मण्डलं चिन्तयेत मुख्यं राजा द्वादशराजकं । अरिर्मित्रमरेर्मित्रं मित्रमित्रमतः परं ।।

maṇḍalaṃ cintayet mukhyaṃ rājā dvādaśarājakaṃ | arirmitramarermitraṃ mitramitramataḥ paraṃ ||

तथारिमित्रमित्रञ्च विजिगीषोः पुरः स्मृताः । पार्ष्णिग्राहः स्मृतः पश्चादाक्रन्दस्तदनन्तरं ।।

tathārimitramitrañca vijigīṣoḥ puraḥ smṛtāḥ | pārṣṇigrāhaḥ smṛtaḥ paścādākrandastadanantaraṃ ||

आसारावनयोश चैवं विजगीषाश च मण्डलं । अरेश च विजिगीषोश च मध्यमो भूम्यनन्तरः ।।

āsārāvanayoś caivaṃ vijagīṣāś ca maṇḍalaṃ | areś ca vijigīṣoś ca madhyamo bhūmyanantaraḥ ||

अनुग्रहे संहतयोर निग्रहे व्यस्तयोः प्रभुः । मण्डलाद्वहिरेतेषामुदासीनो बलाधिकः ।।

anugrahe saṃhatayor nigrahe vyastayoḥ prabhuḥ | maṇḍalādvahireteṣāmudāsīno balādhikaḥ ||

अनुग्रहे संहतानां व्यस्तानां च बुधे प्रभुः । सन्धिञ्च विग्रहं यानमासानदि वदामि ते ।।

anugrahe saṃhatānāṃ vyastānāṃ ca budhe prabhuḥ | sandhiñca vigrahaṃ yānamāsānadi vadāmi te ||

बलवद्विग्रहीतेन सन्धिं कुर्याच्छिवाय च । कपाल उपहारश च सन्तानः सङ्गतस तथा ।।

balavadvigrahītena sandhiṃ kuryācchivāya ca | kapāla upahāraś ca santānaḥ saṅgatas tathā ||

उपन्यासः प्रतीकारः संयोगः पुरुषान्तरः । अदृष्टनर आदिष्ट आत्मापि स उपग्रहः ।।

upanyāsaḥ pratīkāraḥ saṃyogaḥ puruṣāntaraḥ | adṛṣṭanara ādiṣṭa ātmāpi sa upagrahaḥ ||

परिक्रमस तथा छिन्नस तथा च परदूषणं । स्कन्धोपयेयः सन्धिश च सन्धयः षोडशेरिताः ।।

parikramas tathā chinnas tathā ca paradūṣaṇaṃ | skandhopayeyaḥ sandhiś ca sandhayaḥ ṣoḍaśeritāḥ ||

परस्परोपकारश च मैत्रः सम्बन्धकस तथा । उपहाराश च चत्वारस्तेषु मुख्याश च सन्धयः ।।

parasparopakāraś ca maitraḥ sambandhakas tathā | upahārāś ca catvārasteṣu mukhyāś ca sandhayaḥ ||

बालो वृद्धो दीर्घरोगस तथा बन्धुवहिष्कृतः । मौरुको भीरुकजनो लुब्धो लुब्धजनस तथा ।।

bālo vṛddho dīrgharogas tathā bandhuvahiṣkṛtaḥ | mauruko bhīrukajano lubdho lubdhajanas tathā ||

विरक्तप्रकृतिश चैव विषयेष्वतिशक्तिमान । अनेकचित्तमन्त्रश च देवब्राह्मणनिन्दकः ।।

viraktaprakṛtiś caiva viṣayeṣvatiśaktimān | anekacittamantraś ca devabrāhmaṇanindakaḥ ||

दैवोपहतकश चैव दैवनिन्दक एव च । दुर्भिक्षव्यसनोपेतो बलव्यसनसङ्कुलः ।।

daivopahatakaś caiva daivanindaka eva ca | durbhikṣavyasanopeto balavyasanasaṅkulaḥ ||

स्वदेशस्थो बहुरिपुर्मुक्तः कालेन यश च ह । सत्यधर्मव्यपेतश च विंशतिः पुरुषा अमी ।।

svadeśastho bahuripurmuktaḥ kālena yaś ca ha | satyadharmavyapetaś ca viṃśatiḥ puruṣā amī ||

एर्तैः सन्धिं न कुर्वीत विगृह्णीयात्तु केबलं । परस्परापकारेण पुंसां भवति विग्रहः ।।

ertaiḥ sandhiṃ na kurvīta vigṛhṇīyāttu kebalaṃ | parasparāpakāreṇa puṃsāṃ bhavati vigrahaḥ ||

आत्मनो ऽभ्युदयाकाङ्क्षी पीड्यमानः परेण वा । देशकालबलोपेतः प्रारभेतेह विग्रहं ।।

ātmano 'bhyudayākāṅkṣī pīḍyamānaḥ pareṇa vā | deśakālabalopetaḥ prārabheteha vigrahaṃ ||

राज्यस्त्रीस्थानदेशानां ज्ञानस्य च बलस्य च । अपहारी मदो मानः पीडा वैषयिकी तथा ।।

rājyastrīsthānadeśānāṃ jñānasya ca balasya ca | apahārī mado mānaḥ pīḍā vaiṣayikī tathā ||

