पुष्करेण च रामाय राजधर्मं हि पृच्छते । यथादौ कथितं तद्वद्वशिष्ट कथयामि ते ।।

puṣkareṇa ca rāmāya rājadharmaṃ hi pṛcchate | yathādau kathitaṃ tadvadvaśiṣṭa kathayāmi te ||

राजधर्मं प्रवक्ष्यामि सर्वस्मात राजधर्मतः । राजा भवेत शत्रुहन्ता प्रजापालः सुदण्डवान ।।

rājadharmaṃ pravakṣyāmi sarvasmāt rājadharmataḥ | rājā bhavet śatruhantā prajāpālaḥ sudaṇḍavān ||

पालयिष्यति वः सर्वान धर्मस्थान व्रतमाचरेत । संवत्सरं स वृणुयात पुरोहितमथ द्विजं ।।

pālayiṣyati vaḥ sarvān dharmasthān vratamācaret | saṃvatsaraṃ sa vṛṇuyāt purohitamatha dvijaṃ ||

मन्त्रिणश्चाखिलात्मज्ञान्महिषीं धर्मलक्षणां । संवत्सरं नृपः काले ससम्भारो ऽभिषेचनं ।।

mantriṇaścākhilātmajñānmahiṣīṃ dharmalakṣaṇāṃ | saṃvatsaraṃ nṛpaḥ kāle sasambhāro 'bhiṣecanaṃ ||

कुर्यान्मृते नृपे नात्र कालस्य नियमः स्मृतः । तिलैः सिद्धार्थकैः स्नानं सांवत्सरपुरोहितौ ।।

kuryānmṛte nṛpe nātra kālasya niyamaḥ smṛtaḥ | tilaiḥ siddhārthakaiḥ snānaṃ sāṃvatsarapurohitau ||

घोषयित्वा जयं राज्ञो राजा भद्रासने स्थितः । अभयं घोषयेद दुर्गान्मोचयेद्राज्यपालके ।।

ghoṣayitvā jayaṃ rājño rājā bhadrāsane sthitaḥ | abhayaṃ ghoṣayed durgānmocayedrājyapālake ||

पुरोधसाभिषेकात प्राक कार्यैन्द्री शान्तिरेव च । उपवास्यभिषेकाहे वेद्यग्नौ जुहुयान्मनून ।।

purodhasābhiṣekāt prāk kāryaindrī śāntireva ca | upavāsyabhiṣekāhe vedyagnau juhuyānmanūn ||

वैष्णवानैन्द्रमन्त्रांस्तु सावित्रीन वैश्वदैवतान । सौम्यान स्वस्त्ययनं शर्मायुष्याभयदान्मनून ।।

vaiṣṇavānaindramantrāṃstu sāvitrīn vaiśvadaivatān | saumyān svastyayanaṃ śarmāyuṣyābhayadānmanūn ||

अपराजिताञ्च कलसं वह्नेर्दक्षिणपार्श्वगं । सम्पातवन्तं हैमञ्च पूजयेद्गन्धपुष्पकैः ।।

aparājitāñca kalasaṃ vahnerdakṣiṇapārśvagaṃ | sampātavantaṃ haimañca pūjayedgandhapuṣpakaiḥ ||

प्रदक्षिणावर्तशिखस्तप्तजाम्बूनदप्रभः । रथौघमेघनिर्घोषो विधूमश च हुताशनः ।।

pradakṣiṇāvartaśikhastaptajāmbūnadaprabhaḥ | rathaughameghanirghoṣo vidhūmaś ca hutāśanaḥ ||

अनुलोमः सुगन्धश च स्वस्तिकाकारसन्निभः । प्रसन्नार्चिर्महाज्वालः स्फुलिङ्गरहितो हितः ।।

anulomaḥ sugandhaś ca svastikākārasannibhaḥ | prasannārcirmahājvālaḥ sphuliṅgarahito hitaḥ ||

न व्रजेयुश च मध्येन मार्जारमृगपक्षिणः । पर्वताग्रमृदा तावन्मूर्धानं शोधयेन्नृपः ।।

na vrajeyuś ca madhyena mārjāramṛgapakṣiṇaḥ | parvatāgramṛdā tāvanmūrdhānaṃ śodhayennṛpaḥ ||

