṃyānti saṃkṣayam| so 'vatīrṇo mahāyogī purāṇapuruṣo hariḥ||

न कुर्याद बहुभिः सार्धं विरोधं बन्धुभिस्तथा। आत्मनः प्रतिकूलानि परेषां न समाचरेत।।

na kuryād bahubhiḥ sārdhaṃ virodhaṃ bandhubhistathā| ātmanaḥ pratikūlāni pareṣāṃ na samācaret||

तिथिं पक्षस्य न ब्रूयात न नक्षत्राणि निर्दिशेत। नोदक्यामभिभाषेत नाशुचिं वा द्विजोत्तमः।।

tithiṃ pakṣasya na brūyāt na nakṣatrāṇi nirdiśet| nodakyāmabhibhāṣeta nāśuciṃ vā dvijottamaḥ||

न यत्र विद्यते नामजात्यादिपरिकल्पना। सत्तामात्रात्मरूपो ऽसौ विष्णुरंशेन जायते।।

na yatra vidyate nāmajātyādiparikalpanā| sattāmātrātmarūpo 'sau viṣṇuraṃśena jāyate||

यस्य सा जगतां माता शक्तिस्तद्धर्मधारिणी। माया भगवती लक्ष्मीः सो ऽवतीर्णो जनार्दनः।।

yasya sā jagatāṃ mātā śaktistaddharmadhāriṇī| māyā bhagavatī lakṣmīḥ so 'vatīrṇo janārdanaḥ||

न देवगुरुविप्राणां दीयमानं तु वारयेत। न चात्मानं प्रशंसेद वा परनिन्दां च वर्जयेत। वेदनिन्दां देवनिन्दां प्रयत्नेन विवर्जयेत।।

na devaguruviprāṇāṃ dīyamānaṃ tu vārayet| na cātmānaṃ praśaṃsed vā paranindāṃ ca varjayet| vedanindāṃ devanindāṃ prayatnena vivarjayet||

यस्तु देवानृषीन विप्रान्वेदान वा निन्दति द्विजः। न तस्य निष्कृतिर्दृष्टा शास्त्रेष्विह मुनीश्वराः।।

yastu devānṛṣīn viprānvedān vā nindati dvijaḥ| na tasya niṣkṛtirdṛṣṭā śāstreṣviha munīśvarāḥ||

यस्य सा तामसी मूर्तिः शङ्करो राजसी तनुः। ब्रह्मा संजायते विष्णुरंशेनैकेन सत्त्वभृत।।

yasya sā tāmasī mūrtiḥ śaṅkaro rājasī tanuḥ| brahmā saṃjāyate viṣṇuraṃśenaikena sattvabhṛt||

इत्थं विचिन्त्य गोविन्दं भक्तिनम्रेण चेतसा। तमेव गच्छ शरणं ततो यास्यसि निर्वृतिम।।

itthaṃ vicintya govindaṃ bhaktinamreṇa cetasā| tameva gaccha śaraṇaṃ tato yāsyasi nirvṛtim||

निन्दयेद वै गुरुं देवं वेदं वा सोपबृंहणम। कल्पकोटिशतं साग्रं रौरवे पच्यते नरः।।

nindayed vai guruṃ devaṃ vedaṃ vā sopabṛṃhaṇam| kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ raurave pacyate naraḥ||

ततः प्रह्लादवचनाद बलिर्वैरोचनिर्हरिम। जगाम शरणं विश्वं पालयामास धर्मतः।।

tataḥ prahlādavacanād balirvairocanirharim| jagāma śaraṇaṃ viśvaṃ pālayāmāsa dharmataḥ||

तूष्णीमासीत निन्दायां न ब्रूयात किञ्चिदुत्तरम। कर्णौ पिधाय गन्तव्यं न चैतानवलोकयेत।।

tūṣṇīmāsīta nindāyāṃ na brūyāt kiñciduttaram| karṇau pidhāya gantavyaṃ na caitānavalokayet||

