हरिवंशम्प्रवक्ष्यामि विष्णुनाभ्यम्बुजादजः । ब्रह्मणोत्रिस्ततः सोमः सोमाज्जातः पुरूरवाः ।।

harivaṃśampravakṣyāmi viṣṇunābhyambujādajaḥ | brahmaṇotristataḥ somaḥ somājjātaḥ purūravāḥ ||

तस्मादायुरभूत्तस्मान नहुषो ऽतो ययातिकः । यदुञ्च तुर्वसुन्तस्माद देवयानी व्यजायत ।।

tasmādāyurabhūttasmān nahuṣo 'to yayātikaḥ | yaduñca turvasuntasmād devayānī vyajāyata ||

द्रुह्यं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी । यदोः कुले यादवाश च वसुदेवस्तदुत्तमः ।।

druhyaṃ cānuṃ ca pūruṃ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī | yadoḥ kule yādavāś ca vasudevastaduttamaḥ ||

भुवो भारावतारार्थं देवक्यां वसुदेवतः । हिरण्यकशिपोः पुत्राः षड्गर्भा योगनिद्रया ।।

bhuvo bhārāvatārārthaṃ devakyāṃ vasudevataḥ | hiraṇyakaśipoḥ putrāḥ ṣaḍgarbhā yoganidrayā ||

विष्णुप्रयुक्तया नीता देवकीजठरं पुरा । अभूच्च सप्तमो गर्भो देवक्या जठराद बलः ।।

viṣṇuprayuktayā nītā devakījaṭharaṃ purā | abhūcca saptamo garbho devakyā jaṭharād balaḥ ||

सङ्क्रामितो ऽभूद्रोहिण्यां रौहिणेयस्ततो हरिः । कृष्णाष्टम्याञ्च नभसि अर्धरात्रे चतुर्भुजः ।।

saṅkrāmito 'bhūdrohiṇyāṃ rauhiṇeyastato hariḥ | kṛṣṇāṣṭamyāñca nabhasi ardharātre caturbhujaḥ ||

देवक्या वसुदेवेन स्तुतो बालो द्विबाहुकः । वसुदेवः कंसभयाद यशोदाशयने ऽनयत ।।

devakyā vasudevena stuto bālo dvibāhukaḥ | vasudevaḥ kaṃsabhayād yaśodāśayane 'nayat ||

यशोदाबालिकां गृह्य देवकीशयने ऽनयत । कंसो बालध्वनिं श्रुत्वा ताञ्चिक्षेप शिलातले ।।

yaśodābālikāṃ gṛhya devakīśayane 'nayat | kaṃso bāladhvaniṃ śrutvā tāñcikṣepa śilātale ||

वारितोपि स देवक्या मृत्युर्गर्भोष्टमो मम । श्रुत्वाशरीरिणीं वाचं मत्तो गर्भास्तु मारिताः ।।

vāritopi sa devakyā mṛtyurgarbhoṣṭamo mama | śrutvāśarīriṇīṃ vācaṃ matto garbhāstu māritāḥ ||

समर्पितास्तु देवक्या विवाहसमयेरिताः । सा क्षिप्ता बालिका कंसम आकाशस्थाब्रवीदिदम ।।

samarpitāstu devakyā vivāhasamayeritāḥ | sā kṣiptā bālikā kaṃsam ākāśasthābravīdidam ||

किं मया क्षिप्तया कंस जातो यस्त्वां बधिष्यति । सर्वस्वभूतो देवानां भूभारहरणाय सः ।।

kiṃ mayā kṣiptayā kaṃsa jāto yastvāṃ badhiṣyati | sarvasvabhūto devānāṃ bhūbhāraharaṇāya saḥ ||

इत्युक्त्वा सा च शुम्भादीन हत्वेन्द्रेण च संस्तुता । आर्या दुर्गा वेदगर्भा अम्बिका भद्रकाल्यपि ।।

ityuktvā sā ca śumbhādīn hatvendreṇa ca saṃstutā | āryā durgā vedagarbhā ambikā bhadrakālyapi ||

भद्रा क्षेम्या क्षेमकरी नैकबाहुर नमामि ताम । त्रिसन्ध्यं यः पठेन्नाम सर्वान कामानवाप्नुयात ।।

bhadrā kṣemyā kṣemakarī naikabāhur namāmi tām | trisandhyaṃ yaḥ paṭhennāma sarvān kāmānavāpnuyāt ||

कंसो ऽपि पूतनादींश च प्रेषयद्बालनाशने । यशोदापतिनन्दाय वसुदेवेन चार्पितौ ।।

kaṃso 'pi pūtanādīṃś ca preṣayadbālanāśane | yaśodāpatinandāya vasudevena cārpitau ||

