मध्ये हिमवतः पृष्ठे कैलासो नाम पर्वतः। तस्मिन्निवसति श्रीमान्कुबेरः सह राक्षसैः।।

madhye himavataḥ pṛṣṭhe kailāso nāma parvataḥ| tasminnivasati śrīmānkuberaḥ saha rākṣasaiḥ||

अप्सरोनुचरो राजा मोदते ह्यलकाधिपः। कैलासपादात्संभूतं पुण्यं शीतजलं शुभम।।

apsaronucaro rājā modate hyalakādhipaḥ| kailāsapādātsaṃbhūtaṃ puṇyaṃ śītajalaṃ śubham||

मदं नाम्ना कुमुद्वत्त्त्सरस्तूदधिसन्निभम। तस्माद्दिव्यात्प्रभवति नदी मन्दाकिनी शुभा।।

madaṃ nāmnā kumudvatttsarastūdadhisannibham| tasmāddivyātprabhavati nadī mandākinī śubhā||

दिव्यं च नन्दनवनं तस्यास्तीरे महद्वनम। प्रागुत्तरेम कैलासाद्दिव्यं सर्वौंषधि गिरिम।।

divyaṃ ca nandanavanaṃ tasyāstīre mahadvanam| prāguttarema kailāsāddivyaṃ sarvauṃṣadhi girim||

रत्नधातुमयं चित्रं सबलं पर्वतं प्रति। चन्द्रप्रभो नाम गिरिः सुशुभ्रो रत्नसन्निभः।।

ratnadhātumayaṃ citraṃ sabalaṃ parvataṃ prati| candraprabho nāma giriḥ suśubhro ratnasannibhaḥ||

तस्य पादे महाद्दिव्यं स्वच्छोदं नाम तत्सरः। तस्माद्दिव्यात्प्रभवति स्वच्छोदा नाम निम्नगा।।

tasya pāde mahāddivyaṃ svacchodaṃ nāma tatsaraḥ| tasmāddivyātprabhavati svacchodā nāma nimnagā||

तस्यास्तीरे महद्दिव्यं वनं चैत्ररथं शुभम। तस्मिन गिरौ निवसति मणिभद्रः सहानुगः।।

tasyāstīre mahaddivyaṃ vanaṃ caitrarathaṃ śubham| tasmin girau nivasati maṇibhadraḥ sahānugaḥ||

यक्षसेनापतिः क्रूरो गुह्यकैः परिवारितः। पुण्या मन्दाकिनी चैव नदी स्वच्छोदका च या।।

yakṣasenāpatiḥ krūro guhyakaiḥ parivāritaḥ| puṇyā mandākinī caiva nadī svacchodakā ca yā||

महीमण्डलमध्येन प्रविष्टे ते महोदधिम। कैलासाद्दक्षिणे प्राच्यां शिवसत्त्वौषधिं गिरिम।।

mahīmaṇḍalamadhyena praviṣṭe te mahodadhim| kailāsāddakṣiṇe prācyāṃ śivasattvauṣadhiṃ girim||

मनः शिलामयं दिव्यं चित्राङ्गं पर्वतं प्रति। लोहितो हेमशृङ्गश्च गिरिः सूर्यप्रभो महान।।

manaḥ śilāmayaṃ divyaṃ citrāṅgaṃ parvataṃ prati| lohito hemaśṛṅgaśca giriḥ sūryaprabho mahān||

तस्य पादे महद्दिव्यं लोहितं नाम तत्सरः। तस्मात्पुण्यः प्रभवति लौहित्यः स नदो महान।।

tasya pāde mahaddivyaṃ lohitaṃ nāma tatsaraḥ| tasmātpuṇyaḥ prabhavati lauhityaḥ sa nado mahān||

देवारण्यं विशोकं च तस्य तीरे महद्वनम। तस्मिन्गिरौ निवसति यक्षो मणिधरो वशी।।

devāraṇyaṃ viśokaṃ ca tasya tīre mahadvanam| tasmingirau nivasati yakṣo maṇidharo vaśī||