वर्जयेद वै रहस्यानि परेषां गूहयेद बुधः। विवादं स्वजनैः सार्धं न कुर्याद वै कदाचन।।

varjayed vai rahasyāni pareṣāṃ gūhayed budhaḥ| vivādaṃ svajanaiḥ sārdhaṃ na kuryād vai kadācana||

काले प्राप्ते महाविष्णुं देवानां हर्षवर्धनम। असूत कश्यपाच्चैनं देवमातादितिः स्वयम।।

kāle prāpte mahāviṣṇuṃ devānāṃ harṣavardhanam| asūta kaśyapāccainaṃ devamātāditiḥ svayam||

चतुर्भुजं विशालाक्षं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम। नीलमेघप्रतीकाशं भ्राजमानं श्रियावृतम।।

caturbhujaṃ viśālākṣaṃ śrīvatsāṅkitavakṣasam| nīlameghapratīkāśaṃ bhrājamānaṃ śriyāvṛtam||

न पापं पापिनां ब्रूयादपापं वा द्विजात्तमाः। सतेनतुल्यदोषः स्यान्मिथ्या द्विर्देषवान भवेत।।

na pāpaṃ pāpināṃ brūyādapāpaṃ vā dvijāttamāḥ| satenatulyadoṣaḥ syānmithyā dvirdeṣavān bhavet||

उपतस्थुः सुराः सर्वे सिद्धाः साध्याश्च चारणाः। उपेन्द्रमिन्द्रप्रमुखा ब्रह्मा चर्षिगमैर्वृतः।।

upatasthuḥ surāḥ sarve siddhāḥ sādhyāśca cāraṇāḥ| upendramindrapramukhā brahmā carṣigamairvṛtaḥ||

यानि मिथ्याभिशस्तानां पतन्त्यश्रूणि रोदनात। तानिपुत्रान पशून्घ्निन्ति तेषां मिथ्याभिशंसिनाम।।

yāni mithyābhiśastānāṃ patantyaśrūṇi rodanāt| tāniputrān paśūnghninti teṣāṃ mithyābhiśaṃsinām||

कृतोपनयनो वेदानध्यैष्ट भगवान हरिः। समाचारं भरद्वाजात त्रिलोकाय प्रदर्शयन।।

kṛtopanayano vedānadhyaiṣṭa bhagavān hariḥ| samācāraṃ bharadvājāt trilokāya pradarśayan||

ब्रिह्महत्यासुरापाने स्तेयगुर्वङ्गनागमे। दृष्टं विशोधनं वृद्धैर्नास्ति मिथ्याभिशंसने।।

brihmahatyāsurāpāne steyagurvaṅganāgame| dṛṣṭaṃ viśodhanaṃ vṛddhairnāsti mithyābhiśaṃsane||

नेक्षेतोद्यन्तमादित्यं शशिनं चानिमित्ततः। नास्तं यान्तं न वारिस्थं नोपसृष्टं न मघ्यगम। तिरोहितं वाससा वा नादर्शान्तरगामिनम।।

nekṣetodyantamādityaṃ śaśinaṃ cānimittataḥ| nāstaṃ yāntaṃ na vāristhaṃ nopasṛṣṭaṃ na maghyagam| tirohitaṃ vāsasā vā nādarśāntaragāminam||

एवं हि लौकिकं मार्गं प्रदर्शयति स प्रभुः। स यत प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते।।

evaṃ hi laukikaṃ mārgaṃ pradarśayati sa prabhuḥ| sa yat pramāṇaṃ kurute lokastadanuvartate||

ततः कालेन मतिमान बलिर्वैरोचनिः स्वयम। यज्ञैर्यज्ञेश्वरं विष्णुमर्चयामास सर्वगम।।

tataḥ kālena matimān balirvairocaniḥ svayam| yajñairyajñeśvaraṃ viṣṇumarcayāmāsa sarvagam||