रक्षणाय च कंसादेर भीतेनैव हि गोकुले । रामकृष्णौ चेरतुस्तौ गोभिर्गोपालकैः सह ।।

rakṣaṇāya ca kaṃsāder bhītenaiva hi gokule | rāmakṛṣṇau ceratustau gobhirgopālakaiḥ saha ||

सर्वस्य जगतः पालौ गोपालौ तौ बभूवतुः । कृष्णश्चोलूखले बद्धो दाम्ना व्यग्रयशोदया ।।

sarvasya jagataḥ pālau gopālau tau babhūvatuḥ | kṛṣṇaścolūkhale baddho dāmnā vyagrayaśodayā ||

यमलार्जुनमध्ये ऽगाद भग्नौ च यमलार्जुनौ । परिवृत्तश च शकटः पादक्षेपात स्तनार्थिना ।।

yamalārjunamadhye 'gād bhagnau ca yamalārjunau | parivṛttaś ca śakaṭaḥ pādakṣepāt stanārthinā ||

पूतना स्तनपानेन सा हता हन्तुमुद्यता । वृन्दावनगतः कृष्णः कालियं यमुनाह्रदात ।।

pūtanā stanapānena sā hatā hantumudyatā | vṛndāvanagataḥ kṛṣṇaḥ kāliyaṃ yamunāhradāt ||

जित्वा निःसार्य चाब्धिस्थञ चकार बलसंस्तुतः । क्षेमं तालवनं चक्रे हत्वा धेनुकगर्दभं ।।

jitvā niḥsārya cābdhisthañ cakāra balasaṃstutaḥ | kṣemaṃ tālavanaṃ cakre hatvā dhenukagardabhaṃ ||

अरिष्टवृषभं हत्वा केशिनं हयरूपिणम । शक्रोत्सवं परित्यज्य कारितो गोत्रयज्ञकः ।।

ariṣṭavṛṣabhaṃ hatvā keśinaṃ hayarūpiṇam | śakrotsavaṃ parityajya kārito gotrayajñakaḥ ||

पर्वतं धारयित्वा च शक्राद्वृष्टिर निवारिता । नमस्कृतो महेन्द्रेण गोविन्दो ऽथार्जुनोर्पितः ।।

parvataṃ dhārayitvā ca śakrādvṛṣṭir nivāritā | namaskṛto mahendreṇa govindo 'thārjunorpitaḥ ||

इन्द्रोत्सवस्तु तुष्टेन भूयः कृष्णेन कारितः । रथस्थो मथुराञ्चागात कंसोक्ताक्रूरसंस्तुतः ।।

indrotsavastu tuṣṭena bhūyaḥ kṛṣṇena kāritaḥ | rathastho mathurāñcāgāt kaṃsoktākrūrasaṃstutaḥ ||

गोपीभिरनुरक्ताभिः क्रीडिताभिर निरीक्षितः । रजकं चाप्रयच्छन्तं हत्वा वस्त्राणि चाग्रहीत ।।

gopībhiranuraktābhiḥ krīḍitābhir nirīkṣitaḥ | rajakaṃ cāprayacchantaṃ hatvā vastrāṇi cāgrahīt ||

सह रामेण मालाभृन मालाकारे वरन्ददौ । दत्तानुलेपनां कुब्जाम ऋजुं चक्रे ऽहनद गजं ।।

saha rāmeṇa mālābhṛn mālākāre varandadau | dattānulepanāṃ kubjām ṛjuṃ cakre 'hanad gajaṃ ||

मत्तं कुवलयापीडं द्वारि रङ्गं प्रविश्य च । कंसादीनां पश्यतां च मञ्चस्थानां नियुद्धकं ।।

mattaṃ kuvalayāpīḍaṃ dvāri raṅgaṃ praviśya ca | kaṃsādīnāṃ paśyatāṃ ca mañcasthānāṃ niyuddhakaṃ ||

चक्रे चाणूरमल्लेन मुष्टिकेन बलो ऽकरोत । चाणूरमुष्टिकौ ताभ्यां हतौ मल्लौ तथापरे ।।

cakre cāṇūramallena muṣṭikena balo 'karot | cāṇūramuṣṭikau tābhyāṃ hatau mallau tathāpare ||

मथुराधिपतिं कंसं हत्वा तत्पितरं हरिः । चक्रे यादवराजानम अस्तिप्राप्ती च कंसगे ।।

mathurādhipatiṃ kaṃsaṃ hatvā tatpitaraṃ hariḥ | cakre yādavarājānam astiprāptī ca kaṃsage ||

जरासन्धस्य ते पुत्र्यौ जरासन्धस्तदीरितः । चक्रे स मथुरारोधं यादवैर युयुधे शरैः ।।

jarāsandhasya te putryau jarāsandhastadīritaḥ | cakre sa mathurārodhaṃ yādavair yuyudhe śaraiḥ ||

