समुदायप्रतिष्ठाञ्च वक्ष्ये सा वासुदेववत । आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विश्वे ऽश्विनौ तथा ।।

samudāyapratiṣṭhāñca vakṣye sā vāsudevavat | ādityā vasavo rudrāḥ sādhyā viśve 'śvinau tathā ||

ऋषयश च तथा सर्वे वक्ष्ये तेषां विशेषकं । यस्य देवस्य यन्नाम तस्याद्यं गृह्य चाक्षरं ।।

ṛṣayaś ca tathā sarve vakṣye teṣāṃ viśeṣakaṃ | yasya devasya yannāma tasyādyaṃ gṛhya cākṣaraṃ ||

मात्राभिर्भेदयित्वा तु दीर्घाण्यङ्गानि भेदयेत । प्रथमं कल्पयेद्वीजं सविन्दुं प्रणवं नतिं ।।

mātrābhirbhedayitvā tu dīrghāṇyaṅgāni bhedayet | prathamaṃ kalpayedvījaṃ savinduṃ praṇavaṃ natiṃ ||

सर्वेषां मूलमन्त्रेण पूजनं स्थापनं तथा । नियमव्रतकृच्छ्राणां मठसङ्क्रमवेश्मनां ।।

sarveṣāṃ mūlamantreṇa pūjanaṃ sthāpanaṃ tathā | niyamavratakṛcchrāṇāṃ maṭhasaṅkramaveśmanāṃ ||

मासोपवासं द्वादश्यां इत्य आदिस्थापनं वदे । शिलां पूर्णघटं कांस्यं सम्भारं स्थापयेत्ततः ।।

māsopavāsaṃ dvādaśyāṃ ity ādisthāpanaṃ vade | śilāṃ pūrṇaghaṭaṃ kāṃsyaṃ sambhāraṃ sthāpayettataḥ ||

ब्रह्मकूर्चं समाहृत्य श्रपेद यवमयं चरुं । क्षीरेण कपिलायास्तु तद्विष्णोरिति साधकः ।।

brahmakūrcaṃ samāhṛtya śraped yavamayaṃ caruṃ | kṣīreṇa kapilāyāstu tadviṣṇoriti sādhakaḥ ||

प्रणवेनाभिघार्यैव दर्व्या सङ्घट्टयेत्ततः । साधयित्वावतार्याथ विष्णुमभ्यर्च्य होमयेत ।।

praṇavenābhighāryaiva darvyā saṅghaṭṭayettataḥ | sādhayitvāvatāryātha viṣṇumabhyarcya homayet ||

व्याहृता चैव गायत्र्या तद्विप्रासेति होमयेत । विश्वतश चक्षुर्वेद्यैर भूरग्नये तथैव च ।।

vyāhṛtā caiva gāyatryā tadviprāseti homayet | viśvataś cakṣurvedyair bhūragnaye tathaiva ca ||

सूर्याय प्रजापतये अन्तरिक्षाय होमयेत । द्यौः स्वाहा ब्रह्मणे स्वाहा पृथिवी महाराजकः ।।

sūryāya prajāpataye antarikṣāya homayet | dyauḥ svāhā brahmaṇe svāhā pṛthivī mahārājakaḥ ||

तस्मै सोमञ्च राजानं इन्द्राद्यैर होममाचरेत । एवं हुत्वा चरोर्भागान दद्याद्दिग्बलिमादरात ।।

tasmai somañca rājānaṃ indrādyair homamācaret | evaṃ hutvā carorbhāgān dadyāddigbalimādarāt ||

समिधो ऽष्टशतं हुत्वा पालाशांश्चाज्यहोमकं । कुर्यात पुरुषसूक्तेन इरावती तिलाष्टकं ।।

samidho 'ṣṭaśataṃ hutvā pālāśāṃścājyahomakaṃ | kuryāt puruṣasūktena irāvatī tilāṣṭakaṃ ||

हुत्वा तु ब्रह्मविष्ण्वीशदेवानामनुयायिनां । ग्रहाणामाहुतीर्हुत्वा लोकेशानामथो पुनः ।।

hutvā tu brahmaviṣṇvīśadevānāmanuyāyināṃ | grahāṇāmāhutīrhutvā lokeśānāmatho punaḥ ||

पर्वतानां नदीनाञ्च समुद्राणां तथा.अहुतीः । हुत्वा च व्याहृतीर्दद्द्यात स्रुवपूर्णाहुतित्रयं ।।

parvatānāṃ nadīnāñca samudrāṇāṃ tathā.ahutīḥ | hutvā ca vyāhṛtīrdaddyāt sruvapūrṇāhutitrayaṃ ||

वौषडन्तेन मन्त्रेण वैष्णवेन पितामह । पञ्चगव्यं चरुं प्राश्य दत्वाचार्याय दक्षिणां ।।

vauṣaḍantena mantreṇa vaiṣṇavena pitāmaha | pañcagavyaṃ caruṃ prāśya datvācāryāya dakṣiṇāṃ ||

तिलपात्रं हेमयुक्तं सवस्त्रं गामलङ्कृतां । प्रीयतां भगवान विष्णुरित्युत्सृजेद्व्रतं बुधः ।।

tilapātraṃ hemayuktaṃ savastraṃ gāmalaṅkṛtāṃ | prīyatāṃ bhagavān viṣṇurityutsṛjedvrataṃ budhaḥ ||