न नग्नां स्त्रियमीक्षेत पुरुषं वा कदाचन। न च मूत्रं पुरीषं वा न च संस्पृष्टमैथुनम। नाशुचिः सूर्यसोमादीन ग्रहानालोकयेद बुधः।।

na nagnāṃ striyamīkṣeta puruṣaṃ vā kadācana| na ca mūtraṃ purīṣaṃ vā na ca saṃspṛṣṭamaithunam| nāśuciḥ sūryasomādīn grahānālokayed budhaḥ||

पतितव्यङ्गचण्डालानुच्छिष्टान नावलोकयेत। नाभिभाषेत च परमुच्छिष्टो वावगुण्ठितः।।

patitavyaṅgacaṇḍālānucchiṣṭān nāvalokayet| nābhibhāṣeta ca paramucchiṣṭo vāvaguṇṭhitaḥ||

ब्राह्मणान पूजयामास दत्त्वा बहुतरं धनम। ब्रह्मर्षयः समाजग्मुर्यज्ञवाटं महात्मनः।।

brāhmaṇān pūjayāmāsa dattvā bahutaraṃ dhanam| brahmarṣayaḥ samājagmuryajñavāṭaṃ mahātmanaḥ||

न पश्येत प्रेतसंस्पर्शं न क्रुद्धस्य गुरोर्मुखम। न तैलोदकयोश्छायां न पत्नीं भोजने सति। नामुक्तबन्धनाङ्गां वा नोन्मत्तं मत्तमेव वा।।

na paśyet pretasaṃsparśaṃ na kruddhasya gurormukham| na tailodakayośchāyāṃ na patnīṃ bhojane sati| nāmuktabandhanāṅgāṃ vā nonmattaṃ mattameva vā||

विज्ञाय विष्णुर्भगवान भरद्वाजप्रचोदितः। आस्थाय वामनं रूपं यज्ञदेशमथागमत।।

vijñāya viṣṇurbhagavān bharadvājapracoditaḥ| āsthāya vāmanaṃ rūpaṃ yajñadeśamathāgamat||

नाश्नीयात भार्यया सार्धंनैनामीक्षेत चाश्नतीम। क्षुवन्तीं जृम्भमाणां वा नासनस्थां यथासुखम।।

nāśnīyāt bhāryayā sārdhaṃnaināmīkṣeta cāśnatīm| kṣuvantīṃ jṛmbhamāṇāṃ vā nāsanasthāṃ yathāsukham||

कृष्णाजिनोपवीताङ्ग आषाढेन विराजितः। ब्राह्मणो जटिलो वेदानुद्गिरन भस्ममण्डितः।।

kṛṣṇājinopavītāṅga āṣāḍhena virājitaḥ| brāhmaṇo jaṭilo vedānudgiran bhasmamaṇḍitaḥ||

संप्राप्यासुरराजस्य समीपं भिक्षुको हरिः। स्वपादैर्विमितं देशमयाचत बलिं त्रिभिः।।

saṃprāpyāsurarājasya samīpaṃ bhikṣuko hariḥ| svapādairvimitaṃ deśamayācata baliṃ tribhiḥ||

नोदके चात्मनो रूपं न कूलं श्वभ्रमेव वा। न लङ्घयेच्च मूत्रं वा नाधितिष्ठेत कदाचन।।

nodake cātmano rūpaṃ na kūlaṃ śvabhrameva vā| na laṅghayecca mūtraṃ vā nādhitiṣṭhet kadācana||

न शूद्राय मतिं दद्यात कृशरं पायसं दधि। नोच्छिष्टं वा मधु घृतं न च कृष्णाजिनं हविः।।

na śūdrāya matiṃ dadyāt kṛśaraṃ pāyasaṃ dadhi| nocchiṣṭaṃ vā madhu ghṛtaṃ na ca kṛṣṇājinaṃ haviḥ||

प्रक्षाल्य चरणौ विष्णोर्बलिर्भासमन्वितः। आचामयित्वा भृङ्गारमादाय स्वर्णनिर्मितम।।

prakṣālya caraṇau viṣṇorbalirbhāsamanvitaḥ| ācāmayitvā bhṛṅgāramādāya svarṇanirmitam||

