प्रियव्रतोत्तानपादौ मनोः स्वायम्भुवात सुतौ । अजीजनत्स तां कन्यां शतरूपां तपोन्विताम ।।

priyavratottānapādau manoḥ svāyambhuvāt sutau | ajījanatsa tāṃ kanyāṃ śatarūpāṃ taponvitām ||

काम्यां कर्दमभार्यातः सम्राट कुक्षिर्विराट प्रभुः । सुरुच्यामुत्तमो जज्ञे पुत्र उत्तानपादतः ।।

kāmyāṃ kardamabhāryātaḥ samrāṭ kukṣirvirāṭ prabhuḥ | surucyāmuttamo jajñe putra uttānapādataḥ ||

सुनीत्यान्तु ध्रुवः पुत्रस्तपस्तेपे स कीर्तये । ध्रुवो वर्षसहस्राणि त्रीणि दिव्यानि हे मुने ।।

sunītyāntu dhruvaḥ putrastapastepe sa kīrtaye | dhruvo varṣasahasrāṇi trīṇi divyāni he mune ||

तस्मै प्रीतो हरिः प्रादान्मुन्यग्रे स्थानकं स्थिरम । श्लोकं पपाठ ह्य उशना वृद्धिं दृष्ट्वा स तस्य च ।।

tasmai prīto hariḥ prādānmunyagre sthānakaṃ sthiram | ślokaṃ papāṭha hy uśanā vṛddhiṃ dṛṣṭvā sa tasya ca ||

अहो ऽस्य तपसो वीर्यमहो श्रुतमहोद्भुतम । यमद्य पुरतः कृत्वा ध्रुवं सप्तर्षयः स्थिताः ।।

aho 'sya tapaso vīryamaho śrutamahodbhutam | yamadya purataḥ kṛtvā dhruvaṃ saptarṣayaḥ sthitāḥ ||

तस्मात शिष्टिञ्च भव्यञ्च ध्रुवाच्छम्भुर्व्यजायत । शिष्टेराधत्त सुछाया पञ्च पुत्रानकल्मषान ।।

tasmāt śiṣṭiñca bhavyañca dhruvācchambhurvyajāyata | śiṣṭerādhatta suchāyā pañca putrānakalmaṣān ||

रिपुं रिपुञ्जयं रिप्रं वृकलं वृकतेजसम । रिपोराधत्त बृहती चाक्षुषं सर्वतेजसम ।।

ripuṃ ripuñjayaṃ ripraṃ vṛkalaṃ vṛkatejasam | riporādhatta bṛhatī cākṣuṣaṃ sarvatejasam ||

अजीजनत पुष्करिण्यां वीरिण्यां चाक्षुषो मनुम । मनोरजायन्त दश नड्वलायां सुतोत्तमाः ।।

ajījanat puṣkariṇyāṃ vīriṇyāṃ cākṣuṣo manum | manorajāyanta daśa naḍvalāyāṃ sutottamāḥ ||

ऊरुः पुरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक्कविः । अग्निष्टुरतिरात्रश च सुद्युम्नश्चाभिमन्युकः ।।

ūruḥ puruḥ śatadyumnastapasvī satyavākkaviḥ | agniṣṭuratirātraś ca sudyumnaścābhimanyukaḥ ||

ऊरोरजनयत पुत्रान षडग्नेयी महाप्रभान । अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुमङ्गिरसङ्गयम ।।

ūrorajanayat putrān ṣaḍagneyī mahāprabhān | aṅgaṃ sumanasaṃ svātiṃ kratumaṅgirasaṅgayam ||

अङ्गात सुनीथापत्यं वै वेणमेकं व्यजायत । अरक्षकः पापरतः स हतो मुनिभिः कुशैः ।।

aṅgāt sunīthāpatyaṃ vai veṇamekaṃ vyajāyata | arakṣakaḥ pāparataḥ sa hato munibhiḥ kuśaiḥ ||

प्रजार्थमृषयोथास्य ममन्थुर्दक्षिणं करं । वेणस्य मथितो पाणौ सम्बभूव पृथुर नृपः ।।

prajārthamṛṣayothāsya mamanthurdakṣiṇaṃ karaṃ | veṇasya mathito pāṇau sambabhūva pṛthur nṛpaḥ ||

तं दृष्ट्वा मुनयः प्राहुरेष वै मुदिताः प्रजाः । करिष्यति महातेजा यशश च प्राप्स्यते महत ।।

taṃ dṛṣṭvā munayaḥ prāhureṣa vai muditāḥ prajāḥ | kariṣyati mahātejā yaśaś ca prāpsyate mahat ||

स धन्वी कवची जातस्तेजसा निर्दहन्निव । पृथुर्वैण्यः प्रजाः सर्वा ररक्ष क्षेत्रपूर्वजः ।।

sa dhanvī kavacī jātastejasā nirdahanniva | pṛthurvaiṇyaḥ prajāḥ sarvā rarakṣa kṣetrapūrvajaḥ ||