सौम्यैः मुधार्मिकैश्चैव गुह्यके परिवारितः। कैलासाद्दक्षिणे पार्श्वे क्रूरसत्त्वौषधिर्गिरिः।।

saumyaiḥ mudhārmikaiścaiva guhyake parivāritaḥ| kailāsāddakṣiṇe pārśve krūrasattvauṣadhirgiriḥ||

वृत्रकायात्किलोत्पन्नमञ्जनं त्रिककुं प्रति। सर्वधातुमयस्तत्र सुमहान्वैद्युतो गिरिः।।

vṛtrakāyātkilotpannamañjanaṃ trikakuṃ prati| sarvadhātumayastatra sumahānvaidyuto giriḥ||

तस्य पादे कलः पुण्यं मानसं सिद्धसेवितम। तस्मात्प्रभवेते पुण्या सरयूर्लोकविश्रुता।।

tasya pāde kalaḥ puṇyaṃ mānasaṃ siddhasevitam| tasmātprabhavete puṇyā sarayūrlokaviśrutā||

तस्यास्तीरे वन दिव्यं वैभ्राजं नाम विश्रुतम। कुबेरा नुचरस्तत्र प्रहेतितनयो वशी।।

tasyāstīre vana divyaṃ vaibhrājaṃ nāma viśrutam| kuberā nucarastatra prahetitanayo vaśī||

ब्रह्मपितो निवसति राक्षसो ऽनन्तविक्रमः। अतरिक्षचरैर्घोरैर्यातुधानशतैर्वृतः।।

brahmapito nivasati rākṣaso 'nantavikramaḥ| atarikṣacarairghorairyātudhānaśatairvṛtaḥ||

अपरेण तु कैलासात्पुण्यसत्त्वौषधिर्गिरिः। अरुणः पर्वतश्रेष्ठो रुक्मधातुमयः शुभः।।

apareṇa tu kailāsātpuṇyasattvauṣadhirgiriḥ| aruṇaḥ parvataśreṣṭho rukmadhātumayaḥ śubhaḥ||

भवस्य दयितः श्रीमान्पर्वतो मेघसन्निभः। शातकैंभमयैः शुभ्रैः शिलाजालैः समावृतः।।

bhavasya dayitaḥ śrīmānparvato meghasannibhaḥ| śātakaiṃbhamayaiḥ śubhraiḥ śilājālaiḥ samāvṛtaḥ||

शातसंख्यैस्तापनीयैः शृङ्गैर्दिवमिवोल्लिखन। मुञ्जवास्तु महादिव्यो दुर्गः शैलो हिमाचितः।।

śātasaṃkhyaistāpanīyaiḥ śṛṅgairdivamivollikhan| muñjavāstu mahādivyo durgaḥ śailo himācitaḥ||

तस्मिन्गिरौ निवसति गिरीशो धूम्रलोचनः। तस्या पादात्प्रभवति शैलोदं नाम तत्सरः।।

tasmingirau nivasati girīśo dhūmralocanaḥ| tasyā pādātprabhavati śailodaṃ nāma tatsaraḥ||

तस्मात्प्रभवते पुण्या शिलोदा नाम निम्रगा। सा चक्षुः सीतयोर्मध्ये प्रविष्टा लवणोदधिम।।

tasmātprabhavate puṇyā śilodā nāma nimragā| sā cakṣuḥ sītayormadhye praviṣṭā lavaṇodadhim||

तस्यास्तीरे वनं दिव्यं विश्रुतं सुरभीति वै। सव्योत्तरेण कैलासाच्छिवः सत्त्वौषधिर्गिरिः।।

tasyāstīre vanaṃ divyaṃ viśrutaṃ surabhīti vai| savyottareṇa kailāsācchivaḥ sattvauṣadhirgiriḥ||

गौरं नाम गिरिश्रेष्ठं हरितालमयं प्रति। हिरण्यशृङ्गः सुमहान दिव्यो मणिमयो गिरिः।।

gauraṃ nāma giriśreṣṭhaṃ haritālamayaṃ prati| hiraṇyaśṛṅgaḥ sumahān divyo maṇimayo giriḥ||

