श्रीगरुडमहापुराणम- 13 श्रीकृष्ण उवाच । इति स्तुतः स भगवान स्वपूत्रेण दयानिधिः । मेधगंभीरया वाचा प्रोवाच मधुसूदनः

śrīgaruḍamahāpurāṇam- 13 śrīkṛṣṇa uvāca / iti stutaḥ sa bhagavān svapūtreṇa dayānidhiḥ / medhagaṃbhīrayā vācā provāca madhusūdanaḥ

सृज ब्रह्मन्निमान्देवान्मत्प्रसादात्क्रमेण च । यथा वै प्राक्क्षणेतद्वत्सृज सर्वं महाप्रभो

sṛja brahmannimāndevānmatprasādātkrameṇa ca / yathā vai prākkṣaṇetadvatsṛja sarvaṃ mahāprabho

नास्ति प्रयोजनं तेन तव मत्प्रीतये सृज । एवमुक्तस्तु हारिणा ब्रह्मा स्तुत्वा हरिं परम

nāsti prayojanaṃ tena tava matprītaye sṛja / evamuktastu hāriṇā brahmā stutvā hariṃ param

सृष्टिं कर्तुं मनो दध्रे प्रीणयन्नेव माधवम । महत्तत्वात्मको ब्रह्मा वायुं जीवभिमानिनम

sṛṣṭiṃ kartuṃ mano dadhre prīṇayanneva mādhavam / mahattatvātmako brahmā vāyuṃ jīvabhimāninam

आदौ ससर्ज गरुड पुरुषात्मा स एव च । ततो दक्षिणहस्तात्तु ब्रह्माणीं भारन्ती तथा ।। GअरP_3,13.6 ।। (13.5) असृजत्ते महाभागे अव्यक्तस्य नियामिके । वामहस्तात्सत्यपुत्रो महत्तत्वात्मको ऽनलः

ādau sasarja garuḍa puruṣātmā sa eva ca / tato dakṣiṇahastāttu brahmāṇīṃ bhārantī tathā // GarP_3,13.6 // (13.5) asṛjatte mahābhāge avyaktasya niyāmike / vāmahastātsatyaputro mahattatvātmako 'nalaḥ

ब्रह्मणो दक्षिणाद्धस्तादहङ्कारात्मको हरः । आदौ शेषस्ततो जज्ञे गरुडतदनन्तरम

brahmaṇo dakṣiṇāddhastādahaṅkārātmako haraḥ / ādau śeṣastato jajñe garuḍatadanantaram

तदनन्तरजो रुद्रः स एवं सृष्टवान्प्रभुः । स्वोत्पत्त्यनन्तरं ब्रह्मा दशवर्षान्महाप्रभुः

tadanantarajo rudraḥ sa evaṃ sṛṣṭavānprabhuḥ / svotpattyanantaraṃ brahmā daśavarṣānmahāprabhuḥ

वायुमुत्त्पाद्रयामास वत्सरानन्तरे प्रभुः । गायत्रीं जनयामास वायोरुत्पत्त्यनन्तरम

vāyumuttpādrayāmāsa vatsarānantare prabhuḥ / gāyatrīṃ janayāmāsa vāyorutpattyanantaram

संवत्सरानन्तरे तु भारतीमसृजत्प्रभुः । भारत्यनन्तरं शें दिव्यसाहस्रवत्सरात

saṃvatsarānantare tu bhāratīmasṛjatprabhuḥ / bhāratyanantaraṃ śeṃ divyasāhasravatsarāt

अनन्तरं संबभूव गरुडस्तु ततः परम । दिव्यसाहस्रवर्षात्तु तथा रुद्रञ्च सृष्टवान

anantaraṃ saṃbabhūva garuḍastu tataḥ param / divyasāhasravarṣāttu tathā rudrañca sṛṣṭavān

शेषस्यानन्तरं देवीं वारुणीं च महाप्रभुः । दशवर्षानन्तरं तु ह्यसृजत्कमलासनः

śeṣasyānantaraṃ devīṃ vāruṇīṃ ca mahāprabhuḥ / daśavarṣānantaraṃ tu hyasṛjatkamalāsanaḥ

गरुडानन्तरं देवीं सौपर्णीमसृजत्प्रभुः । दशवर्षानन्तरं च पार्वतीं च तथैव सः

garuḍānantaraṃ devīṃ sauparṇīmasṛjatprabhuḥ / daśavarṣānantaraṃ ca pārvatīṃ ca tathaiva saḥ

