विभागञ्चेत पिता कुर्यादिच्छया विभजेत सुतान । ज्येष्ठं वा श्रेष्ठभागेन सर्वे वा स्युः समांशिनः ।।

vibhāgañcet pitā kuryādicchayā vibhajet sutān | jyeṣṭhaṃ vā śreṣṭhabhāgena sarve vā syuḥ samāṃśinaḥ ||

यदि दद्यात समानंशान कार्याः पत्न्यः समांशिकाः । न दत्तं स्त्रीधनं यासां भर्त्रा वा श्वशुरेन वा ।।

yadi dadyāt samānaṃśān kāryāḥ patnyaḥ samāṃśikāḥ | na dattaṃ strīdhanaṃ yāsāṃ bhartrā vā śvaśurena vā ||

शक्तस्थानीहमानस्य किञ्चिद्दत्वा पृथक क्रिया । न्यूनाधिकविभक्तानां धर्म्यश च पितृना कृतः ।।

śaktasthānīhamānasya kiñciddatvā pṛthak kriyā | nyūnādhikavibhaktānāṃ dharmyaś ca pitṛnā kṛtaḥ ||

विभजेयुः सुताः पित्रोरूर्ध्वमृक्थमृणं समम । मातुर्दुहितरः शेषमृणात्ताभ्य ऋते ऽन्नयः ।।

vibhajeyuḥ sutāḥ pitrorūrdhvamṛkthamṛṇaṃ samam | māturduhitaraḥ śeṣamṛṇāttābhya ṛte 'nnayaḥ ||

पितृद्रव्याविनाशेन यदन्यत स्वयमर्जयेत । मैत्रमौद्वाहिकञ्चैव दायादानान्न तद्भवेत ।।

pitṛdravyāvināśena yadanyat svayamarjayet | maitramaudvāhikañcaiva dāyādānānna tadbhavet ||

सामान्यार्थसमुत्थाने विभागस्तु समः स्मृतः । अनेकपितृकाणान्तु पितृतो भागकल्पना ।।

sāmānyārthasamutthāne vibhāgastu samaḥ smṛtaḥ | anekapitṛkāṇāntu pitṛto bhāgakalpanā ||

भूर्यापिता महोपात्ता निबन्धो द्रव्यमेव वा । तत्र स्यात सदृशं स्वाम्यं पितुः पुत्रस्य चोभयोः ।।

bhūryāpitā mahopāttā nibandho dravyameva vā | tatra syāt sadṛśaṃ svāmyaṃ pituḥ putrasya cobhayoḥ ||

विभक्तेषु सुतो जातः सवर्णायां विभागभाक । दृश्याद्वा तद्विभागः स्यादायव्ययविशोधितात ।।

vibhakteṣu suto jātaḥ savarṇāyāṃ vibhāgabhāk | dṛśyādvā tadvibhāgaḥ syādāyavyayaviśodhitāt ||

क्रमादभ्यागतं द्रव्यं हृतमभ्युद्धरेच्च यः । दायादेभ्यो न तद्दद्याद्विद्यया लब्धमेव च ।।

kramādabhyāgataṃ dravyaṃ hṛtamabhyuddharecca yaḥ | dāyādebhyo na taddadyādvidyayā labdhameva ca ||

पितृभ्यां यस्य यद्दत्तं तत्तस्यैव धनं भवेत । पितुरूर्ध्वं विभजतां माताप्यंशं समं हरेत ।।

pitṛbhyāṃ yasya yaddattaṃ tattasyaiva dhanaṃ bhavet | piturūrdhvaṃ vibhajatāṃ mātāpyaṃśaṃ samaṃ haret ||

असंस्कृतास्तु संस्कार्या भ्रातृभिः पूर्वसंस्कृतैः । भागिन्यश च निजादंशाद्दत्वांशन्तु तुरीयकं ।।

asaṃskṛtāstu saṃskāryā bhrātṛbhiḥ pūrvasaṃskṛtaiḥ | bhāginyaś ca nijādaṃśāddatvāṃśantu turīyakaṃ ||

चतुःस्त्रिद्व्येकभागाः स्युर्वर्णशो ब्राह्मणात्मजाः । क्षत्रजास्त्रिद्व्येकभागा विड्जास्तु द्व्येकभागिनः ।।

catuḥstridvyekabhāgāḥ syurvarṇaśo brāhmaṇātmajāḥ | kṣatrajāstridvyekabhāgā viḍjāstu dvyekabhāginaḥ ||

