वक्षे चावभृतस्नानं विष्णोर नत्वेति होमयेत । एकाशीतिपदे कुम्भान स्थाप्य संस्थापयेद्धरिं ।।

vakṣe cāvabhṛtasnānaṃ viṣṇor natveti homayet | ekāśītipade kumbhān sthāpya saṃsthāpayeddhariṃ ||

पूजयेद गन्धपुष्पाद्यैर बलिं दत्वा गुरुं यजेत । द्वारप्रतिष्ठां वक्ष्यामि द्वाराधो हेम वै ददेत ।।

pūjayed gandhapuṣpādyair baliṃ datvā guruṃ yajet | dvārapratiṣṭhāṃ vakṣyāmi dvārādho hema vai dadet ||

अष्टभिः कलशैः स्थाप्य शाखोदुम्बरकौ गुरुः । गन्धादिभिः समभ्यर्च्य मन्त्रैर वेदादिभिर्गुरुः ।।

aṣṭabhiḥ kalaśaiḥ sthāpya śākhodumbarakau guruḥ | gandhādibhiḥ samabhyarcya mantrair vedādibhirguruḥ ||

कुण्डेषु होमयेद्वह्निं समिल्लाजतिलादिभिः । दत्वा शय्यादिकञ्चाधो दद्यादाधारशक्तिकां ।।

kuṇḍeṣu homayedvahniṃ samillājatilādibhiḥ | datvā śayyādikañcādho dadyādādhāraśaktikāṃ ||

शाखयोर्विन्यसेन्मूले देवौ चण्डप्रचण्दकौ । ऊर्ध्वोदुम्बरके देवीं लक्ष्मीं सुरगणार्चितां ।।

śākhayorvinyasenmūle devau caṇḍapracaṇdakau | ūrdhvodumbarake devīṃ lakṣmīṃ suragaṇārcitāṃ ||

न्यस्याभ्यर्च्य यथान्यायं श्रीसूक्तेन चतुर्मुखं । दत्वा तु श्रीफलादीनि आचार्यादेस्तु दक्षिणां ।।

nyasyābhyarcya yathānyāyaṃ śrīsūktena caturmukhaṃ | datvā tu śrīphalādīni ācāryādestu dakṣiṇāṃ ||

प्रतिष्ठासिद्धद्वारस्य त्वाचार्यः स्थापयेद्धरिं । प्रासादादस्य प्रतिष्ठन्तु हृत्प्रतिष्ठेति तां शृणु ।।

pratiṣṭhāsiddhadvārasya tvācāryaḥ sthāpayeddhariṃ | prāsādādasya pratiṣṭhantu hṛtpratiṣṭheti tāṃ śṛṇu ||

समाप्तौ शुकनाशाया वेद्याः प्राग्दर्भमस्तके । सौवर्णं राजतं कुम्भमथवा शुक्लनिर्मितं ।।

samāptau śukanāśāyā vedyāḥ prāgdarbhamastake | sauvarṇaṃ rājataṃ kumbhamathavā śuklanirmitaṃ ||

अष्टरत्नौषधीधातुवीजलौहान्वितं शुभं । सवस्त्रं पूरितं चाद्भिर्मण्डले चाधिवासयेत ।।

aṣṭaratnauṣadhīdhātuvījalauhānvitaṃ śubhaṃ | savastraṃ pūritaṃ cādbhirmaṇḍale cādhivāsayet ||

सपल्लवं नृसिंहेन हुत्वा सम्पातसञ्चितं । नारायणाख्यतत्त्वेन प्राणभूतं न्यसेत्ततः ।।

sapallavaṃ nṛsiṃhena hutvā sampātasañcitaṃ | nārāyaṇākhyatattvena prāṇabhūtaṃ nyasettataḥ ||

वैराजभूतान्तं ध्यायेत प्रासादस्य सुरेश्वर । ततः पुरुषवत्सर्वं प्रासादं चिन्तयेद बुधः ।।

vairājabhūtāntaṃ dhyāyet prāsādasya sureśvara | tataḥ puruṣavatsarvaṃ prāsādaṃ cintayed budhaḥ ||

अधो दत्वा सुवर्णं तु तद्ववद भूतं घटं न्यसेत । गुर्वादौ दक्षिणां दद्याद ब्राह्मणादेश च भोजनं ।।

adho datvā suvarṇaṃ tu tadvavad bhūtaṃ ghaṭaṃ nyaset | gurvādau dakṣiṇāṃ dadyād brāhmaṇādeś ca bhojanaṃ ||