पार्वत्यनन्तरं चन्द्रं मनस्तत्त्वनियामकम । दशवर्षानन्तरं तु वासवं ह्यसृजत्ततः

pārvatyanantaraṃ candraṃ manastattvaniyāmakam / daśavarṣānantaraṃ tu vāsavaṃ hyasṛjattataḥ

अभिमानी दक्षिणस्य बाहोश्च परमेष्ठिनः । दशवर्षानन्तरं तु शची तामसृजत्प्रभुः

abhimānī dakṣiṇasya bāhośca parameṣṭhinaḥ / daśavarṣānantaraṃ tu śacī tāmasṛjatprabhuḥ

इन्द्रस्यानन्तरं कामं त्रिंशद्वर्षादनन्तरम । असृजद्वामबाहोश्चमनस्तत्वाभिमानिनम

indrasyānantaraṃ kāmaṃ triṃśadvarṣādanantaram / asṛjadvāmabāhoścamanastatvābhimāninam

तदनन्तरजां देवीं दशवर्षादनन्तरम । रतिं स जनयामास कामभार्यां महाप्रभुः

tadanantarajāṃ devīṃ daśavarṣādanantaram / ratiṃ sa janayāmāsa kāmabhāryāṃ mahāprabhuḥ

कामस्याप्यभिमानी तु स एव परिकीर्तितः । ब्रह्माहङ्कारिकं प्राणं कार्योत्पत्तेरनन्तरम

kāmasyāpyabhimānī tu sa eva parikīrtitaḥ / brahmāhaṅkārikaṃ prāṇaṃ kāryotpatteranantaram

दशवर्षानन्तरं तु निर्ममे नासिक ततः । तस्य भार्यां नासिकस्यः पञ्चवर्षादनन्तरम

daśavarṣānantaraṃ tu nirmame nāsika tataḥ / tasya bhāryāṃ nāsikasyaḥ pañcavarṣādanantaram

निर्ममे नासिकां वामां ब्रह्मा लोकपितामहः । अहङ्कारादनु ब्रह्मा सज्ञानं च बृहस्पतिम

nirmame nāsikāṃ vāmāṃ brahmā lokapitāmahaḥ / ahaṅkārādanu brahmā sajñānaṃ ca bṛhaspatim

निर्ममे च वर्षयुग्मपञ्चवर्षादनन्तरम । पञ्चवर्षानन्तरं तु तारां भार्यां विनिर्ममे

nirmame ca varṣayugmapañcavarṣādanantaram / pañcavarṣānantaraṃ tu tārāṃ bhāryāṃ vinirmame

गुरोरनन्तरं ब्रह्मा पञ्चविंशादनन्तरम । स्वायंभुवं मनुं चैव निर्ममे मनसा विभुः

guroranantaraṃ brahmā pañcaviṃśādanantaram / svāyaṃbhuvaṃ manuṃ caiva nirmame manasā vibhuḥ

पञ्चवर्षानन्तरं तु शतरूपां विनिर्ममे । शतरूपानन्तरं तु विंशद्वर्षदिनान्तरम

pañcavarṣānantaraṃ tu śatarūpāṃ vinirmame / śatarūpānantaraṃ tu viṃśadvarṣadināntaram

दक्षः शिष्यात्मको जज्ञे दक्षिणाङ्गुष्ठतः प्रभोः । पञ्चवर्षानन्तरं तु वामाङ्गुष्ठाच्चतुर्मुखः

dakṣaḥ śiṣyātmako jajñe dakṣiṇāṅguṣṭhataḥ prabhoḥ / pañcavarṣānantaraṃ tu vāmāṅguṣṭhāccaturmukhaḥ

प्रसूतिमसृजद्ब्रह्मा सृष्ट्यर्थं परमादरात । दक्षस्यानन्तरं ब्रह्मा पञ्चविंशादनन्तरम

prasūtimasṛjadbrahmā sṛṣṭyarthaṃ paramādarāt / dakṣasyānantaraṃ brahmā pañcaviṃśādanantaram

निर्ममे ह्यनिरुद्धं च मध्यमाङ्गुलिपर्वतः । पञ्चवर्षानन्तरं तु ससर्ज भगवानजः

nirmame hyaniruddhaṃ ca madhyamāṅguliparvataḥ / pañcavarṣānantaraṃ tu sasarja bhagavānajaḥ