प्रीणातु देवो हरिरव्ययाकृतिः। निपातयामास जलं सुशीतलम।।

prīṇātu devo hariravyayākṛtiḥ| nipātayāmāsa jalaṃ suśītalam||

न चैवास्मै व्रतं दद्यान्न च धर्मं वदेद बुधः। न च क्रोधवशं गच्छेद द्वेषं रागं च वर्जयेत।।

na caivāsmai vrataṃ dadyānna ca dharmaṃ vaded budhaḥ| na ca krodhavaśaṃ gacched dveṣaṃ rāgaṃ ca varjayet||

लोभं दम्भं तथा यत्नादसूयां ज्ञानकुत्सनम। ईर्ष्यां मदं तथा शोकं मोहं च परिवर्जयेत।।

lobhaṃ dambhaṃ tathā yatnādasūyāṃ jñānakutsanam| īrṣyāṃ madaṃ tathā śokaṃ mohaṃ ca parivarjayet||

मथान्तरिक्षं दिवमादिदेवः। प्रकर्तुकामः शरणं प्रपन्नम।।

mathāntarikṣaṃ divamādidevaḥ| prakartukāmaḥ śaraṇaṃ prapannam||

प्राजापत्याद ब्रह्मलोकं जगाम। ये तत्र लोके निवसन्ति सिद्धाः।।

prājāpatyād brahmalokaṃ jagāma| ye tatra loke nivasanti siddhāḥ||

न कुर्यात कस्यचित पीडां सुतं शिष्यं च ताडयेत। न हीनानुपसेवेत न च तीक्ष्णमतीन क्वचित।।

na kuryāt kasyacit pīḍāṃ sutaṃ śiṣyaṃ ca tāḍayet| na hīnānupaseveta na ca tīkṣṇamatīn kvacit||

नात्मानं चावमन्येत दैन्यं यत्नेन वर्जयेत। न विशिष्टानसत्कुर्यात नात्मानं वा शपेद बुधः।।

nātmānaṃ cāvamanyeta dainyaṃ yatnena varjayet| na viśiṣṭānasatkuryāt nātmānaṃ vā śaped budhaḥ||

पितामहास्तोषयामास विष्णुम। जगाम दिव्यावरणानि भूयः।।

pitāmahāstoṣayāmāsa viṣṇum| jagāma divyāvaraṇāni bhūyaḥ||

महाजलं तत पुण्यकृद्भिश्चजुष्टम। गङ्गेत्युक्ता ब्रह्मणा व्योमसंस्था।।

mahājalaṃ tat puṇyakṛdbhiścajuṣṭam| gaṅgetyuktā brahmaṇā vyomasaṃsthā||

न नखैर्विलिखेद भूमिं गां च संवेशयेन्न हि। न नदीषु नदीं ब्रूयात पर्वतेषु च पर्वतान।।

na nakhairvilikhed bhūmiṃ gāṃ ca saṃveśayenna hi| na nadīṣu nadīṃ brūyāt parvateṣu ca parvatān||

आवासे भोजने वापि न त्यजेत हसयायिनम। नावगाहेदपो नग्नो वह्निं नातिव्रजेत पदा।।

āvāse bhojane vāpi na tyajet hasayāyinam| nāvagāhedapo nagno vahniṃ nātivrajet padā||

ब्रह्माणमेकं पुरुषं स्वबीजम। दृष्ट्वा देवास्तत्र तत्र स्तुवन्ति।।

brahmāṇamekaṃ puruṣaṃ svabījam| dṛṣṭvā devāstatra tatra stuvanti||

महान बलिर्भक्तियोगेन विष्णुम। स्वचेतसा यं प्रणमन्ति देवाः।।

mahān balirbhaktiyogena viṣṇum| svacetasā yaṃ praṇamanti devāḥ||

शिरो ऽभ्यङ्गावशिष्टेन तैलेनाङ्गं न लेपयेत। न सर्पशस्त्रैः क्रीडेत स्वानि खानि न संस्पृशेत। रोमाणि च रहस्यानि नाशिष्टेन सह व्रजेत।।

