तपस्विनो दानशीलाः कुलीनाः सत्यवादिनः । धर्मप्रधाना ऋजवः पुत्रवन्तो धनान्विताः ।।

tapasvino dānaśīlāḥ kulīnāḥ satyavādinaḥ | dharmapradhānā ṛjavaḥ putravanto dhanānvitāḥ ||

पञ्चयज्ञक्रियायुक्ताः साक्षिणः पञ्च वा त्रयः । यथाजाति यथावर्ण सर्वे सर्वेषु वा स्मृताः ।।

pañcayajñakriyāyuktāḥ sākṣiṇaḥ pañca vā trayaḥ | yathājāti yathāvarṇa sarve sarveṣu vā smṛtāḥ ||

स्त्रीवृद्धबालकितवमत्तोन्मत्ताभिशस्तकाः । रङ्गावतारिपाषण्डिकूटकृद्विकलेन्द्रियाः ।।

strīvṛddhabālakitavamattonmattābhiśastakāḥ | raṅgāvatāripāṣaṇḍikūṭakṛdvikalendriyāḥ ||

पतिताप्तान्नसम्बन्धिसहायरिपुतस्कराः । अमाक्षिणः सर्वसाक्षी चौर्यपारुष्यसाहसे ।।

patitāptānnasambandhisahāyariputaskarāḥ | amākṣiṇaḥ sarvasākṣī cauryapāruṣyasāhase ||

उभयानुमतः साक्षी भवत्येकोपि धर्मवित । अब्रुवन हि नरः साक्ष्यमृणं सदशबन्धकम ।।

ubhayānumataḥ sākṣī bhavatyekopi dharmavit | abruvan hi naraḥ sākṣyamṛṇaṃ sadaśabandhakam ||

राज्ञा सर्वं प्रदाप्यः स्यात षट्चत्वारिंशके ऽह्ननि । न ददाति हि यः साक्ष्यं जानन्नपि नराधमः ।।

rājñā sarvaṃ pradāpyaḥ syāt ṣaṭcatvāriṃśake 'hnani | na dadāti hi yaḥ sākṣyaṃ jānannapi narādhamaḥ ||

स कूटसाक्षिणां पापैस्तुल्यो दण्डेन चैव हि । साक्षिणः श्रावयेद्वादिप्रतिवादिसमीपगान ।।

sa kūṭasākṣiṇāṃ pāpaistulyo daṇḍena caiva hi | sākṣiṇaḥ śrāvayedvādiprativādisamīpagān ||

ये पातककृतां लोका महापातकिनां तथा । अग्निदानाञ्च ये लोका ये च स्त्रीबालघातिनां ।।

ye pātakakṛtāṃ lokā mahāpātakināṃ tathā | agnidānāñca ye lokā ye ca strībālaghātināṃ ||

तान सर्वान समवाप्नोति यः साक्ष्यमनृतं वदेत । सुकृतं यत्त्वया किञ्चिज्जन्मान्तरशतैः कृतम ।।

tān sarvān samavāpnoti yaḥ sākṣyamanṛtaṃ vadet | sukṛtaṃ yattvayā kiñcijjanmāntaraśataiḥ kṛtam ||

तत्सर्वं तस्य जानीहि यं पराजयसे मृषा । द्वैधे बहूनां वचनं समेषु गुणिनान्तथा ।।

tatsarvaṃ tasya jānīhi yaṃ parājayase mṛṣā | dvaidhe bahūnāṃ vacanaṃ sameṣu guṇināntathā ||

गुणिद्वैधे तु वचनं ग्राह्यं ये गुणवत्तराः । यस्योचुः साक्षिणः सत्यां प्रतिज्ञां स जयी भवेत ।।

guṇidvaidhe tu vacanaṃ grāhyaṃ ye guṇavattarāḥ | yasyocuḥ sākṣiṇaḥ satyāṃ pratijñāṃ sa jayī bhavet ||

अन्यथा वादिनो यस्य ध्रूवस्तस्य पराजयः । उक्ते ऽपि साक्षिभिः साक्ष्ये यद्यन्ये गुणवत्तराः ।।

anyathā vādino yasya dhrūvastasya parājayaḥ | ukte 'pi sākṣibhiḥ sākṣye yadyanye guṇavattarāḥ ||