विराजसंज्ञकां भार्यां मध्यमाङ्गुलिपर्वतः । अनिरुद्धानन्तर तु शतवर्षादनन्तरम

virājasaṃjñakāṃ bhāryāṃ madhyamāṅguliparvataḥ / aniruddhānantara tu śatavarṣādanantaram

निर्ममे प्रवहं वायुं कनिष्ठाङ्गुलिपर्वतः । दशवर्षानन्तरं तु प्रवाहीं निर्ममे प्रभुः

nirmame pravahaṃ vāyuṃ kaniṣṭhāṅguliparvataḥ / daśavarṣānantaraṃ tu pravāhīṃ nirmame prabhuḥ

कनिष्ठाङ्गुलिपर्वाच्च वामदेवं न संशयः । प्रवहानन्तरं तब्रह्मा शतवर्षादनन्तरम

kaniṣṭhāṅguliparvācca vāmadevaṃ na saṃśayaḥ / pravahānantaraṃ tabrahmā śatavarṣādanantaram

यमं विनिर्ममे पृष्ठादष्टवर्षादनन्तरम । तद्भार्यां शामलां देवीं तस्मादेव महाप्रभुः

yamaṃ vinirmame pṛṣṭhādaṣṭavarṣādanantaram / tadbhāryāṃ śāmalāṃ devīṃ tasmādeva mahāprabhuḥ

यमस्यानन्तरं चन्द्रं त्रिंशद्वर्षादनन्तरम । असृजद्दक्षिणाच्छोत्राच्छोत्रतत्त्वनियामकम

yamasyānantaraṃ candraṃ triṃśadvarṣādanantaram / asṛjaddakṣiṇācchotrācchotratattvaniyāmakam

नववर्षानन्तरं तु रोहिणीसमृजत्प्रभुः । वामश्रोत्राच्च गरुडं वामश्रोत्राभिमानिनम

navavarṣānantaraṃ tu rohiṇīsamṛjatprabhuḥ / vāmaśrotrācca garuḍaṃ vāmaśrotrābhimāninam

चन्द्रस्यानन्तरं सूर्यं विंशद्वर्षादनन्तरम । सम्यग्विनिर्ममे ब्रह्मा दक्षिणाक्ष्णश्च देवताम

candrasyānantaraṃ sūryaṃ viṃśadvarṣādanantaram / samyagvinirmame brahmā dakṣiṇākṣṇaśca devatām

वामाक्ष्णो निर्ममे संज्ञां षड्वर्षानन्तरं प्रभुः । सूर्यस्यानन्तरं ब्रह्मा शतवर्षादनन्तरम

vāmākṣṇo nirmame saṃjñāṃ ṣaḍvarṣānantaraṃ prabhuḥ / sūryasyānantaraṃ brahmā śatavarṣādanantaram

रसनेन्द्रियाच्च वरुणं निर्ममे तस्य मानिनम । विंशद्वर्षानन्तरं तु तस्मादेवेद्रियात्प्रभुः

rasanendriyācca varuṇaṃ nirmame tasya māninam / viṃśadvarṣānantaraṃ tu tasmādevedriyātprabhuḥ

गङ्गां विनिर्ममे ब्रह्मा रसनेन्द्रियदेवताम । वरुणस्यानन्तरं तु दशवर्षादनन्तरम

gaṅgāṃ vinirmame brahmā rasanendriyadevatām / varuṇasyānantaraṃ tu daśavarṣādanantaram

उत्संगान्निर्ममे ब्रह्मा नारदं भगवत्प्रियम । नारदस्यानन्तरं तु षष्टिवर्षादनन्तरम

utsaṃgānnirmame brahmā nāradaṃ bhagavatpriyam / nāradasyānantaraṃ tu ṣaṣṭivarṣādanantaram

अग्निं विनिर्ममे ब्रह्मात्वगिन्द्रियतः प्रभुः । अतो वागभिमानी सं पञ्चवर्षादनन्तरम

agniṃ vinirmame brahmātvagindriyataḥ prabhuḥ / ato vāgabhimānī saṃ pañcavarṣādanantaram

स्वाहां विनिर्ममे ब्रह्मा तामाहुर्मन्त्रदेवताम । अग्नेरनन्तरं वीन्द्र भृगुं ब्रह्मर्षिसत्तमम

svāhāṃ vinirmame brahmā tāmāhurmantradevatām / agneranantaraṃ vīndra bhṛguṃ brahmarṣisattamam