तस्या पादे महाद्दिव्यं शुभं काञ्चनवालुकम। रम्यं बिन्दुसरो नाम यत्र राजा भगीरथः।।

tasyā pāde mahāddivyaṃ śubhaṃ kāñcanavālukam| ramyaṃ bindusaro nāma yatra rājā bhagīrathaḥ||

गङ्गनिमित्तं राजर्षिरुवास बहुलाः समाः। दिवं यास्यन्ति ते बुर्वे गङ्गतोयपरिप्लुताः।।

gaṅganimittaṃ rājarṣiruvāsa bahulāḥ samāḥ| divaṃ yāsyanti te burve gaṅgatoyapariplutāḥ||

मदीय इति निश्चित्य समाहितमनाः शिवे। तत्र त्रिपयगा देवी प्रथमं तु प्रतिष्ठिता। सोमपादात्प्रसूता सा सप्तधा प्रतिपद्यते।।

madīya iti niścitya samāhitamanāḥ śive| tatra tripayagā devī prathamaṃ tu pratiṣṭhitā| somapādātprasūtā sā saptadhā pratipadyate||

यूपा मणिमयास्तत्र वितताश्च हिरण्मयाः। तत्रेष्ट्वा तु गतः सिद्धिं शक्रः सर्वैः सुरैः सह।।

yūpā maṇimayāstatra vitatāśca hiraṇmayāḥ| tatreṣṭvā tu gataḥ siddhiṃ śakraḥ sarvaiḥ suraiḥ saha||

दिवि च्छायापथो यस्तु अनुनक्षत्रमण्डलः। दृश्यते भास्वरो रात्रौ देवी त्रिपथगा तु सा।।

divi cchāyāpatho yastu anunakṣatramaṇḍalaḥ| dṛśyate bhāsvaro rātrau devī tripathagā tu sā||

अन्तरिक्षं दिवञ्चैव भावयन्ती सुरापगा। भवोत्तमाङ्गे पतिता संरूद्धा यौगमायया।।

antarikṣaṃ divañcaiva bhāvayantī surāpagā| bhavottamāṅge patitā saṃrūddhā yaugamāyayā||

तस्या ये बिन्दवः केचित क्रुद्धायाः पतिता भुवि। कृतं तु तैर्बिदुसरस्ततो बिन्दुसरः स्मृतम।।

tasyā ye bindavaḥ kecit kruddhāyāḥ patitā bhuvi| kṛtaṃ tu tairbidusarastato bindusaraḥ smṛtam||

ततो निरूद्धा सा देवी भवेन स्मयता किल। चिन्तयामास मनसा शङ्करक्षेपमं प्रति।।

tato nirūddhā sā devī bhavena smayatā kila| cintayāmāsa manasā śaṅkarakṣepamaṃ prati||

भित्त्वा विशामि पातालं स्रोतसागृह्य शङ्करम। ज्ञात्वा तम्या अभिप्रायं क्रूरं देव्याश्चिकीर्षितम।।

bhittvā viśāmi pātālaṃ srotasāgṛhya śaṅkaram| jñātvā tamyā abhiprāyaṃ krūraṃ devyāścikīrṣitam||

तिरोभावयितुं बुद्धिरासीदङ्गेषु तां नदीम। तस्यावलेपं ज्ञात्वा तु नद्याःक्रुद्धस्तुशङ्करः।।

tirobhāvayituṃ buddhirāsīdaṅgeṣu tāṃ nadīm| tasyāvalepaṃ jñātvā tu nadyāḥkruddhastuśaṅkaraḥ||

न्यरुपाच्च शिरस्येनां वेगेन पततीं भुवि। एतस्मिन्नेव काले तु दृष्ट्वा राजानमग्रतः।।

nyarupācca śirasyenāṃ vegena patatīṃ bhuvi| etasminneva kāle tu dṛṣṭvā rājānamagrataḥ||

धमनीसंततं क्षीणं क्षुधया व्याकुलेन्द्रियम। अनेन तोषितश्चाहं नद्यर्थं पूर्वमेव तु।।

dhamanīsaṃtataṃ kṣīṇaṃ kṣudhayā vyākulendriyam| anena toṣitaścāhaṃ nadyarthaṃ pūrvameva tu||