śiro 'bhyaṅgāvaśiṣṭena tailenāṅgaṃ na lepayet| na sarpaśastraiḥ krīḍeta svāni khāni na saṃspṛśet| romāṇi ca rahasyāni nāśiṣṭena saha vrajet||

न पाणिपादवाङ्नेत्रचापल्यं समुपाश्रयेत। न शिश्नोदरचापल्यं न च श्रवणयोः क्वचित।।

na pāṇipādavāṅnetracāpalyaṃ samupāśrayet| na śiśnodaracāpalyaṃ na ca śravaṇayoḥ kvacit||

भूत्वा पुनर्वामनो वासुदेवः। लोकत्रयं भवता भावदत्तम।।

bhūtvā punarvāmano vāsudevaḥ| lokatrayaṃ bhavatā bhāvadattam||

निपातयामास जलं कराग्रे। त्रिविक्रमायामितविक्रमाय।।

nipātayāmāsa jalaṃ karāgre| trivikramāyāmitavikramāya||

न चाङ्गनखवादं वै कुर्यान्नाञ्जलिना पिबेत। नाभिहन्याज्जलं पद्भ्यां पाणिना वा कदाचन।।

na cāṅganakhavādaṃ vai kuryānnāñjalinā pibet| nābhihanyājjalaṃ padbhyāṃ pāṇinā vā kadācana||

प्रह्लादसूनोरथ शङ्खपाणिः। पातालमूलं प्रविशेति भूयः।।

prahlādasūnoratha śaṅkhapāṇiḥ| pātālamūlaṃ praviśeti bhūyaḥ||

न शातयेदिष्टकाभिः फलानि न फलेन च। न म्लेच्छभाषां शिक्षेत नाकर्षेच्च पदासनम।।

na śātayediṣṭakābhiḥ phalāni na phalena ca| na mlecchabhāṣāṃ śikṣeta nākarṣecca padāsanam||

न भेदनमवस्फोटं छेदनं वा विलेखनम। कुर्याद विमर्दनं धीमान नाकस्मादेव निष्फलम।।

na bhedanamavasphoṭaṃ chedanaṃ vā vilekhanam| kuryād vimardanaṃ dhīmān nākasmādeva niṣphalam||

भुक्त्वा भोगान देवतानामलभ्यान। प्रवेक्ष्यसे कल्पदाहे पुनर्माम।।

bhuktvā bhogān devatānāmalabhyān| pravekṣyase kalpadāhe punarmām||

उक्त्वैवं दैत्यसिंहं तं विष्णुः सत्यपराक्रमः। पुरन्दराय त्रैलोक्यं ददौ विष्णुरुरुक्रमः।।

uktvaivaṃ daityasiṃhaṃ taṃ viṣṇuḥ satyaparākramaḥ| purandarāya trailokyaṃ dadau viṣṇururukramaḥ||

नोत्सङ्गेभक्षयेद भक्ष्यं वृथा चेष्टां च नाचरेत। न नृत्येदथवा गायेन्न वादित्राणि वादयेत।।

notsaṅgebhakṣayed bhakṣyaṃ vṛthā ceṣṭāṃ ca nācaret| na nṛtyedathavā gāyenna vāditrāṇi vādayet||

संस्तुवन्ति महायोगं सिद्धा देवर्षिकिन्नराः। ब्रह्मा शक्रो ऽथ भगवान रुद्रादित्यमरुद्गणाः।।

saṃstuvanti mahāyogaṃ siddhā devarṣikinnarāḥ| brahmā śakro 'tha bhagavān rudrādityamarudgaṇāḥ||

न संहताभ्यां पाणिभ्यां कण्डूयेदात्मनः शिरः। न लौकिकैः स्तवैर्देवांस्तोषयेद बाह्यजैरपि।।

na saṃhatābhyāṃ pāṇibhyāṃ kaṇḍūyedātmanaḥ śiraḥ| na laukikaiḥ stavairdevāṃstoṣayed bāhyajairapi||