रामकृष्णौ च मथुरां त्यक्त्वा गोमन्तमागतौ । जरासन्धं विजित्याजौ पौण्ड्रकं वासुदेवकं ।।

rāmakṛṣṇau ca mathurāṃ tyaktvā gomantamāgatau | jarāsandhaṃ vijityājau pauṇḍrakaṃ vāsudevakaṃ ||

पुरीं च द्वारकां कृत्वा न्यवसद यादवैर वृतः । भौमं तु नरकं हत्वा तेनानीताश च कन्यकाः ।।

purīṃ ca dvārakāṃ kṛtvā nyavasad yādavair vṛtaḥ | bhaumaṃ tu narakaṃ hatvā tenānītāś ca kanyakāḥ ||

देवगन्धर्वयक्षाणां ता उवाच जनार्दनः । षोदशस्त्रीसहस्राणि रुक्मिण्याद्यास तथाष्ट च ।।

devagandharvayakṣāṇāṃ tā uvāca janārdanaḥ | ṣodaśastrīsahasrāṇi rukmiṇyādyās tathāṣṭa ca ||

सत्यभामासमायुक्तो गरुडे नरकार्दनः । मणिशैलं सरत्रञ्च इन्द्रं जित्वा हरिर्दिवि ।।

satyabhāmāsamāyukto garuḍe narakārdanaḥ | maṇiśailaṃ saratrañca indraṃ jitvā harirdivi ||

पारिजातं समानीय सत्यभामागृहे ऽकरोत । सान्दीपनेश च शस्त्रास्त्रं ज्ञात्वा तद्बालकं ददौ ।।

pārijātaṃ samānīya satyabhāmāgṛhe 'karot | sāndīpaneś ca śastrāstraṃ jñātvā tadbālakaṃ dadau ||

जित्वा पञ्चजनं दैत्यं यमेन च सुपूजितः । अबधीत कालयवनं मुचुकुन्देन पूजितः ।।

jitvā pañcajanaṃ daityaṃ yamena ca supūjitaḥ | abadhīt kālayavanaṃ mucukundena pūjitaḥ ||

वसुदेवं देवकीञ्च भक्तविप्रांश च सोर्च्यत । रेवत्यां बलभद्राच्च यज्ञाते निशठोन्मुकौ ।।

vasudevaṃ devakīñca bhaktaviprāṃś ca sorcyat | revatyāṃ balabhadrācca yajñāte niśaṭhonmukau ||

कृष्णात शाम्बो जाम्बवत्यामन्यास्वन्ये ऽभवन सुताः ।।

kṛṣṇāt śāmbo jāmbavatyāmanyāsvanye 'bhavan sutāḥ ||

तं मत्स्यं शम्बरायादान्मायावत्यै च शम्बरः ।।

taṃ matsyaṃ śambarāyādānmāyāvatyai ca śambaraḥ ||

मायावती मत्स्यमध्ये दृष्ट्वा स्वं पतिमादरात । पपोष सा तं चोवाच रतिस्ते ऽहं पतिर्मम ।।

māyāvatī matsyamadhye dṛṣṭvā svaṃ patimādarāt | papoṣa sā taṃ covāca ratiste 'haṃ patirmama ||

कामस्त्वं शम्भुनानङ्गः कृतोहं शम्बरेण च । हृता न तस्य पत्नी त्वं मायाज्ञः शम्बरं जहि ।।

kāmastvaṃ śambhunānaṅgaḥ kṛtohaṃ śambareṇa ca | hṛtā na tasya patnī tvaṃ māyājñaḥ śambaraṃ jahi ||

तच छ्रुत्वा शम्बरं हत्वा प्रद्युम्नः सह भार्यया । मायावत्या ययौ कृष्णं कृष्णो हृष्टो ऽथ रुक्मिणी ।।

tac chrutvā śambaraṃ hatvā pradyumnaḥ saha bhāryayā | māyāvatyā yayau kṛṣṇaṃ kṛṣṇo hṛṣṭo 'tha rukmiṇī ||

प्रद्युम्नादनिरुद्धोभूदुषापतिरुदारधीः । बाणो बलिसुतस्तस्य सुतोषा शोणितं पुरं ।।

pradyumnādaniruddhobhūduṣāpatirudāradhīḥ | bāṇo balisutastasya sutoṣā śoṇitaṃ puraṃ ||

तपसा शिवपुत्रो ऽभूत मायूरध्वजपातितः । युद्धं प्राप्स्यसि वाण त्वं वाणं तुष्टः शिवोभ्यधात ।।

tapasā śivaputro 'bhūt māyūradhvajapātitaḥ | yuddhaṃ prāpsyasi vāṇa tvaṃ vāṇaṃ tuṣṭaḥ śivobhyadhāt ||

