कालः समागणो वक्ष्ये गणितं कालबुद्धये । कालः समागणो ऽर्कघ्नो मासैश चैत्रादिभिर्युतः ।।

kālaḥ samāgaṇo vakṣye gaṇitaṃ kālabuddhaye | kālaḥ samāgaṇo 'rkaghno māsaiś caitrādibhiryutaḥ ||

गुणः । त्रिष्ठो मध्यो वसुगुणः पुनर्वेदगुणश च सः ।।

guṇaḥ | triṣṭho madhyo vasuguṇaḥ punarvedaguṇaś ca saḥ ||

अष्टरन्ध्राग्निहीनः स्यादधः सैकरसाष्टकैः । मध्यो हीनः षष्टिहतो लब्धयुक्तस्तथोपरि ।।

aṣṭarandhrāgnihīnaḥ syādadhaḥ saikarasāṣṭakaiḥ | madhyo hīnaḥ ṣaṣṭihato labdhayuktastathopari ||

न्यूनः सप्तकृतो वारस्तदधस्तिथिनाडयः । सगुणो द्विगुणश्चोरोद्ध्वं त्रिभिरूनो गुणः पुनः ।।

nyūnaḥ saptakṛto vārastadadhastithināḍayaḥ | saguṇo dviguṇaścoroddhvaṃ tribhirūno guṇaḥ punaḥ ||

अधः स्वरामसंयुक्तो रसार्काष्टफलैर युतः । अष्टाविंशच्छेषपिण्डस्तिथिनाड्या अधः स्थितः ।।

adhaḥ svarāmasaṃyukto rasārkāṣṭaphalair yutaḥ | aṣṭāviṃśaccheṣapiṇḍastithināḍyā adhaḥ sthitaḥ ||

गुणस्तिसृभिरूनोर्धं द्वाभ्यां च गुणयेत पुनः । मध्ये रुद्रगुणः कार्यो ह्य अधः सैको नवाग्निभिः ।।

guṇastisṛbhirūnordhaṃ dvābhyāṃ ca guṇayet punaḥ | madhye rudraguṇaḥ kāryo hy adhaḥ saiko navāgnibhiḥ ||

लब्धहीनो भवेन्मध्यो द्वाविंशतिविवर्जितः । षष्टिशेषे ऋणं ज्ञेयं लब्धमूर्ध्वं विनिक्षिपेत ।।

labdhahīno bhavenmadhyo dvāviṃśativivarjitaḥ | ṣaṣṭiśeṣe ṛṇaṃ jñeyaṃ labdhamūrdhvaṃ vinikṣipet ||

सप्तविंशतिशेषस्तु ध्रुवो नक्षत्रयोगयोः । मासि मासि क्षिपेद वारन्द्वात्रिंशद्घटिकास्तिथौ ।।

saptaviṃśatiśeṣastu dhruvo nakṣatrayogayoḥ | māsi māsi kṣiped vārandvātriṃśadghaṭikāstithau ||

द्वे पिण्डे द्वे च नक्षत्रे नाड्य एकादश ह्य ऋणे । वारस्थाने तिथिन्दद्यात सप्तभिर्भार्गवमाहरेत ।।

dve piṇḍe dve ca nakṣatre nāḍya ekādaśa hy ṛṇe | vārasthāne tithindadyāt saptabhirbhārgavamāharet ||

शेषवाराश च सूर्याद्या घटिकासु च पातयेत । पिण्डिकेषु तिथिन्दद्याद्धरेच्चैव चतुर्दश ।।

śeṣavārāś ca sūryādyā ghaṭikāsu ca pātayet | piṇḍikeṣu tithindadyāddhareccaiva caturdaśa ||

ऋणं धनं धनमृणं क्रमाज ज्ञेयं चतुर्दशे । प्रथमे त्रयोदशे पञ्च द्वितीयद्वादशे दश ।।

ṛṇaṃ dhanaṃ dhanamṛṇaṃ kramāj jñeyaṃ caturdaśe | prathame trayodaśe pañca dvitīyadvādaśe daśa ||

पञ्चदशस्तृतीये च तथाचैकादशे स्मृतां । चतुर्थे दशमे चैव भवेदेकोनविंशतिः ।।

pañcadaśastṛtīye ca tathācaikādaśe smṛtāṃ | caturthe daśame caiva bhavedekonaviṃśatiḥ ||