कृत्वैतदद्भुतं कर्म विष्णुर्वामनरूपधृक। पश्यतामेव सर्वेषां तत्रैवान्तरधीयत।।

kṛtvaitadadbhutaṃ karma viṣṇurvāmanarūpadhṛk| paśyatāmeva sarveṣāṃ tatraivāntaradhīyata||

नाक्षैः क्रीडेन्न धावेत नाप्सु विण्मूत्रमाचरेत। नोच्छिष्टः संविशेन्नित्यं न नग्नः स्नानमाचरेत।।

nākṣaiḥ krīḍenna dhāveta nāpsu viṇmūtramācaret| nocchiṣṭaḥ saṃviśennityaṃ na nagnaḥ snānamācaret||

न गच्छेन्न पठेद वापि न चैव स्वशिरः स्पृशेत। न दन्तैर्नखरोमाणि छिन्द्यात सुप्तं न बोधयेत।।

na gacchenna paṭhed vāpi na caiva svaśiraḥ spṛśet| na dantairnakharomāṇi chindyāt suptaṃ na bodhayet||

सो ऽपि दैत्यवरः श्रीमान पातालं प्राप चोदितः। प्रह्लादेनासुरवरैर्विष्णुना विष्णुतत्परः।।

so 'pi daityavaraḥ śrīmān pātālaṃ prāpa coditaḥ| prahlādenāsuravarairviṣṇunā viṣṇutatparaḥ||

अपृच्छद विष्णुमाहात्मयं भक्तियोगमनुत्तमम। पूजाविधानं प्रह्लादं तदाहासौ चकार सः।।

apṛcchad viṣṇumāhātmayaṃ bhaktiyogamanuttamam| pūjāvidhānaṃ prahlādaṃ tadāhāsau cakāra saḥ||

न बालातपमासेवेत प्रेतधूमं विवर्जयेत। नैकः सुप्याच्छून्यगृहे स्वयं नोपानहौ हरेत।।

na bālātapamāsevet pretadhūmaṃ vivarjayet| naikaḥ supyācchūnyagṛhe svayaṃ nopānahau haret||

सरसिजोलचनमीशमप्रमेयम। प्रणतगतिं प्रणिधाय कर्मयोगम।।

sarasijolacanamīśamaprameyam| praṇatagatiṃ praṇidhāya karmayogam||

नाकारणाद वा निष्ठीवेन्न बाहुभ्यां नदीं तरेत। न पादक्षालनं कुर्यात पादेनैव कदाचन।।

nākāraṇād vā niṣṭhīvenna bāhubhyāṃ nadīṃ taret| na pādakṣālanaṃ kuryāt pādenaiva kadācana||

नाग्नौ प्रतापयेत पादौ न कांस्ये धावयेद बुधः। नाभिप्रासरयेद देवं ब्राह्मणान गामथापि वा। वाय्वग्निगुरुविप्रान वा सूर्यं वा शशिनं प्रति।।

nāgnau pratāpayet pādau na kāṃsye dhāvayed budhaḥ| nābhiprāsarayed devaṃ brāhmaṇān gāmathāpi vā| vāyvagniguruviprān vā sūryaṃ vā śaśinaṃ prati||

एष वः कथितो विप्रा वामनस्य पराक्रमः। स देवकार्याणि सदा करोति पुरुषोत्तमः।।

eṣa vaḥ kathito viprā vāmanasya parākramaḥ| sa devakāryāṇi sadā karoti puruṣottamaḥ||

अशुद्धः शयनं यानं स्वाध्यायं स्नानवाहनम। बहिर्निष्क्रमणं चैव न कुर्वोत कथञ्चन।।

aśuddhaḥ śayanaṃ yānaṃ svādhyāyaṃ snānavāhanam| bahirniṣkramaṇaṃ caiva na kurvota kathañcana||

स्वप्नमध्ययनं स्नानमुद्वर्तं भोजनं गतिम। उभयोः संध्ययोर्नित्यं मध्याह्ने चैव वर्जयेत।।

svapnamadhyayanaṃ snānamudvartaṃ bhojanaṃ gatim| ubhayoḥ saṃdhyayornityaṃ madhyāhne caiva varjayet||