बुद्धास्य वरदानं च कोपं नियतवांस्तु सः। ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा धारय स्वर्णदीमिति।।

buddhāsya varadānaṃ ca kopaṃ niyatavāṃstu saḥ| brahmaṇo vacanaṃ śrutvā dhāraya svarṇadīmiti||

ततो विसर्जयामास संरुद्धां स्वेन तेजसा। नदीं भगीरथस्यार्थे तपसोग्रेण तोषितः।।

tato visarjayāmāsa saṃruddhāṃ svena tejasā| nadīṃ bhagīrathasyārthe tapasogreṇa toṣitaḥ||

ततो विसृज्यमानायाः स्रोत स्तत्सप्तधा गतम। तिस्रः प्ताचीमिमुखं प्रतीचीं तिस्र एव तु।।

tato visṛjyamānāyāḥ srota statsaptadhā gatam| tisraḥ ptācīmimukhaṃ pratīcīṃ tisra eva tu||

नद्याः स्रोतस्तु गङ्गायाः प्रत्यपद्यत सप्तधा। नलिनी ह्लादिनी चैव पावनी चैव प्राच्यगाः।।

nadyāḥ srotastu gaṅgāyāḥ pratyapadyata saptadhā| nalinī hlādinī caiva pāvanī caiva prācyagāḥ||

सीता चक्षुश्च सिन्धुश्च प्रतीचीन्दिशमास्थिताः। सप्तमी त्वन्वगात्तासां दक्षिणेन भगीरथम।।

sītā cakṣuśca sindhuśca pratīcīndiśamāsthitāḥ| saptamī tvanvagāttāsāṃ dakṣiṇena bhagīratham||

तस्माद्भागीरथी या सा प्रविष्टा लवणोदधिम। सप्तैता भावयन्तीदं हिमाह्वं वर्षमेव तु।।

tasmādbhāgīrathī yā sā praviṣṭā lavaṇodadhim| saptaitā bhāvayantīdaṃ himāhvaṃ varṣameva tu||

प्रसूताः सप्त नद्यस्ताः शुभा बिन्दु सरोद्भवाः। नानादेशान्प्लावयन्त्यो मलेच्छप्रायास्तु सर्वशः।।

prasūtāḥ sapta nadyastāḥ śubhā bindu sarodbhavāḥ| nānādeśānplāvayantyo malecchaprāyāstu sarvaśaḥ||

उपगच्छन्ति ताः सर्वा यतो वर्षति वासवः। शिलीन्ध्रान्कुन्त लांश्चीनान्बर्बरान्यवनाध्रकान।।

upagacchanti tāḥ sarvā yato varṣati vāsavaḥ| śilīndhrānkunta lāṃścīnānbarbarānyavanādhrakān||

पुष्कराश्च कुलिन्दांश्च अचोंलद्विचराश्च ये। कृत्वा त्रिधा सिंहवन्तं सीतागात्पश्चिमोद धिम।।

puṣkarāśca kulindāṃśca acoṃladvicarāśca ye| kṛtvā tridhā siṃhavantaṃ sītāgātpaścimoda dhim||

अथ चीनमरूंश्चैव तालांश्च मसमूलिकान। भद्रास्तुषारांल्लाम्याकान्बाह्लवान्पारटान्खशान।।

atha cīnamarūṃścaiva tālāṃśca masamūlikān| bhadrāstuṣārāṃllāmyākānbāhlavānpāraṭānkhaśān||

एताञ्जनपदां श्चक्षुः प्रावयन्ती गतोदधिम। दरदांश्च सकाश्मीरान गान्धरान रौरसान कुहान।।

etāñjanapadāṃ ścakṣuḥ prāvayantī gatodadhim| daradāṃśca sakāśmīrān gāndharān raurasān kuhān||

शिवशैलानिन्द्रपदान्वसतीश्च विसर्जमान। सैन्धवान्रन्ध्रकरकाञ्छमठाभीररोहकान।।

śivaśailānindrapadānvasatīśca visarjamān| saindhavānrandhrakarakāñchamaṭhābhīrarohakān||