पूर्वसाक्षिणः । पृथक पृथग्दण्डनीयाः कूटकृत्साक्षिणस तथा ।।

pūrvasākṣiṇaḥ | pṛthak pṛthagdaṇḍanīyāḥ kūṭakṛtsākṣiṇas tathā ||

विवादाद्द्विगुणं दण्डं विवास्यो ब्राह्मणः स्मृतः । यः साक्ष्यं श्रावितो ऽन्येभ्यो निह्नुते तत्तमोवृतः ।।

vivādāddviguṇaṃ daṇḍaṃ vivāsyo brāhmaṇaḥ smṛtaḥ | yaḥ sākṣyaṃ śrāvito 'nyebhyo nihnute tattamovṛtaḥ ||

स दाप्यो ऽष्टगुणम दण्डं ब्राह्मणन्तु विवासयेत । वर्णिनां हि बधो यत्र तत्र साक्ष्य.अनृतं वदेत ।।

sa dāpyo 'ṣṭaguṇam daṇḍaṃ brāhmaṇantu vivāsayet | varṇināṃ hi badho yatra tatra sākṣya.anṛtaṃ vadet ||

यः कश्चिदर्थो ऽभिमतः स्वरुच्या तु परस्परं । लेख्यं तु साक्षिमत कार्यं तस्मिन धनिकपूर्वकम ।।

yaḥ kaścidartho 'bhimataḥ svarucyā tu parasparaṃ | lekhyaṃ tu sākṣimat kāryaṃ tasmin dhanikapūrvakam ||

समामासतदर्हाहर नामजातिस्वगोत्रजैः । सब्रह्मचारिकात्मीयपितृनामादिचिह्नितम ।।

samāmāsatadarhāhar nāmajātisvagotrajaiḥ | sabrahmacārikātmīyapitṛnāmādicihnitam ||

समाप्ते ऽर्थे ऋणी नाम स्वहस्तेन निवेशयेत । मतं मे ऽमुकपुत्रस्य यदत्रोपरिलेखितं ।।

samāpte 'rthe ṛṇī nāma svahastena niveśayet | mataṃ me 'mukaputrasya yadatroparilekhitaṃ ||

साक्षिणश च स्वहस्तेन पितृनामकपूर्वकम । अत्राहममुकः साक्षी लिखेयुरिति ते समाः ।।

sākṣiṇaś ca svahastena pitṛnāmakapūrvakam | atrāhamamukaḥ sākṣī likheyuriti te samāḥ ||

अलिपिज्ञ ऋणी यः स्यालेकयेत स्वमतन्तु सः । साक्षी वा साक्षिणान्येन सर्वसाक्षिसमीपतः ।।

alipijña ṛṇī yaḥ syālekayet svamatantu saḥ | sākṣī vā sākṣiṇānyena sarvasākṣisamīpataḥ ||

उभयाभ्यर्थितेनैतन्मया ह्य अमुकसूनुना । लिखितं ह्य अमुकेनेति लेखको ऽथान्ततो लिखेत ।।

ubhayābhyarthitenaitanmayā hy amukasūnunā | likhitaṃ hy amukeneti lekhako 'thāntato likhet ||

विनापि साक्षिभिर लेख्यं स्वहस्तलिखितञ्च यत । तत प्रमाणं स्मृतं सर्वं बलोपधिकृतादृते ।।

vināpi sākṣibhir lekhyaṃ svahastalikhitañca yat | tat pramāṇaṃ smṛtaṃ sarvaṃ balopadhikṛtādṛte ||

ऋणं लेख्यकृतं देयं पुरुषैस्त्रिभिरेव तु । आधिस्तु भुज्यते तावद्यावत्तन्न प्रदीयते ।।

ṛṇaṃ lekhyakṛtaṃ deyaṃ puruṣaistribhireva tu | ādhistu bhujyate tāvadyāvattanna pradīyate ||

देशान्तरस्थे दुर्लेख्ये नष्टोन्मृष्टे हृते तथा । भिन्ने च्छिन्ने तथा दग्धे लेख्यमन्यत्तु कारयेत ।।

deśāntarasthe durlekhye naṣṭonmṛṣṭe hṛte tathā | bhinne cchinne tathā dagdhe lekhyamanyattu kārayet ||

सन्दिग्धार्थविशुद्ध्यर्थं स्वहस्तलिखितन्तु यत । युक्तिप्राप्तिक्रियाचिह्नसम्बन्धागमहेतुभिः ।।

sandigdhārthaviśuddhyarthaṃ svahastalikhitantu yat | yuktiprāptikriyācihnasambandhāgamahetubhiḥ ||

