भृगोः ख्यातिर्विजज्ञे वै ईश्वरौ सुखदुःखयोः। शुभाशुभप्रदातारौ सर्वप्राणभृतामिह।।

bhṛgoḥ khyātirvijajñe vai īśvarau sukhaduḥkhayoḥ| śubhāśubhapradātārau sarvaprāṇabhṛtāmiha||

देवौ धातृविधातारौ मन्वन्तरविचारिणौ। तयार्ज्येष्ठा तु भगिनी देवी श्रीर्लोकभाविनी।।

devau dhātṛvidhātārau manvantaravicāriṇau| tayārjyeṣṭhā tu bhaginī devī śrīrlokabhāvinī||

सा तु नारायणं देवं पति मासद्य शोभना। नारायणात्मजौ तस्यां बलोन्मादौव्यजायताम।।

sā tu nārāyaṇaṃ devaṃ pati māsadya śobhanā| nārāyaṇātmajau tasyāṃ balonmādauvyajāyatām||

बलस्य तेजः पुत्रस्तु उन्मादस्य तु संशयः। तस्यान्ये मानसाः पुत्रा आसन व्योमविचारिणः।।

balasya tejaḥ putrastu unmādasya tu saṃśayaḥ| tasyānye mānasāḥ putrā āsan vyomavicāriṇaḥ||

ये वहन्ति विमानानि देवानां पुण्यकर्मणाम। मेरुकल्पे स्मृते भार्ये विधातुर्धातुरेव च।।

ye vahanti vimānāni devānāṃ puṇyakarmaṇām| merukalpe smṛte bhārye vidhāturdhātureva ca||

आयतिर्नियतिश्चैव तयोः पुत्रौ दृढव्रतौ। प्राणश्चैव मृकण्डश्च ब्रह्मकोशौ सनातनौ।।

āyatirniyatiścaiva tayoḥ putrau dṛḍhavratau| prāṇaścaiva mṛkaṇḍaśca brahmakośau sanātanau||

मनस्विन्यां मृकण्डस्य मार्कण्डेयो बभूव ह। सुतो वेदशिरास्तस्य धूम्रपत्न्यामजायत।।

manasvinyāṃ mṛkaṇḍasya mārkaṇḍeyo babhūva ha| suto vedaśirāstasya dhūmrapatnyāmajāyata||

पीवर्यां वेदशिरसः पुत्रा वशकराः स्मृताः। मार्कण्डेयाः समाख्याता ऋषयो वेदपारगाः।।

pīvaryāṃ vedaśirasaḥ putrā vaśakarāḥ smṛtāḥ| mārkaṇḍeyāḥ samākhyātā ṛṣayo vedapāragāḥ||

प्राणस्य पुण्डरीकायां द्युतिमानात्मजो ऽभवत। उन्नतश्चद्युतिमतः स्वनवातश्च तावुभौ।।

prāṇasya puṇḍarīkāyāṃ dyutimānātmajo 'bhavat| unnataścadyutimataḥ svanavātaśca tāvubhau||

तयोः पुत्राश्च पौत्राश्च भार्गवाणां परस्परात। स्वायंभुवेन्तरे ऽतीता मरीचेः शृणुत प्रजाः।।

tayoḥ putrāśca pautrāśca bhārgavāṇāṃ parasparāt| svāyaṃbhuventare 'tītā marīceḥ śṛṇuta prajāḥ||

पत्नी मरीचेः संभूतिर्विजज्ञे ह्यात्मसंभंवम। प्रजापतेः पूर्णमासं कन्याश्चेमा निबोधत।।

patnī marīceḥ saṃbhūtirvijajñe hyātmasaṃbhaṃvam| prajāpateḥ pūrṇamāsaṃ kanyāścemā nibodhata||

कृषिर्वृष्टिस्त्विषा चैव तथा चोपचितिः शुभा। पूर्णमासः सरस्वत्यां पुत्रौ द्वावुदपादयत।।

kṛṣirvṛṣṭistviṣā caiva tathā copacitiḥ śubhā| pūrṇamāsaḥ sarasvatyāṃ putrau dvāvudapādayat||

विरजं चैव धर्मिष्ठं पर्वशं चैव तावुभौ। विरजस्यात्मजो विद्वान सुधामा नाम विश्रुतः।।

virajaṃ caiva dharmiṣṭhaṃ parvaśaṃ caiva tāvubhau| virajasyātmajo vidvān sudhāmā nāma viśrutaḥ||

सुधामा स तु वैराजः प्राचीं दिशमुपा श्रितः। लोकपालः स धर्मात्मा गौरीपुत्रः प्रतापवान।।

sudhāmā sa tu vairājaḥ prācīṃ diśamupā śritaḥ| lokapālaḥ sa dharmātmā gaurīputraḥ pratāpavān||

पर्वशः पर्वगणनां प्रविष्टः स महायशाः। पर्वशः पर्वशायां तु जनया मास वै सुतौ।।

parvaśaḥ parvagaṇanāṃ praviṣṭaḥ sa mahāyaśāḥ| parvaśaḥ parvaśāyāṃ tu janayā māsa vai sutau||