वल्मीकाग्रमृदा कर्णौ वदनं केशवालयात । इन्द्रालयमृदा ग्रीवां हृदयन्तु नृपाजिरात ।।

valmīkāgramṛdā karṇau vadanaṃ keśavālayāt | indrālayamṛdā grīvāṃ hṛdayantu nṛpājirāt ||

करिदन्तोद्धृतमृदा दक्षिणन्तु तथा भुजं । वृषशृङ्गोद्धृतमृदा वामञ्चैव तथा भुजं ।।

karidantoddhṛtamṛdā dakṣiṇantu tathā bhujaṃ | vṛṣaśṛṅgoddhṛtamṛdā vāmañcaiva tathā bhujaṃ ||

सरोमृदा तथा पृष्ठमुदरं सङ्गमान मृदा । नदीतटद्वयमृदा पार्श्वे संशोधयेत्तथा ।।

saromṛdā tathā pṛṣṭhamudaraṃ saṅgamān mṛdā | nadītaṭadvayamṛdā pārśve saṃśodhayettathā ||

वेश्याद्वारमृदा राज्ञः कटिशौचं विधीयते । यज्ञस्थानात्तथैवोरू गोस्थानाज्जानुनी तथा ।।

veśyādvāramṛdā rājñaḥ kaṭiśaucaṃ vidhīyate | yajñasthānāttathaivorū gosthānājjānunī tathā ||

अश्वस्थानात्तथा जङ्घे रथचक्रमृदाङ्घ्रिके । मूर्धानं पञ्चगव्येन भद्रासनगतं नृपं ।।

aśvasthānāttathā jaṅghe rathacakramṛdāṅghrike | mūrdhānaṃ pañcagavyena bhadrāsanagataṃ nṛpaṃ ||

अभिषिञ्चेदमात्यानां चतुष्टयमथो घटैः । पूर्वतो हेमकुम्भेन घृतपूर्णेन ब्राहणः ।।

abhiṣiñcedamātyānāṃ catuṣṭayamatho ghaṭaiḥ | pūrvato hemakumbhena ghṛtapūrṇena brāhaṇaḥ ||

रूप्यकुम्भेन याम्ये च क्षीरपूर्णेन क्षत्रियः । दध्ना च ताम्रकुम्भेन वैश्यः पश्चिमगेन च ।।

rūpyakumbhena yāmye ca kṣīrapūrṇena kṣatriyaḥ | dadhnā ca tāmrakumbhena vaiśyaḥ paścimagena ca ||

मृण्मयेन जलेनोदक शूद्रामात्यो ऽभिषिचयेत । ततो ऽभिषेकं नृपतेर्बह्वृचप्रवरो द्विजः ।।

mṛṇmayena jalenodak śūdrāmātyo 'bhiṣicayet | tato 'bhiṣekaṃ nṛpaterbahvṛcapravaro dvijaḥ ||

कुर्वीत मधुना विप्रश्छन्दोगश च कुशोदकैः । सम्पातवन्तं कलशं तथा गत्वा पुरोहितः ।।

kurvīta madhunā vipraśchandogaś ca kuśodakaiḥ | sampātavantaṃ kalaśaṃ tathā gatvā purohitaḥ ||

विधाय वह्निरक्षान्तु सदस्येषु यथाविधि । राजश्रियाभिषेके च ये मन्त्राः परिकीर्तिताः ।।

vidhāya vahnirakṣāntu sadasyeṣu yathāvidhi | rājaśriyābhiṣeke ca ye mantrāḥ parikīrtitāḥ ||

तैस्तु दद्यान्महाभाग ब्राह्मणानां स्वनैस तथा । ततः पुरोहितो गच्छेद्वेदिमूलन्तदेव तु ।।

taistu dadyānmahābhāga brāhmaṇānāṃ svanais tathā | tataḥ purohito gacchedvedimūlantadeva tu ||

