वासुदेवादिमन्त्राणां पूजानां लक्षणं वदे । वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः ।।

vāsudevādimantrāṇāṃ pūjānāṃ lakṣaṇaṃ vade | vāsudevaḥ saṅkarṣaṇaḥ pradyumnaścāniruddhakaḥ ||

नमो भगवते चादौ अ आ अं अः स्ववीजकाः । ओङ्काराद्या नमोन्ताश च नमो नारायणस्ततः ।।

namo bhagavate cādau a ā aṃ aḥ svavījakāḥ | oṅkārādyā namontāś ca namo nārāyaṇastataḥ ||

ओं तत सत ब्रह्मणे चैव ओं नमो विष्णवे नमः । ओं क्षौं ओं नमो भगवते नरसिंहाय वै नमः ।।

oṃ tat sat brahmaṇe caiva oṃ namo viṣṇave namaḥ | oṃ kṣauṃ oṃ namo bhagavate narasiṃhāya vai namaḥ ||

ओं भूर्नमो भगवते वराहाय नराधिपाः । जवारुणहरिद्राभा नीलश्यामललोहिताः ।।

oṃ bhūrnamo bhagavate varāhāya narādhipāḥ | javāruṇaharidrābhā nīlaśyāmalalohitāḥ ||

मेघाग्निमधुपिङ्गाभा वल्लभा नव नायकाः । अङ्गानि स्वरवीजानां स्वनामान्तैर यथाक्रमम ।।

meghāgnimadhupiṅgābhā vallabhā nava nāyakāḥ | aṅgāni svaravījānāṃ svanāmāntair yathākramam ||

हृदयादीनि कल्पेत विभक्तैस्तन्त्रवेदिभिः । व्यञ्जनादीनि वीजानि तेषां लक्षणमन्यथा ।।

hṛdayādīni kalpeta vibhaktaistantravedibhiḥ | vyañjanādīni vījāni teṣāṃ lakṣaṇamanyathā ||

दीर्घस्वरैस्तु भिन्नानि नमोन्तान्तस्थितानि तु । अङ्गानि ह्रस्वयुक्तानि उपाङ्गानीति वर्ण्यते ।।

dīrghasvaraistu bhinnāni namontāntasthitāni tu | aṅgāni hrasvayuktāni upāṅgānīti varṇyate ||

विभक्तनामवर्णान्तस्थितानि वीजमुत्तमं । दीर्घैर ह्रस्वैश च संयुक्तं साङ्गोपाङ्गंस्वरैः क्रमात ।।

vibhaktanāmavarṇāntasthitāni vījamuttamaṃ | dīrghair hrasvaiś ca saṃyuktaṃ sāṅgopāṅgaṃsvaraiḥ kramāt ||

व्यञ्जनानां क्रमो ह्य एष हृदयादिप्रकॢप्तये । स्ववीजेन स्वनामान्तैर विभक्तान्यङ्गनामभिः ।।

vyañjanānāṃ kramo hy eṣa hṛdayādiprakḷptaye | svavījena svanāmāntair vibhaktānyaṅganāmabhiḥ ||

युक्तानि हृदयादीनि द्वादशान्तानि पञ्चतः । आरभ्य कल्पयित्वा तु जपेत सिद्ध्यनुरूपतः ।।

yuktāni hṛdayādīni dvādaśāntāni pañcataḥ | ārabhya kalpayitvā tu japet siddhyanurūpataḥ ||

हृदयञ्च शिरश्चूडा कवचं नेत्रमस्त्रकं । षडङ्गानि तु वीजानां मूलस्य द्वादशाङ्गकं ।।

hṛdayañca śiraścūḍā kavacaṃ netramastrakaṃ | ṣaḍaṅgāni tu vījānāṃ mūlasya dvādaśāṅgakaṃ ||

हृच्छिरश च शिखा वर्म चास्त्रनेत्रान्तयोदरं । प्रष्टबाहूरुजानूंश च जङ्घा पादौ क्रमान्न्यसेत ।।

hṛcchiraś ca śikhā varma cāstranetrāntayodaraṃ | praṣṭabāhūrujānūṃś ca jaṅghā pādau kramānnyaset ||