मासोपवासादेरन्यां प्रतिष्ठां वच्मि पूर्णतः । यज्ञेनातोष्य देवेशं श्रपयेद्वैष्णवं चरुं ।।

māsopavāsāderanyāṃ pratiṣṭhāṃ vacmi pūrṇataḥ | yajñenātoṣya deveśaṃ śrapayedvaiṣṇavaṃ caruṃ ||

तिलतण्डुलनीवारैः श्यामाकैर अथवा यवैः । आज्येनाधार्य चोत्तार्य होमयेन्मूर्तिमन्त्रकैः ।।

tilataṇḍulanīvāraiḥ śyāmākair athavā yavaiḥ | ājyenādhārya cottārya homayenmūrtimantrakaiḥ ||

विष्ण्वादीनां मासपानां तदन्ते होमयेत पुनः । द्वादशाश्वत्थसमिधो होमयेद्घृतसम्प्लुताः ।।

viṣṇvādīnāṃ māsapānāṃ tadante homayet punaḥ | dvādaśāśvatthasamidho homayedghṛtasamplutāḥ ||

विष्णो रराटमन्त्रेण ततो द्वादश चाहुतीः । इदं विष्णुरिरावती चरोर्द्वादश आहुतीः ।।

viṣṇo rarāṭamantreṇa tato dvādaśa cāhutīḥ | idaṃ viṣṇurirāvatī carordvādaśa āhutīḥ ||

हुत्वा चाज्याहुतीस्तद्वत्तद्विप्रासेति होमयेत । शेषहोमं ततः कृत्वा दद्यात पूर्णाहुतित्रयं ।।

hutvā cājyāhutīstadvattadviprāseti homayet | śeṣahomaṃ tataḥ kṛtvā dadyāt pūrṇāhutitrayaṃ ||

युञ्जतेत्यनुवाकन्तु जप्त्वा प्राशीत वै चरुं । प्रणवेन स्वशब्दान्ते कृत्वा पात्रे तु पैप्पले ।।

yuñjatetyanuvākantu japtvā prāśīta vai caruṃ | praṇavena svaśabdānte kṛtvā pātre tu paippale ||

ततो मासाधिपानान्तु विप्रान द्वादश भोजयेत । त्रयोदश गुरुस्तत्र तेभ्यो दद्यात्त्रयोदश ।।

tato māsādhipānāntu viprān dvādaśa bhojayet | trayodaśa gurustatra tebhyo dadyāttrayodaśa ||

कुम्भान स्वाद्वम्बुसंयुक्तान सच्छत्रोपानहान्वितान ।।

kumbhān svādvambusaṃyuktān sacchatropānahānvitān ||

गावः प्रीतिं समायान्तु प्रचरन्तु प्रहर्षिताः । इति गोपथमुत्सृज्य यूपं तत्र निवेशयेत ।।

gāvaḥ prītiṃ samāyāntu pracarantu praharṣitāḥ | iti gopathamutsṛjya yūpaṃ tatra niveśayet ||

दशहस्तं प्रपा.अराममठसङ्क्रमणादिषु । गृहे च होममेवन्तु कृत्वा सर्वं यथाविधि ।।

daśahastaṃ prapā.arāmamaṭhasaṅkramaṇādiṣu | gṛhe ca homamevantu kṛtvā sarvaṃ yathāvidhi ||

पूर्वोक्तेन विधानेन प्रविशेच्च गृहं गृही । अनिवारितमन्नाद्यं सर्वेष्वेतेषु कारयेत ।।

pūrvoktena vidhānena praviśecca gṛhaṃ gṛhī | anivāritamannādyaṃ sarveṣveteṣu kārayet ||

द्विजेभ्यो दक्षिणा देया यथाशक्त्या विचक्षणैः । आरामं कारयेद्यस्तु नन्दने स चिरं वसेत ।।

dvijebhyo dakṣiṇā deyā yathāśaktyā vicakṣaṇaiḥ | ārāmaṃ kārayedyastu nandane sa ciraṃ vaset ||

मठप्रदानात स्वर्लोके शक्रलोके वसेत्ततः । प्रपादानाद्वारुणेन सङ्क्रमेण वसेद्दिवि ।।

maṭhapradānāt svarloke śakraloke vasettataḥ | prapādānādvāruṇena saṅkrameṇa vaseddivi ||

इष्टकासेतुकारी च गोलोके मार्गकृद्गवां । नियमव्रतकृद्विष्णुः कृच्छ्रकृत्सर्वपापहा ।।

iṣṭakāsetukārī ca goloke mārgakṛdgavāṃ | niyamavratakṛdviṣṇuḥ kṛcchrakṛtsarvapāpahā ||

गृहं दत्वा वसेत्स्वर्गे यावदाभूतसम्प्लवं । समुदायप्रतिष्ठेष्टा शिवादीनां गृहात्मनां ।।

gṛhaṃ datvā vasetsvarge yāvadābhūtasamplavaṃ | samudāyapratiṣṭheṣṭā śivādīnāṃ gṛhātmanāṃ ||