श्रीगरुडमहापुराणम- 36 तार्क्ष्यौवाच । कस्मादनशनं पुण्यमक्षय्यगतिदायकम । स्वगृहन्तु परित्यज्य तीर्थे वै म्रियते यदि

śrīgaruḍamahāpurāṇam- 36 tārkṣyauvāca / kasmādanaśanaṃ puṇyamakṣayyagatidāyakam / svagṛhantu parityajya tīrthe vai mriyate yadi

अप्राप्य तीर्थं म्रियते गृहे वा मृत्यु मागतः । बूत्वा कुटीचरो यस्तु स कां गतिमवाप्नुयात

aprāpya tīrthaṃ mriyate gṛhe vā mṛtyu māgataḥ / būtvā kuṭīcaro yastu sa kāṃ gatimavāpnuyāt

संन्यासं कुरुते यस्तु तीर्थे वापि गृहे ऽपि वा । कथं तस्य प्रकर्तव्यमप्राप्तनिधने ऽपि वा

saṃnyāsaṃ kurute yastu tīrthe vāpi gṛhe 'pi vā / kathaṃ tasya prakartavyamaprāptanidhane 'pi vā

नियमे चेत कृते देव चित्तभङ्गो हि जायते । केन तस्य भवेत सिद्धिः कृतेनाप्यकृतेन वा

niyame cet kṛte deva cittabhaṅgo hi jāyate / kena tasya bhavet siddhiḥ kṛtenāpyakṛtena vā

श्रीकृष्ण उवाच । कृत्वा निरशनं यो वै मृत्युमाप्नोति को ऽपि चेत । मानुपीं तनुमुत्सृज्य मम तुल्यो विराजते

śrīkṛṣṇa uvāca / kṛtvā niraśanaṃ yo vai mṛtyumāpnoti ko 'pi cet / mānupīṃ tanumutsṛjya mama tulyo virājate

यावन्त्यहानि जीवेत व्रते निरशने कृते । क्रतुभिस्तानि तुल्यानि समग्रवदक्षिणैः

yāvantyahāni jīvet vrate niraśane kṛte / kratubhistāni tulyāni samagravadakṣiṇaiḥ

तीर्थे गृहे वा संन्यासं नीत्वा चेन्म्रियते यदि । प्रत्यहं लभते सो ऽपि पूर्वोक्तं द्विगुणं फलम

tīrthe gṛhe vā saṃnyāsaṃ nītvā cenmriyate yadi / pratyahaṃ labhate so 'pi pūrvoktaṃ dviguṇaṃ phalam

महारोगोपपत्तौ च गृहीते ऽनशने कृते । पुनर्न जायते रोगो देववद्धि विराजते

mahārogopapattau ca gṛhīte 'naśane kṛte / punarna jāyate rogo devavaddhi virājate

य आतुरः सन सन्न्यासं गृह्णाति यदि मानवः । पुनर्न जायते भूमौ संसारे दुः खसागरे

ya āturaḥ san sannyāsaṃ gṛhṇāti yadi mānavaḥ / punarna jāyate bhūmau saṃsāre duḥ khasāgare

अहन्यहनि दातव्यं ब्राह्मणानाञ्च भोजनम । तिलपात्रं यथाशक्ति दीपदानं सुरार्चनम

ahanyahani dātavyaṃ brāhmaṇānāñca bhojanam / tilapātraṃ yathāśakti dīpadānaṃ surārcanam

एवं वृत्तस्य दह्यन्ते पापान्युच्चावचानि च । मृतो मुक्तिमवाप्नोति यथा सर्वे महर्षयः

evaṃ vṛttasya dahyante pāpānyuccāvacāni ca / mṛto muktimavāpnoti yathā sarve maharṣayaḥ

तस्मादनशनं नॄणां वैकुण्ठपददायकम । तस्मात स्वस्थे चोत्तरे वा साधयेन्मोक्षलक्षणम

tasmādanaśanaṃ nṝṇāṃ vaikuṇṭhapadadāyakam / tasmāt svasthe cottare vā sādhayenmokṣalakṣaṇam