शुनासुखांश्चोर्द्धमरून्सिन्धुरेतान्निषेवते। गन्धर्वकिन्नरान्यक्षान्रक्षोविद्याधरोरगान।।

śunāsukhāṃścorddhamarūnsindhuretānniṣevate| gandharvakinnarānyakṣānrakṣovidyādharoragān||

कलापग्रामकांश्चैव पारदांस्तद्गणान खशान। किरातांश्चपुलिन्दांश्च कुरून सभरतानपि।।

kalāpagrāmakāṃścaiva pāradāṃstadgaṇān khaśān| kirātāṃścapulindāṃśca kurūn sabharatānapi||

पञ्चालान्काशिमत्स्यां श्च मगधाङ्गांस्तथैव च। सुह्मोत्तरांश्च वङ्गांश्च ताम्रलिप्तांस्तथैव च।।

pañcālānkāśimatsyāṃ śca magadhāṅgāṃstathaiva ca| suhmottarāṃśca vaṅgāṃśca tāmraliptāṃstathaiva ca||

एताञ्जनपदान्मान्यान्गङ्गा भावयते शुभान। ततः प्रतिहता विन्ध्यात्प्रविष्टा लवणोदधिम।।

etāñjanapadānmānyāngaṅgā bhāvayate śubhān| tataḥ pratihatā vindhyātpraviṣṭā lavaṇodadhim||

ततश्च ह्लादिनी पुण्य प्राचीमभिमुखा ययौ। प्रावयन्त्युपभागांश्च नैषधांश्च त्रिगर्त कान।।

tataśca hlādinī puṇya prācīmabhimukhā yayau| prāvayantyupabhāgāṃśca naiṣadhāṃśca trigarta kān||

धीवरानृषिकांश्चैव तथा नीलमुखानपि। केकरानौष्टकर्णांश्च किरातानपि चैव हि।।

dhīvarānṛṣikāṃścaiva tathā nīlamukhānapi| kekarānauṣṭakarṇāṃśca kirātānapi caiva hi||

कालोदरान्विवर्णाश्च कुमारान्स्वर्णभूमिकान। आमण्डलं समुद्रस्य तिरोभूतांश्च पूर्वतः।।

kālodarānvivarṇāśca kumārānsvarṇabhūmikān| āmaṇḍalaṃ samudrasya tirobhūtāṃśca pūrvataḥ||

ततस्तु पावनी चापि प्राचीमेव दिशं ययौ। सुपथान्पावयं तीह त्विन्द्रद्युम्नसरोपि च।।

tatastu pāvanī cāpi prācīmeva diśaṃ yayau| supathānpāvayaṃ tīha tvindradyumnasaropi ca||

तथा खरपथांश्चैव वेत्रशङ्कुपथानपि। मध्यतोजानकिमथो कुथप्रावरणान्ययौ।।

tathā kharapathāṃścaiva vetraśaṅkupathānapi| madhyatojānakimatho kuthaprāvaraṇānyayau||

इन्द्रद्वीप समुद्रं तु प्रविष्टां लवणोदधिम। ततस्तु नलिनी प्रायात प्राचीमाशां जवेन तु।।

indradvīpa samudraṃ tu praviṣṭāṃ lavaṇodadhim| tatastu nalinī prāyāt prācīmāśāṃ javena tu||

तोमरान्भावयन्तीह हंसमार्गान्सहैहयान। पूर्वन्देशांश्च सेवन्ती भित्त्वा सा बहुधागिरीन।।

tomarānbhāvayantīha haṃsamārgānsahaihayān| pūrvandeśāṃśca sevantī bhittvā sā bahudhāgirīn||

कर्णप्रावरणान्प्राप्य संगत्या श्वमुखानपि। सिकतापर्वतमरुं गत्वा विद्याधरान्ययौ।।

karṇaprāvaraṇānprāpya saṃgatyā śvamukhānapi| sikatāparvatamaruṃ gatvā vidyādharānyayau||