यजुर्धाम च धीमन्तं स्तंभकाश्यपमेव च। तयोर्गोत्रकरौ पुत्रौ जातौ संन्यासनिश्चितौ।।

yajurdhāma ca dhīmantaṃ staṃbhakāśyapameva ca| tayorgotrakarau putrau jātau saṃnyāsaniścitau||

स्मृतस्त्वं गिरसः पत्नी जज्ञे सा ह्यात्मसंभवान। पुत्रो कन्याश्चतस्रश्च पुण्यास्ता लोकविश्रुताः।।

smṛtastvaṃ girasaḥ patnī jajñe sā hyātmasaṃbhavān| putro kanyāścatasraśca puṇyāstā lokaviśrutāḥ||

सिनीवाली कुहूश्चैव राका चानुमतिस्तथा। तथैव भरताग्निं च कीर्तिमन्तं च तावुभौ।।

sinīvālī kuhūścaiva rākā cānumatistathā| tathaiva bharatāgniṃ ca kīrtimantaṃ ca tāvubhau||

अग्नेः पुत्रं च पर्जन्यं सद्वती सुषुवे तथा। हिरण्यरोमा पर्जन्यो मारीच्यामुदपद्यत।।

agneḥ putraṃ ca parjanyaṃ sadvatī suṣuve tathā| hiraṇyaromā parjanyo mārīcyāmudapadyata||

आभूतसंप्लवस्थायी लोकपालः स वै स्मृतः। यज्ञे कीर्त्तिमतश्चापि धेनुका वीतकल्मषौ।।

ābhūtasaṃplavasthāyī lokapālaḥ sa vai smṛtaḥ| yajñe kīrttimataścāpi dhenukā vītakalmaṣau||

चरिष्णुं धृतिमन्तं च उभावङ्गिरसां वरौ। तयोः पुत्राश्च पौत्राश्च अतीता वै सहस्रशः।।

cariṣṇuṃ dhṛtimantaṃ ca ubhāvaṅgirasāṃ varau| tayoḥ putrāśca pautrāśca atītā vai sahasraśaḥ||

अनसूया विजज्ञे वै पञ्चात्रेयानकल्मषान। कन्यां चैव श्रुतिं नाम माता शङ्खपदस्य सा।।

anasūyā vijajñe vai pañcātreyānakalmaṣān| kanyāṃ caiva śrutiṃ nāma mātā śaṅkhapadasya sā||

कर्दसस्य तु पत्नी सा पौलहस्य प्रजापतेः। सत्यनेत्रश्च हव्यश्च आपो मूर्त्तिः शनैश्चरः।।

kardasasya tu patnī sā paulahasya prajāpateḥ| satyanetraśca havyaśca āpo mūrttiḥ śanaiścaraḥ||

सोमश्च पञ्चमस्तेषामासीत्स्वायंभुवेन्तरे। यामदेवैस्सहातीताः पञ्चात्रेयाः प्रकीर्त्तिताः।।

somaśca pañcamasteṣāmāsītsvāyaṃbhuventare| yāmadevaissahātītāḥ pañcātreyāḥ prakīrttitāḥ||

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च आत्रेयाणां महात्मनाम। स्वायंभुवे ऽन्तरे ऽतीताः शतशो ऽथ सहस्रशः।।

teṣāṃ putrāśca pautrāśca ātreyāṇāṃ mahātmanām| svāyaṃbhuve 'ntare 'tītāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ||

प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दाना ग्निस्तत्सुतो ऽभवत। पूर्वजन्मनि सो ऽगस्त्यः स्मृतः स्वायंभुवे ऽन्तरे।।

prītyāṃ pulastyabhāryāyāṃ dānā gnistatsuto 'bhavat| pūrvajanmani so 'gastyaḥ smṛtaḥ svāyaṃbhuve 'ntare||

मध्यमो देवबाहुश्च अत्रिनामा च ते त्रयः। स्वमा यवीयसी तेषां सद्वती नाम विश्रुता।।

madhyamo devabāhuśca atrināmā ca te trayaḥ| svamā yavīyasī teṣāṃ sadvatī nāma viśrutā||

पर्जन्यजननी शुभ्रा पत्नी चाग्नेः स्मृता शुभा। पौलस्त्यस्य च ब्रह्मर्षेः प्रीतिपुत्रस्य धीमतः।।

parjanyajananī śubhrā patnī cāgneḥ smṛtā śubhā| paulastyasya ca brahmarṣeḥ prītiputrasya dhīmataḥ||

दानाच्च सुषुवे पत्नी सुजङ्घी चं बहून्सुतान। पौलस्त्या इति विख्याताः स्मृताः स्वायंभुवे ऽन्तरे।।

dānācca suṣuve patnī sujaṅghī caṃ bahūnsutān| paulastyā iti vikhyātāḥ smṛtāḥ svāyaṃbhuve 'ntare||

क्षमा तु सुषुवे पुत्रान्पुलस्त्यस्य प्रजापतेः। त्रेताग्निवर्चसः सर्वे येषां कीर्त्तिः प्रतिष्ठिता।।

kṣamā tu suṣuve putrānpulastyasya prajāpateḥ| tretāgnivarcasaḥ sarve yeṣāṃ kīrttiḥ pratiṣṭhitā||

