ध्येय आत्मा स्थितो यो ऽसौ हृदये दीपवत प्रभुः । अनन्यविषयं कृत्वा मनो बुद्धिस्मृतीन्द्रियं ।।

dhyeya ātmā sthito yo 'sau hṛdaye dīpavat prabhuḥ | ananyaviṣayaṃ kṛtvā mano buddhismṛtīndriyaṃ ||

श्राद्धन्तु ध्यायिने देयं गव्यं दधि घृतं पयः । प्रियङ्गवो मसूराश च वार्ताकुः कोद्रवो न हि ।।

śrāddhantu dhyāyine deyaṃ gavyaṃ dadhi ghṛtaṃ payaḥ | priyaṅgavo masūrāś ca vārtākuḥ kodravo na hi ||

सैंहिकयो यदा सूर्यं ग्रसते पर्वसन्धिषु । हस्तिच्छाया तु सा ज्ञेया श्राद्धदानादिके ऽक्ष्या ।।

saiṃhikayo yadā sūryaṃ grasate parvasandhiṣu | hasticchāyā tu sā jñeyā śrāddhadānādike 'kṣyā ||

पित्रे चैव यदा सोमो हंसे चैव करे स्थिते । तिथिर्वैवस्वतो नाम सा छाया कुञ्जरस्य तु ।।

pitre caiva yadā somo haṃse caiva kare sthite | tithirvaivasvato nāma sā chāyā kuñjarasya tu ||

अग्नौकरणशेषन्तु न दद्याद्वैश्वदेविके । अग्न्यभावे तु विप्रस्य हस्ते दद्यात्तु दक्षिणे ।।

agnaukaraṇaśeṣantu na dadyādvaiśvadevike | agnyabhāve tu viprasya haste dadyāttu dakṣiṇe ||

न स्त्री दुष्यति जारेण न विप्रो वेदकर्मणा । बलात्कारोपभुक्ता चेद्वैरिहस्तगतापि वा ।।

na strī duṣyati jāreṇa na vipro vedakarmaṇā | balātkāropabhuktā cedvairihastagatāpi vā ||

सन्त्यजेद दूषितान्नारीमृतुकाले न शुद्ध्यति । य आत्मत्र्यतिरेकेण द्वितीयं नात्र पश्यति ।।

santyajed dūṣitānnārīmṛtukāle na śuddhyati | ya ātmatryatirekeṇa dvitīyaṃ nātra paśyati ||

ब्रह्मभूतः स एवेह योगी चात्मरतो ऽमलः । विषयेन्द्रियसंयोगात केचिद योगं वदन्ति वै ।।

brahmabhūtaḥ sa eveha yogī cātmarato 'malaḥ | viṣayendriyasaṃyogāt kecid yogaṃ vadanti vai ||

अधर्मो धर्मबुद्ध्या तु गृहीतस्तैर अपण्डितैः । आत्मनो मनसश चैव संयोगञ्च तथा परे ।।

adharmo dharmabuddhyā tu gṛhītastair apaṇḍitaiḥ | ātmano manasaś caiva saṃyogañca tathā pare ||

वृत्तिहीनं मनः कृत्वा क्षेत्रज्ञं परमात्मनि । एकीकृत्य विमुच्येत बन्धाद्योगो ऽयमुत्तमः ।।

vṛttihīnaṃ manaḥ kṛtvā kṣetrajñaṃ paramātmani | ekīkṛtya vimucyeta bandhādyogo 'yamuttamaḥ ||

कुटुम्बैः पञ्चभिर्यामः षष्ठस्तत्र महत्तरः । देवासुरमनुष्यैर वा स जेतुं नैव शक्यते ।।

kuṭumbaiḥ pañcabhiryāmaḥ ṣaṣṭhastatra mahattaraḥ | devāsuramanuṣyair vā sa jetuṃ naiva śakyate ||

वहिर्मुखानि सर्वाणि कृत्वा चाभिमुखानि वै । मनस्येवेन्द्रियग्रामं मनश्चात्मनि योजयेत ।।

vahirmukhāni sarvāṇi kṛtvā cābhimukhāni vai | manasyevendriyagrāmaṃ manaścātmani yojayet ||

सर्वभावविनिर्मुक्तं क्षेत्रज्ञं ब्रह्मणि न्यसेत । एतज्ज्ञानञ्च ध्यानञ्च शेषो ऽन्यो ग्रन्थविस्तरः ।।

sarvabhāvavinirmuktaṃ kṣetrajñaṃ brahmaṇi nyaset | etajjñānañca dhyānañca śeṣo 'nyo granthavistaraḥ ||

यन्नास्ति सर्वलोकस्य तदस्तीति विरुध्यते । कथ्यमानं तथान्यस्य हृदये नावतिष्ठते ।।

yannāsti sarvalokasya tadastīti virudhyate | kathyamānaṃ tathānyasya hṛdaye nāvatiṣṭhate ||