नगमण्डलमध्येन प्रविष्टा लवणोदधिम। तासां नद्युपनद्यश्च शतशो ऽथ सहस्रशः।।

nagamaṇḍalamadhyena praviṣṭā lavaṇodadhim| tāsāṃ nadyupanadyaśca śataśo 'tha sahasraśaḥ||

उपगच्छन्ति ताः सर्वा यतो वर्षति वासवः। वक्वौकसायास्तीरे तु वनं सुरभि विश्रुतम।।

upagacchanti tāḥ sarvā yato varṣati vāsavaḥ| vakvaukasāyāstīre tu vanaṃ surabhi viśrutam||

हिरण्यशृङ्गे वसति विद्वान्कौबेरको वशी। यज्ञोपेतश्च सुमहानमितौजाः सुविक्रमः।।

hiraṇyaśṛṅge vasati vidvānkauberako vaśī| yajñopetaśca sumahānamitaujāḥ suvikramaḥ||

तत्रत्यैस्तैः परिवृतौ विद्वद्भिर्ब्रह्मराक्षसैः। कुबेरानुचरा ह्येते चत्वारस्तु समाः स्मृताः।।

tatratyaistaiḥ parivṛtau vidvadbhirbrahmarākṣasaiḥ| kuberānucarā hyete catvārastu samāḥ smṛtāḥ||

एवमेव तु विज्ञेया ऋद्धिः पर्वतवासिनाम। परस्परेण द्विगुणा धर्मतः कामतोरऽथतः।।

evameva tu vijñeyā ṛddhiḥ parvatavāsinām| paraspareṇa dviguṇā dharmataḥ kāmator'thataḥ||

हेमकूटस्य पृष्ठे तु वर्चोवन्नामतः सरः। मनस्विनीप्रभवति तस्माज्ज्योतिष्मती च या।।

hemakūṭasya pṛṣṭhe tu varcovannāmataḥ saraḥ| manasvinīprabhavati tasmājjyotiṣmatī ca yā||

अवगाढे ह्युभयतः समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ। सरो विष्णुपदं नाम निषधे पर्वतोत्तमे।।

avagāḍhe hyubhayataḥ samudrau pūrvapaścimau| saro viṣṇupadaṃ nāma niṣadhe parvatottame||

तस्माद्द्वयं प्रभवति गान्धर्वी नाकुली च तैः। मेरोः पार्श्वात्प्रभवति ह्रदश्चन्द्रप्रभो महान।।

tasmāddvayaṃ prabhavati gāndharvī nākulī ca taiḥ| meroḥ pārśvātprabhavati hradaścandraprabho mahān||

तत्र जंबूनदी पुण्या यस्या जांबूनदं स्मृतम। पयोदं तु सरो नीले सुशुभ्रं पुण्डरीकवत।।

tatra jaṃbūnadī puṇyā yasyā jāṃbūnadaṃ smṛtam| payodaṃ tu saro nīle suśubhraṃ puṇḍarīkavat||

पुण्डरीका पयोदा य तस्मान्नद्यौ विनिर्गते। श्वेतात्प्रवर्त्तते पुण्यं सरयूर्मानसाद्ध्रुवम।।

puṇḍarīkā payodā ya tasmānnadyau vinirgate| śvetātpravarttate puṇyaṃ sarayūrmānasāddhruvam||

ज्योत्स्ना च मृगाकामा च तस्माद्द्वे संबभूवतुः। सरः कुरुषु विख्यातं पद्ममीनद्विजाकुलम।।

jyotsnā ca mṛgākāmā ca tasmāddve saṃbabhūvatuḥ| saraḥ kuruṣu vikhyātaṃ padmamīnadvijākulam||

रुद्रकान्तमिति ख्यातं निर्मितं तद्भवेन तु। अन्ये चाप्यत्र विख्याताः पद्मामीनद्विजाकुलाः।।

rudrakāntamiti khyātaṃ nirmitaṃ tadbhavena tu| anye cāpyatra vikhyātāḥ padmāmīnadvijākulāḥ||