लेख्यस्य पृष्ठे ऽभिलिखेत प्रविष्टमधमर्णिनः । धनी चोपगतं दद्यात स्वहस्तपरिचिह्नितम ।।

lekhyasya pṛṣṭhe 'bhilikhet praviṣṭamadhamarṇinaḥ | dhanī copagataṃ dadyāt svahastaparicihnitam ||

दत्वर्णं पाटयेल्लेख्यं शुद्ध्यै चान्यत्तु कारयेत । साक्षिमच्च भवेद्यत्तु तद्दातव्यं ससाक्षिकं ।।

datvarṇaṃ pāṭayellekhyaṃ śuddhyai cānyattu kārayet | sākṣimacca bhavedyattu taddātavyaṃ sasākṣikaṃ ||

तुलाग्न्यापो विषं कोषो दिव्यानीह विशुद्धये । महाभियोगेष्वेतानि शीर्षकस्थे ऽभियोक्तरि ।।

tulāgnyāpo viṣaṃ koṣo divyānīha viśuddhaye | mahābhiyogeṣvetāni śīrṣakasthe 'bhiyoktari ||

रुच्या वान्यतरः कुर्यादितरो वर्तयेच्छिरः । विनापि शीर्षकात कुर्यान्नृपद्रोहे ऽथ पातके ।।

rucyā vānyataraḥ kuryāditaro vartayecchiraḥ | vināpi śīrṣakāt kuryānnṛpadrohe 'tha pātake ||

नासहस्राद्धरेत फालं न तुलान्न विषन्तथा । नृपार्थेष्वभियोगेषु वहेयुः शुचयः सदा ।।

nāsahasrāddharet phālaṃ na tulānna viṣantathā | nṛpārtheṣvabhiyogeṣu vaheyuḥ śucayaḥ sadā ||

सहस्रार्थे तुलादीनि कोषमल्पे ऽपि दापयेत । शतार्धं दापयेच्छुद्धमशुद्धो दण्डभाग भवेत ।।

sahasrārthe tulādīni koṣamalpe 'pi dāpayet | śatārdhaṃ dāpayecchuddhamaśuddho daṇḍabhāg bhavet ||

सचेलस्नातमाहूय सूर्योदय उपोषितम । कारयेत्दर्वदिव्यानि नृपब्राह्मणसन्निधौ ।।

sacelasnātamāhūya sūryodaya upoṣitam | kārayetdarvadivyāni nṛpabrāhmaṇasannidhau ||

तुला स्त्रीबालवृद्धान्धपङ्गुब्राह्मणरोगिणां । अग्निर्ज्वलं वा शूद्रस्य यवाः सप्त विषस्य वा ।।

tulā strībālavṛddhāndhapaṅgubrāhmaṇarogiṇāṃ | agnirjvalaṃ vā śūdrasya yavāḥ sapta viṣasya vā ||

तुलाधारणविद्वद्भिरभियुक्तस्तुलाश्रितः । प्रतिमानसमीभूतो रेखां कृत्वावतारितः ।।

tulādhāraṇavidvadbhirabhiyuktastulāśritaḥ | pratimānasamībhūto rekhāṃ kṛtvāvatāritaḥ ||

आदित्यचन्द्रावनिलो ऽनलश च द्यौर्भूमिरापोहृदयं यमश च । अहश च रात्रिश च उभे च सन्ध्ये धर्मश च जानाति नरस्य वृत्तम ।।

ādityacandrāvanilo 'nalaś ca dyaurbhūmirāpohṛdayaṃ yamaś ca | ahaś ca rātriś ca ubhe ca sandhye dharmaś ca jānāti narasya vṛttam ||

त्वं तुले सत्यधामासि पुरा देवैर विनिर्मिता । सत्यं वदस्व कल्याणि संशयान्मां विमोचय ।।

tvaṃ tule satyadhāmāsi purā devair vinirmitā | satyaṃ vadasva kalyāṇi saṃśayānmāṃ vimocaya ||

यद्यस्मि पापकृन्मातस्ततो मां त्वमधो नय । शुद्धश्चेद्गमयोर्ध्वम्मां तुलामित्यभिमन्त्रयेत ।।

yadyasmi pāpakṛnmātastato māṃ tvamadho naya | śuddhaścedgamayordhvammāṃ tulāmityabhimantrayet ||