ज्ञानात्मशक्तिधर्माणां विघातो दैवमेव च । मित्रार्थञ्चापमानश च तथा बन्धुविनाशनं ।।

jñānātmaśaktidharmāṇāṃ vighāto daivameva ca | mitrārthañcāpamānaś ca tathā bandhuvināśanaṃ ||

भूतानुग्रहविच्छेदस तथा मण्डलदूषणं । एकार्थाभिनिवेशत्वमिति विग्रहयोनयः ।।

bhūtānugrahavicchedas tathā maṇḍaladūṣaṇaṃ | ekārthābhiniveśatvamiti vigrahayonayaḥ ||

सापत्न्यं वास्तुजं स्त्रीजं वाग्जातमपराधजं । वैरं पञ्चविधं प्रोक्तं साधनैः प्रशमन्नयेत ।।

sāpatnyaṃ vāstujaṃ strījaṃ vāgjātamaparādhajaṃ | vairaṃ pañcavidhaṃ proktaṃ sādhanaiḥ praśamannayet ||

किञ्चित्फलं निष्फलं वा सन्दिग्धफलमेव च । तदात्वे दोषजननमायत्याञ्चैव निष्फलं ।।

kiñcitphalaṃ niṣphalaṃ vā sandigdhaphalameva ca | tadātve doṣajananamāyatyāñcaiva niṣphalaṃ ||

आयत्याञ्च तदात्वे च दोषसञ्जननं तथा । अपरिज्ञातवीर्येण परेण स्तोभितो ऽपि वा ।।

āyatyāñca tadātve ca doṣasañjananaṃ tathā | aparijñātavīryeṇa pareṇa stobhito 'pi vā ||

परार्थं स्त्रीनिमित्तञ्च दीर्घकालं द्विजैः सह । अकालदैवयुक्तेन बलोद्धतसखेन च ।।

parārthaṃ strīnimittañca dīrghakālaṃ dvijaiḥ saha | akāladaivayuktena baloddhatasakhena ca ||

तदात्वे फलसंयुक्तमायत्यां फलवर्जितं । आयत्यां फलसंयुक्तं तदात्वे निष्फलं तथा ।।

tadātve phalasaṃyuktamāyatyāṃ phalavarjitaṃ | āyatyāṃ phalasaṃyuktaṃ tadātve niṣphalaṃ tathā ||

इतीमं षोडशविधन्नकुर्यादेव विग्रहं । तदात्वायतिसंशुद्धं कर्म राजा सदाचरेत ।।

itīmaṃ ṣoḍaśavidhannakuryādeva vigrahaṃ | tadātvāyatisaṃśuddhaṃ karma rājā sadācaret ||

हृष्टं पुष्टं बलं मत्वा गृह्णीयाद्विपरीतकं । मित्रमाक्रन्द आसारो यदा स्युर्दृढभक्तयः ।।

hṛṣṭaṃ puṣṭaṃ balaṃ matvā gṛhṇīyādviparītakaṃ | mitramākranda āsāro yadā syurdṛḍhabhaktayaḥ ||

परस्य विपरीतञ्च तदा विग्रहमाचरेत । विगृह्य सन्धाय तथा सम्भूयाथ प्रसङ्गतः ।।

parasya viparītañca tadā vigrahamācaret | vigṛhya sandhāya tathā sambhūyātha prasaṅgataḥ ||

उपेक्षया च निपुणैर यानं पञ्चविधं स्मृतं । परस्परस्य सामर्थ्यविघातादासनं स्मृतं ।।

upekṣayā ca nipuṇair yānaṃ pañcavidhaṃ smṛtaṃ | parasparasya sāmarthyavighātādāsanaṃ smṛtaṃ ||

अरेश च विजगीषोश च यानवत पञ्चधा स्मृतम । बलिनीर्द्विषतोर्मध्ये वाचात्मानं समर्पयन ।।

areś ca vijagīṣoś ca yānavat pañcadhā smṛtam | balinīrdviṣatormadhye vācātmānaṃ samarpayan ||

द्वैधीभावेन तिष्ठेत काकाक्षिवदलक्षितः । उभयोरपि सम्पाते सेवेत बलवत्तरं ।।

dvaidhībhāvena tiṣṭheta kākākṣivadalakṣitaḥ | ubhayorapi sampāte seveta balavattaraṃ ||

यदा द्वावपि नेच्छेतां संश्लेषं जातसंविदौ । तदोपसर्पेत्तच्छत्रुमधिकं वा स्वयं व्रजेत ।।

yadā dvāvapi necchetāṃ saṃśleṣaṃ jātasaṃvidau | tadopasarpettacchatrumadhikaṃ vā svayaṃ vrajet ||

उच्छिद्यमानो बलिना निरुपायप्रतिक्रियः । कुलोद्धतं सत्यमार्यमासेवेत बलोत्कटं ।।

ucchidyamāno balinā nirupāyapratikriyaḥ | kuloddhataṃ satyamāryamāseveta balotkaṭaṃ ||

तद्दर्शनोपास्तिकता नित्यन्तद्भावभाविता । तत्कारितप्रश्रियता वृत्तं संश्रयिणः श्रुतं ।।

taddarśanopāstikatā nityantadbhāvabhāvitā | tatkāritapraśriyatā vṛttaṃ saṃśrayiṇaḥ śrutaṃ ||