पुत्त्रद्रव्यादि सन्त्यज्य तीर्थं व्रजति यो नरः । ब्रह्माद्या देवतास्तस्य भवेयुस्तुष्टिपुष्टिदाः

puttradravyādi santyajya tīrthaṃ vrajati yo naraḥ / brahmādyā devatāstasya bhaveyustuṣṭipuṣṭidāḥ

यस्तीर्थसंमुखो भूत्वा व्रते ह्यनशने कृते । चेन्म्रियेतान्तराले ऽपि ऋषीणां मण्डले वसेत

yastīrthasaṃmukho bhūtvā vrate hyanaśane kṛte / cenmriyetāntarāle 'pi ṛṣīṇāṃ maṇḍale vaset

व्रतं निरशन कृत्वा स्वगृहे ऽपि मृतो यदि । स्वकुलानि परित्यज्य एकाकी विचरेद्दिवि

vrataṃ niraśana kṛtvā svagṛhe 'pi mṛto yadi / svakulāni parityajya ekākī vicareddivi

अन्नञ्चैव तथा तोयं परित्यज्य नरो यदि । पीतमत्पादतोयश्च न पुनर्जायते क्षितौ

annañcaiva tathā toyaṃ parityajya naro yadi / pītamatpādatoyaśca na punarjāyate kṣitau

कृत्त्यासीनन्तत्तीर्थगतं रक्षन्ति वनदेवताः । यमदूता विशेषेण न याम्यास्तस्य पार्श्वगाः

kṛttyāsīnantattīrthagataṃ rakṣanti vanadevatāḥ / yamadūtā viśeṣeṇa na yāmyāstasya pārśvagāḥ

तीर्थसेवी नरो यस्तु सर्वकिल्बिषवर्जितः । तत्र म्रियते दह्येत तत्तीर्थफलभाग्भवेत

tīrthasevī naro yastu sarvakilbiṣavarjitaḥ / tatra mriyate dahyeta tattīrthaphalabhāgbhavet

सेविते ऽपि सदा तथि ह्यन्यत्र म्रियते यदि । शुभे देशे कुले धीमान स भवेद्वेदविद्द्विजः

sevite 'pi sadā tathi hyanyatra mriyate yadi / śubhe deśe kule dhīmān sa bhavedvedaviddvijaḥ

कृत्वा निरशनं तार्क्ष्य पुनर्जीवति मानवः । ब्राह्मणान स समाहूय सर्वस्वं यत परित्यजेत

kṛtvā niraśanaṃ tārkṣya punarjīvati mānavaḥ / brāhmaṇān sa samāhūya sarvasvaṃ yat parityajet

चान्द्रायणं चरेत कृत्स्नमनुज्ञातश्च तैर्द्विजैः । अनृतं न वदेत पश्चाद्धर्ममेव समाचरेत

cāndrāyaṇaṃ caret kṛtsnamanujñātaśca tairdvijaiḥ / anṛtaṃ na vadet paścāddharmameva samācaret

तीर्थे गत्वा च यः को ऽपि पुनरायाति वै गृहम । अनुज्ञातः स वै विप्रैः प्रायश्चित्तमथाचरेत

tīrthe gatvā ca yaḥ ko 'pi punarāyāti vai gṛham / anujñātaḥ sa vai vipraiḥ prāyaścittamathācaret

दत्त्वा वा स्वर्णदानानि गो-मही-गज-वाजिनः । तीर्थं यदि लभेद यस्तु मृत्युकाले स भाग्यवान

dattvā vā svarṇadānāni go-mahī-gaja-vājinaḥ / tīrthaṃ yadi labhed yastu mṛtyukāle sa bhāgyavān

गृहात प्रचलितस्तीर्थं मरणे समुपस्थिते । पदेपदे तु गोदानं यदि हिंसा न जायते

gṛhāt pracalitastīrthaṃ maraṇe samupasthite / padepade tu godānaṃ yadi hiṃsā na jāyate

गृहे तु यत कृतं पापं तीर्थस्नानेन शुध्यति । कुरुते तत्र पापञ्चेद्वज्रलेपसमं हि तत

gṛhe tu yat kṛtaṃ pāpaṃ tīrthasnānena śudhyati / kurute tatra pāpañcedvajralepasamaṃ hi tat