ततः पश्चाद्वेदिबन्धं तदूर्ध्वं कण्ठबन्धनं । कण्ठोपरिष्टात कर्तव्यं विमलामलसारकं ।।

tataḥ paścādvedibandhaṃ tadūrdhvaṃ kaṇṭhabandhanaṃ | kaṇṭhopariṣṭāt kartavyaṃ vimalāmalasārakaṃ ||

तदूर्ध्वं वृकलं कुर्याच्चक्रञ्चाद्यं सुदर्शनं । मूत्तिं श्रीवासुदेवस्य ग्रहगुप्तां निवेदयेत ।।

tadūrdhvaṃ vṛkalaṃ kuryāccakrañcādyaṃ sudarśanaṃ | mūttiṃ śrīvāsudevasya grahaguptāṃ nivedayet ||

कलशं वाथ कुर्वीत तदूर्ध्वं चक्रमुत्तमं । वेद्याश च परितः स्थाप्या अष्टौ विघ्नेश्वरास्त्वज ।।

kalaśaṃ vātha kurvīta tadūrdhvaṃ cakramuttamaṃ | vedyāś ca paritaḥ sthāpyā aṣṭau vighneśvarāstvaja ||

चत्वारो वा चतुर्दिक्षु स्थापनीया गरुत्मतः । ध्वजारोहं च वक्ष्यामि येन भूतादि नश्यति ।।

catvāro vā caturdikṣu sthāpanīyā garutmataḥ | dhvajārohaṃ ca vakṣyāmi yena bhūtādi naśyati ||

प्रासादविम्बद्रव्याणां यावन्तः परमाणवः । तावद्वर्षसहस्राणि तत्कर्ता विष्णुलोकभाक ।।

prāsādavimbadravyāṇāṃ yāvantaḥ paramāṇavaḥ | tāvadvarṣasahasrāṇi tatkartā viṣṇulokabhāk ||

कुम्भाण्डवेदिविम्बानां भ्रमणाद्वायुनानघ । कण्ठस्यावेष्टनाज ज्ञेयं फलं कोटिगुणं ध्वजात ।।

kumbhāṇḍavedivimbānāṃ bhramaṇādvāyunānagha | kaṇṭhasyāveṣṭanāj jñeyaṃ phalaṃ koṭiguṇaṃ dhvajāt ||

पताकानां प्रकृतिं विद्धि दण्डं पुरुषरूपिणं । प्रासादं वासुदेवस्य मूर्तिभेदं निबोध मे ।।

patākānāṃ prakṛtiṃ viddhi daṇḍaṃ puruṣarūpiṇaṃ | prāsādaṃ vāsudevasya mūrtibhedaṃ nibodha me ||

धारणाद्धरणीं विद्धि आकाशं शुषिरात्मकं । तेजस्तत पावकं विद्धि वायुं स्पर्शगतं तथा ।।

dhāraṇāddharaṇīṃ viddhi ākāśaṃ śuṣirātmakaṃ | tejastat pāvakaṃ viddhi vāyuṃ sparśagataṃ tathā ||

पाषाणादिष्वेव जलं पार्थिवं पृथिवीगुणं । प्रतिशब्दोद्भवं शब्दं स्पर्शं स्यात कर्कशादिकं ।।

pāṣāṇādiṣveva jalaṃ pārthivaṃ pṛthivīguṇaṃ | pratiśabdodbhavaṃ śabdaṃ sparśaṃ syāt karkaśādikaṃ ||

शुक्लादिकं भवेद्रूपं रसमन्नादिदर्शनं । धूपादिगन्धं गन्धन्तु वाग भेर्यादिषु संस्थिता ।।

śuklādikaṃ bhavedrūpaṃ rasamannādidarśanaṃ | dhūpādigandhaṃ gandhantu vāg bheryādiṣu saṃsthitā ||

शुकनाशाश्रिता नासा बाहू तद्रथकौ स्मृतौ । शिरस्त्वण्डं निगदितं कलशं मूर्धजं स्मृतं ।।

śukanāśāśritā nāsā bāhū tadrathakau smṛtau | śirastvaṇḍaṃ nigaditaṃ kalaśaṃ mūrdhajaṃ smṛtaṃ ||

कण्ठं कण्ठमिति ज्ञेयं स्कन्धं वेदी निगद्येते । पायूपस्थे प्रणाले तु त्वक सुधा परिकीर्तिता ।।

kaṇṭhaṃ kaṇṭhamiti jñeyaṃ skandhaṃ vedī nigadyete | pāyūpasthe praṇāle tu tvak sudhā parikīrtitā ||

मुखं द्वारं भवेदस्य प्रतिमा जीव उच्यते । तच्छक्तिं पिण्डिकां विद्धि प्रकृतिं च तदाकृतिं ।।

mukhaṃ dvāraṃ bhavedasya pratimā jīva ucyate | tacchaktiṃ piṇḍikāṃ viddhi prakṛtiṃ ca tadākṛtiṃ ||