राजसूयाभिषिक्तानामाद्यः स पृथिवीपतिः । तस्माच्चैव समुत्पन्नौ निपुणौ सूतमागधौ ।।

rājasūyābhiṣiktānāmādyaḥ sa pṛthivīpatiḥ | tasmāccaiva samutpannau nipuṇau sūtamāgadhau ||

तत्स्तोत्रञ्चक्रतुर्वीरौ राजाभूज्जनरञ्जनात । दुग्धा गौस्तेन शस्यार्थं प्रजानां जीवनाय च ।।

tatstotrañcakraturvīrau rājābhūjjanarañjanāt | dugdhā gaustena śasyārthaṃ prajānāṃ jīvanāya ca ||

सह देवैर मुनिगणैर गन्धर्वैः साप्सरोगणैः । पितृभिर्दानवैः सर्पैर वीरुद्भिः पर्वतैर जनैः ।।

saha devair munigaṇair gandharvaiḥ sāpsarogaṇaiḥ | pitṛbhirdānavaiḥ sarpair vīrudbhiḥ parvatair janaiḥ ||

तेषु तेषु च पात्रेषु दुह्यमाना वसुन्धरा । प्रादाद्यथेप्सितं क्षीरन्तेन प्राणानधारयत ।।

teṣu teṣu ca pātreṣu duhyamānā vasundharā | prādādyathepsitaṃ kṣīrantena prāṇānadhārayat ||

पृथोः पुत्रौ तु धर्मज्ञौ जज्ञाते ऽन्तर्द्विपालिनौ । शिखण्डी हविर्धानमन्तर्धानात व्यजायत ।।

pṛthoḥ putrau tu dharmajñau jajñāte 'ntardvipālinau | śikhaṇḍī havirdhānamantardhānāt vyajāyata ||

हविर्धानात षडाग्नेयी धीषणाजनयत सुतान । प्राचीनवर्हिषं शुक्रं गयं कृष्णं व्रजाजिनौ ।।

havirdhānāt ṣaḍāgneyī dhīṣaṇājanayat sutān | prācīnavarhiṣaṃ śukraṃ gayaṃ kṛṣṇaṃ vrajājinau ||

प्राचीनाग्राः कुशास्तस्य पृथिव्यां यजतो यतः । प्राचीनवर्हिर्भगवान महानासीत्प्रजापतिः ।।

prācīnāgrāḥ kuśāstasya pṛthivyāṃ yajato yataḥ | prācīnavarhirbhagavān mahānāsītprajāpatiḥ ||

सवर्णाधत्त सामुद्री दश प्राचीनवर्हिषः । सर्वे प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगाः ।।

savarṇādhatta sāmudrī daśa prācīnavarhiṣaḥ | sarve pracetaso nāma dhanurvedasya pāragāḥ ||

अपृथग्धर्मचरणास ते तप्यन्त महत्तपः । दशवर्षसहस्राणि समुद्रसलिलेशयाः ।।

apṛthagdharmacaraṇās te tapyanta mahattapaḥ | daśavarṣasahasrāṇi samudrasalileśayāḥ ||

प्रजापतित्वं सम्प्राप्य तुष्टा विष्णोश च निर्गताः । भूः खं व्याप्तं हि तरुभिस्तांस्तरूनदहंश च ते ।।

prajāpatitvaṃ samprāpya tuṣṭā viṣṇoś ca nirgatāḥ | bhūḥ khaṃ vyāptaṃ hi tarubhistāṃstarūnadahaṃś ca te ||

मुखजाग्निमरुद्भ्यां च दृष्ट्वा चाथ द्रुमक्षयम । उपगम्याब्रवीदेतान राजा सोमः प्रजापतीन ।।

mukhajāgnimarudbhyāṃ ca dṛṣṭvā cātha drumakṣayam | upagamyābravīdetān rājā somaḥ prajāpatīn ||

कोपं यच्छत दास्यन्ति कन्यां वो मारिषां वराम । तपस्विनो मुनेः कण्डोः प्रम्लोचायां ममैव च ।।

kopaṃ yacchata dāsyanti kanyāṃ vo māriṣāṃ varām | tapasvino muneḥ kaṇḍoḥ pramlocāyāṃ mamaiva ca ||

भविष्यं जानता सृष्टा भार्या वो ऽस्तु कुलङ्करी । अस्यामुत्पत्स्यते दक्षः प्रजाः संवर्धयिष्यति ।।

bhaviṣyaṃ jānatā sṛṣṭā bhāryā vo 'stu kulaṅkarī | asyāmutpatsyate dakṣaḥ prajāḥ saṃvardhayiṣyati ||

प्रचेतसस्तां जगृहुर्दक्षोस्याञ्च ततो ऽभवत । अचरांश च चरांश चैव द्विपदोथ चतुष्पदः ।।

pracetasastāṃ jagṛhurdakṣosyāñca tato 'bhavat | acarāṃś ca carāṃś caiva dvipadotha catuṣpadaḥ ||

स सृष्ट्वा मनसा दक्षः पश्चादसृजत स्त्रियः । ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश ।।

sa sṛṣṭvā manasā dakṣaḥ paścādasṛjata striyaḥ | dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa ||