दशवर्षानन्तरं तु भ्रुवोर्मध्याद्विनिर्ममे । संवत्सरानन्तरं तु भृगुभार्यां विनिर्ममे

daśavarṣānantaraṃ tu bhruvormadhyādvinirmame / saṃvatsarānantaraṃ tu bhṛgubhāryāṃ vinirmame

भृगोरनन्तरं ब्रह्मा शतवर्षादनन्तरम । कश्यपञ्जनयामास मनसा च स्वयं प्रभुः

bhṛgoranantaraṃ brahmā śatavarṣādanantaram / kaśyapañjanayāmāsa manasā ca svayaṃ prabhuḥ

संवत्सरानन्तरं तु अदितिं निर्ममे प्रभुः । कश्यपानन्तरं चात्रिं दशवर्षादनन्तरम

saṃvatsarānantaraṃ tu aditiṃ nirmame prabhuḥ / kaśyapānantaraṃ cātriṃ daśavarṣādanantaram

अत्रेरनन्तरं ब्रह्मा दशवर्षादनन्तरम । अजीजनद्भरद्वाजं वसिष्ठ तदनतरम

atreranantaraṃ brahmā daśavarṣādanantaram / ajījanadbharadvājaṃ vasiṣṭha tadanataram

दशवर्षानन्तरं तु तेषां भार्याः क्रमेण तु । संवत्सरानन्तरेण असृजत्कमलासनः

daśavarṣānantaraṃ tu teṣāṃ bhāryāḥ krameṇa tu / saṃvatsarānantareṇa asṛjatkamalāsanaḥ

वसिष्ठस्यानन्तरं तु गौतमं ह्यसृजत्प्रभुः । दशवर्षानन्तरेण जमदग्निं ततो ऽसृजत

vasiṣṭhasyānantaraṃ tu gautamaṃ hyasṛjatprabhuḥ / daśavarṣānantareṇa jamadagniṃ tato 'sṛjat

दशवर्षानन्तरेण मनुर्वैवस्वतो ऽभवत । मनोरनन्तरं जज्ञे शतवर्षादनन्तरम

daśavarṣānantareṇa manurvaivasvato 'bhavat / manoranantaraṃ jajñe śatavarṣādanantaram

विष्वक्सेनो महाभागो वायुपुत्रो महाबलः । तस्माच्चतुर्दशे वर्षे गणपो ह्यभवद्विभोः

viṣvakseno mahābhāgo vāyuputro mahābalaḥ / tasmāccaturdaśe varṣe gaṇapo hyabhavadvibhoḥ

तदनन्तरजो वीन्द्र अष्टवर्षादनन्तरम । धनपो ह्यभवत्तत्र तद्भार्या वत्सरे परे

tadanantarajo vīndra aṣṭavarṣādanantaram / dhanapo hyabhavattatra tadbhāryā vatsare pare

विष्वक्सेनानन्तरं तु दशवर्षादनन्तरम । जयादीन्भ गवद्भक्तान्सृष्टवान कमलासनः

viṣvaksenānantaraṃ tu daśavarṣādanantaram / jayādīnbha gavadbhaktānsṛṣṭavān kamalāsanaḥ

जयाद्यानन्तरं ब्रह्मा वल्लाद्याः कर्मदेवताः । शतवर्षानन्तरं तु सृष्टवाञ्छिववाहनम

jayādyānantaraṃ brahmā vallādyāḥ karmadevatāḥ / śatavarṣānantaraṃ tu sṛṣṭavāñchivavāhanam

कर्मदेवानन्तरं तु त्रिंशद्वर्षादनन्तरम । पर्जन्यमसृज्ब्रह्मा मन्त्रयन्त्राभिमानिनम

karmadevānantaraṃ tu triṃśadvarṣādanantaram / parjanyamasṛjbrahmā mantrayantrābhimāninam

पर्जन्यानन्तरं ब्रह्मा दशवर्षादनन्तरम । पुष्करं जनयामास कर्मतत्त्वाभिमानिनम

parjanyānantaraṃ brahmā daśavarṣādanantaram / puṣkaraṃ janayāmāsa karmatattvābhimāninam

एवं विनिर्ममे ब्रह्मा मत्प्रसादात्खगेश्वर । एवं ज्ञात्वा मोक्षमेति नान्यथा तु कथञ्चन

evaṃ vinirmame brahmā matprasādātkhageśvara / evaṃ jñātvā mokṣameti nānyathā tu kathañcana