निश चलत्वञ्च गर्भोस्या अधिष्ठाता तु केशवः । एवमेव हरिः साक्षात्प्रासादत्वेन संस्थितः ।।

niś calatvañca garbhosyā adhiṣṭhātā tu keśavaḥ | evameva hariḥ sākṣātprāsādatvena saṃsthitaḥ ||

जङ्घा त्वस्य शिवो ज्ञेयः स्कन्धे धाता व्यवस्थितः । ऊर्ध्वभागे स्थितो विष्णुरेवं तस्य स्थितस्य हि ।।

jaṅghā tvasya śivo jñeyaḥ skandhe dhātā vyavasthitaḥ | ūrdhvabhāge sthito viṣṇurevaṃ tasya sthitasya hi ||

प्रासादस्य प्रतिष्ठान्तु ध्वजरूपेण मे शृणु । ध्वजं कृत्वा सुरैर दैत्या जिताः शस्त्रादिचिह्नितं ।।

prāsādasya pratiṣṭhāntu dhvajarūpeṇa me śṛṇu | dhvajaṃ kṛtvā surair daityā jitāḥ śastrādicihnitaṃ ||

अण्डोर्ध्वं कलशं न्यस्य तदूर्ध्वं विन्यसेद्ध्वजं । विम्बार्धमानं दण्डस्य त्रिभागेनाथ कारयेत ।।

aṇḍordhvaṃ kalaśaṃ nyasya tadūrdhvaṃ vinyaseddhvajaṃ | vimbārdhamānaṃ daṇḍasya tribhāgenātha kārayet ||

अष्टारं द्वादशारं वा मध्ये मूर्तिमतान्वितं । नारसिंहेन तार्क्ष्येण ध्वजदण्डस्तु निर्ब्रणः ।।

aṣṭāraṃ dvādaśāraṃ vā madhye mūrtimatānvitaṃ | nārasiṃhena tārkṣyeṇa dhvajadaṇḍastu nirbraṇaḥ ||

प्रासादस्य तु विस्तारो मानं दण्डस्य कीर्तितं । शिखरार्धेन वा कुर्यात तृतीयार्धेन वा पुनः ।।

prāsādasya tu vistāro mānaṃ daṇḍasya kīrtitaṃ | śikharārdhena vā kuryāt tṛtīyārdhena vā punaḥ ||

द्वारस्य दैर्घ्याद द्विगुणं दण्डं वा परिकल्पयेत । ध्वजयष्टिर्देवगृहे ऐशान्यां वायवेथवा ।।

dvārasya dairghyād dviguṇaṃ daṇḍaṃ vā parikalpayet | dhvajayaṣṭirdevagṛhe aiśānyāṃ vāyavethavā ||

क्षौमाद्यैश च ध्वजं कुर्याद्विचित्रं वैकवर्णकं । घण्टाचामरकिङ्किण्या भूषितं पापनाशनं ।।

kṣaumādyaiś ca dhvajaṃ kuryādvicitraṃ vaikavarṇakaṃ | ghaṇṭācāmarakiṅkiṇyā bhūṣitaṃ pāpanāśanaṃ ||

दण्डाग्राद्धरणीं यावद्धस्तैकं विस्तरेण तु । महाध्वजः सर्वदः स्यात्तुर्यांशाद्धीनतोर्चितः ।।

daṇḍāgrāddharaṇīṃ yāvaddhastaikaṃ vistareṇa tu | mahādhvajaḥ sarvadaḥ syātturyāṃśāddhīnatorcitaḥ ||

ध्वजे चार्धेन विज्ञेया पताका मानवर्जिता । विस्तरेण ध्वजः कार्यो विंशदङ्गुलसन्निभः ।।

dhvaje cārdhena vijñeyā patākā mānavarjitā | vistareṇa dhvajaḥ kāryo viṃśadaṅgulasannibhaḥ ||

अधिवासविधानेन चक्रं दण्डं ध्वजं तथा । देववत सकलं कृत्वा मण्डपस्नपनादिकं ।।

adhivāsavidhānena cakraṃ daṇḍaṃ dhvajaṃ tathā | devavat sakalaṃ kṛtvā maṇḍapasnapanādikaṃ ||

नेत्रोन्मीलनकं त्यक्ता पूर्वोक्तं सर्वमाचरेत । अधिवासयेच्च विधिना शय्यायां स्थाप्य देशिकः ।।

netronmīlanakaṃ tyaktā pūrvoktaṃ sarvamācaret | adhivāsayecca vidhinā śayyāyāṃ sthāpya deśikaḥ ||