पञ्चमे नवमे चैव द्वाविंशतिरुदाहृताः । षष्ठाष्टमे त्वखण्डाः स्युश चतुर्विंशतिरेव च ।।

pañcame navame caiva dvāviṃśatirudāhṛtāḥ | ṣaṣṭhāṣṭame tvakhaṇḍāḥ syuś caturviṃśatireva ca ||

सप्तमे पञ्चविंशः स्यात खण्डशः पिण्डिकाद भवेत । कर्कटादौ हरेद्राशिमृतुवेदत्रयैः क्रमात ।।

saptame pañcaviṃśaḥ syāt khaṇḍaśaḥ piṇḍikād bhavet | karkaṭādau haredrāśimṛtuvedatrayaiḥ kramāt ||

तुलादौ प्रातिलोम्येन त्रयो वेदरसाः क्रमात । मकरादौ दीयते च रसवेदत्रयः क्रमात ।।

tulādau prātilomyena trayo vedarasāḥ kramāt | makarādau dīyate ca rasavedatrayaḥ kramāt ||

मेषादौ प्रातिलोम्येन त्रयो वेदरसाः क्रमात । खेषवः खयुगा मैत्रं मेषादौ विकला धनम ।।

meṣādau prātilomyena trayo vedarasāḥ kramāt | kheṣavaḥ khayugā maitraṃ meṣādau vikalā dhanam ||

कर्कटे प्रातिलोम्यं स्यादृणमेतत तुलादिके । चतुर्गुणा तिथिर्ज्ञेया विकलाश्चेह सर्वदा ।।

karkaṭe prātilomyaṃ syādṛṇametat tulādike | caturguṇā tithirjñeyā vikalāśceha sarvadā ||

हन्याल्लिप्तागतागामिपिण्डसङ्ख्याफलन्तरैः । षष्ट्याप्तं प्रथमोच्चार्ये हानौ देयन्धने धनम ।।

hanyālliptāgatāgāmipiṇḍasaṅkhyāphalantaraiḥ | ṣaṣṭyāptaṃ prathamoccārye hānau deyandhane dhanam ||

द्वितीयोच्चरिते वर्गे वैपरीत्यमिति स्थितिः । तिथिर्द्विगुणिता कार्या षड्भागपरिवर्जिता ।।

dvitīyoccarite varge vaiparītyamiti sthitiḥ | tithirdviguṇitā kāryā ṣaḍbhāgaparivarjitā ||

रविकर्मविपरीता तिथिनाडीसमायुता । ऋणे शुद्धे तु नाड्यः स्युरृणं शुध्येत नो यदा ।।

ravikarmaviparītā tithināḍīsamāyutā | ṛṇe śuddhe tu nāḍyaḥ syurṛṇaṃ śudhyeta no yadā ||

सषष्टिकं प्रदेयन्तत षष्ट्याधिक्ये च तत्त्यजेत । नक्षत्रं तिथिमिश्रं स्याच्चतुर्भिर्गुणिता तिथिः ।।

saṣaṣṭikaṃ pradeyantat ṣaṣṭyādhikye ca tattyajet | nakṣatraṃ tithimiśraṃ syāccaturbhirguṇitā tithiḥ ||

तिथिस्त्रिभागसंयुक्ता ऋणेन च तथान्विता । तिथिरत्र चिता कार्या तद्वेदाद्योगशोधनं ।।

tithistribhāgasaṃyuktā ṛṇena ca tathānvitā | tithiratra citā kāryā tadvedādyogaśodhanaṃ ||

रविचन्द्रौ समौ कृत्वा योगो भवति निश चलः । एकोना तिथिर्द्विगुणा सप्तभिन्ना कृतिर्द्विधा ।।

ravicandrau samau kṛtvā yogo bhavati niś calaḥ | ekonā tithirdviguṇā saptabhinnā kṛtirdvidhā ||

तिथिश च द्विगुणैकोना कृताङ्गैः करणन्निशि । कृष्णचतुर्दश्यन्ते शकुनिः पर्वणीह चतुष्पदं ।।

tithiś ca dviguṇaikonā kṛtāṅgaiḥ karaṇanniśi | kṛṣṇacaturdaśyante śakuniḥ parvaṇīha catuṣpadaṃ ||

प्रथमे तिथ्यर्धतो हि किन्तुघ्नं प्रतिपन्मुखे //25 ।।

prathame tithyardhato hi kintughnaṃ pratipanmukhe //25 ||