करौ विमृदितव्रीहेर्लक्षयित्वा ततो न्यसेत । सप्ताश्वप्त्यस्य पत्राणि तावत सूत्रेण वेष्टयेत ।।

karau vimṛditavrīherlakṣayitvā tato nyaset | saptāśvaptyasya patrāṇi tāvat sūtreṇa veṣṭayet ||

त्वमेव सर्वभूतानामन्तश चरसि पावक । साक्षिवत पुण्यपापेभ्यो ब्रूहि सत्यङ्गरे मम ।।

tvameva sarvabhūtānāmantaś carasi pāvaka | sākṣivat puṇyapāpebhyo brūhi satyaṅgare mama ||

तस्येत्युक्तवतो लौहं पञ्चाशत्पलिकं समम । अग्निर्वर्णं न्यसेत पिण्डं हस्तयोरुभयोरपि ।।

tasyetyuktavato lauhaṃ pañcāśatpalikaṃ samam | agnirvarṇaṃ nyaset piṇḍaṃ hastayorubhayorapi ||

स तमादाय सप्तैव मण्डलानि शतैर व्रजेत । षोडशाङ्गुलकं ज्ञेयं मण्डलं तावदन्तरम ।।

sa tamādāya saptaiva maṇḍalāni śatair vrajet | ṣoḍaśāṅgulakaṃ jñeyaṃ maṇḍalaṃ tāvadantaram ||

मुक्त्वाग्निं मृदितव्रीहिरदग्धः शुद्धिमाप्नुयात । अन्तरा पतिते पिण्डे सन्देहे वा पुनर्हरेत ।।

muktvāgniṃ mṛditavrīhiradagdhaḥ śuddhimāpnuyāt | antarā patite piṇḍe sandehe vā punarharet ||

पवित्राणां पवित्र त्वं शोध्यं शोधय पावन । सत्येन माभिरक्षस्व वरुणेत्यभिशस्तकम ।।

pavitrāṇāṃ pavitra tvaṃ śodhyaṃ śodhaya pāvana | satyena mābhirakṣasva varuṇetyabhiśastakam ||

नाभिदघ्नोदकस्थस्य गृहीत्वोरू जलं विशेत । समकालमिषुं मुक्तमानीयान्यो जवो नरः ।।

nābhidaghnodakasthasya gṛhītvorū jalaṃ viśet | samakālamiṣuṃ muktamānīyānyo javo naraḥ ||

यदि तस्मिन्निमग्नाङ्गं पश्येच्च शुद्धिमाप्नुयात । त्वं विष ब्रह्मणः पुत्र सत्यधर्मे व्यवस्थित ।।

yadi tasminnimagnāṅgaṃ paśyecca śuddhimāpnuyāt | tvaṃ viṣa brahmaṇaḥ putra satyadharme vyavasthita ||

त्रायस्वास्मादभीशापात सत्येन भव मे ऽमृतम । एवमुक्त्वा विषं सार्ङ्गं भक्षयेद्धिमशैलजं ।।

trāyasvāsmādabhīśāpāt satyena bhava me 'mṛtam | evamuktvā viṣaṃ sārṅgaṃ bhakṣayeddhimaśailajaṃ ||

यस्य वेगैर विना जीर्णं शुद्धिं तस्य विनिर्दिशेत । देवानुग्रान समभ्यर्च्य तत्स्नानोदकमाहरेत ।।

yasya vegair vinā jīrṇaṃ śuddhiṃ tasya vinirdiśet | devānugrān samabhyarcya tatsnānodakamāharet ||

संश्राव्य पापयेत्तस्माज्जलात्तु प्रसृतित्रयम । आचतुर्दशमादह्नो यस्य नो राजदैविकम ।।

saṃśrāvya pāpayettasmājjalāttu prasṛtitrayam | ācaturdaśamādahno yasya no rājadaivikam ||

व्यसनं जायते घोरं स शुद्धः स्यादसंशयम । सत्यवाहनशस्त्राणि गोवीजकनकानि च ।।

vyasanaṃ jāyate ghoraṃ sa śuddhaḥ syādasaṃśayam | satyavāhanaśastrāṇi govījakanakāni ca ||

देवतागुरुपादाश च इष्टापूर्तकृतानि च । इत्येते सुकराः प्रोक्ताः शपथाः स्वल्पसंशये ।।

devatāgurupādāś ca iṣṭāpūrtakṛtāni ca | ityete sukarāḥ proktāḥ śapathāḥ svalpasaṃśaye ||