न स्पृशेत पाणिनोच्छिष्टो विप्रोगोब्राह्मणानलान। न चासनं पदा वापि न देवप्रतिमां स्पृशेत।।

na spṛśet pāṇinocchiṣṭo viprogobrāhmaṇānalān| na cāsanaṃ padā vāpi na devapratimāṃ spṛśet||

नाशुद्धो ऽग्निं परिचरेन्न देवान कीर्तयेदृषीन। नावगाहेदगाधाम्बु धारयेन्नानिमित्ततः।।

nāśuddho 'gniṃ paricarenna devān kīrtayedṛṣīn| nāvagāhedagādhāmbu dhārayennānimittataḥ||

न वामहस्तेनोद्धत्य पिबेद वक्त्रेण वा जलम। नोत्तरेदनुपस्पृश्य नाप्सु रेतः समुत्सृजेत।।

na vāmahastenoddhatya pibed vaktreṇa vā jalam| nottaredanupaspṛśya nāpsu retaḥ samutsṛjet||

अमेध्यलिप्तमन्यद वा लोहितं वा विषाणि वा। व्यतिक्रमेन्न स्त्रवन्तीं नाप्सु मैथुनमाचरेत। चैत्यं वृक्षं न वै छिन्द्यान्नाप्सु ष्ठीवनमाचरेत।।

amedhyaliptamanyad vā lohitaṃ vā viṣāṇi vā| vyatikramenna stravantīṃ nāpsu maithunamācaret| caityaṃ vṛkṣaṃ na vai chindyānnāpsu ṣṭhīvanamācaret||

नास्थिभस्मकपालानि न केशान्न च कण्टकान। तुषाङ्गारकरीषं वा नाधितिष्ठेत कदाचन।।

nāsthibhasmakapālāni na keśānna ca kaṇṭakān| tuṣāṅgārakarīṣaṃ vā nādhitiṣṭhet kadācana||

न चाग्निं लङ्घयेद धीमान नोपदध्यादधः क्वचित। न चैनं पादतः कुर्यान्मुखेन न धमेद बुधः।।

na cāgniṃ laṅghayed dhīmān nopadadhyādadhaḥ kvacit| na cainaṃ pādataḥ kuryānmukhena na dhamed budhaḥ||

न कूपमवरोहेत नावेक्षेताशुचिः क्वचित। अग्नौ न च क्षिपेदग्निं नाद्भिः प्रशमयेत तथा।।

na kūpamavaroheta nāvekṣetāśuciḥ kvacit| agnau na ca kṣipedagniṃ nādbhiḥ praśamayet tathā||

सुहृन्मरणमार्तिं वा न स्वयं श्रावयेत परान। अपण्यं कूटपण्यं वा विक्रये न प्रयोजयेत।।

suhṛnmaraṇamārtiṃ vā na svayaṃ śrāvayet parān| apaṇyaṃ kūṭapaṇyaṃ vā vikraye na prayojayet||

न वह्निं मुखनिश्वासैर ज्वालयेन्नाशुचिर्बुधः। पुण्यस्थानोदकस्थाने सीमान्तं वा कृषेन्न तु।।

na vahniṃ mukhaniśvāsair jvālayennāśucirbudhaḥ| puṇyasthānodakasthāne sīmāntaṃ vā kṛṣenna tu||

न भिन्द्यात पूर्वसमयमभ्युपेतं कदाचन। परस्परं पशून व्यालान पक्षिणो नावबोधयेत।।

na bhindyāt pūrvasamayamabhyupetaṃ kadācana| parasparaṃ paśūn vyālān pakṣiṇo nāvabodhayet||

परबाधं न कुर्वोत जलवातातपादिभिः। कारयित्वा स्वकर्माणि कारून पश्चान्न वञ्चयेत। सायंप्रातर गृहद्वारान भिक्षार्थं नावघट्टयेत।।

parabādhaṃ na kurvota jalavātātapādibhiḥ| kārayitvā svakarmāṇi kārūn paścānna vañcayet| sāyaṃprātar gṛhadvārān bhikṣārthaṃ nāvaghaṭṭayet||