कर्दमश्चोर्वरीवांश्च सहिष्णुश्चेति ते त्रयः। ऋषिः कनकपीठश्च शुभा कन्या च पीवरी।।

kardamaścorvarīvāṃśca sahiṣṇuśceti te trayaḥ| ṛṣiḥ kanakapīṭhaśca śubhā kanyā ca pīvarī||

कर्दमस्य श्रुतिः पत्नी आत्रेय्यजनयत्स्वयम। पुत्रं शङ्खपदं नाम कन्यां काम्यां तथैव च।।

kardamasya śrutiḥ patnī ātreyyajanayatsvayam| putraṃ śaṅkhapadaṃ nāma kanyāṃ kāmyāṃ tathaiva ca||

स वै शङ्खपदः श्रीमांल्लोकपालः प्रजापतिः। दक्षिणस्यां दिशि रतः काम्या दत्ता प्रियव्रते।।

sa vai śaṅkhapadaḥ śrīmāṃllokapālaḥ prajāpatiḥ| dakṣiṇasyāṃ diśi rataḥ kāmyā dattā priyavrate||

काम्या प्रियव्रताल्लेभे स्वायंभुवसमान्सुतान। दश कन्याद्वयं चैव यैः क्षत्रं सम्प्रवर्त्तितम।।

kāmyā priyavratāllebhe svāyaṃbhuvasamānsutān| daśa kanyādvayaṃ caiva yaiḥ kṣatraṃ sampravarttitam||

पुत्रं कनकपीठस्य सहिष्णुं नाम विश्रुतम। यशोधरा विजज्ञे वै कामदेवं सुमध्यामा।।

putraṃ kanakapīṭhasya sahiṣṇuṃ nāma viśrutam| yaśodharā vijajñe vai kāmadevaṃ sumadhyāmā||

क्रतोः क्रतुसमान्पु त्रान विजज्ञे संनतिः शुभान। तेषां न भार्या पुत्रो वा सर्वे ते उर्द्धरेतसः।।

kratoḥ kratusamānpu trān vijajñe saṃnatiḥ śubhān| teṣāṃ na bhāryā putro vā sarve te urddharetasaḥ||

तानि षष्टिसहस्राणि वालखिल्या इति श्रुताः। अरुणस्याग्रतो यान्ति परिवार्य दिवाकरम।।

tāni ṣaṣṭisahasrāṇi vālakhilyā iti śrutāḥ| aruṇasyāgrato yānti parivārya divākaram||

आभूतसंप्लवात्सर्वेपतङ्गसहचारिणः। स्वसारौ तद्यवीयस्यौ पुण्या सत्यवती चते।।

ābhūtasaṃplavātsarvepataṅgasahacāriṇaḥ| svasārau tadyavīyasyau puṇyā satyavatī cate||

पर्वशस्य स्नुवे ते वै पूर्णमास सुतस्य तु। ऊर्जायां तु वसिष्ठस्य वासिष्ठाः सप्त जज्ञिरे।।

parvaśasya snuve te vai pūrṇamāsa sutasya tu| ūrjāyāṃ tu vasiṣṭhasya vāsiṣṭhāḥ sapta jajñire||

ज्यायसी च सुता तेषां पुण्डरीका सुमध्यमा। जननी सा द्युतिमतः प्राणस्य महिषी प्रियाः।।

jyāyasī ca sutā teṣāṃ puṇḍarīkā sumadhyamā| jananī sā dyutimataḥ prāṇasya mahiṣī priyāḥ||

तस्यास्तु ये यवीयांसो वासिष्ठाः सप्त विश्रुताः। रक्षो गर्त्तोर्द्धबा हुश्च सवनः पवनश्च यः।।

tasyāstu ye yavīyāṃso vāsiṣṭhāḥ sapta viśrutāḥ| rakṣo garttorddhabā huśca savanaḥ pavanaśca yaḥ||

सुतपाः संकुरित्येते सर्वे सप्तर्षयः समृताः। रत्नो वराङ्ग्यजनयन्मार्कण्डेयी यशस्विनी।।

sutapāḥ saṃkurityete sarve saptarṣayaḥ samṛtāḥ| ratno varāṅgyajanayanmārkaṇḍeyī yaśasvinī||

प्रतीच्यां दिशि राजानं केतुमन्तं प्रजापतिम। गोत्राणि नामभिस्तेषां वासिष्ठानां महात्मनाम।।

pratīcyāṃ diśi rājānaṃ ketumantaṃ prajāpatim| gotrāṇi nāmabhisteṣāṃ vāsiṣṭhānāṃ mahātmanām||

स्वायंभुवे ऽन्तरेतीतान्यग्नेस्तु शृणुत प्रजाः। इत्येष ऋषिसर्गस्तु सानुबन्धः प्रकीर्त्तितः।।

svāyaṃbhuve 'ntaretītānyagnestu śṛṇuta prajāḥ| ityeṣa ṛṣisargastu sānubandhaḥ prakīrttitaḥ||