गदामनुः । नमः ।।

gadāmanuḥ | namaḥ ||

कौस्तुभाय च । लं ।।

kaustubhāya ca | laṃ ||

ओं धं वं वनमालायै महानन्ताय वै नमः । निर्वीजपदमन्त्राणां पदैर अङ्गानि कल्पयेत ।।

oṃ dhaṃ vaṃ vanamālāyai mahānantāya vai namaḥ | nirvījapadamantrāṇāṃ padair aṅgāni kalpayet ||

जात्यन्तैर नामसंयुक्तेर्हृदयादीनि पञ्चधा । प्रणवं हृदयादीनि ततः प्रोक्तानि पञ्चधा ।।

jātyantair nāmasaṃyukterhṛdayādīni pañcadhā | praṇavaṃ hṛdayādīni tataḥ proktāni pañcadhā ||

प्रणवं हृदयं पूर्वं परायेति शिरः शिखा । नाम्नात्मना तु कवचं अस्त्रं नामान्तकं भवेत ।।

praṇavaṃ hṛdayaṃ pūrvaṃ parāyeti śiraḥ śikhā | nāmnātmanā tu kavacaṃ astraṃ nāmāntakaṃ bhavet ||

ओं परास्त्रादिस्वनामात्मा चतुर्थ्यन्तो नमोन्तकः । एकव्यूहादिषड्विंशव्यूहात्तस्यात्मनो मनुः ।।

oṃ parāstrādisvanāmātmā caturthyanto namontakaḥ | ekavyūhādiṣaḍviṃśavyūhāttasyātmano manuḥ ||

कनिष्टादिकराग्रेषु प्रकृतिं देहकेर्चयेत । पराय पुरुषात्मा स्यात प्रकृत्यात्मा द्विरूपकः ।।

kaniṣṭādikarāgreṣu prakṛtiṃ dehakercayet | parāya puruṣātmā syāt prakṛtyātmā dvirūpakaḥ ||

ओं परयाम्न्यात्मने चैव वाय्वर्कौ च द्विरूपकः । अग्निं त्रिमूर्तौ विन्यस्य व्यापकं करदेहयोः ।।

oṃ parayāmnyātmane caiva vāyvarkau ca dvirūpakaḥ | agniṃ trimūrtau vinyasya vyāpakaṃ karadehayoḥ ||

वाय्वर्कौ करशाखासु सव्येतरकरद्वये । हृदि मूर्तो तनावेष त्रिव्यूहे तुर्यरूपके ।।

vāyvarkau karaśākhāsu savyetarakaradvaye | hṛdi mūrto tanāveṣa trivyūhe turyarūpake ||

ऋग्वेदं व्यापकं हस्ते अङ्गुलीषु यजुर्न्यसेत । तलद्वयेथर्वरूपं शिरोहृच्चरणान्तकः ।।

ṛgvedaṃ vyāpakaṃ haste aṅgulīṣu yajurnyaset | taladvayetharvarūpaṃ śirohṛccaraṇāntakaḥ ||

आकाशं व्यापकं न्यस्य करे देहे तु पूर्ववत । अङ्गुलीषु च वाय्वादि शिरोहृद्गुह्यपादके ।।

ākāśaṃ vyāpakaṃ nyasya kare dehe tu pūrvavat | aṅgulīṣu ca vāyvādi śirohṛdguhyapādake ||

वायुर्ज्योतिर्जलं पृथ्वी पञ्चव्यूहः समीरितः । मनः श्रोत्रन्त्वग्दृग्जिह्वा घ्राणं षड्व्यूह ईरितः ।।

vāyurjyotirjalaṃ pṛthvī pañcavyūhaḥ samīritaḥ | manaḥ śrotrantvagdṛgjihvā ghrāṇaṃ ṣaḍvyūha īritaḥ ||

व्यापकं मानसं न्यस्य ततोङ्गुष्टादितः क्रमात । मूर्धास्यहृद्गुह्यपत्सु कथितः करुणात्मकः ।।

vyāpakaṃ mānasaṃ nyasya tatoṅguṣṭāditaḥ kramāt | mūrdhāsyahṛdguhyapatsu kathitaḥ karuṇātmakaḥ ||

आदिमूर्तिस्तु सर्वत्र व्यापको जीवसञ्ज्ञितः । भूर्भुवः स्वर्महर्जनस्तपः स्त्यञ्च सप्तधा ।।

ādimūrtistu sarvatra vyāpako jīvasañjñitaḥ | bhūrbhuvaḥ svarmaharjanastapaḥ styañca saptadhā ||

