वास्तुलक्ष्म प्रवक्ष्यामि विप्रादीनां च भूरिह । श्वेता रक्ता तथा पीता कृष्णा चैव यथाक्रमम ।।

vāstulakṣma pravakṣyāmi viprādīnāṃ ca bhūriha | śvetā raktā tathā pītā kṛṣṇā caiva yathākramam ||

घृतरक्तान्नमद्यानां गन्धाढ्या वसतश च भूः । मधुरा च कषाया च अम्लाद्युपरसा क्रमात ।।

ghṛtaraktānnamadyānāṃ gandhāḍhyā vasataś ca bhūḥ | madhurā ca kaṣāyā ca amlādyuparasā kramāt ||

कुशैः शरैस तथाकाशैर दूर्वाभिर्या च संश्रिता । प्रार्च्य विप्रांश च शिःशल्पां खातपूर्वन्तु कल्पयेत ।।

kuśaiḥ śarais tathākāśair dūrvābhiryā ca saṃśritā | prārcya viprāṃś ca śiḥśalpāṃ khātapūrvantu kalpayet ||

चतुःषष्टिपदं कृत्वा मध्ये ब्रह्मा चतुष्पदः । प्राक तेषां वै गृहस्वामी कथितस्तु तथार्यमा ।।

catuḥṣaṣṭipadaṃ kṛtvā madhye brahmā catuṣpadaḥ | prāk teṣāṃ vai gṛhasvāmī kathitastu tathāryamā ||

दक्षिणेन विवस्वांश च मित्रः पश्चिमतस तथा । उदङ्महीधरश चैव आपवत्सौ च वह्निगे ।।

dakṣiṇena vivasvāṃś ca mitraḥ paścimatas tathā | udaṅmahīdharaś caiva āpavatsau ca vahnige ||

सावित्रश चैव सविता जयेन्द्रौ नैरृते ऽम्बुधौ । रुद्रव्याधी च वायव्ये पूर्वादौ कोणगाद्वहिः ।।

sāvitraś caiva savitā jayendrau nairṛte 'mbudhau | rudravyādhī ca vāyavye pūrvādau koṇagādvahiḥ ||

महेन्द्रश च रविः सत्यो भृशः पूर्वे ऽथ दक्षिणे । गृहक्षतो ऽर्यमधृती गन्धर्वाश्चाथ वारुणे ।।

mahendraś ca raviḥ satyo bhṛśaḥ pūrve 'tha dakṣiṇe | gṛhakṣato 'ryamadhṛtī gandharvāścātha vāruṇe ||

पुष्पदन्तो ऽसुराश चैव वरुणो यक्ष एव च । सौम्ये भल्लाटसोमौ च अदितिर्धनदस तथा ।।

puṣpadanto 'surāś caiva varuṇo yakṣa eva ca | saumye bhallāṭasomau ca aditirdhanadas tathā ||

नागः करग्रहश चैशे अष्टौ दिशि दिशि स्मृताः । आद्यन्तौ तु तयोर्देवौ प्रोक्तावत्र गृहेश्वरौ ।।

nāgaḥ karagrahaś caiśe aṣṭau diśi diśi smṛtāḥ | ādyantau tu tayordevau proktāvatra gṛheśvarau ||

पर्जन्यः प्रथमो देवो द्वितीयश च करग्रहः । महेन्द्ररविसत्याश च भृशो ऽथ गगनन्तथा ।।

parjanyaḥ prathamo devo dvitīyaś ca karagrahaḥ | mahendraravisatyāś ca bhṛśo 'tha gaganantathā ||

पवनः पूर्वतश चैव अन्तरीक्षधनेश्वरौ । आग्नेये चाथ नैरृत्ये मृगसुग्रीवकौ सुरौ ।।

pavanaḥ pūrvataś caiva antarīkṣadhaneśvarau | āgneye cātha nairṛtye mṛgasugrīvakau surau ||

रोगो मुख्यश च वायव्ये दक्षिणे पुष्पवित्तदौ । गृहक्षतो यमभृशौ गन्धर्वो नागपैतृकः ।।

rogo mukhyaś ca vāyavye dakṣiṇe puṣpavittadau | gṛhakṣato yamabhṛśau gandharvo nāgapaitṛkaḥ ||

आप्ये दौवारिकसुग्रीवौ पुष्पदन्तो ऽसुरो जलं । यक्ष्मा रोगश च शोषश च उत्तरे नागराजकः ।।

āpye dauvārikasugrīvau puṣpadanto 'suro jalaṃ | yakṣmā rogaś ca śoṣaś ca uttare nāgarājakaḥ ||

मुख्यो भल्लाटशशिनौ अदितिश च कुवेरकः । नागो हुताशः श्रेष्ठो वै शक्रसूर्यौ च पूर्वतः ।।

mukhyo bhallāṭaśaśinau aditiś ca kuverakaḥ | nāgo hutāśaḥ śreṣṭho vai śakrasūryau ca pūrvataḥ ||

दक्षे गृहक्षतः पुष्प आप्ये सुग्रीव उत्तमः । पुष्पदन्तो ह्य उदग्द्वारि भल्लाटः पुष्पदन्तकः ।।

dakṣe gṛhakṣataḥ puṣpa āpye sugrīva uttamaḥ | puṣpadanto hy udagdvāri bhallāṭaḥ puṣpadantakaḥ ||