नाम्ना ह्रदा जया नाम द्वादशोदधिसन्निभाः। तेभ्यः शान्ता य माध्वी च द्वे नद्यौ संबभूवतुः।।

nāmnā hradā jayā nāma dvādaśodadhisannibhāḥ| tebhyaḥ śāntā ya mādhvī ca dve nadyau saṃbabhūvatuḥ||

यानि किंपुरुषाद्यानि तेषु देवो न वर्षति। उद्भिदान्युदकान्यत्र प्रवहन्ति सरिद्वराः।।

yāni kiṃpuruṣādyāni teṣu devo na varṣati| udbhidānyudakānyatra pravahanti saridvarāḥ||

ऋषभो दुन्दुभिश्चैव धूम्नश्च सुमहागिरिः। पूर्वायता महापर्वा निमग्ना लवणाभसि।।

ṛṣabho dundubhiścaiva dhūmnaśca sumahāgiriḥ| pūrvāyatā mahāparvā nimagnā lavaṇābhasi||

चन्द्रः काकस्तथा द्रोणः सुमहान्तः शिलोच्चयाः। उदग्याता उदीच्यान्ता अवगाढा महोदधिम।।

candraḥ kākastathā droṇaḥ sumahāntaḥ śiloccayāḥ| udagyātā udīcyāntā avagāḍhā mahodadhim||

सोमकश्च वराहश्च नारदश्च महीधरः। प्रतीच्यामायतास्ते वै प्रविष्टा लवणोदधिम।।

somakaśca varāhaśca nāradaśca mahīdharaḥ| pratīcyāmāyatāste vai praviṣṭā lavaṇodadhima||

चक्रो बलाहकश्चैव मैनाको यश्च पर्वतः। आयतास्ते महाशैलाः समुद्रं दक्षिणं प्रति।।

cakro balāhakaścaiva maināko yaśca parvataḥ| āyatāste mahāśailāḥ samudraṃ dakṣiṇaṃ prati||

चक्रमैनाकयोर्मध्य विदिशं दक्षिणां प्रति। तत्र संवर्त्तको नाम सो ऽग्निः पिबति तज्जलम।।

cakramainākayormadhya vidiśaṃ dakṣiṇāṃ prati| tatra saṃvarttako nāma so 'gniḥ pibati tajjalam||

नाम्ना समुद्रवासस्तु और्वःस वडवामुखः। द्वादशैते प्रविष्टा हि पर्वता लवणोदधिम।।

nāmnā samudravāsastu aurvaḥsa vaḍavāmukhaḥ| dvādaśaite praviṣṭā hi parvatā lavaṇodadhim||

महेन्द्रभयवित्रस्ताः पक्षच्छे दभयात्पुरा। यदेतद्दृश्यते चन्द्रे श्वेते कृष्णशशाकृति।।

mahendrabhayavitrastāḥ pakṣacche dabhayātpurā| yadetaddṛśyate candre śvete kṛṣṇaśaśākṛti||

भारतस्य तु वर्षस्य भेदास्ते नव कीर्त्तिताः। इहोदितस्य दृश्यन्ते यथान्ये ऽन्यत्र चोदिते।।

bhāratasya tu varṣasya bhedāste nava kīrttitāḥ| ihoditasya dṛśyante yathānye 'nyatra codite||

उत्तरोत्तरमेतेषां वर्षमुद्दिश्यते गुणैः। आरोग्यायुः प्रमाणानां धर्मतः कामतोरऽथतः।।

uttarottarameteṣāṃ varṣamuddiśyate guṇaiḥ| ārogyāyuḥ pramāṇānāṃ dharmataḥ kāmator'thataḥ||

समन्वितानि भूतानि पुण्यैरेतैस्तु भागशः। वसंति नानाजातीनि तेषु वर्षेषु तानि वै। इत्येषा धारयन्तीदं पृथ्वी विश्वं जगत्स्थितम।।

samanvitāni bhūtāni puṇyairetaistu bhāgaśaḥ| vasaṃti nānājātīni teṣu varṣeṣu tāni vai| ityeṣā dhārayantīdaṃ pṛthvī viśvaṃ jagatsthitam||