करे देहे न्यसेदाद्यमङ्गुष्टादिक्रमेण तु । तलसंस्थः सप्तमश च लोकेशो देहके क्रमात ।।

kare dehe nyasedādyamaṅguṣṭādikrameṇa tu | talasaṃsthaḥ saptamaś ca lokeśo dehake kramāt ||

देहे शिरोललाटास्यहृद्गुह्याङ्ग्रिषु संस्थितः । अग्निष्ठोमस्तथोक्थस्तु षोडशी वाजपेयकः ।।

dehe śirolalāṭāsyahṛdguhyāṅgriṣu saṃsthitaḥ | agniṣṭhomastathokthastu ṣoḍaśī vājapeyakaḥ ||

अतिरात्राप्तोर्यामञ्च यज्ञात्मा सप्तरूपकः । धीरहं मनः शब्दश च स्पर्शरूपरसास्ततः ।।

atirātrāptoryāmañca yajñātmā saptarūpakaḥ | dhīrahaṃ manaḥ śabdaś ca sparśarūparasāstataḥ ||

गन्धो बुद्धिर्व्यापकं तु करे देहे न्यसेत क्रमात । न्यसेदन्त्यै च तलयोः के ललाटे मुखे हृदि ।।

gandho buddhirvyāpakaṃ tu kare dehe nyaset kramāt | nyasedantyai ca talayoḥ ke lalāṭe mukhe hṛdi ||

नाभौ गुह्ये च पादे च अष्टव्यूहः पुमान स्मृतः । वीजो बुद्धिरहङ्कारो मनः शब्दो गुणोनिलः ।।

nābhau guhye ca pāde ca aṣṭavyūhaḥ pumān smṛtaḥ | vījo buddhirahaṅkāro manaḥ śabdo guṇonilaḥ ||

रूपं रसो नवात्मायं जीव अङ्गुष्ठकद्वये । तर्जन्यादिक्रमाच्छेषं यावद्वामप्रदेशिनीं ।।

rūpaṃ raso navātmāyaṃ jīva aṅguṣṭhakadvaye | tarjanyādikramāccheṣaṃ yāvadvāmapradeśinīṃ ||

देहे शिरोललाटास्यहृन्नाभिगुह्यजानुषु । पादयोश च दशात्मायं इन्द्रो व्यापी समास्थितः ।।

dehe śirolalāṭāsyahṛnnābhiguhyajānuṣu | pādayoś ca daśātmāyaṃ indro vyāpī samāsthitaḥ ||

अङ्गुष्ठकद्वये वह्निस्तर्जन्यादौ परेषु च । शिरोललाटवक्त्रेषु हृन्नाभिगुह्यजानुषु ।।

aṅguṣṭhakadvaye vahnistarjanyādau pareṣu ca | śirolalāṭavaktreṣu hṛnnābhiguhyajānuṣu ||

पादयोरेकदशात्मा मनः श्रोत्रं त्वगेव च । चक्षुर्जिह्वा तथा घ्राणं वाक्पाण्यङ्घ्रिश च पायुकः ।।

pādayorekadaśātmā manaḥ śrotraṃ tvageva ca | cakṣurjihvā tathā ghrāṇaṃ vākpāṇyaṅghriś ca pāyukaḥ ||

उपस्थं मानसो व्यापी श्रोत्रमङ्गुष्ठकद्वये । तर्जन्यादिक्रमादष्टौ अतिरिक्तं तलद्वये ।।

upasthaṃ mānaso vyāpī śrotramaṅguṣṭhakadvaye | tarjanyādikramādaṣṭau atiriktaṃ taladvaye ||

उत्तमाङ्गुलललाटास्यहृन्नाभावथ गुह्यके । उरुयुग्मे तथा जङ्घे गुल्फपादेषु च क्रमात ।।

uttamāṅgulalalāṭāsyahṛnnābhāvatha guhyake | uruyugme tathā jaṅghe gulphapādeṣu ca kramāt ||

विष्णुर्मधुहरश चैव त्रिविक्रमकवामनौ । श्रीधरोथ हृषीकेशः पद्मनाभस्तथैव च ।।

viṣṇurmadhuharaś caiva trivikramakavāmanau | śrīdharotha hṛṣīkeśaḥ padmanābhastathaiva ca ||