शिलेष्टकादिविन्यासं मन्त्रैः प्रार्च्य सुरांश चरेत । नन्दे नन्दय वासिष्ठे वसुभिः प्रजया सह ।।

śileṣṭakādivinyāsaṃ mantraiḥ prārcya surāṃś caret | nande nandaya vāsiṣṭhe vasubhiḥ prajayā saha ||

जये भार्गववदायादे प्रजानाञ्जयमाहवे । पूर्णे ऽङ्गिरसदायादे पूर्णकामं कुरुध्व मां ।।

jaye bhārgavavadāyāde prajānāñjayamāhave | pūrṇe 'ṅgirasadāyāde pūrṇakāmaṃ kurudhva māṃ ||

भद्रे काश्यपदायादे कुरु भद्रां मतिं मम । सर्ववीजसमायुक्ते सर्वरत्नौषधैर वृते ।।

bhadre kāśyapadāyāde kuru bhadrāṃ matiṃ mama | sarvavījasamāyukte sarvaratnauṣadhair vṛte ||

रुचिरे नन्दने नन्दे वासिष्ठे रम्यतामिह । प्रजापतिसुते देवि चतुरस्रे महीमये ।।

rucire nandane nande vāsiṣṭhe ramyatāmiha | prajāpatisute devi caturasre mahīmaye ||

सुभगे सुव्रते भद्रे गृहे कश्यपि रम्यतां । पूजिते परमाचार्यैर गन्धमाल्यैर अलङ्कृते ।।

subhage suvrate bhadre gṛhe kaśyapi ramyatāṃ | pūjite paramācāryair gandhamālyair alaṅkṛte ||

भवभूतिकरे देवि गृहे भार्गवि रम्यतां । अव्यङ्ग्ये चाक्षते पूर्णे मुनेरङ्गिरसः सुते ।।

bhavabhūtikare devi gṛhe bhārgavi ramyatāṃ | avyaṅgye cākṣate pūrṇe muneraṅgirasaḥ sute ||

इष्टके त्वं प्रयच्छेष्टं प्रतिष्टाङ्कारयम्यहं । देशस्वामिपुरस्वामिगृहस्वामिपरिग्रहे ।।

iṣṭake tvaṃ prayaccheṣṭaṃ pratiṣṭāṅkārayamyahaṃ | deśasvāmipurasvāmigṛhasvāmiparigrahe ||

मनुष्यधनहस्त्यश्वपशुवृद्धिकरी भव । गृहप्रवेशे ऽपि तथा शिलान्यासं समाचरेत ।।

manuṣyadhanahastyaśvapaśuvṛddhikarī bhava | gṛhapraveśe 'pi tathā śilānyāsaṃ samācaret ||

उत्तरेण शुभः प्लक्षो वटः प्राक स्याद गृहादितः । उदुम्वरश च याम्येन पश्चिमे ऽश्वत्थ उत्तमः ।।

uttareṇa śubhaḥ plakṣo vaṭaḥ prāk syād gṛhāditaḥ | udumvaraś ca yāmyena paścime 'śvattha uttamaḥ ||

वामभागे तथोद्यानं कुर्याद्वासं गृहे शुभं । सायं प्रातस्तु घर्माप्तौ शीतकाले दिनान्तरे ।।

vāmabhāge tathodyānaṃ kuryādvāsaṃ gṛhe śubhaṃ | sāyaṃ prātastu gharmāptau śītakāle dināntare ||

वर्षारात्रे भुयः शोषे सेक्तव्या रोपितद्रुमाः । विडङ्गघृटसंयुक्तान सेचयेच्छीतवारिणा ।।

varṣārātre bhuyaḥ śoṣe sektavyā ropitadrumāḥ | viḍaṅgaghṛṭasaṃyuktān secayecchītavāriṇā ||

फलनाशे कुलत्थैश च माषैर मुद्गैस्तिलैर यवैः । घृतशीतपयःसेकः फलपुष्पाय दर्वदा ।।

phalanāśe kulatthaiś ca māṣair mudgaistilair yavaiḥ | ghṛtaśītapayaḥsekaḥ phalapuṣpāya darvadā ||

मत्स्याम्भसा तु सेकेन वृद्धिर्भवति शाखिनः । आविकाजसकृच्चूर्णं यवचूर्णं तिलानि च ।।

matsyāmbhasā tu sekena vṛddhirbhavati śākhinaḥ | āvikājasakṛccūrṇaṃ yavacūrṇaṃ tilāni ca ||

गोमांसमुदकञ्चेति सप्तरात्रं निधापयेत । उत्सेकं सर्ववृक्षाणां फलपुष्पादिवृद्धिदं ।।

gomāṃsamudakañceti saptarātraṃ nidhāpayet | utsekaṃ sarvavṛkṣāṇāṃ phalapuṣpādivṛddhidaṃ ||

मत्स्योदकेन शीतेन आम्राणां सेक इष्यते । प्रशस्तं चाप्यशोकानां कामिनीपादताडनं ।।

matsyodakena śītena āmrāṇāṃ seka iṣyate | praśastaṃ cāpyaśokānāṃ kāminīpādatāḍanaṃ ||

खर्जूरनारिकेलादेर्लवणाद्भिर्विवर्धनं । विडङ्गमत्स्यमांसाद्भिः सर्वेषु दोहदं शुभं ।।

kharjūranārikelāderlavaṇādbhirvivardhanaṃ | viḍaṅgamatsyamāṃsādbhiḥ sarveṣu dohadaṃ śubhaṃ ||