क्लिश्येत स नात्र सन्देहो यावच्चन्द्रार्कतारकम । तत्र दत्तानि दानानि जायन्ते चाक्षयाणि वै

kliśyet sa nātra sandeho yāvaccandrārkatārakam / tatra dattāni dānāni jāyante cākṣayāṇi vai

आतुरे सति दातव्यं निर्धनैरपि मानवैः । गावस्तिला हिरण्यञ्च सप्तधान्यं विशेषतः

āture sati dātavyaṃ nirdhanairapi mānavaiḥ / gāvastilā hiraṇyañca saptadhānyaṃ viśeṣataḥ

दानवन्तं नरं दृष्ट्वा हृष्टाः सर्वे दिवौकसः । ऋषिभिः सह धर्मण चित्रगुप्तेन सर्वदा

dānavantaṃ naraṃ dṛṣṭvā hṛṣṭāḥ sarve divaukasaḥ / ṛṣibhiḥ saha dharmaṇa citraguptena sarvadā

आत्मायत्तं धनं यावत तावद्विप्रे समर्पयेत । पराधीनं मृते सर्वं कृपया कः प्रदास्यति

ātmāyattaṃ dhanaṃ yāvat tāvadvipre samarpayet / parādhīnaṃ mṛte sarvaṃ kṛpayā kaḥ pradāsyati

पित्रुद्देशेन यः पुत्त्रैर्धनं विप्रकरे ऽर्पितम । आत्मानं सधनं तेन चक्रे पुत्रप्रपौत्रकैः

pitruddeśena yaḥ puttrairdhanaṃ viprakare 'rpitam / ātmānaṃ sadhanaṃ tena cakre putraprapautrakaiḥ

पितुः शतगुणं दत्तं सहस्रं मातुरुच्यते । भगिन्या शतसाहस्रं सोदर्ये दत्तमक्षयम

pituḥ śataguṇaṃ dattaṃ sahasraṃ māturucyate / bhaginyā śatasāhasraṃ sodarye dattamakṣayam

यदि लोभान्न यच्छन्ति प्रमादान्मोहतो ऽपि वा । मृताः शोचन्ति ते सर्वे कदर्याः पापिनस्त्विति

yadi lobhānna yacchanti pramādānmohato 'pi vā / mṛtāḥ śocanti te sarve kadaryāḥ pāpinastviti

अतिक्लेशेन लब्धस्य प्रकृत्या चञ्चलस्य च । गतिरेकैव वित्तस्य दानमन्या विपत्तयः

atikleśena labdhasya prakṛtyā cañcalasya ca / gatirekaiva vittasya dānamanyā vipattayaḥ

मृत्युः शरीगोप्तारं वसुरक्षं वसुन्धरा । दुश्चारिणीव हसति स्वपतिं पुत्रवत्सलम

mṛtyuḥ śarīgoptāraṃ vasurakṣaṃ vasundharā / duścāriṇīva hasati svapatiṃ putravatsalam

उदासे धार्मिकः सौम्यः प्राप्यापि विपुलं धनम । तृणवन्मन्यते तार्क्ष्य आत्मानं वित्तमप्यथ

udāse dhārmikaḥ saumyaḥ prāpyāpi vipulaṃ dhanam / tṛṇavanmanyate tārkṣya ātmānaṃ vittamapyatha

न चैवोपद्रवास्तस्य मोहजालो न चैव हि । मृत्युकाले न च भयं यमदूतसमुद्भवम

na caivopadravāstasya mohajālo na caiva hi / mṛtyukāle na ca bhayaṃ yamadūtasamudbhavam

समाः सहस्राणि च सप्त वै जले दशैकमग्नौ पवने च षोडश । महाहवे पष्टिरशीतिर्गोगृहे अनाशके काश्यप चाक्षया गतिः

samāḥ sahasrāṇi ca sapta vai jale daśaikamagnau pavane ca ṣoḍaśa / mahāhave paṣṭiraśītirgogṛhe anāśake kāśyapa cākṣayā gatiḥ