ततः सहस्रशीर्षेति सूक्तं चक्रे न्यसेद बुधः । तथा सुदर्शनं मन्त्रं मनस्तत्त्वं निवेशयेत ।।

tataḥ sahasraśīrṣeti sūktaṃ cakre nyased budhaḥ | tathā sudarśanaṃ mantraṃ manastattvaṃ niveśayet ||

मनोरूपेण तस्यैव सजीवकरणं स्मृतं । अरेषु मूर्तयो न्यस्याः केशवाद्याः सुरोत्तम ।।

manorūpeṇa tasyaiva sajīvakaraṇaṃ smṛtaṃ | areṣu mūrtayo nyasyāḥ keśavādyāḥ surottama ||

नाभ्यब्जप्रतिनेमीषु न्यसेत्तत्त्वानि देशिकः । नृसिंहं विश्वरूपं वा अब्जमध्ये निवेशयेत ।।

nābhyabjapratinemīṣu nyasettattvāni deśikaḥ | nṛsiṃhaṃ viśvarūpaṃ vā abjamadhye niveśayet ||

सकलं विन्यसेद्दण्डे सूत्रात्मानं सजीवकं । निष्कलं परमात्मानं ध्वजे ध्यायन न्यसेद्धरिं ।।

sakalaṃ vinyaseddaṇḍe sūtrātmānaṃ sajīvakaṃ | niṣkalaṃ paramātmānaṃ dhvaje dhyāyan nyaseddhariṃ ||

तच्छक्तिं व्यापिनीं ध्यायेद ध्वजरूपां बलाबलां । मण्डपे स्थाप्य चाभ्यर्च्य होमं कुण्डेषु कारयेत ।।

tacchaktiṃ vyāpinīṃ dhyāyed dhvajarūpāṃ balābalāṃ | maṇḍape sthāpya cābhyarcya homaṃ kuṇḍeṣu kārayet ||

कलशे स्वर्णकलशं न्यस्य रत्नानि पञ्च च । स्थापयेच्चक्रमन्त्रेण स्वर्णचक्रमधस्ततः ।।

kalaśe svarṇakalaśaṃ nyasya ratnāni pañca ca | sthāpayeccakramantreṇa svarṇacakramadhastataḥ ||

पारदेन तु सम्प्लाव्य नेत्रपट्टेन च्छादयेत । ततो निवेशयेच्चक्रं तन्मध्ये नृहरिं स्मरेत ।।

pāradena tu samplāvya netrapaṭṭena cchādayet | tato niveśayeccakraṃ tanmadhye nṛhariṃ smaret ||

ओं क्षों नृसिंहाय नमः पूजयेत स्थापयेद्धरिं । ततो ध्वजं गृहीत्वा तु यजमानः सबान्धवः ।।

oṃ kṣoṃ nṛsiṃhāya namaḥ pūjayet sthāpayeddhariṃ | tato dhvajaṃ gṛhītvā tu yajamānaḥ sabāndhavaḥ ||

दधिभक्तयुते पात्रे ध्वजस्याग्रं निवेशयेत । ध्रुवाद्येन फडन्तेन ध्वजं मन्त्रेण पूजयेत ।।

dadhibhaktayute pātre dhvajasyāgraṃ niveśayet | dhruvādyena phaḍantena dhvajaṃ mantreṇa pūjayet ||

शिरस्याधाय तत पात्रं नारायनमनुस्मरन । प्रदक्षिणं तु कुर्वीत तुर्यमङ्गलनिःस्वनैः ।।

śirasyādhāya tat pātraṃ nārāyanamanusmaran | pradakṣiṇaṃ tu kurvīta turyamaṅgalaniḥsvanaiḥ ||

ततो निवेशयेत दण्डं मन्त्रेणाष्टाक्षरेण तु । मुञ्चामि त्वेति सूक्तेन ध्वजं मुञ्चेद्विचक्षणः ।।

tato niveśayet daṇḍaṃ mantreṇāṣṭākṣareṇa tu | muñcāmi tveti sūktena dhvajaṃ muñcedvicakṣaṇaḥ ||

पात्रं ध्वजं कुञ्जरादि दद्यादाचार्यके द्विजः । एष साधारणः प्रोक्तो ध्वजस्यारोहणे विधिः ।।

pātraṃ dhvajaṃ kuñjarādi dadyādācāryake dvijaḥ | eṣa sādhāraṇaḥ prokto dhvajasyārohaṇe vidhiḥ ||

यस्य देवस्य यच्चिह्नं तन्मन्त्रेण स्थिरं चरेत । स्वर्गत्वा ध्वजदानात्तु राजा बली भवेत ।।

yasya devasya yaccihnaṃ tanmantreṇa sthiraṃ caret | svargatvā dhvajadānāttu rājā balī bhavet ||