अन्योन्यापहृतं द्रव्यं विभक्ते यत्तु दृश्यते । तत पुनस्ते समैर अंशैर विभजेरन्निति स्थितिः ।।

anyonyāpahṛtaṃ dravyaṃ vibhakte yattu dṛśyate | tat punaste samair aṃśair vibhajeranniti sthitiḥ ||

अपुत्रेण परक्षेत्रे नियोगोत्पादितः सुतः । उभयोरप्यसावृक्थी पिण्डदाता च धर्मतः ।।

aputreṇa parakṣetre niyogotpāditaḥ sutaḥ | ubhayorapyasāvṛkthī piṇḍadātā ca dharmataḥ ||

औरसो धर्मपत्नीजस्तत्समः पुत्रिकासुतः । क्षेत्रजः क्षेत्रजातस्तु सगोत्रेणेतरेण वा ।।

auraso dharmapatnījastatsamaḥ putrikāsutaḥ | kṣetrajaḥ kṣetrajātastu sagotreṇetareṇa vā ||

गृहे प्रच्छन्न उत्पन्नो गूढजस्तु सुतः स्मृतः । कानीनः कन्यकाजातो मातामहसुतो मतः ।।

gṛhe pracchanna utpanno gūḍhajastu sutaḥ smṛtaḥ | kānīnaḥ kanyakājāto mātāmahasuto mataḥ ||

क्षतायामक्षतायां वा जातः पौनर्भवः सुतः । दद्यान्माता पिता वा यं स पुत्री दत्तको भवेत ।।

kṣatāyāmakṣatāyāṃ vā jātaḥ paunarbhavaḥ sutaḥ | dadyānmātā pitā vā yaṃ sa putrī dattako bhavet ||

क्रीतश च ताभ्यां विक्रीतः कृत्रिमः स्यात स्व्यं कृतः । दत्तात्मा तु स्वयं दत्तो गर्भे वित्तः सहोढजः ।।

krītaś ca tābhyāṃ vikrītaḥ kṛtrimaḥ syāt svyaṃ kṛtaḥ | dattātmā tu svayaṃ datto garbhe vittaḥ sahoḍhajaḥ ||

उत्सृष्टो गृह्यते यस्तु सोपविद्धो भवेत सुतः । पिण्डदो ऽंशहरश चैषां पूर्वाभावे परः परः ।।

utsṛṣṭo gṛhyate yastu sopaviddho bhavet sutaḥ | piṇḍado 'ṃśaharaś caiṣāṃ pūrvābhāve paraḥ paraḥ ||

सजातीयेष्वयं प्रोक्तस्तनयेषु मया विधिः । जातो ऽपि दास्यां शूद्रस्य कामतो ऽंशहरो भवेत ।।

sajātīyeṣvayaṃ proktastanayeṣu mayā vidhiḥ | jāto 'pi dāsyāṃ śūdrasya kāmato 'ṃśaharo bhavet ||

मृते पितरि कुर्युस्तं भ्रातरस्त्वर्धभागिकं । अभ्रातृको हरेत सर्वं दुहितॄणां सुतादृते ।।

mṛte pitari kuryustaṃ bhrātarastvardhabhāgikaṃ | abhrātṛko haret sarvaṃ duhitṝṇāṃ sutādṛte ||

पत्नी दुहितरश चैव पितरो भ्रातरस तथा । तत्सुतो गोत्रजो बन्धुः शिष्यः सब्रह्मचारिणः ।।

patnī duhitaraś caiva pitaro bhrātaras tathā | tatsuto gotrajo bandhuḥ śiṣyaḥ sabrahmacāriṇaḥ ||

एषामभावे पूवस्य धनभागुत्तरोत्तरः । स्वर्यात्स्य ह्य अपुत्रस्य सर्ववर्णेष्वयं विधिः ।।

eṣāmabhāve pūvasya dhanabhāguttarottaraḥ | svaryātsya hy aputrasya sarvavarṇeṣvayaṃ vidhiḥ ||

वानप्रस्थयतिब्रह्मचारिणामृक्थभागिनः । क्रमेणाचार्यसच्छिष्यधर्मभ्रात्रेकतीर्थिनः ।।

vānaprasthayatibrahmacāriṇāmṛkthabhāginaḥ | krameṇācāryasacchiṣyadharmabhrātrekatīrthinaḥ ||