शिवेन क्रीडतीं गौरीं दृष्ट्वोषा सस्पृहा पतौ । तामाह गौरी भर्ता ते निशि सुप्तेति दर्शनात ।।

śivena krīḍatīṃ gaurīṃ dṛṣṭvoṣā saspṛhā patau | tāmāha gaurī bhartā te niśi supteti darśanāt ||

वैशाखमासद्वादश्यां पुंसो भर्ता भविष्यति । गौर्युक्ता हर्षिता चोषा गृहे सुप्ता ददर्श तं ।।

vaiśākhamāsadvādaśyāṃ puṃso bhartā bhaviṣyati | gauryuktā harṣitā coṣā gṛhe suptā dadarśa taṃ ||

आत्मना सङ्गतं ज्ञात्वा तत्सख्या चित्रलेखया । लिखिताद्वै चित्रपटादनिरुद्धं समानयत ।।

ātmanā saṅgataṃ jñātvā tatsakhyā citralekhayā | likhitādvai citrapaṭādaniruddhaṃ samānayat ||

कृष्णपौत्रं द्वारकातो दुहिता वाणमन्त्रिणः । कुम्भाण्डस्यानिरुद्धोगाद्रराम ह्य उषया सह ।।

kṛṣṇapautraṃ dvārakāto duhitā vāṇamantriṇaḥ | kumbhāṇḍasyāniruddhogādrarāma hy uṣayā saha ||

वाणध्वजस्य सम्पातै रक्षिभिः स निवेदितः । अनिरुद्धस्य वाणेन युद्धमासीत्सदारुणम ।।

vāṇadhvajasya sampātai rakṣibhiḥ sa niveditaḥ | aniruddhasya vāṇena yuddhamāsītsadāruṇam ||

श्रुत्वा तु नारदात कृष्णः प्रद्युम्नबलभद्रवान । गरुडस्थोथ जित्वाग्नीन ज्वरं माहेश्वरन्तथा ।।

śrutvā tu nāradāt kṛṣṇaḥ pradyumnabalabhadravān | garuḍasthotha jitvāgnīn jvaraṃ māheśvarantathā ||

हरिशङ्करयोर्युद्धं बभूवाथ शराशरि । नन्दिविनायकस्कन्दमुखास्तार्क्षादिभिर्जिताः ।।

hariśaṅkarayoryuddhaṃ babhūvātha śarāśari | nandivināyakaskandamukhāstārkṣādibhirjitāḥ ||

जृम्भते शङ्करे नष्टे जृम्भणास्त्रेण विष्णुना । छिन्नं सहस्रं बाहूनां रुद्रेणाभयमर्थितम ।।

jṛmbhate śaṅkare naṣṭe jṛmbhaṇāstreṇa viṣṇunā | chinnaṃ sahasraṃ bāhūnāṃ rudreṇābhayamarthitam ||

विष्णुना जीवितो वाणो द्विबाहुः प्राब्रवीच्छिवम । त्वया यदभयं दत्तं वाणस्यास्य मया च तत ।।

viṣṇunā jīvito vāṇo dvibāhuḥ prābravīcchivam | tvayā yadabhayaṃ dattaṃ vāṇasyāsya mayā ca tat ||

आवयोर नास्ति भेदो वै भेदी नरकमाप्नुयात । शिवाद्यैः पूजितो विष्णुः सोनिरुद्ध उषादियुक ।।

āvayor nāsti bhedo vai bhedī narakamāpnuyāt | śivādyaiḥ pūjito viṣṇuḥ soniruddha uṣādiyuk ||

द्वारकान्तु गतो रेमे उग्रसेनादियादवैः । अनिरुद्धात्मजो वज्रो मार्कण्डेयात्तु सर्ववित ।।

dvārakāntu gato reme ugrasenādiyādavaiḥ | aniruddhātmajo vajro mārkaṇḍeyāttu sarvavit ||

बलभद्रः प्रलम्बघ्नो यमुनाकर्षणो ऽभवत । द्विविदस्य कपेर्भेत्ता कौरवोन्मादनाशनः ।।

balabhadraḥ pralambaghno yamunākarṣaṇo 'bhavat | dvividasya kaperbhettā kauravonmādanāśanaḥ ||

हरी रेमेनेकमूर्तो रुक्मिण्यादिभिरीश्वरः । पुत्रानुत्पादयामास त्वसंख्यातान स यादवान । हरिवंशं पठेत यः स प्राप्तकामो हरिं व्रजेत ।।

harī remenekamūrto rukmiṇyādibhirīśvaraḥ | putrānutpādayāmāsa tvasaṃkhyātān sa yādavān | harivaṃśaṃ paṭhet yaḥ sa prāptakāmo hariṃ vrajet ||