बहिर्माल्यं बहिर्गन्धं भार्यया सह भोजनम। विगृह्य वादं कुद्वारप्रवेशं च विवर्जयेत।।

bahirmālyaṃ bahirgandhaṃ bhāryayā saha bhojanam| vigṛhya vādaṃ kudvārapraveśaṃ ca vivarjayet||

न खादन्ब्राह्मणस्तिष्ठेन्न जल्पेद वा हसन बुधः। स्वमग्निं नैव हस्तेन स्पृशेन्नाप्सु चिरं वसेत।।

na khādanbrāhmaṇastiṣṭhenna jalped vā hasan budhaḥ| svamagniṃ naiva hastena spṛśennāpsu ciraṃ vaset||

न पक्षकेणोपधमेन्न शूर्पेण न पाणिना। मुखे नैव धमेदग्निं मुखादग्निरजायत।।

na pakṣakeṇopadhamenna śūrpeṇa na pāṇinā| mukhe naiva dhamedagniṃ mukhādagnirajāyata||

परस्त्रियं न भाषेत नायाज्यं याजयेद द्विजः। नैकश्चरेत सभां विप्रः समवायं च वर्जयेत।।

parastriyaṃ na bhāṣeta nāyājyaṃ yājayed dvijaḥ| naikaścaret sabhāṃ vipraḥ samavāyaṃ ca varjayet||

न देवायतनं गच्छेत कदाचिद वाप्रदक्षिणम। न वीजयेद वा वस्त्रेण न देवायतने स्वपेत।।

na devāyatanaṃ gacchet kadācid vāpradakṣiṇam| na vījayed vā vastreṇa na devāyatane svapet||

नैको ऽध्वानं प्रपद्येत नाधार्मिकजनैः सह। न व्याधिदूषितैर्वापि न शूद्रैः पतितेन वा।।

naiko 'dhvānaṃ prapadyeta nādhārmikajanaiḥ saha| na vyādhidūṣitairvāpi na śūdraiḥ patitena vā||

नोपानद्वर्जितो वाथ जलादिरहितस्तथा। न रात्रौ नारिणा सार्धं न विना च कमण्डलुम। नाग्निगोब्राह्मणादीनामन्तरेण व्रजेत क्वचित।।

nopānadvarjito vātha jalādirahitastathā| na rātrau nāriṇā sārdhaṃ na vinā ca kamaṇḍalum| nāgnigobrāhmaṇādīnāmantareṇa vrajet kvacit||

न वत्सतन्त्रीं विततामतिक्रामेत क्वचिद द्विजः। न निन्देद योगिनः सिद्धान व्रतिनो वायतींस्तथा।।

na vatsatantrīṃ vitatāmatikrāmet kvacid dvijaḥ| na ninded yoginaḥ siddhān vratino vāyatīṃstathā||

देवतायतनं प्राज्ञो देवानां चैव सत्रिणाम। नाक्रामेत कामतश्छायां ब्राह्मणानां च गोरपि।।

devatāyatanaṃ prājño devānāṃ caiva satriṇām| nākrāmet kāmataśchāyāṃ brāhmaṇānāṃ ca gorapi||

स्वां तु नाक्रमयेच्छायां पतिताद्यैर्न रोगिभिः। नाङ्गारभस्मकेशादिष्वधितिष्ठेत कदाचन।।

svāṃ tu nākramayecchāyāṃ patitādyairna rogibhiḥ| nāṅgārabhasmakeśādiṣvadhitiṣṭhet kadācana||

वर्जयेन्मार्जनीरेणुं स्नानवस्त्रघचोदकम। न भक्षयेदभक्ष्याणि नापेयं च पिबेद द्विजः।।

varjayenmārjanīreṇuṃ snānavastraghacodakam| na bhakṣayedabhakṣyāṇi nāpeyaṃ ca pibed dvijaḥ||