शतच्छिद्रेण पात्रेण सौवर्णेनाभिषेचयेत । या ओषधीत्योषधीभीरथेत्युक्त्वेति गन्धकैः ।।

śatacchidreṇa pātreṇa sauvarṇenābhiṣecayet | yā oṣadhītyoṣadhībhīrathetyuktveti gandhakaiḥ ||

पुष्पैः पुष्पवतीत्येव ब्राह्मणेति च वीजकैः । रत्नैर आशुः शिशानश च ये देवाश च कुशोदकैः ।।

puṣpaiḥ puṣpavatītyeva brāhmaṇeti ca vījakaiḥ | ratnair āśuḥ śiśānaś ca ye devāś ca kuśodakaiḥ ||

यजुर्वेद्यथर्ववेदी गन्धद्वारेति संस्पृशेत । शिरः कण्ठं रोचनया सर्वतीर्थोदकैर द्विजाः ।।

yajurvedyatharvavedī gandhadvāreti saṃspṛśet | śiraḥ kaṇṭhaṃ rocanayā sarvatīrthodakair dvijāḥ ||

गीतवाद्यादिनिर्घोषैश्चामरव्यजनादिभिः । सर्वौषधिमयं कुम्भं धारयेयुर्नृपाग्रतः ।।

gītavādyādinirghoṣaiścāmaravyajanādibhiḥ | sarvauṣadhimayaṃ kumbhaṃ dhārayeyurnṛpāgrataḥ ||

तं पश्येद्दर्पणं राजा घृतं वै मङ्गलादिकं । अभ्यर्च्य विष्णुं ब्रह्माणमिन्द्रादींश च ग्रहेश्वरान ।।

taṃ paśyeddarpaṇaṃ rājā ghṛtaṃ vai maṅgalādikaṃ | abhyarcya viṣṇuṃ brahmāṇamindrādīṃś ca graheśvarān ||

व्याघ्रचर्मोत्तरां शय्यामुपविष्टः पुरोहितः । मधुपर्कादिकं दत्त्वा पट्टबन्धं प्रकारयेत ।।

vyāghracarmottarāṃ śayyāmupaviṣṭaḥ purohitaḥ | madhuparkādikaṃ dattvā paṭṭabandhaṃ prakārayet ||

राज्ञोमुकुटबन्धञ्च पञ्चचर्मोत्तरं ददेत । ध्रुवाद्यैर इति च विशेद वृषजं वृषदंशजं ।।

rājñomukuṭabandhañca pañcacarmottaraṃ dadet | dhruvādyair iti ca viśed vṛṣajaṃ vṛṣadaṃśajaṃ ||

द्वीपिजं सिंहजं व्याघ्रजातञ्चर्म तदासने । अमात्यसचिवादींश च प्रतीहारः प्रदर्शयेत ।।

dvīpijaṃ siṃhajaṃ vyāghrajātañcarma tadāsane | amātyasacivādīṃś ca pratīhāraḥ pradarśayet ||

गोजाविगृहदानाद्यैः सांवत्सरपुरोहितौ । पूजयित्वा द्विजान प्रार्च्य ह्य अन्यभूगोन्नमुख्यकैः ।।

gojāvigṛhadānādyaiḥ sāṃvatsarapurohitau | pūjayitvā dvijān prārcya hy anyabhūgonnamukhyakaiḥ ||

वह्निं प्रदक्षिणीकृत्य गुरुं नत्वाथ पृष्ठतः । वृषमालभ्य गां वत्सां पूजयित्वाथ मन्त्रितं ।।

vahniṃ pradakṣiṇīkṛtya guruṃ natvātha pṛṣṭhataḥ | vṛṣamālabhya gāṃ vatsāṃ pūjayitvātha mantritaṃ ||

अश्वमारुह्य नागञ्च पूजयेत्तं समारुहेत । परिभ्रमेद्राजमार्गे बलयुक्तः प्रदक्षिणं ।।

aśvamāruhya nāgañca pūjayettaṃ samāruhet | paribhramedrājamārge balayuktaḥ pradakṣiṇaṃ ||

//35 ।।

//35 ||