असंवेद्यं हि तद ब्रह्म कुमारी स्त्रीमुखं यथा । अयोगी नैव जानाति जात्यन्धो हि घटं यथा ।।

asaṃvedyaṃ hi tad brahma kumārī strīmukhaṃ yathā | ayogī naiva jānāti jātyandho hi ghaṭaṃ yathā ||

सत्र्यसन्तं द्विजं दृष्ट्वा स्थानाच्चलति भास्करः । एष मे मण्डलं भित्त्वा परं ब्रह्माधिगच्छति ।।

satryasantaṃ dvijaṃ dṛṣṭvā sthānāccalati bhāskaraḥ | eṣa me maṇḍalaṃ bhittvā paraṃ brahmādhigacchati ||

उपवासव्रतञ्चैव स्नानन्तीर्थं फलन्तपः । द्विजसम्पादनञ्चैव सम्पन्नन्तस्य तत फलं ।।

upavāsavratañcaiva snānantīrthaṃ phalantapaḥ | dvijasampādanañcaiva sampannantasya tat phalaṃ ||

एकाक्षरं परं ब्रह्म प्राणायामः परन्तपः । सावित्र्यास्तु परं नास्ति पावनं परमं स्मृतः ।।

ekākṣaraṃ paraṃ brahma prāṇāyāmaḥ parantapaḥ | sāvitryāstu paraṃ nāsti pāvanaṃ paramaṃ smṛtaḥ ||

पूर्वं स्त्रियः सुरैर भुक्ताः सोमगन्धर्ववह्निभिः । भुञ्जते मानुषाः पश्चान्नैता दुष्यन्ति केनचित ।।

pūrvaṃ striyaḥ surair bhuktāḥ somagandharvavahnibhiḥ | bhuñjate mānuṣāḥ paścānnaitā duṣyanti kenacit ||

असवर्णेन यो गर्भः स्त्रीणां योनौ निषिच्यते । अशुद्धा तु भवेन्नारी यावत्छल्यं न मुञ्चति ।।

asavarṇena yo garbhaḥ strīṇāṃ yonau niṣicyate | aśuddhā tu bhavennārī yāvatchalyaṃ na muñcati ||

निःसृते तु ततः शल्ये रजसा शुद्ध्यते ततः । ध्यानेन सदृशन्नास्ति शोधनं पापकर्मणां ।।

niḥsṛte tu tataḥ śalye rajasā śuddhyate tataḥ | dhyānena sadṛśannāsti śodhanaṃ pāpakarmaṇāṃ ||

श्वपाकेष्वपि भुञ्जानो ध्यानेन हि विशुद्ध्यति । आत्मा ध्याता मनो ध्यानं ध्येयो विष्णुः फलं हरिः ।।

śvapākeṣvapi bhuñjāno dhyānena hi viśuddhyati | ātmā dhyātā mano dhyānaṃ dhyeyo viṣṇuḥ phalaṃ hariḥ ||

अक्षयाय यतिः श्राद्धे पङ्क्तिपावनपावनः । आरूढो नैष्ठिकन्धर्मं यस्तु प्रच्यवते द्विजः ।।

akṣayāya yatiḥ śrāddhe paṅktipāvanapāvanaḥ | ārūḍho naiṣṭhikandharmaṃ yastu pracyavate dvijaḥ ||

प्रायश्चित्तं न पश्यामि येन शुद्ध्येत्स आत्महा । ये च प्रव्रजिताः पत्न्यां या चैषां वीजसन्ततिः ।।

prāyaścittaṃ na paśyāmi yena śuddhyetsa ātmahā | ye ca pravrajitāḥ patnyāṃ yā caiṣāṃ vījasantatiḥ ||

विदुरा नाम चण्डाला जायन्ते नात्र संशयः । शतिको म्रियते गृध्रः श्वासौ द्वादशिकस तथा ।।

vidurā nāma caṇḍālā jāyante nātra saṃśayaḥ | śatiko mriyate gṛdhraḥ śvāsau dvādaśikas tathā ||

भासो विंशतिवर्षाणि सूकरो दशभिस तथा । अपुष्पो विफलो वृक्षो जायते कण्टकावृतः ।।

bhāso viṃśativarṣāṇi sūkaro daśabhis tathā | apuṣpo viphalo vṛkṣo jāyate kaṇṭakāvṛtaḥ ||

ततो दावाग्निदग्धस्तु स्थाणुर्भवति सानुगः । ततो वर्षशतान्यष्टौ द्वे तिष्ठत्यचेतनः ।।

tato dāvāgnidagdhastu sthāṇurbhavati sānugaḥ | tato varṣaśatānyaṣṭau dve tiṣṭhatyacetanaḥ ||

पूर्णे वर्षसहस्रे तु जायते ब्रह्मराक्षसः । प्लवेन लभते मोक्षं कुलस्योत्सादनेन वा ।।

pūrṇe varṣasahasre tu jāyate brahmarākṣasaḥ | plavena labhate mokṣaṃ kulasyotsādanena vā ||

योगमेव निषेवेतेत नान्यं मन्त्रमघापहं //29 ।।

yogameva niṣeveteta nānyaṃ mantramaghāpahaṃ //29 ||