सप्ताविंशति सोमाय चतस्त्रो ऽरिष्टनेमिने । द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे चैवाङ्गिरसे अदात ।।

saptāviṃśati somāya catastro 'riṣṭanemine | dve caiva bahuputrāya dve caivāṅgirase adāt ||

तासु देवाश च नागाद्या मैथुनान्मनसा पुरा । धर्मसर्गम्प्रवक्ष्यामि दशपत्नीषु धर्मतः ।।

tāsu devāś ca nāgādyā maithunānmanasā purā | dharmasargampravakṣyāmi daśapatnīṣu dharmataḥ ||

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्यान साध्या व्यजायत । मरुत्त्वया मरुत्त्वन्तो वसोस्तु वसवो ऽभवन ।।

viśvedevāstu viśvāyāḥ sādhyān sādhyā vyajāyata | maruttvayā maruttvanto vasostu vasavo 'bhavan ||

भानोस्तु भानवः पुत्रा मुहूर्तास्तु मुहूर्तजाः । सम्बाया धर्मतो घोषो नागवीथी च यामिजा ।।

bhānostu bhānavaḥ putrā muhūrtāstu muhūrtajāḥ | sambāyā dharmato ghoṣo nāgavīthī ca yāmijā ||

पृथिवीविषयं सर्वमरुन्धत्यां व्यजायत । सङ्कल्पायास्तु सङ्कल्पा इन्दोर नक्षत्रतः सुताः ।।

pṛthivīviṣayaṃ sarvamarundhatyāṃ vyajāyata | saṅkalpāyāstu saṅkalpā indor nakṣatrataḥ sutāḥ ||

आपो ध्रुवञ्च सोमञ्च धरश चैवानिलोनलः । प्रत्यूषश च प्रभावश च वसवोष्टौ च नामतः ।।

āpo dhruvañca somañca dharaś caivānilonalaḥ | pratyūṣaś ca prabhāvaś ca vasavoṣṭau ca nāmataḥ ||

आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः शान्तो मुनिस तथा । ध्रुवस्य कालो लोकान्तो वर्चाः सोमस्य वै सुतः ।।

āpasya putro vaitaṇḍyaḥ śramaḥ śānto munis tathā | dhruvasya kālo lokānto varcāḥ somasya vai sutaḥ ||

धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यवहस तथा । मनोहरायाः शिशिरः प्राणोथ रमणस तथा ।।

dharasya putro draviṇo hutahavyavahas tathā | manoharāyāḥ śiśiraḥ prāṇotha ramaṇas tathā ||

पुरोजवोनिलस्यासीदविज्ञातो ऽनलस्य च । अग्निपुत्रः कुमारश च शरस्तम्बे व्यजायत ।।

purojavonilasyāsīdavijñāto 'nalasya ca | agniputraḥ kumāraś ca śarastambe vyajāyata ||

तस्य शाखो विशाखश च नैगमेयश च पृष्टजः । कृत्तिकातः कार्त्तिकेयो यतिः सनत्कुमारकः ।।

tasya śākho viśākhaś ca naigameyaś ca pṛṣṭajaḥ | kṛttikātaḥ kārttikeyo yatiḥ sanatkumārakaḥ ||

प्रत्यूषाद्देवलो जज्ञे विश्वकर्मा प्रभावतः । कर्ता शिल्पसहस्राणां त्रिदशानाञ्च वर्धकिः ।।

pratyūṣāddevalo jajñe viśvakarmā prabhāvataḥ | kartā śilpasahasrāṇāṃ tridaśānāñca vardhakiḥ ||

मनुष्याश्चोप्जीवन्ति शिल्पं वै भूषणादिकं । सुरभी कश्यपाद्रुद्रानेकादश विजज्ञुषी ।।

manuṣyāścopjīvanti śilpaṃ vai bhūṣaṇādikaṃ | surabhī kaśyapādrudrānekādaśa vijajñuṣī ||

महादेवप्रसादेन तपसा भाविता सती । अजैकपादहिर्ब्रघ्नस्त्वष्टा रुद्राश च सत्तम ।।

mahādevaprasādena tapasā bhāvitā satī | ajaikapādahirbraghnastvaṣṭā rudrāś ca sattama ||

त्वष्टुश चैवात्मजः श्रीमान्विश्वरूपो महायशाः । हरश च बहुरूपश च त्र्यम्बकश्चापराजितः ।।

tvaṣṭuś caivātmajaḥ śrīmānviśvarūpo mahāyaśāḥ | haraś ca bahurūpaś ca tryambakaścāparājitaḥ ||

वृषाकपिश च शम्भुश च कपर्दी रैवतस तथा । मृगव्याधस्य सर्पश च कपाली दश चैककः । रुद्राणां च शतं लक्षं यैर व्याप्तं सचराचरं ।।

vṛṣākapiś ca śambhuś ca kapardī raivatas tathā | mṛgavyādhasya sarpaś ca kapālī daśa caikakaḥ | rudrāṇāṃ ca śataṃ lakṣaṃ yair vyāptaṃ sacarācaraṃ ||