दामोदरः केशवश च नारायणस्ततः परः । माधवश्चाथ गोविन्दो विष्णुं वै व्यापकं न्यसेत ।।

dāmodaraḥ keśavaś ca nārāyaṇastataḥ paraḥ | mādhavaścātha govindo viṣṇuṃ vai vyāpakaṃ nyaset ||

अङ्गुष्ठादौ तले द्वौ च पादे जानुनि वै कटौ । शिरःशिखरकट्याञ्च जानुपादादिषु न्यसेत ।।

aṅguṣṭhādau tale dvau ca pāde jānuni vai kaṭau | śiraḥśikharakaṭyāñca jānupādādiṣu nyaset ||

द्वादशात्मा पञ्चविंशः षड्विंशव्यूहकस तथा । पुरुषो धीरहङ्कारो मनश्चित्तञ्च शब्दकः ।।

dvādaśātmā pañcaviṃśaḥ ṣaḍviṃśavyūhakas tathā | puruṣo dhīrahaṅkāro manaścittañca śabdakaḥ ||

तथा स्पर्शो रसो रूपं गन्धः श्रोत्रं त्वचस तथा । चक्षुर्जिह्वा नासिका च वाक्पाण्यङ्घ्रिश च पायवः ।।

tathā sparśo raso rūpaṃ gandhaḥ śrotraṃ tvacas tathā | cakṣurjihvā nāsikā ca vākpāṇyaṅghriś ca pāyavaḥ ||

उपस्थो भूर्जलन्तेजो वायुराकाशमेव च । पुरुषं व्यापकं न्यस्य अङ्गुष्ठादौ दश न्यसेत ।।

upastho bhūrjalantejo vāyurākāśameva ca | puruṣaṃ vyāpakaṃ nyasya aṅguṣṭhādau daśa nyaset ||

शेषान हस्ततले न्यस्य शिरस्यथ ललाटके । मुखहृन्नाभिगुह्योरुजान्वङ्घ्रौ करणोद्गतौ ।।

śeṣān hastatale nyasya śirasyatha lalāṭake | mukhahṛnnābhiguhyorujānvaṅghrau karaṇodgatau ||

पादे जान्वोरुपस्थे च हृदये मूर्ध्नि च क्रमात । परश च पुरुषात्मादौ षड्विंशे पूर्ववत्परं ।।

pāde jānvorupasthe ca hṛdaye mūrdhni ca kramāt | paraś ca puruṣātmādau ṣaḍviṃśe pūrvavatparaṃ ||

सञ्चिन्त्य मण्डलैके तु प्रकृतिं पूजयेद्बुधः । पूर्वयाम्याप्यसौम्येषु हृदयादीनि पूजयेत ।।

sañcintya maṇḍalaike tu prakṛtiṃ pūjayedbudhaḥ | pūrvayāmyāpyasaumyeṣu hṛdayādīni pūjayet ||

अस्त्रमग्न्यादिकोणेषु वैनतेयादि पूर्ववत । दिक्पालांश च विधिस्त्वन्यः त्रिव्यूहेग्निश च मध्यतः ।।

astramagnyādikoṇeṣu vainateyādi pūrvavat | dikpālāṃś ca vidhistvanyaḥ trivyūhegniś ca madhyataḥ ||

पूर्वादिदिग्बलावसोराज्यादिभिरलङ्कृतः । कर्णिकायां नाभसश च मानसः कर्णिकास्थितः ।।

pūrvādidigbalāvasorājyādibhiralaṅkṛtaḥ | karṇikāyāṃ nābhasaś ca mānasaḥ karṇikāsthitaḥ ||

विश्वरूपं सर्वस्थित्यै यजेद्राज्यजयाय च । सर्वव्यूहैः समायुक्तमङ्गैर अपि च पञ्चभिः ।।

viśvarūpaṃ sarvasthityai yajedrājyajayāya ca | sarvavyūhaiḥ samāyuktamaṅgair api ca pañcabhiḥ ||

गरुडाद्यैस्तथेन्द्राद्यैः सर्वान कामानवाप्नुयात । विश्वक्सेनं यजेन्नाम्ना वै वीजं व्योमसंस्थितं ।।

garuḍādyaistathendrādyaiḥ sarvān kāmānavāpnuyāt | viśvaksenaṃ yajennāmnā vai vījaṃ vyomasaṃsthitaṃ ||