संसृष्टिनस्तु संसृष्टी सोदरस्य तु सोदरः । दद्याच्चापहेरेच्चांशं जातस्य च मृतस्य च ।।

saṃsṛṣṭinastu saṃsṛṣṭī sodarasya tu sodaraḥ | dadyāccāpahereccāṃśaṃ jātasya ca mṛtasya ca ||

अन्योदर्यस्तु संसृष्टी नान्योदर्यधनं हरेत । असंसृष्त्यपि चादद्यात्सोदर्यो नान्यमानृजः ।।

anyodaryastu saṃsṛṣṭī nānyodaryadhanaṃ haret | asaṃsṛṣtyapi cādadyātsodaryo nānyamānṛjaḥ ||

पतितस्तत्सुतः क्लीवः पङ्गुरुन्मत्तको जडः । अन्धो ऽचिकित्स्यरोगाद्या भर्तव्यास्तु निरंशकाः ।।

patitastatsutaḥ klīvaḥ paṅgurunmattako jaḍaḥ | andho 'cikitsyarogādyā bhartavyāstu niraṃśakāḥ ||

औरसाः क्षेत्रजास्त्वेषां निर्दोषा भागहारिणः । सुताश चैषां प्रभर्तव्या यावद्वै भर्तृसात्कृताः ।।

aurasāḥ kṣetrajāstveṣāṃ nirdoṣā bhāgahāriṇaḥ | sutāś caiṣāṃ prabhartavyā yāvadvai bhartṛsātkṛtāḥ ||

अपुत्रा योषितश चैषां भर्तव्याः साधुवृत्तयः । निर्वास्या व्यभिचारिण्यः प्रतिकूलास्तथैव च ।।

aputrā yoṣitaś caiṣāṃ bhartavyāḥ sādhuvṛttayaḥ | nirvāsyā vyabhicāriṇyaḥ pratikūlāstathaiva ca ||

पितृमातृपतिभ्रातृदत्तमध्यग्न्युपागतं । आधिवेदनिकुञ्चैव स्त्रीधनं परिकीर्तितं ।।

pitṛmātṛpatibhrātṛdattamadhyagnyupāgataṃ | ādhivedanikuñcaiva strīdhanaṃ parikīrtitaṃ ||

बन्धुदत्तं तथा शुल्कमन्वाधेयकमेव च । अप्रजायामतीतायां बान्धवास्तदवाप्नुयुः ।।

bandhudattaṃ tathā śulkamanvādheyakameva ca | aprajāyāmatītāyāṃ bāndhavāstadavāpnuyuḥ ||

अप्रजास्त्रीधनं भ्रत्तुर्ब्राह्म्यादिषु चतुर्ष्वपि । दुहितृणां प्रसूता चेच्छ्रेषे तु पितृगामि तत ।।

aprajāstrīdhanaṃ bhratturbrāhmyādiṣu caturṣvapi | duhitṛṇāṃ prasūtā cecchreṣe tu pitṛgāmi tat ||

दत्वा कन्यां हरन दण्ड्यो व्ययं दद्याच्च सोदयम । मृतायां दत्तमादद्यात परिशोध्योभयव्ययम ।।

datvā kanyāṃ haran daṇḍyo vyayaṃ dadyācca sodayam | mṛtāyāṃ dattamādadyāt pariśodhyobhayavyayam ||

दुर्भिक्षे धर्मकार्ये च व्याधौ संप्रतिरोधके । गृहीतं स्त्रीधनं भर्ता न स्त्रिये दातुमर्हति ।।

durbhikṣe dharmakārye ca vyādhau saṃpratirodhake | gṛhītaṃ strīdhanaṃ bhartā na striye dātumarhati ||

अधिवित्तस्त्रियै दद्यादधिवेदनिकं समम । न दत्तं स्रीधनं यस्यै दत्ते त्वर्धं प्रकीर्तितम ।।

adhivittastriyai dadyādadhivedanikaṃ samam | na dattaṃ srīdhanaṃ yasyai datte tvardhaṃ prakīrtitam ||

विभागनिह्नवे ज्ञातिबन्धुसाक्ष्यभिलेखितैः । विभागभावना ज्ञेया गृहक्षेत्रैश च यौतिकैः ।।

vibhāganihnave jñātibandhusākṣyabhilekhitaiḥ | vibhāgabhāvanā jñeyā gṛhakṣetraiś ca yautikaiḥ ||